Καί περί τῶν ἐπιορκησάντων, εἰ μέν ἐκ βίας καί ἀνάγκης παρέβησαν τούς ὅρκους, κουφοτέροις ὑπόκεινται ἐπιτιμίοις, ὥστε μετά ἕξ ἔτη εἶναι αὐτούς δεκτούς. Εἰ δέ ἄνευ ἀνάγκης προδόντες τήν ἑαυτῶν πίστιν, ἐν δυσίν ἔτεσι προσκλαύσαντες, καί ἐν δυσί ἀκροασάμενοι, καί ἐν πέμπτῳ ἐν ὑποπτώσει εὐξάμενοι, καί ἐν δυσίν ἄλλοις ἄνευ προσφορᾶς εἰς τήν κοινωνίαν τῆς προσευχῆς παραδεχθέντες, οὕτω τελευταῖον, ἀξιόλογον δηλαδή τήν μετάνοιαν ἐπιδειξάμενοι, ἀποκατασταθήσονται εἰς τήν κοινωνίαν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ.
Ἐν τῷ ξδ΄ κανόνι ἀπροσδιορίστως ὁ ἅγιος ἀκοινωνησίας ἐπιτιμίῳ ἐπί δεκαετίαν τόν ἐπίορκον ἐκόλασεν. Ἐνταῦθα δέ διαίρεσιν ποιεῖται τῶν ἐπιόρκων∙ καί τούς μέν ἐξ ἀνάγκης βιασθέντας ἐπιορκῆσαι, μετά ἕξ ἔτη δέχεσθαι διωρίσατο∙ τούς δέ χωρίς ἀνάγκης, ἐπί ἔνδεκα, ἔτη εἶναι ἀφωρισμένους, καί οὕτω δέχεσθαι εἰς τήν κοινωνίαν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, ἐπιδειξαμένους μετάνοιαν ἀξιόλογον. Οἱ καταστρωθέντες νόμοι ἐν τῷ ιη΄ κεφ. τοῦ ιγ΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος ἀρκοῦσιν εἰς τά παραστῆσαί σοι ποῖοι ὅρκοι ἀναψηλαφῶνται, καί ἐντεῦθεν μαθήσῃ, τίνες εἰσίν οἱ ἐπίορκοι. Ὁ δέ ξδ΄ κανὼν, καί ὁ παρὼν τοῦ μεγάλου τούτου ἁγίου, οὐ διδάσκουσι ποῖοι ἀναψηλαφῶνται ὅρκοι, ἀλλά πῶς ἐπιτιμῶνται οἱ ἐπιορκήσαντες. Καί ἐν μέν τῷ ξδ΄ κανόνι, ἀπροσδιορίστως ὁ ἅγιος ἀκοινωνησίας ἐπιτιμίῳ ἐπί δεκαετίᾳ τόν ἐπίορκον καθυπέβαλεν. Ἐνταῦθα δέ διαίρεσιν ποιεῖται τῶν ἐπιόρκων∙ καί τούς μέν ἐξ ἀνάγκης βιασθέντας ἐπιορκῆσαι, μετά ἕξ ἔτη δέχεσθαι διωρίσατο, τούς δέ χωρίς ἀνάγκης, μετά δώδεκα, ἐπιδειξαμένους μετάνοιαν ἀξιόλογον. Καί ὁ μέν κανὼν ἐν τούτοις. Σύ δέ ἐκείνους τούς ἐπιόρκους εἰπέ κατά τόν παρόντα κανόνα κολάζεσθαι, τούς ἑκοντί καί διά ἐξομολογήσεως τό ἁμάρτημα θριαμβεύσαντας, καί θεραπείαν ζητάσαντας, οὐ μήν τούς ὡς ἐπιόρκους κατακριθέντας ἀπό κατηγορίας ἑτέρων∙ ἐκεῖνοι γάρ σύν τῇ χρηματικῇ ποινῇ καί πλείονως παρά τῆς ἐκκλησίας ἐπιτιμηθήσονται∙ ὁ γάρ ἔλεγχος, ὡς πολλάκις εἴρηται, διπλασιάζει τό τοῦ ἁμαρτήματος ὄφλημα∙ καί ἡ μετάνοια κουφίζει τῆς τιμωρίας τήν πλάστιγγα. Ἔσο δέ εἰδὼς ὡς τό τῆς ἐπιορκίας ἁμάρτημα πολυειδές ἐστι, καί διά τοῦτο καί δυσθεράπευτον. Ἄλλως γάρ ἐπιτιμᾶται ὁ κατ’ ὀλιγωρίαν ὀμόσας, καί ἐπιορκήσας, ἄλλως ὁ κατά βίαν, ἄλλως ὁ ἐκ μεταμέλου, ἄλλως ὁ διά ἄμυναν, ἄλλως ὁ κατά δόλον, ἄλλως ὁ ἀθετήσας ὅρκον γεγονότα διά τι παιγνιῶδες ἤ καί ἀπόβλητον, ἄλλως ὁ σωματικόν ὅρκον παραβάς, ἄλλως ὁ ἔγγραφον, καί ἁπλῶς εἰς τήν διάκρισιν τοῦ δεξαμένου τήν ἐξομολόγησιν ἀνάκειται ἡ θεραπεία τῆς ἐπιορκίας. Ἐγώ γάρ εἶδον πολλούς ὀμόσαντας ἀπελθεῖν εἰς τά Ἱεροσόλυμα, καί ἐπιορκήσαντας, καί ἀνεπιτιμήτους συντηρηθέντας, καί ἄλλους ἀγράφως ὀμόσαντας εἰς τήν κεφαλήν τοῦ βασιλέως, καί πικρῶς κολασθέντας∙ καί ἄλλους κατά βίαν ὀμόσαντας, καί μηδέ ὅλως κολασθέντας. Ἐρωτομανοῦντας δέ πόσους εἶδον ἐπομοσαμένους, καί τούς ὅρκους ἀκινδύνως καταπατήσαντας. Διό χρεών ἐστι τά περί τούτων ἀκριβῶς ἐξετάζεσθαι, καί ἀξίως θεραπεύεσθαι. Ὁ ἐκ βίας ἐπιορκήσας, μετά ἑξαετίαν δεκτός∙ ἄνευ ἀνάγκης, ἐν δυοκαίδεκα. Ὤμοσέ τις τόδε μή ποιῆσαι, τυχόν δικαστής, μή ὑπογράψαι εἰς τήν ἐπενεχθεῖσαν καταδίκην τῷ δεῖνι∙ εἶτα βιασθείς ὑπό μείζονος ἐξουσίας, παρέβη τόν ὅρκον∙ κουφοτέροις οὗτος ἐπιτιμίοις ὑπόκειται διά τήν βίαν∙ ἐπί ἑξαετίαν γάρ ἐπιτιμηθήσεται. Εἰ δέ ἄνευ, τινός βίας παρέβη τά ὀμοθέντα, ἐν δυσίν ἔτεσι μετά τῶν ἀκροωμένων, ἐν πέντε μετά τῶν ὑποπιπτόντων, καί ἐν δυσίν ἄλλοις παραδεχθήσεται μετά τῶν πιστῶν, καί τῶν εὐχῶν αὐτοῖς συγκοινωνήσει∙ καί οὕτω μετά τόν ἑνδέκατον χρόνον, τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ἀξιωθήσεται. Ἐπειδή εἰς τόν ξδ΄ αὐτοῦ κανόνα ὁ ἅγιος οὗτος ἀπροσδιορίστως ἐκανόνισε τόν ἐπίορκον δέκα χρόνους, τώρα εἰς τοῦτον τόν κανόνα κάμνει διαίρεσιν τῶν ἐπιόρκων, καί τούς μέν ἐξ ἀνάγκης, καί βίας ἐπιορκήσαντας, εἰς ἐξ χρόνους κανονίζει. Τούς δέ χωρίς ἀνάγκην προδόντας τήν πίστιν αὐτῶν, ἤτοι ἐπιορκήσαντας (ἐπειδή πᾶς ὅρκος εἰς τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ γίνεται, καί ἀκολούθως πᾶς ὁ τοῦτον παραβαίνων τήν εἰς τόν Θεόν πίστιν αὐτοῦ παραβαίνει) εἰς ἕνδεκα χρόνους κανονίζει. Δύω μέν νά προσκλαίουν, δύω νά ἀκροῶνται, πέντε νά ὑποπίπτουν, δύω νά συνίστανται, καί οὕτω νά μεταλαμβάνουν.1 Ὅρα καί τόν Ϟδ΄ τῆς στ΄. 1Μερικοί λέγουσιν ὅτε εἰς μέν τόν δ΄ Κανόνα δέκα χρόνους κανονίζει ὁ Ἅγιος τόν ἐπίορκον, ἤτοι τόν πολλαῖς φοραῖς ἐπιορκοῦντα. Ἐδῶ δέ τόν ἐπιορκήσαντα κανονίζει, ἤτοι τόν μίαν φοράν (ἤ καί δύω) ἐπιορκήσαντα, ἀλλ’ οὐκ ἀληθεύουσιν. Ἐπειδή ἐδῶ, καί οἱ ἅπαξ ἐπιορκήσαντες, ἐάν μόνον χωρίς ἀνάγκης ἐπιορκήσουν, ἕνδεκα χρόνους κανονίζονται, βαρυτέρα, ἤ μᾶλλον εἰπεῖν παρομοίως μέ τούς ἐν τῷ ξδ΄ ἐπιόρκους. Ὥστε καί οἱ ἐκεῖσε ἐπίορκοι, ὡς οἱ ἐδῶ χωρίς ἀνάγκην ἐπιορκήσαντες, πρέπει νά νοοοῦνται ἀπαραλλάκτως, διά τήν ὁμοιότητα τοῦ ἐπιτιμίου, κᾂν καί εἰς ἐκείνους τό, χωρίς ἀνάγκης δέν ἐπροσδιωρίσθη, ἀλλά πρέπει νά προσυπακούεται. Εἰ γάρ ἦτον, καθὼς αὐτοί λέγουσιν, ἔπρεπε ἐκεῖνοι βαρυτέρα νά ἐπιτιμηθοῦν, ὡς πολλάκις ἐπιορκήσαντες, καί ὄχι οὗτοι, οἱ ἅπαξ μόνον ἐπιορκήσαντες. Ὅτι δέ τό ἅπαξ γινόμενον κακόν, ἐλαφρότερα κανονίζεται ἀπό τό πολλάκις γινόμενον, ὅρα τήν ὑποσημείωσιν τοῦ η΄ τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ.
