Ἐπίσκοπον κατηγορηθέντα ἐπί τινι παρά ἀξιοπίστων ἀνθρώπων, καλεῖσθαι αὐτόν ἀναγκαῖον ὑπό ἐπισκόπων· κᾂν μέν ἀπαντήσῃ, καί ὁμολογήσῃ, ἤ ἐλεγχθείη, ὁριζέσθω τό ἐπιτίμιον. Ἐάν δέ καλούμενος μή ὑπακούσῃ, καλείσθω καί δεύτερον, ἀποστελλομένων ἐπ᾿ αὐτόν δύο ἐπισκόπων. Ἐάν δέ καί οὕτω μή ὑπακούσῃ, καλείσθω καί τρίτον, δυό πάλιν ἐπισκόπων ἀποστελλομένων πρός αὐτόν. Ἐάν δέ καί οὕτω καταφρονήσας μή ἀπαντήσῃ, ἡ σύνοδος ἀποφαινέσθω κατ᾿ αὐτοῦ τά δοκοῦντα· ὅπως μή δόξῃ κερδαίνειν φυγοδικῶν.
Καί ἐν τῷ ξα΄ κανόνι εἴρηται ἡμῖν, ὡς οὐ πᾶς τις κατηγορεῖν ἐπισκόπου δύναται, ἀλλ’ ἀνεπίληπτοι ἄνθρωποι, καί ὀρθόδοξοι. Τοῦτο οὖν καί ὁ κανών οὗτος δηλοῖ, διά τοῦ λέγειν, παρά ἀξιοπίστων ἀνθρώπων. Κᾂν οὖν παρά τοιούτων κατηγορῆται ἐπίσκοπος, οὐ χρή αὐτοῦ ἀπόντος καταψηφίζεσθαι∙ ἀλλά μετακαλεῖσθαι αὐτόν, καί ἐρχόμενον, τῶν κατ’ αὐτοῦ λεγομένων ἀκούειν∙ ἀκούσας δέ, ἤ ὁμολογήσει τά ἐπαγόμενα αὐτῷ αἰτιάματα, ἤ ἀρνούμενος ἐλεγχθήσεται, καί οὕτως ἡ ψῆφος ἐξενεχθήσεται. Εἰ δέ κληθείς ἅπαξ, οὐ παραγένηται, καί δευτέραν ὁ κανών πρός αὐτόν ὁρίζει γίνεσθαι διαλαλιάν, διά δύο ἐπισκόπων∙ καί ταύτης δέ καταφρονοῦντα, καί τρίτον κελεύει καλεῖσθαι πρός τήν ἐξέτασιν, ὁμοίως παρά ἐπισκόπων δύο. Καί εἰ μηδέ οὕτως παραγένοιτο, ἀπόφασιν γίνεσθαι κατ’ αὐτοῦ παρά τῆς συνόδου, καί ἐκ μοίρας μιᾶς, ἵνα μή ἐξ ἀναιδείας φυγοδικῶν ὠφελοῖτο, ὑπερτιθεμένης τῆς ζητήσεώς τε καί ἀποφάσεως. Περί τοῦ τίνες δύνανται κατηγορεῖν ἐπισκόπων, ἤ κληρικῶν, καί τίνες καταμαρτυροῦσιν αὐτῶν, ἀνάγνωθι τοῦ παρόντος συντάγματος τίτλον θ΄, κεφ. α΄ καί τά ἐν αὐτῷ, καί κεφάλαιον β΄ καί τά ἐν αὐτῷ. Ὁ δέ παρών κανών θεσπίζει τόν κατηγορηθέντα ἐπίσκοπον χάριν ἐγκληματικῆς αἰτιάσεως, μετακαλεῖσθαι κατά νόμους ὑπό ἐπισκόπων∙ ἀπόντα γάρ τοῦτον καταδικάζεσθαι, ἄδικον ἔδοξε. Καί παρουσιάζοντα μέν, καί ἐξ ἀναντιρρήτων ἐλέγχων, ἤ ἀπό οἰκείας ὁμολογίας καταδικαζόμενον, κανονικῶς ἐπιτιμᾶσθαι∙ μή παραγενόμενον δέ, καλεῖσθαι καί αὖθις παρά ἐπισκόπων δύο∙ ἀλλά μήν καί ἐκ τρίτου, ὡς ἄν, εἰ μηδέ οὕτω παραγένηται, ἀποφήνηται κατ’ αὐτοῦ ἡ σύνοδος καί μονομερῶς τά δοκοῦντα αὐτῇ∙ ὅπως, φησί, μή κερδήσῃ ὁ καταφρονητής ἐκ τῆς ἀναιδοῦς ὑπερθέσεως. Ταῦτα τοῦ κανόνος διοριζομένου, ἐζητήθη πολλάκις, εἴπερ ἐνεδόθη διά τοῦ τοιούτου κανόνος τῇ συνόδῳ, καί καθαιρέσει καθυποβάλλειν τόν ἀπειθῆ ἐπίσκοπον∙ καί εἶπόν τινες, ὡς ἀσυμπαθές ἐστιν ἐξ ἀπειθείας καθαιρεῖσθαι ἐπίσκοπον∙ ἄλλως δέ πῶς ὀφείλειν ἐπιτιμᾶσθαι αὐτόν. Εἰ γάρ ἦν θελητόν, φασί, καί τοῖς Ἀποστόλοις, καθαιρεῖσθαι τόν ἐπίσκοπον, ἐμνήσθησαν ἄν ἐν τῷ κανόνι καί καθαιρέσεως. Ἄλλοι δέ εἶπον, ὡς καί ἀπό τῆς προσεχῶς ἐξενεχθείσης προσκυνητῆς νεαρᾶς τοῦ θεοστεφοῦς, κρατίστου, καί ἁγίου ἡμῶν Αὐτοκράτορος, ἅπας ἐναγόμενος, μετακαλούμενος εἰς τό δικαστήριον, καί μετά τρία μηνύματα, διά τριῶν ἐπιφωνημάτων ἐγγράφων, ἐλθεῖν παρεγγυώμενος, καί μή ἐρχόμενος, καταδικάζεται καί μονομερῶς. Εἰ γοῦν καί ἐπίσκοπος μετά δόσεως λιβέλλου, καί νομίμων ἐγγράφων κατηγορηθῇ, καί μετακληθῇ πρῶτον μέν διά μηνυμάτων, εἴτε καί διά τριῶν ἐγγράφων ἐπιφωνημάτων, καί οὐκ ἀπαντήσῃ εἰς τό δικαστήριον, καί μονομερῶς καταδικασθήσεται, καί καθαιρεθήσεται∙ τό γάρ καλεῖσθαι ἐνταῦθα, κατά νόμους νοεῖται, ἤγουν δι’ ἐπιφωνημάτων τριακονθημέρων, καί μή, ὥς τινες εἶπον, διά μηνυμάτων ἐγγράφων ὀλιγοημέρων. Τοῦτο δέ ἐλαλήθη διαφόρως ἐπί βήματος βασιλικοῦ, καί μᾶλλον ἐν τῇ ὑποθέσει τοῦ ἐπισκόπου Βεσαίνης∙ καί ἐκρίθη, διά τριῶν νομίμων ἐπιφωνημάτων ὀφείλειν μετακαλεῖσθαι τόν ἐναγόμενον ἐπίσκοπον, καί οὕτως ἐξ ἀπειθείας καταδικάζεσθαι. ΕΤΕΡΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑ. Τό μέν καταδικάζεσθαι τόν ἀπειθῆ ἐπίσκοπον, κατά τήν νεαράν τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυροῦ Μανουήλ τοῦ Κομνηνοῦ, ἄμαχόν ἐστι∙ κέκριται γάρ οὕτω, καθώς εἴρηται, καί παρά τῷ βασιλικῷ καί θείῳ βήματι. Τό δέ μετά δύο ἀρχιερέων, καί μή ἄλλως πως τήν τούτου μετάκλησιν γίνεσθαι, ὥς τινες εἶπον, οὐκ ἔστι νόμιμον, οὐδέ τῆς ἐννοίας τοῦ παρόντος κανόνος∙ ὅτε γάρ οὗτος ἐγράφη, οὔτε δικαστῶν, οὔτε πατριαρχικῶν νοταρίων ἐνήργει αὐτοπιστία∙ καί διά τοῦτο προβαίνειν ὡρίσθη τάς τῶν ἀρχιερέων μετακλήσεις παρ’ ἐπισκόπων δύο. Σήμερον δέ τῆς τῶν δικαστῶν, καί τῶν πατριαρχικῶν νοταρίων αὐτοπιστίας ἐνεργούσης, ἐξ ἀνάγκης καί τά δι’ αὐτῶν γινόμενα ἐπιφωνήματα ἕξουσι τό ἀπαρεγχείρητον∙ καλῶς οὖν καταδικασθήσεται ὁ δι’ αὐτῶν ἐπιφωνηθείς, καί μή ἀπαντήσας εἰς τό δικαστήριον, ὡς τῶν ἐπιφωνημάτων μή κατασειομένων ἐκ τοῦ μή γίνεσθαι παρά ἀρχιερέων. Ὁ κατηγορούμενος ἐπίσκοπος, καί καλούμενος, καί οὐκ ἀκούων, καί δίς καλείσθω, καί τρίς∙ εἰ δ’ ἐπιμένοι, τό δόξαν ἡ σύνοδος ἀποφαινέτω. Τόν κατηγορούμενον ἐπί τινι πταίσματι παρά ἀξιοπίστων ἀνδρῶν ἐπίσκοπον, καί καλούμενον εἰς τό δικαστήριον, καί μή ὑπακούοντα, οὐκ ἀπεντεῦθεν ὀφείλει καταδικάζειν ἡ σύνοδος, ἀλλά καί δίς, καί τρίς μετακαλεῖσθαι, στελλομένων εἰς αὐτόν ἐφ’ ἑκάστῃ προσκλήσει δύο ἐπισκόπων∙ εἰ δέ ἐπιμένει καταφρονῶν, καί μή ἁπαντῶν εἰς τό δικαστήριον, δοκιμάσει τά τῆς αἰτιάσεως καί κατά μίαν μοῖραν ἡ σύνοδος, καί τά δοκοῦντα αὐτῇ κατ’ αὐτοῦ ψηφίσεται. Ἡ κατά τοῦ Ἐπισκόπου κατηγορία, τήν ὁποίαν ἀναφέρει ὁ παρών Κανών, δέν εἶναι διά ὑπόθεσιν χρηματικήν, ἤτοι διά πρᾶγμα ἴδιόν τινος καί οἰκείαν μέμψιν, ὡς ὅτι ἀδικήθη τυχόν ἀπό τόν Ἐπίσκοπον, ἤ ἐπλεονεκτήθη, καθὼς οὐ καλῶς ἡρμήνευσεν ὁ Βαλσαμών. Ἀλλά διά ὑπόθεσιν Ἐκκλησιαστικήν, ἡ ὁποία δύναται νά κατασείσῃ τόν βαθμόν του. Καί πόθεν δῆλον, ἀπό τούς ἀξιοπίστους ἀνθρώπους, τούς ὁποίους κατηγόρους εἰσάγει ὁ κανών. Διότι, οἱ μέν κατά τοῦ Ἐπισκόπου διά χρηματικάς ὑποθέσεις κατηγοροῦντες, καί μέμψεις ἰδίας, δέν ἐξετάζονται εἴτε ὀρθόδοξοι εἶναι εἴτε κακόδοξοι, εἴτε διαβεβλημένοι, εἴτε ἀδιάβλητοι, ταὐτόν εἰπεῖν ἀξιόπιστοι, ἀλλ’ ὁποῖοι καί ἂν εἶναι οἱ τοιοῦτοι, δέχονται εἰς κατηγορίαν. Κατά τόν στ΄ τῆς β΄ καί τόν η΄ καί κζ΄ τῆς Καρθαγ. Οἱ δέ διά Ἐκκλησιαστικάς ὑποθέσεις κατηγοροῦντες αὐτόν, πρέπει νά εἶναι καί ὀρθόδοξοι καί ἀδιάβλητοι, εἴτουν ἀξιόπιστοι, ἄλλως γάρ εἰς κατηγορίαν οὐ παραδέχονται, κατά τούς αὐτούς Κανόνας. Δι’ ὅ καί ὁ Ζωναρᾶς σύμφωνος φαίνεται μέ τήν τοιαύτην τοῦ Κανόνος ἐκδοχήν. Λέγει λοιπόν ὁ Κανὼν∙ ἀνίσως τινάς Ἐπίσκοπος ἤθελε κατηγορηθῇ ἀπό ἀξιοπίστους, καί ἀκατηγορήτους ἀνθρώπους, διά κᾀνένα Ἐκκλησιαστικόν ἔγκλημα, εἶναι ἀνάγκη νά καλῆται ἀπό τούς Ἐπισκόπους εἰς κρίσιν, καί ἂν μέν ἔλθῃ καί ὁμολογήσῃ αὐτός ἀφ’ ἑαυτοῦ, ὅτι εἶναι ἀληθής ἡ τοιαύτη κατηγορία, ἤ, ἀρνουμένου αὐτοῦ, ἂν ἀποδειχθῇ διά ἀναντιῤῥήτων ἐλέγχων ἀπό τούς κατηγόρους∙ τότε νά ὁρίζηται παρά τῶν Ἐπισκόπων τό ὀφειλόμενον κατ’ αὐτοῦ ἐπιτίμιον. Ἀνίσως δέ καλεσθῇ, καί δέν ὑπακούσῃ νά ἔλθῃ εἰς τήν κρίσιν, ἂς ἀποστέλλωνται πρός αὐτόν δύω Ἐπίσκοποι, καί ἂς τόν καλοῦσι καί δεύτερον. Ἐάν δέ πάλιν καί δέν ὑπακούσῃ ἂς ἀποστέλλωνται καί αὔθις δύω Ἐπίσκοποι πρός αὐτόν, καί ἂς τόν καλοῦσι καί τρίτον. Εἰ δέ καί τήν τρίτην φοράν καταφρονήσῃ καί δέν ὑπάγῃ, εἰς τό ἑξῆς πλέον ἡ σύνοδος τῶν Ἐπισκόπων ἂς ἀποφασίζῃ κατ’ αὐτοῦ καί μή παρόντος, ἐκεῖνα ὁποῦ φανοῦσιν εἰς αὐτήν δίκαια καί νόμιμα ἐπιτίμια. Διά νά μή λογιάζῃ ὅτι κερδαίνει μέ τοῦτο καί ὠφελεῖται, φεύγωντας τήν κρίσιν καί ἀναβάλλωντας τόν καιρόν.
