Ἐάν δέ γένηται ἔκκλητος, καί ἐπιλέξηται ὁ ἐκκαλεσάμενος δικαστάς, καί μετ᾽ αὐτοῦ κᾀκεῖνος καθ᾽ οὖ ἐξεκαλέσατο, τοῦ λοιποῦ ἀπό τούτων μηδενί ἐξέστω ἐκκαλεῖσθαι.
Ὑφ᾽ ἓν τοποτηρησίαι διαφόρων ἐπαρχιῶν ἐμφανισθεῖσαι, χαριέντως προσεδέχθησαν· τοὐτέστι, τῶν Νουμιδίων, τῶν Βυζακηνῶν, τῶν Μαύρων Σιτιφενσιῶν, ὁμοίως δέ καί Καισαρειανῶν, ἀλλά καί τῶν ἀπό Τριπόλεως.
Ἤρεσε πρός τούτοις, ὥστε ἐκβιβαστάς ἐν πᾶσι τοῖς τῆς ἐκκλησίας χρειώδεσι πέντε ἐπιλεγῆναι αἰτηθῆναι, οἵτινες ἐν ταῖς διαφόροις ἐπιμερισθήσονται ἐπαρχίαις.
Κατά αἱρετῶν δικαστῶν καί τοῖς πολιτικοῖς νόμοις οὐ δίδοται ἔκκλητος. Τοῦτο οὖν καί ὁ κανὼν οὗτος λέγει∙ ἐάν γάρ κριθῇ τίς, φησί, καί ἐκκαλεσάμενος ἕληται δικαστήριον ἐκκλητάριον, καί μετ’ αὐτοῦ κᾀκεῖνος ἕληται τοῦτο, καθ’ οὗ ἐξεκαλέσατο, ἤγουν ὁ ἀντίδικος αὐτοῦ, οὐδένί τούτων τοῦ λοιποῦ ἐξέσται ἐκκαλεῖσθαι κατά τῆς ψήφου τοῦ δικαστοῦ, ὃν ἄμφω οἱ ἀντίδικοι ᾑρετίσαντο. Οὓς ἤλπιζον ἐλθεῖν εἰς τήν σύνοδον τοποτηρητάς, ὑφ’ ἕν, ἤγουν ὁμοῦ ἐλθόντας, μετά χαρά προσεδέξαντο οἱ τῆς συνόδου. Καί ταῦτα οὐκ εἰς κοινήν οἰκονομίαν ὁρῶσιν. Τά μέν ἄλλα τοῦ παρόντος κανόνος εἰσίν ἀλυσιτελῆ. Ὅ δέ φησι περί αἱρετικῶν δικαστῶν, τοιοῦτον ἐστίν∙ αἱρετικοί εἰσιν, οἳ καί αἱρετοί δικασταί λέγονται, οἱ κατά θέλησιν δικάζοντες τῶν δικαζομένων. Φησίν οὖν ὁ κανών, ὅτι, ἐάν κριθῇ τις, καί ἐκκαλεσάμενος ἕληται παρά τῷδέ τινι τῷ ἐπισκόπῳ τά τῆς ἐκκλήτου γυμνάσαι, καί οὐδέ ὁ ἀντίδικος πρός τοῦτο ἀντιπέσῃ, οὐδένί τούτων τοῦ λοιποῦ ἐξέσται ἐκκαλεῖσθαι κατά τῆς ἀποφάσεως τοῦ δικαστοῦ, ὃν ἄμφω οἱ ἀντίδικοι ᾑρετίσαντο. Καί ὁ μέν κανὼν ἐν τούτοις, ἀκολούθως τοῖς πολιτικοῖς νόμοις, τοῖς κειμένοις ἐν τῷ δευτέρῳ τίτλῳ, τοῦ ζ΄ βιβλίου τῶν βασιλικῶν, καί διοριζομένοις, κατά τῆς ψήφου τῶν αἱρετῶν δικαστῶν ἔκκλητον μή δίδοσθαι. Μή εἴπῃς δέ τούς τοιούτους αἱρετούς δικαστάς καθίστασθαι μετά δόσεως προστίμου κατά τήν φύσιν τῶν αἱρετῶν δικαστῶν. Εἰ δέ τις εἴπῃ, ὡς προστίμου μή ἐπερωτηθέντος, ἀκινδύνως ὁ καταδικασθείς οὐ πειθαρχήσει τῇ ψήφῳ, ἀκούσει, ὅτι τόν μή ἔχοντα δικαιοδοσίαν, ἐάν αἱρετίσηταί τις, καί πρόστιμον οὐκ ἐπερωτηθῇ, μή ἐμμένων τῇ ψήφῳ αὐτοῦ, ἀπροκριματίστως ἀθετήσει τήν κατ’ αὐτοῦ ἀπόφασιν, ἐπιλεξάμενος δέ δικαστήν, ἐκκαλέσασθαι κατά τῆς ψήφου αὐτοῦ οὐ δύναται, καθὼς τοῦτο παρίσταται καί ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος. Ταῦτα δέ κρατήσουσιν, ὡς ἐμοί δοκεῖ, εἰς τάς ἐκκλησιαστικάς ὑποθέσεις, κατά τόν παρόντα κανόνα∙ ὁ γάρ πολιτικός νόμος ἐκχωρεῖ τῷ ζητήσαντι δικαστήν, ἤ καί ἄλλως πως ἐπιλεξαμένῳ, πλήν ἔχοντα δικαιοδοσίαν, ἐκκαλεῖσθαι κατά τῆς ψήφου αὐτοῦ. Ἑνός τῶν ἀντικρινομένων ἐκκαλεσαμένου, ἂν ἄμφω αἱρετόν ἐπιλέξωνται δικαστήν, μηκέτι ἐκκαλείσθωσαν. Ὁ μέν πολιτικός νόμος οὕτω φρονεῖ περί τῶν αἱρετῶν δικαστῶν, ὥστε μή ἄλλως αἱρετόν συνίστασθαι δικαστήριον, εἰ μή πρότερον ἕκαστος τῶν κρινομένων πρόστιμον ἐπερωτηθῇ, ὡς οἷος ἂν ἐξ αὐτῶν οὐκ ἐμμείνῃ τῇ ἀποφάσει τοῦ ἐπιλεγέντος παρ’ αὐτῶν δικαστοῦ, καταβαλεῖται τοῦτο τό πρόστιμον πρός τόν ἕτερον τόν δεχόμενον τήν διάγνωσιν∙ οὐ γάρ ἀναγκασθήσονται δέχεσθαι τήν ψῆφον αὐτοῦ, ἀλλά παρ’ αὐτοῖς τοῦτο κεῖται. Διά τοῦτο οὐδέ ἔκκλητος κατά τῆς ἀποφάσεως αὐτοῦ χώραν ἔχει, διά τό καί χωρίς ἐκκλήτου δύνασθαι τόν ἀπαρεσκόμενον μόνον τό πρόστιμον καταβαλόντα ὑπαναχωρεῖν αὐτοῦ. Λέγει δέ καί τοῦτο ὁ νόμος, ὡς ὁ πρόσφορος ὢν τοῖς μέρεσι δικαστής, καί δυνάμενος δικάζειν αὐτοῖς ἀπό ἐξουσίας ἰδίας, αἱρετός δικαστής οὐ γίνεται. Οἱ δέ κανόνες οὐχ οὕτω περί τῶν αἱρετῶν δικαστῶν διατάττονται, ἀλλά προστάσσουσιν, ὡς, ἐάν οἱ ἀντικρινόμενοι ἐπίσκοποι, ἤ κληρικοί, ἐπιλέξωνταί τινας τῶν ἐπισκόπων αἱρετούς δικαστάς, καί παρ’ αὐτοῖς δικασθῆναι θελήσωσιν, οὐκέτι ὁ καταδικασθείς παραδεχθήσεται, κατά τῆς ἀποφάσεως αὐτῶν ἐκκαλούμενος, ἀλλά στέρξει ταύτην καί ἄκων∙ ἡ δέ αἰτία, κατά τό ἡμῖν δοκοῦν, δι’ ἣν οὐ συγχωρεῖται κατά τῆς διαγνώσεως αὐτῶν ἐκκαλεῖσθαι, ἐγράφη παρ’ ἡμῶν ἐν τῷ πεντεκαιδεκάτω κανόνι τῆς παρούσης συνόδου. *Στο Πηδάλιο, ο 96ος κανόνας και ειδικότερα η α΄ πργφ. αυτού: «Ἐάν δέ γένηται ἔκκλητος, καί ἐπιλέξηται ὁ ἐκκαλεσάμενος δικαστάς, καί μετ᾽ αὐτοῦ κᾀκεῖνος καθ᾽ οὖ ἐξεκαλέσατο, τοῦ λοιποῦ ἀπό τούτων μηδένί ἐξέστω ἐκκαλεῖσθαι», αντιστοιχεί στον 105ο (αρίθμηση Πηδαλίου). Ὁ παρών κανών διορίζει ὅτι, ἐάν ὁ ἐνάγων καί ὁ ἐναγόμενος διαλέξουν αἱρετούς κριτάς, διά νά κρίνουν τήν μεταξύ αὐτῶν ὑπόθεσιν, εἰς τό ἑξῆς πλέον νά μήν ἠμποροῦν νά μεταθεωρήσουν τήν κρίσιν αὐτῶν εἰς ἄλλο κριτήριον, ἀλλά νά στέργουν καί οἱ δύω εἰς τήν ἀπόφασιν αὐτῶν. Ὅρα καί τόν ιστ΄ τῆς παρούσης συνόδου, καί τόν οδ΄ Ἀποστολ. καί τόν στ΄ τῆς β΄ καί τόν θ΄ τῆς δ΄. *Στο Πηδάλιο, ο 96ος κανόνας, και ειδικότερα η γ΄ πργφ. αυτού: «Ἤρεσε πρός τούτοις, ὥστε ἐκβιβαστάς ἐν πᾶσι τοῖς τῆς ἐκκλησίας χρειώδεσι πέντε ἐπιλεγῆναι αἰτηθῆναι, οἵτινες ἐν ταῖς διαφόροις ἐπιμερισθήσονται ἐπαρχίαις», αντιστοιχεί στον 106ο (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Οἱ ἐκβιβασταί ὁποῦ ἀναφέρει ὁ παρών κανών φαίνεται νά ἦτον Βασιλικοί ἄρχοντες, οἱ ὁποῖοι ἔφερον εἰς ἔκβασιν καί πέρας τάς ψήφους καί ἀποφάσεις ὁποῦ ἤθελαν δώσει κατά τινων οἱ Ἀρχιερεῖς, ἐμποδίζοντες μέ ἐξουσίαν τούς ἀπειθεῖς καί ἐναντιουμένους εἰς αὐτάς, καί σωφρονίζοντες αὐτούς, ἤ τούς διαφεντεύοντας αὐτούς, μέ παιδείας,1 ἀπό τούς ὁποίους πέντε ζητεῖ ἡ σύνοδος νά διαλεχθοῦν καί νά σταλοῦν ἀπό τόν Βασιλέα, διά νά μοιρασθοῦν εἰς διαφόρους ἐπαρχίας τῆς Ἀφρικῆς. Ὅρα καί τόν κζ΄. Ἀποστολικόν. 1Ὅσον ἀπό τοῦ ὀνόματος διάφορος φαίνεται νά ἦτον ἐκβιβαστής ἀπό τόν ἔνδικον. Περί τῶν ἐκβιβαστῶν ἀναφέρει ὁ Φώτιος, τίτλ. θ΄, κεφ. α΄ ταῦτα. Ἡ λβ΄ διάταξις τοῦ στ΄ τίτλ. εἰς τά μικρά δικαστήρια καί κρίσεις, διά τήν ὑπόμνησιν, δίδουσιν οἱ ἐπίσκοποι καί κληρικοί εἰς τούς ἐκβιβαστάς, ὄχι περισσότερον ἀπό ἕνα νόμισμα. Καί πάλιν, ὁ ἐκβιβαστής οἱονδήποτε κληρικόν ὑβρίζων, ἤ ἐνοχλῶν, ἐκδύεται τήν ζώνην καί ἐσχάτως τιμωρεῖται. Θεσπίζει δέ καί ὁ Ἰουστινιανός, ὅτι εἴτις ἔχει κρίσιν μέ Κληρικόν, ἤ Μοναχόν, ἤ Διακόνισσαν, ἤ Μονάζουσαν, ἤ Ἀσκήτριαν, νά ἀναφέρῃ ταύτην εἰς τόν Ἐπίσκοπον, καί αὐτός μέν νά κρίνῃ τά ἀρέσκοντα εἰς τά δύω μέρη. Ὁ δέ ἄρχων χρεωστεῖ νά ἐκβιβάσῃ τά ἀπό τῆς καταδίκης. Βασιλικ. βιβλ. γ΄, τίτλ. α΄, κεφ. λε΄ ὅπερ ἐστί νεαρά ρκγ΄. Σημείωσαι, ὅτι τούς παρά τῶν ἑβδομήκοντα ὀνομασθέντας Γραμματεῖς (ἐν κεφ. α΄ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ ἐδαφ. 1 «καί ἐνετείλατο Ἰησοῦς τοῖς Γραμματεῦσι τοῦ λαοῦ») τούτους ὁ Ἀκύλας Ἐκβιβαστάς ἡρμήνευσεν. Ὁ δέ Προκόπιος λέγει, ὅτι εἶναι οἱ παρά Ῥωμαίοις καλούμενοι Ἐκσκέπτορες, διά τῶν ὁποίων φανεροῦσιν οἱ ἄρχοντες εἰς τούς δήμους ἐκεῖνα ὁποῦ βούλονται (σελ. 7 τοῦ β΄ τόμ. τῆς Ὀκτατ.).
