Πάλιν ἤρεσεν, ὥστε μηδενί ἐξεῖναι ἐπισκόπῳ, καταλειφθείσης τῆς αὐθεντικῆς αὐτοῦ καθέδρας, πρός τινα ἐκκλησίαν ἐν διοικήσει καθεστῶσαν ἑαυτόν ἀποφέρειν, ἤ ἐν οἰκείῳ πράγματι, ὑπέρ ὃ χρή ἐπί πολύ ἀπασχολουμένῳ, ἀμελεῖν τῆς φροντίδος καί τῆς συνεχείας τοῦ ἰδίου θρόνου.
Τούς ἐπισκόπους, καί τό δίκαιον αὐτό, καί ἡ τῶν θείων κανόνων ἀκρίβεια, ἀπαιτοῦσι προσμένειν ταῖς ἰδίαις ἐπισκοπαῖς, καί διδάσκειν τούς λαούς, καί καταρτίζειν αὐτούς, ἀλλά μή καταλιμπάνειν τάς αὐθεντικάς αὐτῶν καθέδρας, ἤγουν τούς πρωτοτύπους θρόνους αὐτῶν, καί πρός ἄλλην ἐκκλησίαν ἀπέρχεσθαι. Πολλοί γάρ τῶν ἐπισκόπων ἔχουσιν ἐκκλησίας ἐν ἄλλοις τόποις τῶν ὑπ’ αὐτούς διοικήσεων, ἂς καί παροικίας, οἱ κανόνες καλοῦσιν, ἐν αἷς οὐκ εἰώθασιν ἐπίσκοποι προχειρίζεσθαι. Μή οὖν ἐν τοιαύτῃ ἐκκλησίᾳ ἀπιέναι καί χρονίζειν τόν ἐπίσκοπον, ὁ κανὼν διατάττεται, καί ἀμελεῖν τοῦ οἰκείου λαοῦ∙ ἀλλ’ ἐκεῖ μέν ἤ χωρεπίσκοπον καθιστᾷν, ἤ διά πρεσβυτέρου ποιεῖσθαι τήν διοίκησιν τῶν ἐκεῖ, τούς δέ ἐπισκόπους ταῖς οἰκείαις προσκαρτερεῖν ἐκκλησίαις, καί μηδέ δι’ οἰκεῖον πρᾶγμα ἀσχολεῖσθαι ὑπέρ ὃ χρή, καί ἀποδημεῖν τῆς τοῦ ἰδίου θρόνου συνεχείας, ἤτοι τοῦ κατά συνέχειαν καί ἀδιακόπως παραμένειν τῇ ἰδίᾳ ἐπισκοπῇ, καί διδάσκειν τόν λαόν∙ τό δέ, ὑπέρ ὃ χρή, ἐνταῦθα μέν ἀορίστως κεῖται, ἐν δέ τῷ ἐκκαιδεκάτω κανόνι τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων συστάσης συνόδου, τῆς λεγομένης πρώτης καί δευτέρας, μή πλέον τῶν ἓξ μηνῶν ἀποδημεῖν τόν ἐπίσκοπον τῆς οἰκείας ἐπισκοπῆς οἱ ἐν ἐκείνῃ θεῖοι Πατέρες ὡρίσαντο, τό δ’ ἐπιτίμιον τοῦ μή τόν κανόνα φυλάττοντος, καθαίρεσις ἐστίν. Ὁ δέ ια΄ κανὼν τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου, ἐκ τοῦ παραδείγματος, οὗ ἐπάγει, εἰς ἐλάττονα καιρόν ἔοικε συστέλλειν τήν τοῡ ἐπισκόπου ἀποδημίαν, εἰ μή τις αὐτῷ ἀνάγκη ἐπίκειται. Περί ἀποδημίας ἐπισκόπων ἐκ τῶν ἰδίων ἐκκλησιῶν διατάττονται καί διάφοροι νεαραί, κείμεναι εἰς βιβλίον τῶν βασιλικῶν τρίτον, τίτλον α΄, ἐν διαφόροις κεφαλαίοις. Τινές ἐπίσκοποι καταλιμπάνοντες τάς πρωτοτύπους καθέδρας αὐτῶν, ἀπήρχοντο καί προσεκάθηντο εἴς τινας ἑτέρας ἐκκλησίας, παροικιῶν ἀνηκουσῶν αὐτοῖς, πολυανθρωποτέρας ἴσως οὔσας, ἤ καί πολυεισοδωτέρας. Ὥρισαν οὖν οἱ Πατέρες, μηδένί ἐπισκόπῳ ἐξεῖναι τοῦτο ποιεῖν, ἀλλά μηδέ χάριν ὑποθέσεως οἰκείας ἀπολιμπάνεσθαι ἐκ τῆς λαχούσης αὐτόν ἐπί πολύ, καί οὕτως ἀμελεῖν τοῦ συνεχῶς διδάσκειν τόν οἰκεῖον λαόν. Καί ὁ μέν κανὼν ἐν τούτοις. Ἐρωτήσει δέ τις, εἰ τά τοῦ κανόνος ἔχουσι χώραν καί εἰς τούς ἀπολέσαντας ἀρχιερεῖς τάς πρωτοτύπους καθέδρας αὐτῶν, ὡς κατασχεθείσας ὑπό ἐθνῶν, ἤ δύνανται οὗτοι ἀποκριματίστως μεταπίπτειν εἰς ἐκκλησίας παροικιῶν αὐτῶν; Λύσις. Τινές εἶπον δύνασθαι τοῦτο ποιεῖν τόν ἐπίσκοπον αὐτοθελῶς∙ ἕτεροι εἶπον δέεσθαι τοῦτον καί συνοδικῆς διαγνώσεως∙ ἄλλοι καί διά προστάξεως βασιλικῆς τοῦτο γίνεσθαι εἶπον. Ἐμοί δέ δοκεῖ, ὡς, εἰ μέν ὁ τοιοῦτος μητροπολίτης βούλεται μεταπεσεῖν εἰς θρόνον ἐπισκοπῆς αὐτοῦ, διά τό κατασχεθῆναι παρά ἐθνῶν τήν πρωτότυπον ἐκκλησίαν τούτου, ὀφείλει μετά βασιλικῆς προστάξεως καί συνοδικῆς διαγνώσεως ἐν ταύτῃ ἀποκαθίστασθαι, ὥσπερ γέγονε τοῦτο εἰς τόν μητροπολίτην Νεοκαισαρείας, ἀντί καθίσματος ἔχοντα τήν οἰκεία ἐπισκοπήν τό Οἴναιον, εἰς τόν μητροπολίτην Πισιδείας Ἀντιοχείας τήν Σωζόπολιν λαβόντα εἰς κάθισμα, καί εἰς ἑτέρους πολλούς∙ εἰ δέ ἡ παροικία οὐ τετίμηται διά θρόνου ἐπισκοπικοῦ, διά μόνης συνοδικῆς διαγνώσεως ἵνα ἐγκαταστῇ εἰς αὐτήν, καί οὐκ αὐτοθελῶς, ὥς τινες λέγουσιν, ἵνα μή ἐναντιωθῇ τῷ ἀποστολικῷ κανόνι, καί τοῖς λοιποῖς τοῖς διοριζομένοις μηδέν τι καινοφανές ποιεῖν τόν ἐπίσκοπον παρά γνώμην συνοδικήν. Ἔτι ἐρωτήσει τις, εἰ τοῦ κανόνος ταῦτα διοριζομένου, δύναται ἐπίσκοπος διά βασιλικῆς προστάξεως καί συνοδικῆς διαγνώσεως μεταπίπτειν ἀπό τῆς πρωτοτύπου καθέδρας αὐτοῦ, καί μή κατασχεθείσης ὑπό ἐθνῶν, εἰς καθέδραν ἐπισκοπῆς αὐτοῦ, ἤ εἰς ἐκκλησίαν παροικίας τούτου; Λύσις. Μετά βασιλικῆς προστάξεως καί συνοδικῆς διαγνώσεως, καί ἀμφότερα τῷ ἐπισκόπῳ ἐκχωρηθήσονται∙ ἄλλως δέ πως, οὐδαμοῦ. Διά τοῦτο γάρ καί ὁ ἀρχιεπίσκοπος Δέρκου ζητήσας πολλάκις μεταπεσεῖν ἀπό Δέρκου εἰς τό ἐμπόριον τόν Φιλέα, διά τό πολυανθρωπότερον εἶναι τοῦτο, οὐκ εἱσηκούσθη∙ καί ἄλλοι δέ ἀρχιερεῖς διάφοροι, πτωχάς μέν ἐκκλησίας ἔχοντες, πλουτοῦντες δέ παροικίας πολυανθρώπους καί πλουσίας καί ζητήσαντες τοῦτο, οὐκ εἰσηκούσθησαν διά τόν παρόντα κανόνα. Σημείωσαι ταῦτα, καί ἔχε ἐπί μνήμης διά τάς ζητουμένας μεταθέσεις, καί γενομένας ἐπί ἀρχιερεῦσί τισί. Ζήτει τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου κανόνα ιβ΄ καί ιζ΄ λέγοντας ὀφείλειν τούς τῆς ἐκκλησίας ἕπεσθαι τοῖς διοριζομένοις παρά τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας. Ἐπεί δέ ὁ παρὼν κανὼν διορίζεται μή ἀποδημεῖν τόν ἐπίσκοπον ὑπέρ ὁ χρή ἀπό τῆς λαχούσης αὐτόν, (ἔστι δέ τοῦτο ἄδηλον), ἀνάγνωθι τόν ιστ΄ κανόνα τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων συστάσης συνόδου, καί ἑρμήνευσον τόν παρόντα κανόνα κατά τά καταστρωθέντα νόμιμα ἐν αὐτῷ. Ἔδοξε μηδένα ἐπίσκοπον καταλιπόντα τήν αὐθεντικήν καθέδραν, πρός ἑτέραν μεταχωρεῖν, ἤ ἐν οἰκείῳ πράγματι ἀσχολούμενον, τοῦ ἰδίου θρόνου ἀμελεῖν. Οὐ μόνον τό ἀπό πόλεως εἰς πόλιν ἐπίσκοπον μεταβαίνειν, ἐκ διαφόρων κανόνων κεκώλυται, ἀλλά καί τό τήν κυρίως οὖσαν ἀρχῆθεν καθέδραν τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ καταλιπεῖν, καί πρός ἑτέραν ἐκκλησίαν ἐν τῇ αὐτῇ παροικίᾳ οὖσαν μεταπεσεῖν, καί τήν τιμήν ἐν αὐτῇ μεταθεῖναι, ὁ κανὼν οὗτος οὐ συγχωρεῖ∙ ἀλλ’ οὐδέ ἐν οἰκείῳ πράγματι ἀσχολεῖσθαι αὐτόν ὑπέρ ὃ χρή ἀνέχεται, καί τῆς φροντίδος καί τῆς διδασκαλίας ἀμελεῖν τοῦ λαοῦ. *Στο Πηδάλιο, ο 71ος κανόνας αντιστοιχεί στον 79ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Διορίζει ὁ παρών Κανών, ὅτι δέν εἶναι ἄδεια εἰς κᾀνένα Ἐπίσκοπον νά ἀφίνῃ μέν τήν αὐθεντικήν του καθέδραν, ἤτοι τόν πρωτότυπον θρόνον του, (κᾂν καί ᾖναι πτωχός καί ὀλιγάνθρωπος) καί νά πηγαίνῃ νά κάθηται εἰς ἄλλην παροικίαν ὑποκειμένην αὐτῷ, (κᾂν αὐτή ᾖναι τυχόν πλουσιωτέρα∙ καί πολυανθρωποτέρα ἀπό τήν ἔχουσαν τόν θρόνον του πόλιν),2 ἤ καί νά ἀπερνᾷ περισσότερον ἀπό τόν πρέποντα καί διωρισμένον καιρόν εἰς αὐτήν, ἀμελῶν τήν φροντίδα, καί πρόνοιαν τῆς ἐχούσης τόν θρόνον του πόλεως. Ἀνάγνωθι καί τόν νη΄ Ἀποστολικόν. 1Τόν τοῦ 74 κανόνος ἀριθμόν ἔχει παρά τοῖς ἐξηγηταῖς, τό νά ἀπέχουν οἱ Ἐπίσκοποι, Πρεσβύτεροι, καί Διάκονοι ἀπό τάς γυναῖκάς των. Καί οἱ μή τοῦτο ποιοῦντες, νά χάνουσι τόν βαθμόν τους. Ὅπερ ἡμεῖς ἀφήσαμεν ὡς ἅπαξ καί δίς ἀναφερόμενον κατά τόν γ΄ καί δ΄ κανόνα. Εἰ γάρ, κατά τήν παροιμίαν, τό δίς ἕψειν τήν κράμβην, περιττόν, πολλῷ μᾶλλον τό τρίς ἕψειν αὐτήν.2Ὁ δέ Βαλσαμών λέγει, ὅτι μετά ἀδείας βασιλικῆς καί διαγνώσεως συνοδικῆς, ἠμπορεῖ νά μετατεθῇ ὁ αὐθεντικός θρόνος τῶν Ἐπισκόπων ἀπό μίαν πόλιν εἰς ἄλλην, χωρίς δέ τούτων οὐ δύναται. Δι’ ὅ καί ὁ Δέρκου ποτέ ζητήσας νά μεταθέσῃ τόν θρόνον ἀπό Δέρκου εἰς τό Ἐμπόριον, ὡς πολυανθρωπότερον, καί ἄλλοι πολλοί Ἀρχιερεῖς ἀπό πόλεις πτωχάς ζητήσαντες νά μεταθέσουν τούς θρόνους των εἰς παροικίας πλουσιωτέρας, οὐκ εἱσηκούσθησαν, κατά τόν αὐτόν Βαλσαμῶνα, διά τόν κανόνα τοῦτον. Ἀνάγνωθι καί τό χρυσόβουλλον Ἀλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ τό διορίζον, ὅτι εἰς ὅποιαν ἐκκλησίαν χαρίσῃ ὁ βασιλεύς ἀξίωμα ἀνώτερον, Μητροπολίτου τυχόν, ἤ Ἀρχιεπισκόπου, πρέπει καί ὁ Πατριάρχης καί ἡ σύνοδος νά τιμᾷ τόν τοιοῦτον ὡς Μητροπολίτην Ἀρχιεπίσκοπον. Παρά Βλάσταρι.
