Περί τῶν ὀφειλόντων χειροτονεῖσθαι, οὗτος ἔστω τύπος, ὥστε πᾶν τό ἱερατεῖον συμφωνεῖν καί αἱρεῖσθαι, καί τότε τόν ἐπίσκοπον δοκιμάζειν καί, συναινοῦντος αὐτῷ τοῦ ἱερατείου, χειροτονεῖν ἐν μέσῃ τῇ ἐκκλησίᾳ, παρόντος τοῦ λαοῦ καί προσφωνοῦντος τοῦ ἐπισκόπου, εἰ καί ὁ λαός δύναται αὐτῷ μαρτυρεῖν. Χειροτονία δέ λαθραίως μή γινέσθω, τῆς γάρ ἐκκλησίας εἰρήνην ἐχούσης, πρέπει παρόντων τῶν ἁγίων τάς χειροτονίας ἐπί τῆς ἐκκλησίας γίνεσθαι. Ἐν δέ τῇ ἐνορίᾳ, εἰ μέν κοινωνήσαντές εἰσί τινες ταῖς τῶν κοινωνησάντων γνώμαις, μή ἄλλως χειροτονείσθωσαν, ἀλλά τῶν ἀληθῶς ὀρθοδόξων κληρικῶν δοκιμαζόντων, παρόντος πάλιν τοῦ ἐπισκόπου, καί προσφωνοῦντος παρόντι τῷ λαῷ, μόνον ἵνα μή περιδρομή τις γένηται.1 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ)
Περί τῶν μελλόντων χειροτονεῖσθαι ἐν κλήρῳ, δίδωσι τύπον, καί φησιν, ὅτι δεῖ τόν μέλλοντα χειροτονεῖσθαι, παρά παντός τοῦ ἱερατείου αἱρεῖσθαι, ἀντί τοῦ, προκρίνεσθαι συμφώνως∙ οὕτω δέ προκριθέντα, τότε δοκιμάζεσθαι, αὐτόν παρά τοῦ ἐπισκόπου∙ καί ὅτε κἀκείνῳ δόξει ὁ ἄνθρωπος ἐπιτήδειος εἰς χειροτονίαν, τότε χειροτονεῖν, συναινέσει τοῦ ἱερατείου, παρόντος καί τοῦ λαοῦ. Διά τί δ᾽ εἶπε, χειροτονεῖν αὐτόν συναινέσει τοῦ ἱερατείου; Ἐπεί γάρ ἐξελέγη παρά τοῦ ἱερατείου, ἡ ἐπί τῇ χειροτονίᾳ συναίνεσις δοκεῖ μή ἀναγκαία εἶναι∙ ἀλλ᾽ εἰκός καιρόν τινα μετά τήν ἐκλογήν παρελθεῖν, καί ἐν τῷ μέσῳ γνῶναί τι τούς προκρίναντας τόν μέλλοντα χειροτονηθῆναι κωλύον αὐτῷ τήν χειροτονίαν. Διά τοῦτο οὖν συναινεῖν αὐτούς καί χειροτονουμένου αὐτοῦ εἶπε, καί τόν ἐπίσκοπον καί τότε προσφωνεῖν τῷ λαῷ ἐρωτῶντα, εἰ μαρτυρεῖ αὐτόν πρός χειροτονίαν ἂξιον. Λαθραίας δέ χειροτονίας γίνεσθαι ἀποτρέπει. Ἐπεί γάρ, φησίν, εἰρήνη ἐστί παρά τῇ ἐκκλησίᾳ, ἤγουν, ἐπεί νῦν οὐ μεμέρισται ὁ λαός, παυθεισῶν τῶν αἱρέσεων, ἀλλά πάντες τῆς ὀρθοδόξου μοίρας εἰσί, πάντες μιᾶς ἔσονται γνώμης, καί δεῖ παρουσίᾳ τῶν ἁγίων, ἤτοι τῶν πιστῶν, τάς χειροτονίας γίνεσθαι ἐπ᾽ ἐκκλησίας∙ ἁγίους δέ, τούς πιστούς ἑκάλεσεν, ἐκ τοῦ θεσπεσίου Παύλου τοῦτο παραλαβών∙ οὕτω γάρ κᾀκεῖνος ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς αὐτοῦ τούς πιστούς ὀνομάζει. Ταῦτα μέν οὖν περί τῶν ἐν πόλεσιν ὄντων ἔοικε λέγειν. Περί δέ τῶν ἐν τῇ ἐνορίᾳ, ἤτοι τῶν ἐν τῇ χώρᾳ, φησίν, ὅτι, ἐπεί πολλοί τοῖς αἱρετικοῖς ἐκοινώνουν καί ἄκοντες, τῶν τοιούτων δέ πολλοί τῶν πιστῶν ἐκοινώνουν ταῖς γνώμαις, ἤγουν συγκατέβαινον, καί συνῄνουν, εἰ ἐκ τούτων μέλλει τις χειροτονεῖσθαι εἰς τόν κλῆρον, μή ἄλλως χειροτονεῖσθαι, εἰ μή μετά δοκιμασίας τῶν ὁμολογουμένως ὀρθοδόξων κληρικῶν, παρόντος καί τοῦ ἐπισκόπου, καί προσφωνοῦντος τῷ λαῷ, ὡς ἄνωθεν εἴρηται. Ταῦτα δέ λέγει γίνεσθαι, ἵνα μή μέσον γένηταί τις περιδρομή, ἤγουν ἀπάτη καί συναρπαγή, καί χειροτονηθῇ τις μή ὑγιῶς ἔχων περί τήν πίστιν. Περί τῶν ὀφειλόντων χειροτονεῖσθαι, πᾶν τό ἱερατεῖον συμφωνείτω∙ καί τότε ὁ ἐπίσκοπος δοκιμαζέτω, καί, παρόντος τοῦ λαοῦ καί συμμαρτυροῦντος, χειρατονείτω, Χειροτονία δέ λαθραίως μή γινέσθω. Ὁ παρών κανών εἶναι κανών καί τύπος ἐκείνων ὁποῦ μέλλουν νά χειροτονοῦνται, ποῖοι, καί πῶς πρέπει νά χειροτονοῦνται. Διορίζει γάρ ὅτι ὅλον τό ἱερατεῖον πρέπει πρῶτον νά συμφωνῇ καί νά ἐκλέγῃ ἐκεῖνον ὁποῦ ἔχει νά χειροτονηθῇ, καί τότε νά δοκιμάζῃ αὐτόν καί ὁ Ἐπίσκοπος. Καί συμφωνοῦντος τοῦ ἱερατείου, καί παρόντος τοῦ λαοῦ, νά ἐρωτᾷ τόν λαόν, ἂν καί αὐτοί τόν μαρτυροῦν ἄξιον, καί οὕτω νά χειροτονῇ αὐτόν παρρησίᾳ εἰς τό μέσον τῆς ἐκκλησίας. Κρυφίως δέ χειροτονία νά μή γίνεται. Διότι, ἀφ’ οὗ ἡ ἐκκλησία ἔλαβεν εἰρήνην ἀπό τούς αἱρετικούς, ἤ καί ἀπό τούς ἐθνικούς, διά τόν φόβον τῶν ὁποίων ἠναγκάζετο νά κάμνῃ τάς χειροτονίας κρυφά, πρέπει αἱ χειροτονίαι νά γίνωνται φανερά ἐπ’ ἐκκλησίας, ὅταν ᾖναι παρόντες οἱ ἅγιοι, ἤτοι οἱ χριστιανοί.2 Ἐάν δέ εἰς τήν ἐνορίαν3 τινός ἐκκλησίας εὑρίσκωνταί τινες πιστοί, οἵτινες μή θέλοντες ἐσυγκοινώνησαν κατά συγκατάβασιν μέ τάς γνώμας τῶν κοινωνησάντων τοῖς αἱρετικοῖς, οἱ τοιοῦτοι, λέγω, κατά ἄλλον τρόπον νά μή χειροτονοῦνται εἰς ἐκείνην τήν ἐνορίαν, ἀνίσως πρῶτον δέν δοκιμασθοῦν ἀπό ὀρθοδόξους Κληρικούς, ἂν ἔχουν ὀρθόδοξα φρονήματα, παρόντος καί τοῦ Ἐπισκόπου, καί ἐρωτοῦντος πάλιν τόν λαόν, ἂν ᾖναι ἄξιοι. Καί τοῦτο νά γίνεται διά νά μήν ἀκολουθήσῃ κᾀμμία συναρπαγή καί ἀπάτη, καί χειροτονηθῇ τινας, ἔχων αἱρετικά φρονήματα. Ὅρα καί τόν β΄ Ἀποστολικόν. 1Ἵνα μή μέσον παραδρομή τις γένηται, ἐν ἄλλοις. (Σημ.: στο Πηδάλιο χρησιμοποιείται η φράση «εἰ μή παραδρομή τις γένηται», εξ ου και η παραπομπή). 2Ἁγίους ὀνομάζει ὁ κανὼν τούς Χριστιανούς καθ’ ὁμοιότητα τοῦ Παύλου, ὅς τις γράφει ἐν τῇ πρός Ἐφεσίους ἐπιστολῇ. «Τοῖς ἁγίοις τοῖς οὖσιν ἐν Ἐφέσῳ». Ὁ δέ Βασίλ. ἐν τῷ β΄ λόγῳ κατ’ Εὐνομίου λέγει «Ὅτι εἰς ἄλλα ἀντίγραφα παλαιά, τό ἐν Ἐφέσῳ, δέν γράφεται, ἀλλά μόνον τοῦτο. Τοῖς ἁγίοις τοῖς οὖσιν». Ἤτοι τοῖς ἀληθινοῖς καί πραγματικῶς οὖσιν, ὡς τόν ὄντως ὅντα Θεόν, λατρεύουσιν. Οἱ γάρ ἄπιστοι μή ὄντες εἰσί, διά τί τοῖς μή οὖσι Θεοῖς ἐλάτρευον, ὡς καί οἱ πρό αὐτοῦ, λέγει, παρέδωκαν, καί αὐτός ὁ ἴδιος τοῦτο εὗρεν οὕτω γεγραμμένον. 3Ὁ δέ Βαλσαμών λέγει, ὅτι τά μέν ἀνωτέρω φαίνεται νά διορίζῃ ὁ κανὼν νά γίνωνται εἰς τάς πόλεις, τά δέ κατωτέρω, εἰς τήν ἐνορίαν, ἤτοι εἰς τάς χώρας καί πόλεις μικράς.
