Καί τοῖς δέ ὡς ἂν ἐξ ὕπνου ἑαυτούς παραπηδῶσιν εἰς τόν ἀγῶνα, ὠδίνοντα καί μέλλοντα ἑλκύσαι, ἑαυτοῖς δέ πειρασμόν ἐπισπασαμένοις θαλαττομαχίας καί πολλῆς κυματώσεως, μᾶλλον δέ καί τοῖς ἀδελφοῖς προσεκκαίουσιν ἄνθρακας ἁμαρτωλῶν, καί αὐτοῖς κοινωνητέον, ἅτε δή ἐν ὀνόματι Χριστοῦ παρερχομένοις εἰς τοῦτο· εἰ καί μή προσέχουσιν αὐτοῦ τοῖς λόγοις, διδάσκοντος προσεύχεσθαι μή εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν, καί πάλιν ἐν εὐχῇ λέγειν τῷ Πατρί· Καί μή εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλά ῥύσαι ἡμᾶς ἀπό τοῦ πονηροῦ· ἴσως δέ καί ἀγνοοῦσι τάς πολλάκις γινομένας ἀναχωρήσεις τοῦ οἰκείου δεσπότου καί διδασκάλου ἡμῶν ἀπό τῶν θελόντων ἐπιβουλεύειν καί ὅτι ἔσθ᾿ ὅτε, οὐδέ παρρησίᾳ περιεπάτει δι᾽ αὐτούς, καί ὅτι καί ὅτε ὁ καιρός τοῦ πάθους αὐτοῦ προσήγγισεν οὐχ ἑαυτόν παρέδωκεν, ἀλλ᾿ ἐδέξατο, ἕως ἦλθον ἐπ᾿ αὐτόν μετά μαχαιρῶν καί ξύλων· λέγει οὖν πρός αὐτούς· Ὡς ἐπί ληστήν ἐξήλθετε μετά μαχαιρῶν καί ξύλων συλλαβεῖν με; οἳ καί παρέδωκαν αὐτόν, φησι, Πιλάτῳ. Καθ᾿ ὁμοιότητα γοῦν αὐτοῦ καί οἱ κατά σκοπόν αὐτοῦ βαίνοντες πεπόνθασι, μεμνημένοι τῶν θείων αὐτοῦ λόγων, δι᾽ ὧν, ἐπιστηρίζων ἡμᾶς περί τῶν διωγμῶν, λέγει· Προσέχετε ἑαυτοῖς, παραδώσουσι γάρ ἡμᾶς εἰς συνέδρια καί ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν μαστιγώσουσιν ἡμᾶς. Παραδώσουσι δέ εἶπεν, ἀλλ᾿ οὐχί ἑαυτούς παραδώσετε· καί ἐπί ἡγεμόνας δέ, φησί, καί βασιλεῖς ἀχθήσεσθε διά τό ὄνομά μου, ἀλλ᾿ οὐχί ἑαυτούς ἄξετε. Ἐπεί καί μεταπηδᾷν ἡμᾶς βούλεται ἀπό τόπων εἰς τόπους διωκομένους διά τό ὄνομα αὐτοῦ, ὡς πάλιν ἀκούομεν αὐτοῦ λέγοντος· Καί ὅτε διώκουσιν ὑμᾶς ἐκ τῆς πόλεως ταύτης, φεύγετε εἰς τήν ἑτέραν. Οὐ γάρ θέλει αὐτομολεῖν ἡμᾶς πρός τούς τοῦ διαβόλου ὑπασπιστάς καί δορυφόρους, ὅπως μή καί πλειόνων θανάτων αἴτιοι αὐτοῖς γινώμεθα, ὡς ἂν καταναγκάζοντες αὐτούς μᾶλλον κατατραχύνεσθαι καί τελεσιουργεῖν τά θανατηφόρα ἔργα, ἀλλ᾿ ἐκδέχεσθαι καί προσέχειν ἑαυτοῖς, γρηγορεῖν τε καί προσεύχεσθαι, ἵνα μή εἰσέλθωμεν εἰς πειρασμόν. Οὕτω Στέφανος πρῶτος κατ᾿ ἴχνος αὐτοῦ μαρτύριον ἀναδεξάμενος, ἐν Ἱεροσολύμοις συναρπασθείς ὑπό τῶν παρανόμων καί ἀχθείς ἐν τῷ συνεδρίῳ, λιθοβολούμενος ἐν ὀνόματι Χριστοῦ, ἐδοξάσθη παρακαλῶν καί λέγων· Κύριε, μή στήσῃς αὐτοῖς τήν ἁμαρτίαν ταύτην. Οὕτως Ἰάκωβος δεύτερος, συλληφθείς ὑπό Ἠρώδου, μαχαίρᾳ τήν κεφαλήν ἀπετμήθη. Οὕτως ὁ πρόκριτος τῶν ἀποστόλων Πέτρος, πολλάκις συλληφθείς καί φυλακισθείς καί ἀτιμασθείς, ὕστερον ἐν Ῥώμῃ ἐσταυρώθη. Ὁμοίως καί ὁ περιβόητος Παῦλος, πλεονάκις παραδοθείς καί ἕως θανάτου κινδυνεύσας, πολλά τε ἀθλήσας καί καυχησάμενος ἐν πολλοῖς διωγμοῖς καί θλίψεσιν, ἐν τῇ αὐτῇ πόλει καί αὐτός μαχαίρᾳ τήν κεφαλήν ἀπετμήθη, ὃς ἐν οἷς ἐκαυχήσαντο κατέληξεν· ὅτι καί ἐν Δαμασκῷ σπυρίδι ἐχαλάσθη διά τοῦ τείχους νυκτός, καί ἐξέφυγε τάς χεῖρας τοῦ ζητοῦντος αὐτόν πιάσαι. Τό γάρ προκείμενον ἦν αὐτοῖς, ἐν πρώτοις εὐαγγελίζεσθαι καί διδάσκειν τόν λόγον τοῦ Θεοῦ, ἐν οἷς ἐπιστηρίζοντες τούς ἀδελφούς ἐμμένειν ἐν τῇ πίστει, καί τοῦτο ἔλεγον, ότι διά πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τήν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Ἐζήτουν γάρ οὐ τό ἑαυτῶν συμφέρον, ἀλλά τό τῶν πολλῶν, ἵνα σωθῶσι. Καί ἦν πολλά λέγειν αὐτοῖς εἰς ταῦτα πρός τό κατά λόγον πράσσειν, εἰ μή, ὡς λέγει ὁ ἀπόστολος, ἐπιλείψῃ δ᾿ ἂν ἡμᾶς διηγουμένους ὁ χρόνος.
Οἱ ἄρτι τοῦ ὕπνου ἐξανιστάμενοι, καί μᾶλλον εἰ ὠμόϋπνοι εἶεν, οὐ καθεστηκότα τόν λογισμόν ἔχουσιν, ἀλλά τεταραγμένον καί ἀκατάστατον. Τοιούτοις παρείκασεν ὁ ἱερομάρτυς οὗτος τούς παραπηδῶντας εἰς τόν ἀγῶνα, ἤγουν τούς μή εὐτάκτως ἀλλά θρασέως καί ἀπερισκέπτως εἰσωθοῦντας ἑαυτούς εἰς τόν ἀγῶνα, ὠδίνοντα καί μέλλοντα ἐλκύσαι, ἀντί τοῦ, μήπω εἰς φανερόν ἐκραγέντα, ἀλλά μελετώμενον ὅσον ἐπ᾽ αὐτούς, καί μέλλοντα, ἤτοι βραδύνοντα ἑλκύσαι τούς ἀγωνιζομένους, οἵτινες ἑαυτοῖς πειρασμόν ἐπισπῶνται, ἤγουν εἰς ἑαυτούς ἕλκουσι πειρασμόν, μᾶλλον δέ καί ἄλλοις πιστοῖς ἀνάπτουσι ἄνθρακας ἁμαρτωλῶν, τάς ἐκ τῶν τυράννων δηλονότι κολάσεις. Ἀλλ᾽ εἰ καί αἰτιᾶται τούς οὕτω ποιοῦντας, κοινωνεῖν τέως αὐτοῖς τούς πιστούς διατάττεται, ὅτι ἐν ὀνόματί, φησι, τοῦ Χριστοῦ παρέρχονται εἰς τοῦτο, θαῤῥοῦντες δηλαδή τῷ Χριστῷ, ἤ ὑπέρ τοῦ ὀνόματος τοῦ Χριστοῦ αἱρούμενοι τόν ἀγῶνα∙ εἰ τάχα καί οὐ κατά τήν ἐκείνου ποιοῦσι διδασκαλίαν, διδάσκοντος αἰτεῖν μή πειρασθῆναι, ἤ καί ἀγνοοῦσιν, ὅτι Κύριος ὑπεχώρει ἀπό τῶν ἐπιβουλευόντων αὐτῷ, καί ἔστιν ὅτε οὐδέ φανερῶς περιεπάτει, καί ὅτι οὐδέ ἑαυτόν παρέδωκε παθεῖν, ἀλλά παρεδόθη, καί ἐν τῷ διώκεσθαι τούς μαθητάς αὐτοῦ, διετάξατο φεύγειν εἰς πόλιν ἐκ πόλεως, καί μή αὐτομολεῖν πρός τούς κολαστάς, ἵνα μή αἴτιοι αὐτοῖς γίνοιντο πλειόνων φόνων, ὥσπερ παραθήγοντες αὐτούς εἰς τάς κατά τῶν εὐσεβῶν τιμωρίας, καί τούς Ἀποστόλους παράγει εἰς ὑπόδειγμα, τόν Στέφανον, τόν Ἰάκωβον, καί τούς κορυφαιοτάτους Πέτρον, καί Παῦλον. Οἱ ἄρτι τοῦ ὕπνου ἐξανιστάμενοι, καί μᾶλλον εἰ ὠμόϋπνοι εἶεν, οὐ καθεστηκότα τόν λογισμόν ἔχουσιν, ἀλλά τεταραγμένον καί ἀκατάστατον. Τοιούτοις παρείκασεν ὁ ἱερομάρτυς οὗτος τούς παραπηδῶντας εἰς τόν ἀγῶνα, ἤγουν τούς μή εὐτάκτως ἀλλά θρασέως καί ἀπερισκέπτως εἰσωθοῦντας ἑαυτούς εἰς τόν ἀγῶνα, ὠδίναντα καί μέλλοντα ἑλκύσαι, ἀντί τοῦ, μήπω εἰς φανερόν ἐκραγέντα, ἀλλά μελετώμενον, καί μέλλοντα, ἤτοι βραδύνοντα ἑλκύσαι αὐτούς ἀγωνισομένους∙ οἵτινες ἑαυτοῖς πειρασμόν ἐπισπῶνται, ἤγουν εἰς ἑαυτούς ἕλκουσι πειρασμόν, μᾶλλον δέ καί ἄλλοις πιστοῖς ἀνάπτουσιν ἄνθρακας ἁμαρτωλῶν, τάς ἐκ τῶν τυράννων δηλονότι κολάσεις∙ ἀλλ’ εἰ καί αἰτιᾶται τούς οὕτω ποιοῦντας, κοινωνεῖν τέως αὐτοῖς τούς πιστούς διατάττεται, ὅτι διά τόν Χριστόν ὑπεισῆλθον τόν ἀγῶνα, κᾂν ἠγνόησαν τήν ἐκείνου διδασκαλίαν, διδάσκοντος αἰτεῖν μή πειρασθῆναι, καί ὅτι οὐδέ ἑαυτόν παρέδωκεν, ἀλλά παρεδόθη∙ καί μή αὐτομολεῖν πρός τούς κολαστάς, ἵνα μιά αἴτιοι αὐτοῖς γίνοιντο πλειόνων φόνων, ὥσπερ παραθήγοντες αὐτούς εἰς τάς κατά τῶν εὐσεβῶν τιμωρίας∙ ἐπάγει δέ καί διάφορα παραδείγματα γραφικά ὁ κανών. Ἐκεῖνοι ὁποῦ ἀσηκωθοῦν ἀπό τόν ὕπνον, καί μάλιστα ἀπό ὀλίγον ὕπνον, δέν ἔχουσι στερεόν τόν λογισμόν αὐτῶν, ἀλλά τεταραγμένον, καί ἀκατάστατον. Μέ τούτους λοιπόν παρωμοίασεν ὁ ἅγιος ἐκείνους, ὁποῦ παραπηδῶσιν εἰς τόν ἀγῶνα τοῦ μαρτυρίου, ἤτοι ἐκείνους ὁποῦ δέν πηγαίνουν εὐτάκτως, ἀλλά θρασέως, καί ἀπερισκέπτως ῥίπτουσι τόν ἑαυτόν τους εἰς αὐτόν, οὐχί φανερόν ὄντα, ἀλλά μελετώμενον ἀπό τούς διώκτας. Οὐδέ παρόντα, καί ἐνεργούμενον ἤδη, ἀλλά ἀργοποροῦντα εἰς τό νά τραβίξῃ τούς ἀγωνιζομένους Χριστιανούς. Καί τραβίζουσιν, εἰς μέν τόν ἑαυτόν τους πειρασμόν, ἀνάπτουσι δέ καί εἰς τούς ἄλλους Χριστιανούς περισσότερον τάς τιμωρίας τῶν διωκτῶν μέ τό ἄτακτον αὐτῶν κίνημα. Πλήν, ἂν καί ἄξιοι κατηγορίας οὗτοι, ᾖναι, μ’ ὅλον τοῦτο, ἐπειδή καί διά τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ πηδοῦν ἔτζι εἰς τό μαρτύριον, προστάζει ὁ ἅγιος διά τοῦ παρόντος κανόνος νά συγκοινωνοῦν μέ τούς ἄλλους πιστούς, ἀγκαλά καί νά μήν ἀκολουθοῦσι τό παράδειγμα τοῦ Χριστοῦ, ὁ ὁποῖος καί μέ τόν λόγον ἐδίδασκε, ποτέ μέν, ὅτι νά προσευχώμεθα διά νά μήν ἔμβωμεν εἰς πειρασμόν, ποτέ δέ ἔλεγεν εἰς τούς μαθητάς του, καί Ἀποστόλους, ὅτι ἔχουν νά τούς παραδώσουν ἄλλοι εἰς τάς συναγωγάς, καί συνέδρια, ὄχι νά παραδώσουν αὐτοί τόν ἑαυτόν τους. Καί πάλιν τούς ἔλεγεν, ὅταν τούς διώκωσιν οἱ τύραννοι ἀπό μίαν πόλιν, νά φεύγουν καί νά πηγαίνουν εἰς τήν ἄλλην, καί νά μήν πηγαίνουν εἰς αὐτούς αὐτοί ἀπό λόγου των, διά νά μή τούς σκληρύνουσι περισσότερον, καί γίνωνται αἴτιοι νά θανατώνουν περισσοτέρους Χριστιανούς. Ὄχι μόνον δέ μέ τόν λόγον ἐδίδασκε ταῦτα ὁ Κύριος, ἀλλά καί μέ τό ἔργον τόν λόγον ἐβεβαίωνε. Καί πρό τοῦ πάθους γάρ ἀνεχώρει πολλάκις ἀπό τόν θυμόν τῶν Ἰουδαίων, καί ἐκρύβετο ἀπό αὐτούς. Ἐν δέ τῷ καιρῷ τοῦ πάθους δέν παρέδωκεν αὐτός τόν ἑαυτόν του εἰς τούς Ἰουδαίους, ἀλλ’ ἐκαρτέρησεν αὐτούς ἕως ὁποῦ ἦλθον εἰς τόν κῆπον, καί τόν ἐπίασαν, καί εἰς τόν Πιλᾶτον παρέδωκαν, ὡς διηγοῦνται τά θεῖα Εὐαγγέλια. Ὅθεν καί οἱ τοῦ Κυρίου μιμηταί Ἀπόστολοι, ἀκολουθοῦντες, καί εἰς τά ἀνωτέρω λόγια τοῦ Κυρίου, καί εἰς τό διά τῶν ἔργων παράδειγμά του, ἔτζι παρομοίως ἔκαμαν. Ἔτζι ὁ πρωτομάρτυς Στέφανος δέν ἐπῆγεν, ἀλλ’ ἐτραβίχθη εἰς τό συνέδριον ἀπό τούς Ἰουδαίους, καί λιθοβοληθείς ἐμαρτύρησεν. Ἔτζι ὁ Ἰάκωβος ὁ ἀδελφός Ἰωάννου, ἐπιάσθη ἀπό τόν Ἡρώδην, καί ἀπεκεφαλίσθη. Ἔτζι ὁ Πέτρος πιασθείς, ἐσταυρώθη. Ἔτζι ὁ Παῦλος πρότερον μέν ἐκρεμάσθη ἀπό τό τειχόκαστρον τῆς Δαμασκοῦ μέ ζιμπίλι, καί ἔφυγεν ἀπό τόν Ἐθνάρχην τοῦ βασιλέως Ἀρέτα, ὁποῦ ἐζήτει νά τόν πιάσῃ, ὕστερον δέ ἐν τῇ Ῥώμῃ πιασθείς ἀπεκεφαλίσθη. Καί ἄλλα πάμπολλα ὁμοίως ἤθελα διηγηθῶ εἰς αὐτούς ἂν εἶχον καιρόν.
