Τούς ἅπαξ ἐν κλήρῳ τεταγμένους, ἤ καί μοναστάς, ὡρίσαμεν μήτε ἐπί στρατείαν, μήτε ἐπί ἀξίαν κοσμικήν ἔρχεσθαι· ἤ, τοῦτο τολμῶντας, καί μή μεταμελομένους, ὥστε ἐπιστρέψαι ἐπί τοῦτο, ὅ διά Θεόν πρότερον εἵλοντο, ἀναθεματίζεσθαι.
Ὁ μέν ὀγδοηκοστός τρίτος κανών τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, περί τῶν μενόντων ἐν τῷ τῶν κληρικῶν σχήματι, στρατείᾳ δέ σχολαζόντων, καί ἀρχάς μετιόντων κοσμικάς, διατάττεται, καί κελεύει καθαιρεῖσθαι αὐτούς, ἔνθα καί τί ἐστιν ἐκεῖ τό σχολάζειν στρατείαις, ἡρμήνευται. Ὁ δέ παρών κανών περί κληρικῶν, καί μοναχῶν, διαλέγεται, ἀποδυσαμένων τό σχῆμα τό ἱερόν, καί ἀμφιασαμένων στρατιωτικόν ἔνδυμα, ὡς στρατευσαμένων, ἤ πολιτικόν, ὡς ἀξιώματος ἐπιθυμησάντων κοσμικοῦ∙ οὕς, εἰ μή μεταμεληθεῖεν, καί ἐπιστρέψοιεν εἰς τόν βίον, ὅν περ προείλοντο, καί σχῆμα τῷ βίῳ κατάλληλον ἀναλάβοιεν αὖθις, ἀναθεματίζεσθαι ὥρισεν. Αὐτοί γάρ ἑαυτούς τῆς ἀξίας τῆς ἱερατικῆς γυμνώσαντες, οὐκέτι καθαιρέσει ὑπαχθῆναι, ὡς κολάσει, ἐκρίθησαν∙ διό καί μείζονος κολάσεως ἐνομίσθησαν ἄξιοι. Μή ἐναντιωθῇς τῷ πγ΄ κανόνι τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, λέγοντι, καθαιρεῖσθαι μόνον τούς σχολάζοντας στρατείᾳ πρεσβυτέρους, ἤ διακόνους∙ ἀλλ’ εἰπέ, ὅτι ἐκεῖ μέν μετά τοῦ ἱερατικοῦ σχήματος στρατιωτικαῖς ἐνησχολεῖτο δουλείαις ὁ ἱερωμένος∙ ἐνταῦθα δέ τήν ἱεράν στολήν ἀπέθετο, καί ἐστρατεύσατο ἐπιθυμίᾳ κοσμικῆς ἀξίας∙ καί διά τοῦτο, ἐκεῖ μέν ὁ μή μετά παραγγελίαν ἐπιστρέφων καθαιρεῖται∙ ἐνταῦθα δέ, ὁ μή μεταμελόμενος ἀναθεματίζεται. Τήν γάρ καθαίρεσιν αὐτός ἑαυτῷ ἐπεψηφίσατο, καί πρό καταδίκης ἀπογυμνώσας ἑαυτόν τῆς ἱερᾶς στολῆς, καί λαϊκός γεγονώς. Ἐπεί δέ, ἑρμηνεύοντες τόν πγ΄ ἀποστολικόν κανόνα εἴπομεν, μή ἀπεντεῦθεν καθαιρεῖσθαι τόν δημοσιακάς δουλείας ἐνεργοῦντα, ἀλλά μετά παραγγελίαν∙ ἐρωτήσει τις, γενήσεται τοῦτο καί εἰς τόν ἀποθέμενον τήν ἱεράν στολήν, καί στρατευσάμενον, ἤ καί πρό παραγγελίας ἀπεντεῦθεν ἀναθεματισθήσεται; Οἶμαι οὖν, ὅτι καί οὗτος μετά ἐπιφώνησιν ἀναθεματισθήσεται, εἰ μή ἐπιστρέψει∙ τοῦτο δέ λέγειν πείθουσί με τά ῥήματα τοῦ κανόνος, τά λέγοντα ἀναθεματίζεσθαι τούς τολμῶντας τό τοιοῦτον κακόν, καί μή μεταμελομένους, ὡς ἐπιστρέψαι ἐπί τοῦτο, ὅ διά Θεόν πρότερον εἴλοντο. Καί ὁ ῥηθείς δέ πγ΄ ἀποστολικός κανών οὕτως ἡρμηνεύθη, ἐκ τοῦ λέγειν ἐν μέρει, καθαιρεῖσθαι τόν σχολάζοντα στρατείᾳ, καί βουλόμενον ἀμφότερα κατέχειν, ῥωμαϊκήν ἀρχήν, καί ἱερατικήν διοίκησιν. Ἐπί τούτοις γίνωσκε, ὅτι ἡ ζ΄ καί ἡ η΄ νεαρά τοῦ βασιλέως κυροῦ Λέοντος τοῦ φιλοσόφου διορίζονται, τούς κληρικούς, καί τούς μοναχούς, μετασχηματισθέντας, καί λαϊκούς γενομένους, καί ἄκοντας πρός τό πρότερον σχῆμα ἀποκαθίστασθαι. Ἐπεί δέ σύν τούτοις καί ἀναθεματίζονται, ἐξ ἀνάγκης οὐδέ ὡς κληρικοί, ἤ μοναχοί, λογισθήσονται, ἀλλά διά βίου ἐγκλεισθήσονται εἰς μοναστήρια. Οἴομαι δέ, ὅτι οἱ οὕτω μετασχηματισθέντες, στρατευσάμενοι μέν, κατά τόν παρόντα κανόνα κολασθήσονται, μή στρατευσάμενοι δέ, ἄλλως πως μετριώτερον τιμωρηθήσονται∙ πλήν ἱερατικόν τι οὐδέ οὗτοι ἐνεργήσουσιν. Ἀνάγνωθι καί τόν αβ΄ κανόνα τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, καί τήν ἑρμηνείαν αὐτοῦ. Ὁ κληρωθείς, ἤ μονάσας, εἰ ἐπί στρατείαν, ἤ ἀξίαν ἐπαυθαδιάσοι, ἐπάρατος. Ἐάν οἱ μονασταί, ἤ οἱ ἅπαξ ἐν κλήρῳ ταχθέντες, καταλιπόντες τόν μονήρη βίον, ἤ τόν ἐν κλήρῳ, καί τό σχῆμα μεταλλαξάμενοι, ἐπί στρατείαν μεταπέσωσιν, ἤ κοσμικήν ἀξίαν μετέλθωσι, καί οὐ μεταμεληθῶσιν, ὥστε ἐπιστρέψαι ἐπί τό σχῆμα τοῦτο, ὅ διά Θεόν πρότερον εἵλοντο, ἀναθεματιζέσθωσαν. Συνᾴδει γοῦν τῷ παρόντι κανόνι καί ἡ ὀγδόη νεαρά τοῦ βασιλέως κυροῦ Λέοντος τοῦ φιλοσόφου, μή συγχωροῦσα τοῖς μονασταῖς λαϊκοῦ σχῆμα ἀναλαμβάνειν∙ κᾂν ἡ ἐνδεκάτη διάταξις, ἡ ἐν τῷ ξδ΄ κεφαλαίῳ, τοῦ πρώτου τίτλου, τοῦ τετάρτου βιβλίου τῶν βασιλικῶν κειμένη, καί τῷ παρόντι κανόνι, καί τῇ νεαρᾷ ταύτῃ ἐναντιοῦται. Ὁρίζει ὁ παρών Κανών, ὅτι οἱ Κληρικοί, καί Μοναχοί, μήτε στρατιῶται νά γίνωνται, μήτε κοσμικάς ἀξίας νά ἀναλαμβάνουσιν, οἱ δέ ταῦτα τολμῶντες καί μή μετανοοῦντες νά ἐπιστρέψωσι πάλιν εἰς τό πρότερον ἐπάγγελμα τῆς ζωῆς, τό ὁποῖον διά τόν Θεόν ἐδιάλεξαν, νά ἀναθεωματίζωνται. Διά τί δέ ὁ μέν πγ΄ τῶν Ἀποστολικῶν καθαιρεῖ μόνον τούτους, οὗτος δέ καί ἀναθεματίζει; ἤ ἐκεῖνος μέν λέγει, κατά τόν Ζωναρᾶν, καί τούς ἄλλους ἑρμηνευτάς, διά ἐκείνους ὁποῦ, φοροῦντες τό σχῆμα τοῦ κλήρου, εἰς τά τοιαῦτα ἔρχονται. Ὁ δέ παρὼν λέγει διά ἐκείνους ὁποῦ ῥίψουν καί τό σχῆμα τοῦ κληρικοῦ, καί τοῦ μοναχικοῦ, καί οὕτω τά τοιαῦτα ἀναλαμβάνουσιν. Ἴσως δέ καί ὁ παρών νά λέγῃ διά ἐκείνους, ὁποῦ, ἀφ’ οὗ μίαν φοράν τά τοιαῦτα τολμήσωσι, δέν θέλουσιν εἰς τό ἑξῆς νά μετανοήσουν, καί ἂν ἐπιστραφῶσιν εἰς τήν προτέραν ζωήν (ὅπερ οὐ λέγει ὁ Ἀποστολικός), διά τοῦτο ὡς ἀμετανοήτους σφοδρότερον τούτους ἐπαίδευσεν.1 Ὅρα καί τόν στ΄ Ἀποστολικόν καί ιστ΄ τῆς παρούσης δ΄. 1Συμφώνως μέ τόν παρόντα κανόνα θεσπίζει καί ἡ ρκγ΄ νεαρά τοῦ Ἰουστινιανοῦ. Φησί γάρ, κᾀνένας ἂς μήν ἀφίνῃ τόν κλῆρον του, καί νά γίνεται κοσμικός. Ἐπειδή θέλει γυμνωθῇ ἀπό τήν δοθεῖσαν εἰς αὐτόν ἀξίαν ἤ στρατείαν, καί θέλει παραδοθῇ εἰς τούς βουλευτάς τῆς ἐδικῆς του πόλεως. Ἡ δέ ζ΄ καί η΄ νεαρά τοῦ Λέοντος προστάζει ὅτι οἱ Κληρικοί καί μοναχοί ὁποῦ μετασχηματισθοῦν, καί γένουν λαϊκοί, καί στανικῶς των νά ἀποκατασταίνωνται πάλιν εἰς τό σχῆμα τοῦ Κλήρου καί τῶν μοναχῶν (παρά Ἀρμενοπούλου τμῆμα γ΄, ἐπιγ β΄ τῆς ἐπιτομῆς τῶν κανόνων).
