Σύμπασιν ἔδοξεν αἰτῆσαι ἀπό τῶν βασιλέων διά τήν τῶν πενήτων κάκωσιν, ὧν ταῖς ἐπαχθείαις ἀπαύστως ἡ ἐκκλησία παρενοχλεῖται, ὥστε ἐκδίκους τούτοις μετά τῆς τῶν ἐπισκόπων προνοίας ἐπιλεγῆναι κατά τῆς τῶν πλουσίων τυραννίδος.
Οἱ ἐπίσκοποι, οὐ μόνον διδάσκειν ὀφείλουσι τούς ὑπ’ αὐτούς λαούς, ἀλλά καί προΐστασθαι τούτων ἀδικουμένων, καί κατά τό δυνατόν ἐκδικεῖν. Ἐπεί δέ τινες διά δυναστείαν τῶν ἐπισκόπων οὐκ ἐφρόντιζον, αἰτοῦσιν οἱ τῆς συνόδου ταύτης τούς βασιλεῖς, δοθῆναί τινας ἐκδίκους, ὥστε μετά τῶν ἐπισκόπων ἀναστέλλειν τάς τῶν πλουσίων τυραννίδας, ἵνα μή ταῖς ἐπαχθείαις τῶν πενήτων, τοὐτέστι, ταῖς ἐπενηνεγμέναις αὐτοῖς βαρείαις ἀδικαίαις, διηνεκῶς παρενοχλῆται ἡ ἐκκλησία, ἤγουν ὀχλήσεις ἔχῃ τῶν ἀδικουμένων προσιόντων καί ζητούντων ἐκδικεῖσθαι. Ἀνάγκη πᾶσα ἐπίκειται τοῖς ἐπισκόποις ἀντιλαμβάνεσθαι τῶν ἀδικουμένων. Ἐπεί δέ τινες, ὡς ἔοικεν, ἐπίσκοποι, λέγοντες ὑπέρ πτωχῶν καί καταπεπονημένων οὐκ εἰσηκούοντο, τετυπώκασιν οἱ Πατέρες ὑπομνησθῆναι τούς βασιλεῖς, ὥστε δοθῆναι παρά τούτων μετά τῆς τῶν ἐπισκόπων ἐπιλογῆς ἐκδίκους χάριν τοῦ ἀναστέλλεσθαι τάς τῶν πλουσίων τυραννίδας, καί οὕτω παυθῆναι τήν ἐπενηνεγμένην ἄπαυστον ὄχλησιν ταῖς ἐκκλησίαις ἐκ τῶν προσερχομένων αὐταῖς διά τό ἀδικεῖσθαι ὑπό τῶν παραδυναστευόντων. Καί ὁ μέν κανὼν ἐν τούτοις. Σύ δέ γίνωσκε, ὅτι ἡ δόσις τῶν ἐκδίκων, τῶν καί δεφενσόρων λεγομένων, εἴτε ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος ἔλαβε τήν ἀρχήν, εἴτε καί πρό τούτου ἐπεγινώσκετο, δι’ ἐπιλογῆς τῶν κατοίκων ἑκάστης πόλεως ἐγίνετο. Ἔστι δέ καί νεαρά Ἰουστινιάνειος ιε΄ ὑποτυποῦσα τήν τούτων ἐπιλογήν καί πρόβλησιν, καί διοριζομένη εἰς ἅπασαν πόλιν ἐπιλέγεσθαι παρά τῶν ἐπισκόπων, καί τῶν κληρικῶν, καί τῶν ἀξιολογωτέρων πολιτῶν ἐκδίκους πρός τήν ποσότητα τοῦ πλήθους τῆς πόλεως ἀρκοῦντας, ὥστε δικάζειν αὐτούς μέχρι ποσότητος νομισμάτων τριακοσίων, καί ἐγκληματικάς ὑποθέσεις ἐλαφροτέρας, καί μή παραχωρεῖν τοῖς δυνάσταις κατατρέχειν τῶν ἀσθενεστέρων καί πενήτων, ἀναστέλλειν δέ καί τούς ἀπαιτητάς τῶν δημοσίων παρεισπράττοντας. Καί ἄλλα δέ προνόμια ἡ αὐτή νεαρά ἐπιφιλοτιμουμένη τούτοις, προστίθησι, μετά διετίαν παραστέλλεσθαι τούς ἐπί τοσούτῳ καιρῷ τό λειτούργημα τοῦτο ἀνύσαντας, καί ἄλλους προβάλλεσθαι. Ἡ τοιαύτη δέ νεαρά οὐ κατεστρώθη ἐνταῦθα, διότι οὐδέ ἐνεργεῖ∙ οὐ γάρ ἐπιλέγονται ἔν τινι πόλει ἔκδικοι τοιοῦτοι∙ παρά μόνου δέ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως σφραγίζονται ἔκδικοι καί πρωτέκδικοι, καί παρά τῶν λοιπῶν ἀρχιερέων πρωτέκδικοι. Καί οὗτοι μέν οὐδέ προνόμιον ἔχουσιν ἐκ τῶν περιεχομένων τῇ νεαρᾷ∙ μόνος γάρ ὁ πρωτέκδικος τῆς ἁγιωτάτης μεγάλης ἐκκλησίας καί οἱ ὑπ’ αὐτόν ἔκδικοι δικάζουσι μόνας τάς περί ἐλευθεριῶν ὑποθέσεις∙ ἄλλοι δέ λέγουσιν, ὅτι ἀπό τῆς ῥηθείσης νεαρᾶς ὁ πρωτέκδικος δικαιοῦται δικάζειν πάντας τούς προσερχομένους αὐτῷ περί χρηματικῶν ὑποθέσεων καί ἐγκληματικῶν ἐλαφροτέρων, κᾂν οἵας ἂν ὦσι τύχης καί καταστάσεως οἱ ἐνάγοντες, καί οἱ ἐναγόμενοι∙ καί μᾶλλον ὅταν οὐχ ὑπερβαίνῃ τό ποσόν τῆς ὑποθέσεως τά τριάκοντα νομίσματα∙ ὡσαύτως ἐφεῖται αὐτῷ ἀναστέλλειν τάς τῶν παραδυναστευόντων ἀδικίας κατά τά ἐκκλησιαστικά δίκαια∙ ἑλκύσει δέ καί εἰς τό κατ’ αὐτόν δικαστήριον πάντας τούς λεγομένους ἀδικεῖν τούς πρόσφυγας τῆς ἐκκλησίας, καί οὐκ ἀναγκασθήσεται αὐτούς εἰς πολιτικόν δικαστήριον πέμπειν, ὡς γίνεται σήμερον∙ ἀλλά καί τό πρωτεκδικικόν βιβλίον πολλά προνόμια δίδωσιν αὐτῷ. Καί αὐτοί μέν λέγουσι ταῦτα∙ τά δέ δοκοῦντα ἡμῖν χάριν τοῦ πρωτεκδίκου διελήφθησαν ἐν τῷ συγγραφέντι παρ’ ἡμῶν τόμῳ χάριν τοῦ χαρτοφυλακείου καί τοῦ πρωτεκδικείου καί τῶν δικαίων αὐτῶν, ὃν καί ζητήσας ἐπιμελῶς, ἀνάγνωθι σπουδαῖον ὄντα. Ἵνα μή ὁ ἐπίσκοπος παρενοχλῆται, ἔστωσαν ἔκδικοι. Τῶν πενήτων παρά τῶν δυνατωτέρων κακώσεις ὑφισταμένων, καί ὑπ’ αὐτῶν διά ταύτας τῶν ἐπισκόπων ἐνοχλουμένων, ἔδοξε τῇ συνόδῳ ἐκ βασιλέως αἰτῆσαι, μετά τῆς τῶν ἐπισκόπων προνοίας ἐπιλεγῆναι ἐκδίκους, ἵνα κατά τῆς τῶν πλουσίων τυραννίδος ἀνθιστῶνται, καί οἱ ἐπίσκοποι, ὅσον ἐπί τούτοις, ἀνενόχλητοι μένωσι. *Στο Πηδάλιο, ο 75ος κανόνας αντιστοιχεί στον 83ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Ἐπειδή οἱ Ἐπίσκοποι χρέος ἔχουσιν ὄχι μόνον νά διδάσκουν τόν λαόν τους, ἀλλά καί κατά τό δυνατόν, νά διαφεντεύουσιν αὐτόν, ὅταν ἀδικῆται, οἱ δέ τούτους ἀδικοῦντες διά δυναστείαν, δέν ἐψήφουν τούς Ἐπισκόπους. Διά τοῦτο μέ τόν παρόντα κανόνα ζητεῖ ἡ σύνοδος ἀπό τούς βασιλεῖς νά κατασταθοῦν ἔκδικοι,1 ἤτοι ἄρχοντές τινες δύναμιν ἔχοντες βασιλικήν εἰς τό νά ἐμποδίζουσι μαζή μέ τούς Ἐπισκόπους τάς τῶν ἀδικούντων πλουσίων τυραννίας. Ἵνα μή ἀπό τάς βαρείας ἀδικίας ὁποῦ λαμβάνουν οἱ πτωχοί ἀπό αὐτούς, ἐνοχλῆται καθ’ ἡμέραν ἡ ἐκκλησία, ἐρχομένων τῶν πτωχῶν πρός αὐτήν, καί ζητούντων βοήθειαν καί ἐκδίκησιν. Ὅρα καί τόν κζ΄ Ἀποστολικόν. 1Περί τῶν ἐκδίκων τούτων διορίζει ἡ ιε΄ τοῦ Ἰουστινιανοῦ Νεαρά. Ὅτι νά κρίνουν καί χρηματικάς ὑποθέσεις μέχρι ποσότητος τριακοσίων νομισμάτων. Καί τάς ἐλαφροτέρας ἐγκληματικάς. Ὅτι νά μήν ἀφίνουν τούς δυνάστας νά κατατρέχουν τούς ἀσθενεῖς καί πτωχούς. Μηδέ νά ἀφίνουν νά παίρνουν οἱ φορολόγοι τίποτε παραπάνω ἀπό τά βασιλικά δοσίματα. Καί ὅτι εἰς κάθε δύω χρόνους, νά γίνωνται ἄλλοι καινούριοι, διαλεγόμενοι τόσοι τόν ἀριθμόν, ὅσοι εἶναι ἀρκετοί εἰς τό πλῆθος τῆς κάθε πολιτείας. Καί ἄλλα προνόμια ἡ αὐτή Νεαρά δίδει εἰς αὐτούς, Ὅρα καί τήν ὑποσημείωσιν τοῦ β΄ τῆς δ΄.
