Τοῖς δέ παραδεδομένοις καί ἐκπεπτωκόσι, τοῖς τε αὐτοῖς προσεληλυθόσιν εἰς τόν ἀγῶνα καί ὁμολογοῦσιν εἶναι χριστιανοῖς, εμβεβλημένοις τε ἐν τῇ φυλακῇ μετά βασάνων, εὔλογόν ἐστιν ἐν ἀγαλλιάσει καρδίας συνεπισχύειν καί κοινωνεῖν ἐν πᾶσιν, ἔν τε ταῖς προσευχαῖς καί τῇ μεταλήψει τοῦ σώματος καί τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ καί τῇ παρακλήσει τοῦ λόγου, ἵνα εὐτονώτερον ἀγωνισάμενοι καταξιωθῶσι καί αὐτοί τοῦ βραβείου τῆς ἄνω κλήσεως. Καί γάρ ἑπτάκις, φησί, πεσεῖται ὁ δίκαιος καί ἀναστήσεται· ὅπερ, εἰ καί πάντες οἱ ἐκπεπτωκότες πεποιήκασι, τελειοτάτην καί ὁλοκάρδιον μετάνοιαν ἐνεδείξαντο.


ΖΩΝΑΡΑΣ: Εἴ τινες δέ, φησι, προσηγγέλθησαν καί παρεδόθησαν τοῖς τυραννοῦσιν, ἤ αὐτοί ἑαυτούς παρέδωκαν, καί ἐκπεπτώκασι τῆς μαρτυρίας, ἠττηθέντες τῶν κολάσεων, καί μή φέροντες τάς ἐν ταῖς φυλακαῖς κακουχίας καί τάς βασάνους∙ εἶτα ἀνεπάλαισαν τήν πτῶσιν, καί ὡμολόγησαν εἶναι Χριστιανοί, ὥστε καί εἰς φυλακάς ἐμβληθῆναι, καί βασάνους ὑποστῆναι, τούς τοιούτους εὔλογον κρίνει ὁ ἅγιος μετά θυμηδίας δέχεσθαι, καί ἐπισχύειν, ἀντί τοῦ, ἐπιῤῥωννύειν, ἐνδυναμοῦν, καί παραθαῥῤύνειν πρός τήν ὁμολογίαν, καί κοινωνεῖν αὐτοῖς ἐν πᾶσιν, ἔν τε προσευχαῖς, καί τῇ μεταλήψει τῶν ἁγιασμάτων, καί διά λόγου παρακαλεῖν, ἤτοι διεγείρειν αὐτούς εἰς μαρτυρίαν, ἵνα πρός τόν ἀγῶνα εὐτονώτεροι γένωνται, καί τῆς ἐπουρανίου βασιλείας ἀξιωθῶσιν. Ἵνα δέ μή διότι πεπτώκασι θύσαντες, νομίζωνταί τισιν ἄδεκτοι, ἐπάγει καί μαρτυρίαν ἐκ τῆς Γραφῆς, τό, ἑπτάκις, ἀντί τοῦ, πολλάκις πεσεῖται ὁ δίκαιος, καί ἀναστήσεται∙ τοῦτο δέ, φησιν, εἰ καί πάντες οἱ τῆς ὁμολογίας ἐκπεπτωκότες ἐποίησαν, τό ἀναπαλαῖσαι τήν πτῶσιν, καί ἐνώπιον τῶν τυράννων Χριστιανούς, ὁμολογῆσαι ἑαυτούς, ἐνεδείξαντο ἂν τελειοτάτην μετάνοιαν.

ΒΑΛΣΑΜΩΝ: Τινές προσηγγέλθησαν καί παρεδόθησαν τοῖς τυράννοις, ἤ καί ἑκουσίως αὐτοῖς ἑαυτούς παρέδωκαν∙ ἡττηθέντες δέ ὑπό τῶν κολάσεων, ἐκπεπτώκασι τῆς μαρτυρίας∙ εἶτα μεταμεληθέντες καί ἐπιγνόντες τό ἀγαθόν, ὡμολόγησαν εἶναι Χριστιανοί, ὥστε καί εἰς φυλακάς ἐμβληθῆναι, καί βασάνους ὑποστῆναι. Τούς τοιούτους οὖν, εὔλογον κρίνει ὁ ἅγιος μετά θυμηδίας δέχεσθαι, καί ἐπιῤῥωννύειν πρός τήν ὀρθόδοξον πίστιν, καί κοινωνεῖν αὐτοῖς͵ ἔν τε προσευχαῖς καί τῇ μεταλήψει τῶν ἁγιασμάτων, καί διά λόγου παρακαλεῖν, ἵνα πρός τόν ἀγῶνα εὐτονώτεροι γένωνται, καί καταξιωθῶσι τῆς ἐπουρανίου βασιλείας. Ἵνα δέ μή διότι πεπτώκασι θύσαντες, νομίζωνταί τισιν ἄδεκτοι, ἐπάγει καί μαρτυρίαν ἀπό τῆς Γραφῆς, τό, ἑπτάκις, ἀντί τοῦ, πολλάκις πεσεῖται ὁ δίκαιος, καί ἀναστήσεται∙ τοῦτο δέ, φησιν, εἰ καί πάντες οἱ ἐκ τῆς ὁμολογίας ἐκπεπτωκότες ἐποίησαν, τό ἀναπαλαῖσαι τήν πτῶσιν, καί ἐνώπιον τῶν τυράννων Χριστιανούς ὁμολογῆσαι ἑαυτούς, ἐνεδείξαντο ἂν τελειοτάτην μετάνοιαν. Διαφορά γοῦν ἐστι τῶν ἐν τῷ παρόντι κανόνι διειλημμένων, καί τῶν ἐν τῷ πρώτῳ κανόνι περιεχομένων αὕτη, ὅτι ἐκεῖ μέν, οἱ διά τάς βασάνους ἐκπεπτωκότες, οὐ μετεστράφησαν ἐνώπιον τῶν τυράννων εἰς τήν ὁμολογίαν τῆς πίστεως∙ ἐνταῦθα δέ, οἱ ἐκπεπτωκότες διά βασάνους, ἐξ ἀγαθοῦ μεταμέλου ἐπί τῶν τυράννων τόν Κύριον ὡμολόγησαν, καί διά τοῦτο οὐδέ λογίζονται ἐκπεσεῖν.

ΠΗΔΑΛΙΟΝ: Ἐκεῖνοι δέ ὁποῦ προδοθέντες εἰς τούς τυράννους ἀπό ἄλλους τινάς, καί βασανισθέντες ἠρνήθησαν μή ὑποφέροντες. Ὁμοίως καί ἐκεῖνοι ὁποῦ ἀφ’ ἑαυτοῦ των ἐπῆγαν εἰς τό μαρτύριον, ἔπειτα μή ὑποφέροντες, ἠρνήθησαν. Οὗτοι, λέγω, ἐάν πάλιν δεύτερον ἐπῆγαν καί ὡμολόγησαν τήν πίστιν, καί εἰς φυλακήν ἐβάλθησαν, καί ἐβασανίσθησαν, διορίζει ὁ παρών κανών, ὅτι εἶναι δίκαιον μέ χαράν τῆς καρδίας νά δέχωνται, καί νά συγκοινωνοῦν εἰς τάς προσευχάς μέ τούς ἄλλους πιστούς, καί νά μεταλαμβάνουν τά θεῖα μυστήρια, καί νά παρακινοῦνται διά λόγου εἰς τό μαρτύριον, ἵνα ἀνδρειότεροι γενόμενοι, ἀξιωθοῦν τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Ἵνα δέ μή νομίζωνται ὡς ἄδεκτοι, διά τί προλαβόντως ἠρνήθησαν, ἐπιφέρει μαρτυρίαν ὁ ἅγιος ἀπό τῆς γραφῆς, τήν λέγουσαν, ὅτι ἑπτάκις, ἤτοι πολλάκις θέλει πέσει ὁ δίκαιος, καί πάλιν θέλει ἀσηκωθῇ. Τό ὁποῖον τοῦτο ἀσήκωμα, ἂν ὅλοι οἱ ἀρνησίχριστοι ἤθελαν κάμουν, ἤτοι ἂν ἤθελαν ἀναπαλαίσουν τήν πτῶσιν, καί ὁμολογήσουν πάλιν τόν Κύριον ἐνώπιον τῶν τυράννων, τότε ἤθελαν δείξει μέ τοῦτο τελειοτάτην καί ὁλοκάρδιον μετάνοιαν.1

1Ὅρα ὅτι, ἀγκαλά καί οἱ ἄλλοι κανόνες κανονίζουσι τούς ἀρνησιχρίστους δι’ ἐπιτιμίων ἄλλων καί ἰκανοποιήσεως, οὗτος ὅμως ὁ ἅγιος λέγει ὅτι ἡ ὁλοκάρδιος καί τελειοτάτη μετάνοια τῶν τοιούτων εἶναι, νά ὑπάγουν δεύτερον νά ὁμολογήσουν τόν Χριστόν ἐνώπιον τῶν τυράννων ἔμπροσθεν τῶν ὁποίων τόν ἀρνήθησαν πρότερον.