Τούς προστιθεμένους τῇ ὀρθοδοξίᾳ, καί τῇ μερίδι τῶν σωζομένων, ἀπό αἱρετικῶν, δεχόμεθα κατά τήν ὑποτεταγμένην ἀκολουθίαν, καί συνήθειαν. Ἀρειανούς μέν, καί Μακεδονιανούς, καί Σαββατιανούς, καί Ναυατιανούς, τούς λέγοντας ἑαυτούς Καθαρούς καί Ἀριστερούς,1 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ) καί τούς Τεσσαρεσκαιδεκατίτας, εἴτουν Τετραδίτας, καί Ἀπολλιναριστάς, δεχόμεθα διδόντας λιβέλλους, καί ἀναθεματίζοντας πᾶσαν αἵρεσιν, μή φρονοῦσαν, ὡς φρονεῖ ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολική καί ἀποστολική ἐκκλησία, καί σφραγιζομένους, ἤτοι χριομένους, πρῶτον τῷ ἁγίῳ μύρῳ τό τε μέτωπον, καί τούς ὀφθαλμούς καί τάς ῥίνας, καί τό στόμα, καί τά ὦτα· καί σφραγίζοντες αὐτούς, λέγομεν· Σφραγίς δωρεάς Πνεύματος ἁγίου. Εὐνομιανούς μέντοι τούς εἰς μίαν κατάδυσιν βαπτιζομένους, καί Μοντανιστάς, τούς ἐνταῦθα λεγομένους Φρύγας, καί Σαβελλιανούς, τούς υἱοπατορίαν διδάσκοντας, καί ἕτερά τινα καί χαλεπά ποιοῦντας, καί τάς ἄλλας πάσας αἱρέσεις· (ἐπειδή πολλοί εἰσιν ἐνταῦθα, μάλιστα οἱ ἀπό τῶν Γαλατῶν χώρας ὁρμώμενοι),2 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ) πάντας τούς ὑπ᾿ αὐτῶν θέλοντας προστίθεσθαι τῇ ὀρθοδοξίᾳ, ὡς Ἕλληνας δεχόμεθα· καί τήν πρώτην ἡμέραν ποιοῦμεν αὐτούς Χριστιανούς, τήν δέ δευτέραν κατηχουμένους· εἶτα τῇ τρίτῃ ἐξορκίζομεν αὐτούς, μετά τοῦ ἐμφυσᾷν τρίτον εἰς τό πρόσωπον, καί εἰς τά ὦτα, καί οὕτω κατηχοῦμεν αὐτούς, καί ποιοῦμεν χρονίζειν εἰς τήν ἐκκλησίαν, καί ἀκροᾶσθαι τῶν γραφῶν, καί τότε αὐτούς βαπτίζομεν.
Ὅπως χρή δέχεσθαι τούς ἐξ αἱρέσεων προσερχομένους τῇ ὀρθῇ πίστει, ὁ παρών διδάσκει κανών. Τούς μέν οὖν τούτων, οὐκ ἀναβαπτίζεσθαι διατάττεται, ἀλλά λιβέλλους ἀπαιτεῖσθαι, ἔγγραφα δηλονότι, τάς δόξας αὐτῶν ἀναθεματίζοντα, καί στηλιτεύοντα τήν κακοδαξίαν αὐτῶν, καί πᾶσαν αἵρεσιν ἀναθέματι ὑποβάλλοντα. Εἰσί δέ οὗτοι Ἀρειανοί, καί Μακεδονιανοί, καί Ναυατιανοί, οἱ ἑαυτούς Καθαρούς ὀνομάζοντες, ὧν τάς αἱρέσεις προδεδηλώκαμεν, καί Σαββατιανοί, ὧν ἡγήσατο Σαββάτιός τις, πρεσβύτερος τῆς αἱρέσεως τοῦ Ναυάτου κᾀκεῖνος ὤν, ἔχων δέ τι καί πλέον ἐκείνου, καί τόν καθηγητήν τῆς αἱρέσεως εἰς κακίαν νικῶν, καί τοῖς Ἰουδαίοις συνεορτάζων, καί Τεσσαρεσκαιδεκατῖται, οἵ τό Πάσχα ἑορτάζουσιν οὐκ ἐν Κυριακῇ, ἀλλ’ ὅτε τεσσαρεσκαιδεκαταία ἡ σελήνη γένηται, ἐν οἵᾳ ἄν ἡμέρᾳ τύχῃ ταύτην πλήρη γενέσθαι∙ ἑορτάζουσι δέ νηστεύοντες τότε, καί ἀγρυπνοῦντες, καί Ἀπολλιναρισταί∙ οὐκ ἀναβαπτίζονται οὖν οὗτοι, ὅτι περί τό ἅγιον βάπτισμα κατ’ οὐδέν ἡμῖν διαφέρονται, ἀλλ’ ἐπίσης τοῖς ὀρθοδόξοις βαπτίζονται. Ἀναθεματίζοντες οὖν ἕκαστος τήν οἰκείαν αἵρεσιν ἰδικῶς, καί πᾶσαν δέ κοινῶς αἵρεσιν, χρίονται τῷ ἁγίῳ μύρῳ, καί τά ἄλλα τελοῦνται κατά τόν κανόνα. Οἱ δέ Εὐνομιανοί, καί Σαβελλιανοί, ὧν αἱ αἱρέσεις ἤδη παρ’ ἡμῶν ἐδηλώθησαν, καί Μοντανισταί, οἱ ἀπό Μοντανοῦ τινος τήν ἐπίκλησιν ἔσχον∙ καί Φρύγες δέ ὠνομάζοντο, ἤ τοῦ αἰρεσιάρχου αὐτῶν Φρυγός ὄντος, ἤ τήν ἀρχήν ἐκ Φρυγίας ἀναφανείσης τῆς τοιαύτης αἱρέσεως, καί πολλῶν ἐν αὐτῇ πλανηθέντων. Ὁ Μοντανός οὖν ἐκεῖνος παράκλητον ἑαυτόν προσηγόρευε, καί δύο γυναῖκας ἑπομένας ἔχων αὐτῷ, Πρίσκιλλαν, καί Μαξιμίλλαν, προφήτιδας αὐτάς ἐκάλει∙ καί Πεπουζιανοί δέ οἱ τοιοῦτοι προσηγορεύοντο, Πέπουζάν τινα, τῆς Φρυγίας κώμην ἐκθειάζοντες, καί Ἱερουσαλήμ αὐτήν ὀνομάζοντες∙ οἵ καί τούς γάμους λύειν ἐπέτρεπον, καί βρωμάτων ἀπέχεσθαι ἐδίδασκον, καί τό Πάσχα διέστρεφον, καί εἰς ἕν πρόσωπον τήν ἁγίαν Τριάδα συνῄρουν καί συνέχεον∙ καί αἷμα παιδός κατακεντουμένου, ἀλεύρῳ συμφύροντες, καί ἀρτοποιοῦντες, προσέφερον, καί ἐξ αὑτοῦ μετελάμβανον. Τούτους τοίνυν, καί τούς ἄλλους πάντας αἱρετικούς βαπτίζεσθαι, οἱ ἱεροί Πατέρες ἐθέσπισαν∙ ἤ γάρ οὐκ ἔτυχον τοῦ θείου βαπτίσματος, ἤ τυχόντες οὐκ ὀρθῶς, οὐδέ κατά τόν τύπον τῆς ὀρθοδόξου, ἐκκλησίας αὐτοῦ ἔτυχον∙ διό καί ὡς μηδέ τήν ἀρχήν βαπτισθέντας αὐτούς λογίζονται. Τοῦτο γάρ δηλοῖ τό, ὡς Ἕλληνας αὐτούς δεχόμεθα. Ἑξῆς δέ καταλέγει ὁ κανών τά ἐπ’ αὐτοῖς τελούμενα, καί ὅπως πρότερον κατηχοῦνται, καί τό καθ ἡμᾶς μυοῦνται θεῖον μυστήριον, εἶτα βαπτίζονται. Εἰς δύο διαιρεῖ ὁ κανών τούς αἱρετικούς, τούς προσερχομένους τῇ ἐκκλησίᾳ∙ καί τούς μέν φησι διά μύρου χρίεσθαι, ἀναθεματίζοντας πρῶτον, πᾶσαν αἵρεσιν, καί ὁμολογοῦντας πιστεύειν, ὡς ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ ἐκκλησία φρονεῖ∙ τούς δέ διορίζεται ἐξ ὀρθοῦ βαπτίζεσθαι. Καί τούς μέν, μόνῳ μύρῳ χρίεσθαι ὀφείλοντας, εἶπεν εἶναι Ἀρειανούς, Μακεδονιανούς, Ἀπολλιναριστάς, καί Ναυατιανούς, τούς καί Καθαρούς λεγομένους, ὧν τάς αἱρέσεις παρεδηλώσαμεν ἐν τῷ πρώτῳ κανόνι τῆς παρούσης δευτέρας συνόδου. Οἱ Ναυατιανοί δέ ἐκλήθησαν καί Σαββατιανοί, ἀπό πρεσβυτέρου τινος Σαββατίου, κατά τούς ἰουδαίους σαββατίζοντος∙ καλοῦνται δέ οἱ αὐτοί καί Ἀριστεροί, ὡς τήν ἀριστεράν χεῖρα βδελυττόμενοι, καί μή ἀνεχόμενοι δι’ αὐτῆς τό ὁτιοῦν ὑποδέχεσθαι. Τεσσαρεσκαιδεκατῖται δέ λέγονται, ἤγουν Τετραδῖται, οἵτινες τό Πάσχα τελοῦσιν οὐκ ἐν Κυριακῇ, ἁλλ’ ὅτε τεσσαρεσκαιδεκαταία ἡ σελήνη γένηται, ἐν ᾗ ἄν ἡμέρᾳ τύχῃ, ὅπερ τῆς Ἰουδαϊκῆς θρησκείας ἐστίν ἰδιαίτατον∙ οἱ αὐτοί δέ καί Τετραδῖται λέγονται, ὅτι τό Πάσχα ἑορτάζοντες, οὐ καταλύουσιν, ἀλλά νηστεύουσιν, ὥσπερ ἡμεῖς τάς τετράδας∙ ποιοῦσι δέ τοῦτο κατά τούς Ἰουδιαίους. Οὗτοι γάρ μετά τό πασχάσαι, ἐπί ὅλας ἑπτά ἡμέρας νηστεύουσι, πικρίδας καί ἄζυμα ἐσθίοντες, κατά τήν τοῦ παλαιοῦ νόμου διάταξιν. Τούς δέ ἀναβαπτίζεσθαι ὀφείλοντας εἶπεν εἶναι, Εὐνομιανούς, τούς εἰς μίαν κατάδυσιν βαπτιζομένους, καί Μοντανιστάς, τούς οὕτω κληθέντας ἀπό Μοντανοῦ τινος, παράκλητον ἑαυτόν προσαγορεύοντος, καί διά δύο φαύλων γυναικῶν, τῆς τε Πρισκίλλας, καί τῆς Μαξιμίλλας, ψευδοπροφητείας ἀποφοιβάζοντος∙ πρός δέ καί Σαβελλιανούς, τούς οὕτως ὀνομασθέντας ἀπό τινος Σαβελλίου, λέγοντος μετά καί ἄλλων φλυαριῶν τινων, τόν αὐτόν εἶναι Πατέρα, τόν αὐτόν Ὑιόν, τόν αὐτόν ἅγιον Πνεῦμα, ὡς εἶναι ἐν μιᾷ ὑποστάσει τρεῖς ὀνομασίας∙ ὡς ἐν ἀνθρώπῳ σῶμα, καί ψυχήν, καί πνεῦμα, ἤ ὡς ἐν ἡλίῳ τρεῖς ἐνεργείας, ἤγουν τό τῆς περιφερείας σχῆμα, τό φωτιστικόν, καί τό θάλπον. Λέγονται δέ οἱ Μοντανισταί Φρύγες, ἤ ἔκ τινος αἱρεσιάρχου Φρυγός, ἤ ἀπό τοῦ ἐκ Φρυγίας ἀναφανῆναι πρῶτον τήν τοιαύτην αἵρεσιν. Πρός τούτοις καλοῦνται καί Πεπουζιανοί ἀπό τινος χώρας Πεπούζας, τιμωμένης παρ’ αὐτῶν κατά τήν Ἱερουσαλήμ. Οἱ δέ τοιοῦτοι λύουσι τούς γάμους, ὡς μυσαρούς∙ νηστεύουσιν ἀλλόκοτον νηστείαν∙ τό Πάσχα διαστρέφουσιν∙ εἰς ἕν πρόσωπον τήν ἁγίαν Τριάδα συναιροῦσι, καί συγχέουσι∙ καί αἷμα παιδός κατακεντουμένου, ἀλεύρῳ συμφύροντες, και ἀρτοποιοῦντες, προσφέρουσι∙ καί ταῦτα μέν οὕτως. Ἐάν δέ τις ὀρθόδοξος Μοντανιστής γένηται, ἤ Σαβελλιανός, καί βάπτισμα αἱρετικῶν δέξηται ἤ μή δέξηται, ἆρα ὁ τοιοῦτος μύρῳ χρισθήσεται, ἀναβαπτισθήσεται, ὡς οἱ λοιποί Μοντανισταί; Ζήτει περί τούτου τῆς α΄ συνόδου κανόνα ιθ΄ καί τῶν ἁγίων Ἀποστόλων κανόνα μζ΄ Σημείωσαι δέ ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος, ὅτι πάντες οἱ βαπτιζόμενοι εἰς μίαν κατάδυσιν, πάλιν βαπτίζονται. Οἱ Τεσσαρεσκαιδεκατῖται, εἴτουν Τετραδῖται, ὁ Ἀρειανίτης, ὁ Ναυατιανός, ὁ Μακεδονιανός, ὁ Σαββατιανός, ὁ Ἀπολιναριανός, μετά λιβέλλων ἀπόδεκτοι∙ χριόμενοι δηλαδή πάντα τά αἰσθητήρια. Οὗτοι λιβέλλους διδόντες, καί πᾶσαν αἵρεσιν ἀναθεματίζοντες, δέχονται, μόνῳ τῷ ἁγίῳ μύρῳ χριόμενοι, ὀφθαλμούς, ῥίνας, ὦτα, στόμα, καί μέτωπον∙ καί ἐν τῷ σφραγίζειν αὐτούς, λέγομεν∙ Σφραγίς δωρεᾶς Πνεύματος ἁγίου. Ὁ παρών Κανών διορίζεται, τίνι τρόπῳ πρέπει νά δεχώμεθα τούς ἀπό τῶν αἱρέσεων προσερχομένους εἰς τήν ὀρθόδοξον πίστιν καί τήν μερίδα τῶν σωζομένων. Λέγων, ὅτι τούς μέν Ἀρειανούς, καί Μακεδονιανούς, καί Ναυατιανούς, περί ὧν εἴπομεν ἐν τῷ α΄ Κανόνι τῆς παρούσης Συνόδου. Καί τούς Σαββατιανούς3 καί Τεσσαρεσκαιδεκατίτας, ἤτοι τετραδίτας4 καί Ἀπολιναριστάς. Δεχόμεθα. Ἀφ’ οὗ δώσουν Λιβέλλους, ἤγουν ἔκδοσιν ἔγγραφον (ἤ Λίβελλος γάρ Λατινική φωνή, ἔκδοσις ἑρμηνεύεται κατά τόν Ζωναρᾶν)5 ἀναθεματίζουσαν καί τήν ἐδικήν των, καί κάθε ἄλλην ἀκόμη αἵρεσιν ὁποῦ δέν φρονεῖ, καθὼς φρονεῖ ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολική, καί ἀποστολική ἐκκλησία, (καθὼς καί ἡ α΄ οἰκουμενική ἐζήτησε ταύτην ἔγγραφον ἀπό τούς Ναυατιανούς ἰδίως ἐν τῷ η΄ Κανόνι), τῶν ὁποίων καί σφραγίζομεν πρῶτον μέ τό ἅγιον μύρον τό μέτωπον, τούς ὀφθαλμούς, τάς ῥῖνας, τό στόμα, καί τά ὦτα, ἐν ἑκάστῃ σφραγῖδι λέγοντες, «σφραγίς δωρεᾶς Πνεύματος ἁγίου». Τούτους δέ πάντας οὕτω δεχόμεθα μή ἀναβαπτίζοντες, ἐπειδή κατά τόν Ζωναρᾶν, περί τό ἅγιον βάπτισμα κατ’ οὐδέν ἡμῖν διαφέρονται, ἀλλ’ ἐπίσης τοῖς ὀρθοδόξοις βαπτίζονται. Τούς δέ Ἀρειανούς καί Μακεδονιανούς αἱρετικούς φανερῶς ὄντας ἐδέχθη χωρίς ἀναβαπτισμοῦ ὁ Κανὼν οἰκονομικῶς, κατά α΄. μέν λόγον διά τό πολύ πλῆθος ὁποῦ ἦτον τότε τῶν τοιούτων αἱρετικῶν∙ κατά β΄. δέ λόγον, καί διατί ἐπίσης ἡμῖν ἐβαπτίζοντο. Τούς Εὐνομιανούς ὅμως, οἵτινες εἰς μίαν κατάδυσιν βαπτίζονται, καί τούς Μοντανιστάς, οἵτινες ἐδῶ ἐν Κωνσταντινουπόλει ὀνομάζονται Φρύγες∙6 καί τούς Σαββελλιανούς, τούς λέγοντας ἕνα πρόσωπον εἶναι τόν Πατέρα, καί τόν Υἱόν, καί ἄλλα δεινά κάμνοντας, καί ὅλας τάς ἄλλας αἱρέσεις τῶν αἱρετικῶν (ἀπό τούς ὁποίους πολλοί εὑρίσκονται ἐδῶ, καί μάλιστα ὅσοι κατάγονται ἀπό τήν χώραν τῶν Γαλατῶν)∙ τούτους, λέγω, πάντας, ὡς Ἕλληνας δεχόμεθα∙ ἤτοι ὡς πάντῃ ἀβαπτίστους. (Διότι αὐτοί, ἤ τελείως δέν ἐβαπτίσθησαν, ἤ ἐβαπτίσθησαν μέν, ὄχι ὅμως ὀρθῶς, καί καθὼς βαπτίζονται οἱ ὀρθόδοξοι. Δι’ ὃ οὐδέ ὅλως βεβαπτισμένοι λογίζονται)∙ καί τήν μέν πρώτην ἡμέραν κάμνομεν αὐτούς χριστιανούς, ἤτοι τούς κάμνομεν νά δεχθοῦν ὅλα τά τῶν χριστιανῶν δόγματα. Ἔξω τοῦ Νάρθηκος τῆς ἐκκλησίας, ἐπιτιθεμένης τῆς χειρός τοῦ ἱερέως ἐπάνω εἰς αὐτούς, κατά τόν λθ΄ κανόνα τῆς ἐν Ἰλλιβηρίᾳ τοπικῆς συνόδου, χώρᾳ οὔσῃ τῆς Ἰσπανίας∙7 τήν δέ δευτέραν τούς κάμνομεν κατηχουμένους, ἤτοι συναριθμοῦμεν αὐτούς εἰς τήν τάξιν τῶν κατηχουμένων∙ τήν δέ τρίτην ἀναγινώσκομεν εἰς αὐτούς τούς συνήθεις ἐξορκισμούς, ἐμφυσῶντες τρις εἰς τό πρόσωπον, καί εἰς τά ὦτα αὐτῶν, καί οὕτω κατηχοῦμεν αὐτούς κατά μέρος τά τῆς πίστεως, καί τούς κάμνομεν νά ἀναμένωσιν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ πολύ καιρόν,8 καί νά ἀκροάζωνται τάς Θείας Γραφάς, καί τότε βαπτίζομεν αὐτούς.9 1Ἐν τῇ Ἐπιστολῇ, ἥτις ἀπό Κωνσταντινουπόλεως ἐστάλη πρός τόν Ἀντιοχείας Μαρτύριον, αὐτολεξεί τόν παρόντα ὅλον κανόνα περιέχουσα, καί ὅπως χρή δέχεσθαι τούς αἱρετικούς σκοπόν ποιουμένη, γέγραπται οὕτω, τούς λέγοντας ἑαυτούς καθαρούς καί καθαρωτέρους. Ὅθεν τό, ἀριστερούς, ἐν ἄλλοις κεῖται ἀρίστους.2Ἐν τῇ ἀνωτέρω ῥηθείσῃ πρός Μαρτύριον ἐπιστολῇ οὕτω κεῖται, ἐπειδή πολλαί εἰσιν ἐνταῦθα, μάλιστα ἀπό τῆς Γαλατῶν χώρας ἐρχόμεναι.3Ὁ Σαββάτιος κατά τόν Σωκράτην βιβλ. ε΄, κα΄ ἀπό Ἰουδαίων Χριστιανίσας ὑπό Μαρκιανοῦ τοῦ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει Ναυατιανῶν Ἐπισκόπου ἐχειροτονήθη πρεσβύτερος. Ἠκολούθει ὅμως καί μετά τόν Χριστιανισμόν εἰς τάς Ἰουδαϊκάς συνηθείας, συνεορτάζων τοῖς Ἰουδαίοις, καί τό Πάσχα μετ’ αὐτῶν ἑορτάζων. Ἀλλά δή καί κατά τούς Ἰουδαίους σαββατίζων (καί διά τοῦτο ἴσως οὕτως ἐπωνομάσθη). Κατά τόν Βαλσαμῶνα. Οἱ δέ ἀκολουθοῦντες αὐτῷ Σαββατιανοί ὠνομάσθησαν. Οἵτινες ἦσαν καί Ναυατιανοί. Καλοῦνται δέ οἱ Ναυατιανοί οὗτοι, ἀριστεροί, ἤ κατά παραφθοράν ἀντί τοῦ ἄριστοι, καί καθαρώτεροι πάντων, ὡς τούς διγάμους, καί παραπεσόντας ἐν τῷ διωγμῷ μή δεχόμενοι, καί τῆς τούτων ἀκαθαρσίας ἀπέχοντες. Ἤ διά τί ἐβδελύττοντο τήν ἀριστεράν χεῖρα, καί δι’ αὐτῆς δέν ἤθελον νά ὑποδεχθοῦν τό οἰονοῦν πρᾶγμα, κατά τόν Βαλσαμῶνα. Ἀπορίας δέ ἄξιον, διά τί τούς Ναυατιανούς τούτους ἡ μέν πρώτη Σύνοδος κανόν. η΄ ἐδέχθη μέ μόνην τήν ὁμολογίαν∙ ἡ β΄ δέ αὔτη διά τῆς σφραγίδος τοῦ ἁγίου Μύρου; Λύοντες τήν ἀπορίαν ταύτην ἀποκρινόμεθα, ὅτι, κυρίως μέν κατά προηγούμενον λόγον ἐποίησε τοῦτο ἡ πρώτη σύνοδος διά συγκατάβασιν καί οἰκονομίαν, ἵνα μή ὀκνηρούς ποιήσῃ τούς Ναυατιανούς εἰς τό νά ἐπιστρέφουν πρός τήν ὀρθοδοξίαν, αἰσχυνόμενοι, ὅτι ὡς ἀμυρώτους αὐτούς οἱ ὀρθόδοξοι χρίουσι. Κατά β΄ δέ λόγον ἡ β΄ Σύνοδος αὕτη διά τῆς σφραγίδος τοῦ μύρου αὐτούς ἐδέξατο. Ἐπειδή κατά τόν Θεοδώρητον οἱ Ναυατιανοί μέ τό ἅγιον μῦρον δέν ἐχρίοντο, οὕτω λέγοντα περί αὐτῶν. Καί τοῖς ὑπό σφῶν βαπτιζομένοις τό πανάγιον οὐ προσφέρουσι χρίσμα. Διά τοι τοῦτο, καί τούς ἐκ τῆσδε τῆς αἱρέσεως τῷ σώματι τῆς ἐκκλησίας συναπτομένους χρίειν οἱ Πανεύφημοι Πατέρες προσέταξαν, οἱ τῆς β΄ ταύτης Συνόδου δηλαδή, καί οἱ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ Καν. α΄.4Τεσσαρεσκαιδεκατῖται, ἤτοι τετραδῖται ὀνομάζονται, διά τί ἑώρταζον τό πάσχα ὄχι ἐν Κυριακῇ, ἀλλ’ ὁποίᾳ ἂν ἡμέρᾳ τύχῃ ἡ σελήνη δεκατεσσάρων ἡμερῶν, νηστεύοντες, καί ἀγρυπνοῦντες.5Δι’ ὃ καί ὁ Πάπας Λιβέριος ἐζήτησεν ἔγγραφον ὁμολογίαν ἀπό τούς Μακεδονιανούς, καί ἐκεῖνοι ἔδωκαν εἰς αὐτόν βιβλίον, εἰς τό ὁποῖον ἦτον γεγραμμένον τό Σύμβολον τῆς πίστεως τῆς ἐν Νικαίᾳ, κατά τόν Σωκράτην βιβλ. δ΄, κεφ. ια΄, ἀλλά καί ὁ μέγας Βασίλ. ἐπιστολ. οβ΄ λέγει διά τούς Ἀρειανούς∙ εἰ δέ λέγουσιν ὅτι μετενόησαν, δειξάτωσαν ἔγγραφον τήν μετάνοιαν, καί ἀναθεματισμόν τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει πίστεως (αὐτῶν δηλ.) καί χωρισμόν τῶν αἱρετικῶν, καί μή ἐξαπατάτωσαν τούς ἀκεραιότερους.6Μοντανός ὁ κατά τόν β΄ αἰῶνα ἀκμάσας, ἐφάνη κατά τόν Εὐσέβιον, βιβλ. ε΄, κεφ. ιε΄ τῆς ἱστορ. ἐν τῇ κατά τήν Φρυγίαν Μυσίᾳ (δι’ ὃ καί Φρύγες οἱ ἀπ’ αὐτοῦ ὠνομάζοντο) ψευδοπροφητεύων ὑπό Δαιμονίου, Παράκλητον ἑαυτόν ὀνομάζων, καί ταῖς Ἀποστολικαῖς παραδόσεσιν ἐναντιούμενος. Ἔχων δέ ἑπομένας αὐτῷ δύω γυναῖκας, Πρίσκιλλαν, καί Μαξιμίλλαν, προφήτιδας αὐτάς ὠνόμαζεν. Ἐδίδασκε νά χωρίζωνται οἱ Γάμοι, νά ἀπέχουν ἀπό τά φαγητά οἱ ἄνθρωποι διά βδελυρίαν. Οὗτος καί οἱ ἀπ’ αὐτοῦ, τήν ἑορτήν τοῦ Πάσχα διέστρεφον. Εἰς ἕνα πρόσωπον τήν ἁγίαν Τριάδα συνέχεον. Καί αἷμα παιδίου κατακεντουμένου ὑπ’ αὐτῶν, μέ τό ἄλευρον ἀνακατόνοντες, καί ἄρτον ποιοῦντες ἐλειτούργουν μέ αὐτόν, καί ἀπό αὐτόν μετελάμβανον. Οἱ Μοντανισταί οὗτοι, καί Πεπουζιανοί ὠνομάζοντο, μέ τό νά ἐπαινοῦν ὑπερβολικῶς ἕνα χωρίον τῆς Φρυγίας ὀνομαζόμενον Πέπουζαν, τό ὁποῖον ὠνόμαζον καί Ἱερουσαλήμ.7 Οὔτω γάρ καί ὁ η΄ τῆς α΄ διά χειροθεσίας ἐδέχθη τούς Ναυατιανούς. Συνεκροτήθη δέ ἡ ἐν Ἰλλιβηρίᾳ αὕτη σύνοδος, ὀλίγον πρό τῆς α΄ συνόδου. Ἀλλά καί πάντες οἱ αἱρετικοί καί σχισματικοί ἐπιστρέφοντες εἰς τήν καθολικήν ἐκκλησίαν, διά χειροθεσίας πρέπει νά δέχωνται.8 Πόσος δέ καιρός ἀπαιτεῖται διά τήν κατήχησιν, ὅρα εἰς τήν α΄ ὑποσημείωσιν τοῦ β΄ τῆς α΄.9Οὗτος ὁ Κανών, ἀφύκτως, ἀπαραιτήτως, καί κατά πᾶσαν ἀνάγκην βαπτίζει καί τούς Λατίνους ὡς εἰς οὐδέ μίαν κατάδυσιν βεβαπτισμένους. Εἰ γάρ τούς εἰς μίαν, πῶς οὐχί πολλῷ μᾶλλον τούς εἰς μηδεμίαν Βαπτισθέντας; εἴρηται περί τούτων ἱκανῶς τε καί ἀποδεικτικῶς, ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τοῦ μστ΄ ἀποστολικοῦ κανόνος καί χρῆσαι κᾀνταῦθα τοῖς ἐκεῖ εἰρημένοις. Ἀλλά γάρ καί τοῦτο προστεθήτω ἐκ περιουσίας ἐνταῦθα τό καλόν πόρισμα. Ὅτι καθὼς ἡ σύνοδος αὕτη διορίζει νά μυρόνωνται οἱ Ναυατιανοί ἐπιστρέφοντες διά τί ἦτον ἀμύρωτοι, οὕτω καί ἡ Σύνοδος τῶν Ἀνατολικῶν βαπτίζει τούς Λατίνους ἐπιστρέφοντας, διά τί εἶναι ἀβάπτιστοι. Ὅρα καί τήν τελευταίαν ὑποσημείωσιν τοῦ πε΄ τῆς στ΄, ἵνα μάθῃς ὅτι οἱ Λατῖνοι ἀφ’ ἑαυτῶν πρέπει νά ζητῶσι νά βαπτισθοῦν, καί ὄχι νά παρακινοῦνται εἰς τοῦτο ἀπό ἄλλους.
