Ἡ δέ τυμβωρυχία καί αὕτη διῄρηται εἰ τό συγγνωστόν τε καί ἀσύγγνωστον. Εἰ μέν γάρ τις τῆς ὁσίας φειδόμενος καί ἄσυλον ἀφείς τό κεκρυμμένον σῶμα, ὡς μή ἀναδειχθῆναι ἡλίῳ τήν ἀσχημοσύνην τῆς φύσεως, λίθοις τισί τῶν τῷ τάφῳ προβεβλημένων συγχρήσαιτο εἰς ἔργου τινός κατασκευήν, ἐπαινετόν μέν οὐδέ τοῦτό ἐστι, πλήν ἀλλά συγγνωστόν ἐποίησεν ἡ συνήθεια, ὅταν εἰς προτιμότερόν τι καί κοινωφελέστερον ἡ τῆς ὕλης μετάθεσις γένηται. Τό δέ διερευνᾶσθαι τήν κόνιν ἀπό τῆς γεωθείσης σαρκός καί ἀνακινεῖν τά ὁστά, ἐλπίδι τοῦ κόσμου τινά τῶν συγκατορυχθέντων κερδᾶναι, τοῦτο τῷ αὐτῷ κρίματι κατεδικάσθη, ᾧ καί ἡ ψιλή πορνεία, καθὼς ἐν τῷ προλαβόντι διῄρηται λόγῳ, ἐπισκοποῦντος δηλαδή τοῦ οἰκονόμου ἐξ αὐτοῦ τοῦ βίου τήν ἰατρείαν τοῦ θεραπευομένου, ὥστε συντεμεῖν τήν ἐκ τῶν κανόνων ὁρισθεῖσαν τοῦ ἐπιτιμίου προθεσμίαν.
Ὥσπερ τήν κλοπήν εἰς δύο διεῖλεν, οὕτω καί τήν τυμβωρυχίαν εἰς δύο διαιρεῖ. Εἰ μέν γάρ τις, φησί, λίθους μόνους ἐκ τάφου ἀφέληται, ὥστε τό καλυπτόμενον σῶμα μή ὁραθῆναι, τῆς ὁσίας φειδόμενος, ἦτοι τῆς ἀφωσιωμένης τοῖς τεθνεῶσι τιμῆς, καί χρήσεται τούτοις εἰς ἔργου κατασκευήν προτιμοτέρου καί κοινωφελεστέρου, οὐδέ οὗτος ἀνέγκλητός ἐστι, συγγνωστός δ᾽ οὖν∙ λίθους δέ, τῶν τῷ τάφῳ προβεβλημένων, οὐχί τῶν αὐτά τά τεθαμμένα σώματα καλυπτόντων. Τοῦτο τοίνυν τό εἶδος τῆς τυμβωρυχίας ἀνέγκλητον μέν οὐκ ἔστι, φησί, συγγνωστόν δ᾽ οὖν∙ τό δ᾽ ἄλλο, ἤγουν τό ἀνορύττειν τά σώματα τῶν τετελευτηκότων, κόσμον τινά λαβεῖν ἐκεῖθεν ζητοῦντας, ὁμοίως τῇ ψιλῇ πορνείᾳ καταδικάζεσθαι λέγει∙ ψιλήν δέ πορνείαν, τήν εἰς ἐλευθέραν ἀνδρός γυναῖκα ὠνόμασε∙ κἀνταῦθα δέ τῷ οἰκονομοῦντι τόν μετανοοῦντα δίδωσι τό συντεμεῖν ἴσως τόν τοῦ ἐπιτιμίου καιρόν, εἰ ὁρᾷ θερμήν αὐτοῦ τήν μετάνοιαν. Ἀλλά τοῦτα μέν φησι περί τυμβωρυχίας ὁ ἅγιος. Ὁ δέ πολιτικός νόμος, ἐν βιβλίῳ ξ΄, τίτλῳ κγ΄ ταυτί διατάττεται∙ Οἱ ἀπό τῶν τάφων ὕλας ἀφαιροῦντες, ὑποκείσθωσαν τῷ τῆς ἱεροσυλίας ἐγκλήματι∙ καί πάλιν∙ Τό τῆς τυμβωρυχίας ἔγκλημα, ἀτιμίαν ἐπιφέρει∙ καί αὖθις∙ Ἐάν τις ἀπό τοῦ τάφου ἀφέληται ἤ λίθους, ἤ κίονας, ἤ μάρμαρα, ἤ ἄλλην οἱανδήποτε ὕλην, εἴκοσι λίτρας χρυσοῦ τῷ δημοσίῳ καταβαλλέτω, καί τά ἑξῆς. Ὥσπερ δή τήν κλοπήν εἰς δύο διεῖλεν, οὕτω καί τόν τυμβωρυχίαν εἰς δύο διαιρεῖ. Εἰ μέν γάρ τις, φησί, λίθους μόνους ἐκ τάφου ἀφέληται, ὥστε τό καλυπτόμενον σῶμα μή ὁραθῆναι, τῆς ὁσίας φειδόμενος, ἤτοι τῆς ἀφωσιωμένης τοῖς τεθνεῶσι τιμῆς, καί χρήσεται τούτοις εἰς ἔργου κατασκευήν προτιμοτέρου καί κοινωφελεστέρου, οὐδέ οὗτος ἀνέγκλητος, συγγνωστός δ᾽ οὖν∙ λίθους δέ τούς τῷ τάφῳ προβεβλημένους, οὐχί τούς αὐτά τά τεθαμμένα, σώματα καλύπτοντας∙ εἰ γάρ τοιούτους λίθους ἀφέληταί τις, δίδωσι πάντως ὁρᾶσθαι τό κεκρυμμένον σῶμα, καί δημοσιεύει τῆς φύσεως τά μυστήρια, καί οὐκέτι συγγνωστός ἐστιν, ἀλλ᾽ εἰς τό ἕτερον εἶδος τῆς τυμβωρυχίας ἐμπίπτειν δοκεῖ, ὅπερ ἐστί, τό τούς τάφους ἀνοίγειν, καί τήν κόνιν τήν ἐκ τῆς φθαρείσης σαρκός ἀνορύττειν, καί μετακινεῖν τά ὀστά τῶν κειμένων, κόσμον τινά λαβεῖν ἐκεῖθεν ζητοῦντα συντεθειμένον τοῖς τελευτήσασι∙ τοῦτο τοίνυν τό εἶδος τῆς τυμβωρυχίας, ὁμοίως τῇ ψιλῇ πορνείᾳ καταδικάζεσθαι λέγει∙ ψιλήν δέ πορνείαν, τήν εἰς ἐλευθέραν ἀνδρός γυναῖκα μίξιν ὠνόμασε∙ κἀνταῦθα δέ τῷ οἰκονομοῦντι τόν μετανοοῦντα δίδωσι τό συντεμεῖν ἴσως τόν τοῦ ἐπιτιμίου καιρόν, εἰ ὁρᾷ θερμήν αὐτοῦ τήν μετάνοιαν. Ἀλλά ταῦτα μέν φησι περί τυμβωρύχων ὁ ἅγιος. Ὁ δέ πολιτικός νόμος ἐν βιβλίῳ ξ΄, τίτλῳ κγ΄ ταυτί διατάττεται∙ Οἱ ἀπό τῶν τάφων ὕλας ἀφαιροῦντες ὑποκείσθωσαν τῷ τῆς ἱεροσυλίας ἐγκλήματι∙ καί πάλιν∙ Τό τῆς τιμβωρυχίας ἔγκλημα, ἀτιμίαν ἐπιφέρει∙ καί αὖθις∙ Ἐάν τις ἀπό τοῦ τάφου ἀφέληται ἤ λίθους, ἤ κίονας ἤ μάρμαρα, ἤ ἄλλον οἱανδήποτε ἥλην, εἴκοσι νομίσματα, χρυσίου τῷ δημοσίῳ καταβάλλει, καί τά ἑξῆς. Ὁ τυμβωρυχήσας, εἰ μέν ὥστε λίθον εἰς οἰκοδομήν λαβεῖν, συγγνωστέος διά τήν συνήθειαν∙ εἰ δέ πρός τό λαβεῖν τί τῶν συνταφέντων, τῷ τῆς ψιλῆς πορνείας ὑπόκειται κρίματι, κἀνταῦθα τῆς σπουδῆς σκοπουμένης. Ἡ δέ τυμβωρυχία, ἤτοι τό ἄνοιγμα τῶν τάφων, εἰς δύω καί αὐτή διαιρεῖται, ὡς ἡ κλεψία, κατά τόν παρόντα κανόνα, εἰς συγγνωστήν, καί ἀσύγγνωστον. Διότι, εἰ μέν ὁ ἀνοίγων τούς τάφους δέν ξεγυμνόνοι τόν νεκρόν, φυλάττωντας τήν πρέπουσαν εἰς τούς νεκρούς τιμήν (τοῦτο γάρ ἡ ὁσία δηλοῖ), ἀλλά παίρνει μόνον τούς ἐν τῷ τάφῳ εὑρισκομένους λίθους, διά νά τούς βάλῃ τυχόν ἅλλου εἰς προτιμοτέρου, καί κοινωφελεστέρου ἔργου οἰκοδομήν, ἐπαινετόν μέν δέν εἶναι καί τοῦτο, συγγνωστόν ὅμως τό ἔκαμεν ἡ συνήθεια.1 Ἐάν δέ ἀνακατόνῃ τινάς τά χώματα, καί τά κόκκαλα τοῦ νεκροῦ διά νά πάρῃ κᾀνένα στολίδι, ἤ ῥοῦχον, ἤ ἐκ χρυσοῦ, καί ἀργύρου κατεσκευασμένον, τό ὁποῖον συνετάφη μέ τόν νεκρόν. Οὗτος, ὡς πόρνος κανονίζεται, ἤτοι ἐννέα χρόνους. Ὁ δέ Πνευματικός ἰατρός ἔχει τήν ἄδειαν, κατά τήν ζωήν, καί μετάνοιαν τοῦ εἰς τοῦτο ἁμαρτήσαντος, νά ὀλιγοστεύῃ τούς χρόνους τοῦ τοιούτου ἐπιτιμίου. Ὅρα καί τόν ξστ΄ τοῦ Βασιλείου. 1Ὁ δέ πολιτικός νόμος ἐν βιβλ. ζ΄, τίτλ. κχ΄ λέγει, οἱ ἀπό τούς τάφους παίρνοντες λίθους, ἤ μάρμαρα, ἤ κίονας, ἤ ἄλλην οἱανδήποτε ὕλην, εἴκοσι νομίσματα χρυσίου πληρώνουν εἰς τό δημόσιον, καί ὑπόκεινται τῷ τῆς ἱεροσυλίας ἐγκλήματι. Λέων δέ καί Κωνσταντῖνος οἱ Βασιλεῖς ἐν τῇ ἐκλογῇ τῶν νόμων (τίτλ. κη΄, σελ. 129 τοῦ β΄ βιβλίου τοῦ Γιοῦρ. Γραικορ.) λέγουν ὅτι νά κόπτωνται τά χέρια ἐκείνων ὁποῦ ἐκδύουσι τούς νεκρούς εἰς τούς τάφους. Ἄξιον δέ εἶναι νά σημειώσωμεν ἐδῶ καί περί τῶν νεκρῶν ὁποῦ εὐγαίνουν δεμένοι μετά θάναντον, διορίτοντες, ὅτι δύω εἶναι ἡ αἰτίαις ἡ καθολικαῖς τοῦ δεσμοῦ τῶν τοιούτων. Ἡ μία εἶναι φυσική, καί ἡ ἄλλη ὑπερφυσική∙ ἡ φυσική αἰτία τοῦ δεσμοῦ τούτων προέρχεται, ἤ ἀπό τήν κρᾶσιν τῶν σωμάτων. Λέγει γάρ ὁ μέγας Βασίλειος, ὅτι τόση μεγάλη διαφορά εὑρίσκεται ἀνάμεσα εἰς τάς κράσεις, ὅση εἶναι ἀνάμεσα εἰς τόν σίδηρον καί εἰς τά φρύγανα. Ὅθεν ἀκολούθως καί ὅσα σώματα εἶναι δυνατῆς καί στερεᾶς κράσεως, ταῦτα συνακολούθως χρειάζονται νά εὑρίσκωνται πολλούς χρόνους εἰς τόν τάφον, ἄλλα μέν πέντε, ἄλλα δέ καί ἑπτά, διά νά διαλύσουν. Καί ὀγλίγωρα δέν πρέπει νά γίνεται ἡ τῶν τοιούτων ἀνακομιδή. Προέρχεται καί ἀπό τόν καιρόν. Διά τί ὅσοι ἀποθνήσκουν ἐν καιρῷ χειμῶνος, ἤ χιόνων καί πάγους, δυσκολώτερα λύονται ἀπό ἐκείνους ὁποῦ ἀποθνήσκουν ἐν καιρῷ θέρους καί καύματος. Προέρχεται ἀκόμη ὁ δεσμός καί ἀπό τόν τόπον καί τό χῶμα τῆς γῆς. Διότι καθὼς ἄλλη μέν γῆ κάμνει εὐκολόβραστα τά ὄσπρια, ἄλλη δέ δυσκολόβραστα, τοιουτοτρόπως καί ἅλλη μέν γῆ, εὐκολώτερα διαλύει τά σώματα, ἄλλη δέ, δυσκολώτερα. Ἡ δέ ὑπερφυσική αἰτία τοῦ δεσμοῦ τῶν σωμάτων προέρχεται ἤ ἀπό νόμιμον καί δίκαιον καί κανονικόν ἀφορισμόν Ἀρχιερέως τινός, Ἐπισκόπου τυχόν, ἤ Μητροπολίτου, ἤ Πατριάρχου, ἤ ἱερέως. Ἢ ἀπό κᾀμμίαν ἀδικίαν ὁποῦ ἔκαμεν ὁ ἀποθανών, ἤ εἰς ἕνα μερικόν ἄνθρωπον, ἤ εἰς ὁλόκληρον χωρίον, ἤ χώραν, ἤ πόλιν. Ὅθεν ἐάν τύχῃ καί εὔγῃ κᾀνένας δεδεμένος, οἱ συγγενεῖς αὐτοῦ καί κληρονόμοι, πρέπει νά τόν μεταθέτουν εἰς ἄλλον τόπον καί γῆν. Καί ἀφ’ οὗ ἰδοῦν ὅτι ἀπό φυσικήν αἰτίαν δέν εἶναι ὁ δεσμός, πρέπει νά παρακαλοῦν τόν Ἀρχιερέα, ἤ Μητροπολίτην, ἤ Πατριάρχην ὁποῦ τυχόν τόν ἀφώρισαν. Ἠ, ἂν ἀπέθανον ἐκεῖνοι, νά παρακαλοῦν τούς διαδόχους ἐκείνων, διά νά τόν συγχωρήσουν. Εἰ δέ καί ἔκαμαν κᾀμμίαν ἀδικίαν, πρέπει, ἂν ἔχουν τόν τρόπον, νά τήν δίδουν ὀπίσω, ἤ ἂν δέν ἔχουν, νά παρακαλοῦν τούς ἀδικηθέντας διά νά συγχωρήσουν τόν ἀδικήσαντα. Καί οὕτως ὁ δεσμός διαλύεται. Ὅρα καί σελ. 206 τῆς κατά τοῦ Πάπα ἀρχῆς ἀντιῤῥήσεως τοῦ Νεκταρίου Ἱεροσολύμων, ἵνα ἰδῇς ἐκεῖ ὅτι τά σημάδια τῶν ἀφωρισμένων σωμάτων εἶναι ταῦτα, α΄. εἶναι ἀδιάλυτα, β΄. εἶναι ἄσχημα καί δυσειδῆ, γ΄. εἶναι δυσώδη καί βρωμερά, δ΄. εἶναι φουσκωμένα ὡς τύμπανα. Ἐγὼ δέ προσθέτω καί ε΄. ὅτι εἶναι φόβου καί φρίκης πρόξενα εἰς τούς ὁρῶντας. Καθὼς τά ἅγια λείψανα ἔχουσι τά ἐναντία τούτων σημάδια. Ἐκεῖνα γάρ ἀδιάφθαρτά εἰσιν, ὡραῖα εὐώδη, ἐξηραμμένα, ἠμερα καί εὐπρόσιτα, ὡσάν νά ᾖναι κοιμισμένα. Καί πρός τούτοις, βρύουσι καί διάφορα θαύματα.
