Οἱ δέ ταῖς μητρυιαῖς ἑαυτῶν ἐπιμαινόμενοι, τῷ αὐτῷ ὑπόκεινται κανόνι, ᾧ καί οἱ ταῖς ἑαυτῶν ἀδελφαῖς ἐπιμαινόμενοι.


ΒΑΛΣΑΜΩΝ: Τόν εἰς ἑτεραθαλῆ ἀδελφήν, ἤ νύμφην οἰκείαν μιανθέντα, ἐπί δωδεκαετίαν ἐπιτιμᾶσθαι διωρίσατο ὁ ἅγιος ἐν τῷ οε΄ καί οστ΄ κανόνι. Ἀρτίως δέ, ἤγουν ἐν τῷ οζ΄, ἐν τῷ οη΄ καί ἐν τῷ οθ΄ κανόνι, παρακελεύεται τούς καταλιμπάνοντας τάς ἑαυτῶν συμβίους, καί ἑτέρας πρός γάμον ἀγομένους, ἀλλά μήν καί τούς λαμβάνοντας εἰς συνοικέσιον δύο ἀδελφάς, πάντως μετά θάνατον τῆς μιᾶς, καί τούς μιαινομένους μετά τῶν μητρυιῶν αὐτῶν, ὡς μοιχούς ἐπιτιμᾶσθαι. Προστίθησι δέ ἐν τῷ οστ΄ κανόνι, τόν καταλιμπάνοντα τήν οἰκείαν γυναῖκα, καί συναπτόμενον μεθ᾽ ἐτέρας, ἐπί ἑπταετίαν ἐπιτιμᾶσθαι παρά τῶν Πατέρων, καί οὕτως, ἐάν μετά δακρύων μετανοήσωσι, τῆς ἁγίας μεταλήψεως ἀξιοῦσθαι. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐρεῖ τις, ὡς τοῦ νη΄ κανόνος ἐν ιε΄ ἔτεσι τόν μοιχόν ἐπιτιμῶντος, καί τοῦ παρόντος κανόνος ἐν ζ΄ ἔτεσι λέγοντος ἐπιτιμᾶσθαι παρά τῶν Πατέρων τούς καταλιμπάνοντας τάς οἰκείας γυναῖκας καί ἑτέραις συναπτομένους, τίνι προσέχειν ὀφείλομεν; Λύσις. Τοῖς ἐν τῷ νη΄ κανόνι περιεχομένοις ἐνταῦθα γάρ, οὐχ ὡς ὅρον ἔθετο ὁ ἅγιος τήν τῶν Πατέρων διατύπωσιν, ἀλλ᾽ ὡς ἀνάμνησιν, καί ἵνα γινώσκωμεν, τί τε παρ᾽ ἐκείνων προώρισται, καί τί παρά τούτου μεθώρισται, καί δηλοῦται τοῦτο ἐκ τοῦ εἰπεῖν τόν ἅγιον ὀφείλειν τούτους ἐπιτιμᾶσθαι κατά μοιχούς. Εἰ δέ τις ἐρεῖ νόμιμον γενικόν λέγον, Κρατεῖν τά ἐκπεφωνημένα παρά τά σεσιωπημένα, ἀκούσει, ὅτι, εἰ μέν ἑτέρου ἁγίου ἦν κανών ὁ ἐπί ιε΄ ἔτη τούς μοιχούς ἐπιτιμῶν, ἴσως ἂν εἴχετο λόγου τό λεγόμενον∙ ἐπεί δέ τοῦ αὐτοῦ ἁγίου καί ἀμφότεροι οἱ κανόνες εἰσίν, ἐξ ἀνάγκης τῷ περί τούτου μεταγενεστέρως ὀρισθέντι προσέχειν ὀφείλομεν, ὡς ἤδη καί ἐκφωνηθέντι διά τοῦ νη΄ κανόνος. Περί δέ τῶν καταλιμπανόντων τάς οἰκείας γυναῖκας, ἀνάγνωθι καί τόν μη΄ κανόνα τοῦ παρόντος ἁγίου Πατρός, καί τό παρατέλευτον θέμα τοῦ τελευταίου κεφ., τοῦ λζ΄ τίτλου, τοῦ ξ΄ βιβλίου, λέγον∙ Ὁ δύο γυναῖκας ἔχειν πειραθείς, οὐ νόμῳ, ἀλλά φάκτῳ προαιρέσεως, καλῶς ὑποκείσεται τῷ τῆς μοιχείας ἐγκλήματι∙ ἡ δέ εἰς ὕστερον αὐτῷ γαμηθεῖσα, εἰ ἠγνόει αὐτόν ἔχειν νόμιμον γαμετήν, συγγνωσθήσεται. Ἀνάγνωθι καί τόν β΄ κανόνα τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ συνόδου λέγοντα τούς τοιούτους ἐξωθεῖσθαι τῆς ἐκκλησίας μέχρι θανάτου∙ καί μή ἐναντιωθῇ σοί, ἀλλ᾽ εἰπέ, τόν μέν τῆς διαληφθείσης συνόδου κανόνα ὁροθετηθῆναι περί τῶν ἐξεχομένων τοῦ κακοῦ, τόν δέ παρόντα, περί τῶν ἀποστάντων καί ἐξομολογησαμένων∙ καί διά τοῦτο, ἐκεῖνοι μέν ἀκοινωνησίᾳ, παντελεῖ κατακρίνονται, οὗτοι δέ ἐπί πεντεκαίδεκα ἔτεσιν ἐπιτιμῶνται. Σημείωσαι δέ ἀπό τῶν παρόντων κανόνων, ὅτι οὐ μόνον εἰς ταῦτα τά ἁμαρτήματα, ἀλλά καί εἰς τά λοιπά ἡ ἀπόστασις δίδωσι χώραν τοῖς ἐπιτιμίοις∙ ὁ γάρ ἐπιμένων τῷ κακῷ, κᾂν μυριάκις ἐπιτιμηθῇ, καί τοσαυτάκις ἀγαθοεργήσῃ, ἀνίατον ἔχει τραῦμα, μή συσφιγγόμενον καταδέσμοις οὐλωτικοῖς. Ἔτι σημείωσαι ὅτι τά τοῦ παλαιοῦ νόμου, ἄνευ ὧν ῥητῶς ἐδέξατο ἡ ἐκκλησία, ἐσχόλασαν, καί ὁ χρώμενος τούτοις, ἰουδαΐζει. ἰδού γάρ ἀναφαίνεται, ὅτι καί παρά τοῖς ἁγίοις Πατράσιν οἱ νόμοι ἐδέχθησαν οἱ τούς ἐξ ἀγχιστείας γάμους κωλύοντες, καί ὁ νόμος ὁ παλαιός ὁ ἐπιτρέπων τόν τοῦ τελευτήσαντος ἀδελφόν λαμβάνειν τήν γυναῖκα αὐτοῦ, ὡς ἂν ἀναστήσῃ σπέρμα τῷ ἀδελφῷ ἠπράκτησε. Καί οἱ Λατῖνοι δέ, οἱ τά ἐξ ἀγχιστείας συνοικέσια ἀδιαφόρως συναλλάττοντες, τῷ κανόνι προσκρούουσιν.

ΑΡΙΣΤΙΝΟΣ: Ὁ τῇ μητρυιᾷ ἐπιμανείς, ὡς ὁ ἐπιμανείς ἀδελφῇ.

ΠΗΔΑΛΙΟΝ: Ὁ παρών κανών κανονίζει τούς σμίξαντας μέ τάς μητρυιάς των, μέ τόν ὅμοιον κανόνα τῶν σμιξάντων μέ τάς ἰδίας των ἀδελφάς, δηλ. εἰ μέν τάς ἐξ ἑνός πατρός, καί μητρός οὔσας, εἴκοσι χρόνους, κατά τόν ξζ΄. Εἰ δέ μέ τάς ἀπό δύω πατέρας, ἤ μητέρας οὔσας ἀδελφάς, ἕνδεκα χρόνους, κατά τόν οε΄ τοῦ αὐτοῦ Βασιλείου.