Τούς διδασκομένους τούς πολιτικούς νόμους, μή δεῖν τοῖς Ἑλληνικοῖς ἔθεσι κεχρῆσθαι, μήτε μήν ἐπί θεάτρων ἐνάγεσθαι, ἤ τάς λεγομένας κυλίστρας ἐπιτελεῖν, ἤ παρά τήν κοινήν χρῆσιν στολάς ἑαυτοῖς περιτιθέναι. Μήτε καθ᾿ ὂν καιρόν τῶν μαθημάτων ἐνάρχονται, ἤ πρός τό τέλος αὐτῶν καταντῶσιν, ἤ, καθόλου φάναι, διά μέσου τῆς τοιαύτης παιδεύσεως, εἰ δέ τις ἀπό τοῦ νῦν τοῦτο πρᾶξαι τολμήσοι, ἀφοριζέσθω.
Τό ἔθεσιν Ἑλληνικοῖς τούς πιστούς χρῆσθαι, ἐν πᾶσιν οἱ θεῖοι Πατέρες ἀπαγορεύουσιν. Ἐπεί δέ καί οἱ τούς πολιτικούς μανθάνοντες νόμους, ἔθεσι τοιούτοις ἐκέχρηντο, καί στολάς ἀλλοκότους τινάς ἐνεδύοντο τῶν μαθημάτων ἀρχόμενοι, ἤ καί πρός τό τέλος τούτων γινόμενοι, κωλύουσι καί ταῦτα πάντα, ὁποῖά ποτ’ ἄν ἦσαν τά παρ’ ἐκείνων γινόμενα, καί ἀφορισμόν τῶν τοιοῦτόν τι πραξόντων καταψηφίζονται. Ὁ μέγας ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριος γράφει εἰς τόν ἐπιτάφιον τοῦ μεγάλου Βασιλείου λόγον τοῦτο· ὡς οἱ πλεῖστοι καί ἀφρονέστεροι τῶν ἐν Ἀθήναις νέων σοφιστομανοῦντες, καί κατά τούς ἰπποδρομομανοῦντας μαχόμενοι πρός τούς ἀντιθέτους, προκαταλαμβάνουσι τάς πόλεις καί τάς ὁδούς· καί τούς νεήλυδας σοφιστάς δεξιοῦνται, μετά πομπείας καί ξεναγωγίας, καί τινων ἑτέρων παιδιῶν συνήθων τοῖς σοφιστεύουσιν. Ὡς ἔοικεν οὖν, εἴθιστό ποτε καί ἐν ταύτῃ τῇ βασιλευούσῃ τῶν πόλεων, ὅτε καί ἡ τῶν νόμων μάθησις ἤκμαζε, τοιούτοις Ἑλληνικοῖς ἔθεσι κεχρῆσθαί τινας, καί τούς μέλλοντας πρός τήν τῶν νόμων μάθησιν ἀποδύεσθαι, ἤ τούς διά μέσου τῆς διδασκαλίας προοδεύοντας, ἤ τούς τελειωθέντας, μετά προπομπῆς καί πολυτελῶν ἀσυνήθων ἱματίων θεατρίζειν· καί διά τοῦτο τούς Πατέρας θεσμοθετῆσαι τά ἐν τῷ παρόντι κανόνι. Κυλίστραι δέ ἐγίνοντο, ὡς ἐμοί δοκεῖ, μεταξύ τῶν διδασκόντων· τοῦ μέν γάρ ἰδιουμένου τόν δέ τόν μαθητήν, τοῦ δέ, ἑτέρωθεν ἀντιπίπτοντος, αἱ κυλίστραι ἐπενοήθησαν· καί τό ἐκ τῆς τύχης ἀποτέλεσμα, ὡς γίνεται σήμερον ἐν ταῖς ἱπποδρομίαις, χάριν τῶν καγγέλων. Ταῦτα οὖν πάντα οἱ ἅγιοι Πατέρες ἀπαγορεύοντες, καί ἑλληνικά ἔργα κατονομάζοντες, διορίζονται μηδέν τι τοιοῦτον γίνεσθαι πάντως, διά τό πολλά σκάνδαλα ταραχώδη χάριν τούτων ἀναφύεσθαι μέσον τῶν πιστῶν, καί ἐθνικῆς εὐτυχίας, ἤ δυστυχίας εἶναι ἐπίχειρον τό γινόμενον· τούς δέ παραβάτας τοῦ κανόνος, ἀφορισμῷ ὑποκεῖσθαι παρεκελεύσαντο. Ἀφορίζεται νομομαθής ἔθει ἑλληνικῷ χρώμενος, καί θεάτροις ὑπαγόμενος, καί κυλίων, ἤ παρά τήν κοινήν χρῆσιν στολιζόμενος. Ἔθεσιν εἰ χρήσεταί τις ἑλληνικοῖς, τούς πολιτικούς νόμους ἐνδιδασκόμενος, ἐπί θέατρα ἴσως ἀναγόμενος, ἤ τάς λεγομένας κυλίστρας ἐπιτελῶν, ἤ στολάς τινας παρά τήν κοινήν χρῆσιν ἐνδιδυσκόμενος, ἀφορισθήσεται. Καθὼς οἱ ἀφρονέστεροι ἀπό τούς σοφούς τῶν Ἀθηναίων ἐσυνήθιζον, ὡς γράφει ὁ Θεολόγος Γρηγόριος εἰς τόν ἐπιτάφιον τοῦ Μεγάλου Βασιλείου, νά μάχωνται μέ τούς ἐναντίους αὐτοῖς, καί νά καταπιάνουσι τάς πόλεις, καί τάς ὁδούς, καί ἄλλα τοιαῦτα νά κάμουν συνήθη εἰς τούς νέους σοφιστάς∙ τοιουτοτρόπως καί οἱ τούς πολιτικούς νόμους διδασκόμενοι Χριστιανοί, ἐμεταχειρίζοντο τά ἑλληνικά ταῦτα ἔθιμα, καί εἰς τά θέατρα ἐκρίνοντο, περί τοῦ τίς νά γένῃ τυχόν πρῶτος ἐξ αὐτῶν, καί τάς ὀνομαζομένας κυλίστρας ἐκαμνον1 ἤ φορέματα ἔξω ἀπό τήν κοινήν τῶν πολλῶν συνήθειαν ἐφόρουν∙ ταῦτα δέ πάντα προστάζει ὁ παρών Κανών νά μή κάμνουσιν, οὔτε ὅταν ἀρχινοῦν νά μανθάνουν τούς νόμους, οὔτε ὅταν εὑρίσκωνται εἰς τό μέσον τῆς μαθήσεως, οὔτε ὅταν φθάσουν εἰς τό τέλος αὐτῆς. Ὅποιος δέ εἰς τό ἑξῆς τοῦτο ἤθελε κάμει, νά ἀφορίζεται. 1Ἡ Κυλίστρα κατά τόν Βαλσαμῶνα φαίνεται νά ἦτον μία κατασκευή, τήν ὁποίαν ἔκαμναν οἱ διδάσκοντες τούς νόμους, ὅταν ἐδιαφέροντο ποῖος ἀπό αὐτούς νά πάρῃ τόν τάδε μαθητήν, καί ποῖος τόν τάδε. Κυλιόμενα γάρ ὑπ’ αὐτῶν εἰς τήν κατασκευήν ταύτην κᾂποια τινά, ἂν κατά τύχην ἔπιπτον εἰς τό τάδε μέρος, ἦτον σημάδι, ὅτι ὁ δεῖνα Διδάσκαλος νά πάρῃ τόν δεῖνα μαθητήν. Καί καθολικῶς εἰπεῖν, ἡ Κυλίστρα ἦτον ὡσάν ἡ κατασκευή τῶν λαχνῶν.
