Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἤ πρεσβύτερος, ἤ διάκονος, τήν ἁγίαν τοῦ Πάσχα ἡμέραν πρό τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας μετά Ἰουδαίων ἐπιτελέσοι, καθαιρείσθω.
Ἐαρινήν ἰσημερίαν τινες τήν κε΄ τοῦ Μαρτίου φασί μηνός, τινές δέ τήν κε΄ τοῦ Ἀπριλίου∙ οἶμαι δέ μήτε ταύτην μήτ’ ἐκείνην τόν κανόνα λέγειν∙ ὡς ἐπί τό πολύ γάρ τό πάσχα πρό τῆς κε΄ τοῦ Ἀπριλίου ἐορτάζεται∙ ἔστι δ’ ὅτε καί πρό τῆς κε΄ τοῦ Μαρτίου, ὡς συμβαίνειν (εἰ οὕτω νοοῖτο ἡ ἐαρινή ἰσημερία) παρά τόν κανόνα τοῦτον τό πάσχα ἐορτάζεσθαι∙ ἔοικεν οὖν ἄλλο τι ἐαρινήν ἰσημερίαν τούς σεπτούς Ἀποστόλους ὀνομάζειν∙ ἡ δέ πᾶσα τοῦ κανόνος διαταγή τοῦτό ἐστι, τό μή μετά Ἰουδαίων, ἤγουν κατά τήν αὐτήν ἡμέραν, ἐορτάζειν τό πάσχα χριστιανούς∙ χρή γάρ προηγεῖσθαι τήν ἐκείνων ἀνέορτον ἑορτήν, καί οὕτω τό καθ’ ἡμᾶς τελεῖσθαι πάσχα∙ ὁ δέ μή τοῦτο ποιῶν ἱερωμένος καθαιρεθήσεται. Τοῦτο δέ καί ἡ ἐν Ἀντιοχείᾳ σύνοδος ἐν πρώτῳ κανόνι διετάξατο, λέγουσα τῆς ἐν Νικαίᾳ πρώτης συνόδου ὅρον εἶναι περί τῆς ἑορτῆς τοῦ πάσχα∙ εἰ καί μή εὑρίσκεται ἐν τοῖς κανόσι τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου τοιοῦτος κανών. Οἱ θεῖοι Ἀπόστολοι συνεορτάζειν ἡμᾶς μετά τῶν Ἰουδαίων οὐ θέλουσι∙ διορίζονται οὖν τό κυριακόν πάσχα γίνεσθαι παρ’ ἡμῶν μετά τό ἐκείνους τελέσαι τό νομικόν πάσχα. Καί ἐπεί ἐκεῖνοι πρό τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας τό πάσχα ἐορτάζουσιν, ὀφείλομεν ἡμεῖς ἑορτάζειν μετά τήν ἐαρινήν ἰσημερίαν∙ ἐαρινή δέ ἰσημερία γίνεται οὐχ ὥς τινες φάσι κατά τήν κε΄ τοῦ Μαρτίου μηνός, ἤ τήν κ΄ ἤ ἑτέραν οἱανδήτινα ὡρισμένην ἡμέραν, ἀλλ’ ὅτε τύχῃ. Ἀπό γάρ τῆς κυκλικῆς ψήφου τοῦ ἡλιακοῦ δρόμου καί τῆς σελήνης ἄλλοτε ἄλλως ἡ ἐαρινή γίνεται ἰσημερία. Ὅτι οὖν ἐνομοθέτησεν ὁ Μωσῆς πάσχα τελεῖν τούς Ἰουδαίους ἐτησίως, ἤτοι διάβασιν τῶν κακῶν, εἰς ἀνάμνησιν τῆς ἀπολυτρώσεως τῆς αἰγυπτιακῆς δουλείας∙ καί τοῦτο δέ οὐκ ἄλλως ἀλλ’ ἤ πρό τῆς ἐαρινῆς ἰσημερίας, τεσσαρεσκαιδεκαταίας οὔσης τῆς σελήνης ἐν τῷ πρώτῳ μηνί, ἤτοι τῷ Μαρτίῳ∙ ἑορτάζομεν καί ἡμεῖς τό κυριακόν πάσχα, ἤτοι τήν ἐκ τῆς δουλείας τοῦ διαβόλου ἐλευθερίαν ἡμῶν, ἥν διά τοῦ οἰκείου πάθους ὁ Χριστός καί Θεός ἡμῶν ἡμῖν ἐχαρίσατο. Ἑορτάζομεν δέ τοῦτο, οὐχ ὅτε τό Ἰουδαϊκόν πάσχα ἐπιτελεῖται, ἀλλά μετά τοῦτο, δηλονότι μετά τό γενέσθαι τήν ἐαρινήν ἰσημερίαν, καί μετά τήν ιδ΄ ἡμέραν τοῦ πρώτου μηνός, ἤτοι τῆς πρώτης σελήνης τοῦ Μαρτίου μηνός, ἐν τῇ αὐτῇ μέντοι ἑβδομάδι, ὅτι καί τό πάθος τοῦ Χριστοῦ καί ἡ ἀνάστασις οὕτω τότε γεγόνασι. Ζήτει καί τόν η΄ λόγον τοῦ ἐν ἁγίοις πατρός ἡμῶν Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, ὃν συνεγράψατο εἰς τό πάσχα∙ ζήτει καί τόν ογ΄ κανόνα τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου, καί τά ἐν αὐτῷ παρ’ ἡμῶν παραγραφέντα περί τοῦ πάσχα. Καθαιρεῖται ὁ τελῶν μετά Ἰουδαίων τό πάσχα. Σαφής. 1 Δύω ἰσημερίας κάμνει τόν χρόνον ὁ ἥλιος, μίαν μέν, κατά τόν καιρόν τῆς ἀνοίξεως, ἄλλην δέ, κατά τόν καιρόν τοῦ φθινοπώρου. Καί λέγονται ἰσημερίαι, ἐπειδή τότε ἴση εἶναι ἡ ἡμέρα μέ τήν νύκτα, καί ἀντιστρόφως, ἡ νύκτα μέ τήν ἡμέραν. Καί ἡ μέν φθινοπωρινή ἰσημερία, γίνεται κατά τόν Σεπτέμβριον μῆνα, ὅταν ὁ ἥλιος ἐμβαίνῃ εἰς τήν α΄ μοῖραν τοῦ Ζωδίου τοῦ καλουμένου Ζυγοῦ. Ὄχι τοῦ ἐνάστρου καί αἰσθητοῦ, ἀλλά τοῦ ἀνάστρου καί νοητοῦ. Ἡ δέ ἐαρινή, ἤτοι ἡ τῆς ἀνοίξεως ἰσημερία, γίνεται κατά τόν Μάρτιον μῆνα, ὅταν ὁ ἥλιος ἐμβαίνῃ εἰς τήν α΄ μοῖραν τοῦ Ζωδίου, τοῦ καλουμένου Κριοῦ, ὄχι τοῦ αἰσθητοῦ καί ἐνάστρου, τοῦ ὄντος μεταβλητοῦ, ἀλλά τοῦ νοητοῦ καί ἀνάστρου τοῦ ὄντος ἀμεταβλήτου κατά τούς ἀστρονόμους. Ἡ ἐαρινή λοιπόν αὐτή ἰσημερία, διά τήν ἀνωμαλίαν τῆς ἀπό δυσμῶν εἰς ἀνατολάς ἰδίας κινήσεως τοῦ ἡλίου, δέν γίνεται πάντοτε εἰς μίαν καί τήν αὐτήν ἡμέραν, ἀλλ’ εἰς μέν τόν καιρόν τῶν ἁγίων Ἀποστόλων ἦτον εἰς τήν κβ΄ τοῦ Δρύστρου, ἤτοι τοῦ Μαρτίου, κατά τάς διαταγάς τῶν αὐτῶν Ἀποστόλων (βιβλ. ε΄, κεφ. ιζ΄) ἤ κατ’ ἄλλους εἰς τήν κγ΄ εἰς δέ τόν καιρόν τῆς οἰκουμενικῆς α΄ συνόδου, ἦτον εἰς τήν κα΄ Μαρτίου∙ κατά τόν Σεβαστόν, καί ἄλλους. Καί τώρα εἰς τούς ἐδικούς μας καιρούς, γίνεται εἰς τήν ια΄ ἤ καί ι΄ σχεδόν τοῦ Μαρτίου (κατά μέν γάρ τούς παλαιούς ἀστρονόμους, τόν Πτολεμαῖον, καί ἄλλους, ἕν νυχθήμερον καταβαίνει ἡ ἰσημερία εἰς τριακοσίους χρόνους, καί ὀλίγον τι περισσοτέρους. Κατά δέ τούς νεωτέρους, ἕν νυχθήμερον καταβαίνει εἰς χρόνους ρλδ΄ ὡς φαίνεται ἐν σελ. 540 τοῦ τόμου τῆς ἀγάπης). Τούτων οὕτω προεγνωσμένων, ὁ παρών Ἀποστολικός Κανὼν διορίζει, ὅτι ὅποιος Ἐπίσκοπος, ἤ Πρεσβύτερος, ἤ Διάκονος, ἤθελεν ἑορτάσῃ τό ἅγιον πάσχα προτήτερα ἀπό τήν ἰσημερίαν τῆς ἀνοίξεως, μαζή μέ τό νομικόν φάσκα τῶν Ἰουδαίων, ἄς καθῄρεται (διότι καί ἀπό τούς Ἰουδαίους, οἱ μέν σοφώτεροι, ἐφύλαττον τό κατά τήν ἰσημερίαν ἑορτάζειν τό πάσχα καί τόν Βλάσταριν, καθὼς ὁ Μωϋσῆς τοῦτο διέταξε, οἱ δέ ἀγροικότεροι, ἑώρταζον αὐτό πρό τῆς ἰσημερίας κατά τόν παρόντα Κανόνα, καί ἀκολούθως δίς ἐν τῷ αὐτῷ ἐνιαυτῶ τό πάσχα ἑώρταζον, καθὼς τοῦτο δηλοῖ ἡ ἐπιστολή Κωνσταντίνου τοῦ Βασιλέως ἡ περί τοῦ πάσχα,2 κειμένη ἐν τῷ α΄ βιβλ. τῆς ἱστορίας τοῦ Θεοδωρήτου, κεφ. ι΄ ἤ θ΄ παρ’ ἄλλοις.) Πότε δέ τοῦτο νά ἐπιτελῆ; ὕστερα ἀπό τήν ἰσημερίαν δηλ. καί ὕστερα ἀπό τό νομικόν φάσκα. Ὕστερα μέν ἀπό τήν ἰσημερίαν, διατί, ἡ ἰσημερία μέ τό νά ᾖναι μέτρον διαιρετικόν τοῦ τελείου ἐνιαυτοῦ, ἀνίσως πρό τῆς ἰσημερίας ἑορτάσωμεν, κάμνομεν δύο φοραῖς πάσχα εἰς τόν αὐτόν χρόνον, καί ἀκολούθως δύο φοραῖς σημαδεύομεν τόν θάνατον τοῦ υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Ἐάν δέ μετά τήν ἰσημερίαν ἑορτάσωμεν, ἕνα μόνον πάσχα κάμνομεν τόν χρόνον, καί ἀκολούθως ἕνα καταγγέλομεν τόν θάνατον τοῦ Χριστοῦ. Δι’ ὃ καί οἱ ἴδιοι Ἀπόστολοι ἐν ταῖς διαταγαῖς (βιβλ. ε΄, κεφ. ιζ΄) ταῦτά φάσι∙ «δεῖ ὑμᾶς ἀδελφοί τάς ἡμέρας τοῦ πάσχα ἀκριβῶς ποιεῖσθαι, μετά πάσης ἐπιμελείας, μετά τροπήν ἰσημερινήν, ὅπως μή δίς τοῦ ἐνιαυτοῦ, ἑνός παθήματος μνείαν ποιεῖσθε, ἀλλ’ ἅπαξ τοῦ ἔτους, τοῦ ἅπαξ ἀποθανόντος. Ὕστερα δέ πάλιν ἀπό τό φάσκα τῶν Ἰουδαίων, ἕνα μέν, διά νά προηγῆται ὁ τύπος, ἤτοι ἡ σφαγή τοῦ ἀμνοῦ, καί ἔπειτα νά ἀκολουθῇ τό τυπούμενον, ἤτοι ὁ τοῦ Κυρίου θάνατος καί ἡ ἀνάστασις. Καί ἄλλο δέ, διά νά μήν ἑορτάζωμεν εἰς ἄλλην ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος, καθὼς οἱ Ἰουδαῖοι ἐορτάζουσιν ὁποίαν ἡμέραν τύχῃ ἡ ιδ΄ τῆς σελήνης, ἀλλά πάντοτε εἰς Κυριακήν, ὡς καί τοῦτο, εἰς τόν αὐτόν τόπον οἱ Ἀπόστολοι λέγουσι. Διά τοῦτο γάρ καί ὅταν κᾀμμίαν φοράν συμπέση τό νομικόν φάσκα εἰς ἡμέραν Κυριακήν, ἡμεῖς δέν ἑορτάζομεν κατ’ αὐτήν τό πάσχα, ἀλλά τήν ἐρχομένην Κυριακήν, ἵνα μή τοῖς Ἰουδαίοις συνεορτάσωμεν. Ἐπειδή καί κατ’ αὐτήν τῶν πραγμάτων τήν ἀλήθειαν, πρῶτον τότε οἱ Ἰουδαῖοι τό ἐδικόν τους πάσχα ἑώρτασαν, καί ὕστερον ἡ τοῦ Κυρίου ἀνάστασις ἔγινε, τῆς ὁποίας τύπον καί ἐνθύμησιν φέρει τό πάσχα ὁποῦ τώρα κατ’ ἔτος ἡμεῖς ἑορτάζομεν. 1Περί τῆς εὑρέσεως τοῦ πάσχα Κανόνιον ἐξαίρετον, καί ὁποῦ δέν ἐδύνατο νά γένῃ καλλίτερον, λέγει Ματθαῖος ὁ Βλάσταρις, συνεκρότησε καί ἐξέθετο ἡ ἁγία καί οἰκουμενική Α΄ σύνοδος, κατά τόν α΄ κανόνα τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου. Τό ὁποῖον εἰς μέν τούς κανόνας τῆς α΄ συνόδου δέν εὑρίσκεται∙ εὑρίσκεται δέ, ὡς λέγει ὁ Βαλσαμών, εἰς τά ἐκείνης πρακτικά. Σώζεται δέ ἤδη καί παρά Ματθαίῳ τῷ Βλαστάρει, καί ἐν τοῖς ἁγίοις Εὐαγγελίοις τετυπωμένον, καί εἰς ἄλλα βιβλία πολλά. Τήν ἀκριβῆ λοιπόν, τοῦ πασχαλίου τούτου γνῶσιν ἡμεῖς ἀφίνοντες νά τήν μανθάνουσι καθ’ αὑτό καί ξεχωριστά οἱ ἐδικοί μας πασχαλιολόγοι, τόσον μόνον λέγομεν εἰς τήν παροῦσαν ὑποσημείωσιν, ὅτι τέσσαρά τινα ἀναγκαῖα ζητοῦνται διά τό ἐδικόν μας Πάσχα. Πρῶτον ὅτι τό πάσχα πρέπει νά γίνεται πάντοτε ὕστερα ἀπό τήν ἰσημερίαν τῆς ἀνοίξεως. Δεύτερον, ὅτι δέν πρέπει νά γίνεται εἰς τήν αὐτήν ἡμέραν, μέ τό νομικόν φάσκα τῶν Ἰουδαίων (τά ὁποῖα ταῦτα καί τά δύω διορίζονται ἀπό τόν παρόντα ζ΄ ἀποστολικόν). Τρίτον, ὅτι νά μή γίνηται ἁπλῶς καί ἀορίστως ὕστερα ἀπό τήν ἰσημερίαν, ἀλλ’ ὕστερα ἀπό τήν πρώτην πανσέληνον τοῦ μαρτίου, ὁποῦ τύχῃ μετά τήν ἰσημερίαν. Καί τέταρτον, ὅτι νά γίνεται τήν πρώτην κυριακήν ὁποῦ τύχῃ ὕστερα ἀπό τήν πανσέληνον∙ (ταῦτα δέ τά δύω ἐκ παραδόσεως ἔχομεν, καί ὄχι ἀπό κανόνα.) Ὅθεν διά νά φυλάττωνται καί οἱ τέσσαρες αὐτοί διορισμοί ἐξίσου εἰς ὅλην τήν οἰκουμένην, καί νά ἑορτάζουσιν οἱ Χριστιανοί τόν αὐτόν χρόνον, καί τήν αὐτήν ἡμέραν τό ἅγιον πάσχα, καί νά μήν χρειάζωνται κάθε χρόνον ἀστρονόμων, καί συνόδων, συνήρμοσαν οἱ θεόσοφοι πατέρες τό περί τοῦ πάσχα κανόνιον. Σημείωσαι δέ, ὅτι διά τήν ἀνωμαλίαν τῆς κινήσεως τῆς σελήνης, δέν φυλάττεται πάντοτε ὁ τέταρτος διορισμός, ἀλλά κᾂποτε παραβαίνεται. Ἐπειδή κατά τόν αὐτόν Βλάσταριν, μετά τριακόσια ἔτη, δύω ἡμέρας μετά τήν πρώτην πανσέληνον, συμβαίνει νά γίνεται τό νομικόν φάσκα, ἐν ἡμέρᾳ Κυριακῇ. Αὗται δέ αἱ δύω ἡμέραι, ὁποῦ περισσεύουσιν ἀπό τήν ἀνωμαλίαν ταύτην, προστιθέμεναι, ὑπερβαίνουσι κᾂποτε τήν πρώτην Κυριακήν ὁποῦ τύχῃ ὕστερα ἀπό τήν πανσέληνον τοῦ μαρτίου, κατά τήν ὁποίαν Κυριακήν τότε ἑορτάζομεν τά Βαΐα, καί κατά τήν ἐρχομένην ποιοῦμεν πάσχα. Ἀπό τήν παράβασιν δέ ταύτην τήν ὀλίγην, κᾀμμία παρατροπή τῆς εὐσεβείας, οὔτε ἄτοπόν τι, ἤ κίνδυνος ψυχικός δέν ἀκολουθεῖ. Διά τοῦτο καί ὁ θεῖος Χρυσόστομος (λόγῳ τῷ εἰς τούς τά πρῶτα πάσχα νηστεύοντας) λέγει Χρόνον ἀκρίβειαν, καί ἡμερῶν παρατήρησιν δέν ἠξεύρει ἡ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία. Ἐπειδή ὅσαις φοραῖς τρώγει τόν ζωοποιόν ἄρτον τοῦτον, καί τό ποτήριον τοῦτο πίνει, καταγγέλει τόν θάνατον τοῦ Κυρίου. Καί πάσχα ἐπιτελεῖ∙ ἀλλ’ ἐπειδή εἰς τήν πρώτην σύνοδον ἐσυνάχθησαν οἱ πατέρες καί ἐδιώρισαν πότε νά γίνεται τό πάσχα, τιμῶσα ἡ Ἐκκλησία πανταχοῦ τήν συμφωνίαν καί ἕνωσιν, ἐδέχθη τόν διορισμόν ὁποῦ ἐκεῖνοι ἔκαμαν. Λοιπόν, ἔπρεπε, κατά τόν Χρυσόστομον, νά προτιμήσουν καί οἱ Λατῖνοι τήν συμφωνίαν καί ἕνωσιν τῆς Ἐκκλησίας, περισσότερον ἀπό τήν παρατήρησιν Καλαντάριον, ὄχι διά τι δέν εἶναι τοῦτο, ὅσον κατά τήν ἰσημερίαν, ὀρθόν. Διότι καί ἡμεῖς βλέπομεν πῶς ἡ ἰσημερία ἀληθῶς ἔμεινεν ὀπίσω ἡμέρας ια΄ ἀλλά διά τι ἐχωρίσθησαν κατά τοῦτο ἀπό ἡμᾶς, τό ὁποῖον εἶναι ἔγκλημα ἀσυγχώρητον, κατά τόν αὐτόν ἅγιον. Λέγει γάρ ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ, ὅτι, τό νά νηστεύση τινάς καί τό νά κάμῃ πάσχα εἰς τοῦτον τόν καιρόν, ἤ εἰς ἐκεῖνον, μετά τήν εἰκοστήν πρώτην τοῦ μαρτίου, θετέον, ὡς κάμνομεν ἡμεῖς οἱ γραικοί, ἤ μετά τήν ἐνδεκάτην μαρτίου, ὡς κάμνουσιν οἱ Λατῖνοι, τοῦτο δέν εἶναι ἔγκλημα. Τό δέ νά σχίσῃ τινάς τήν Ἐκκλησίαν καί νά ἀντιστέκηται φιλονείκως, καί νά κάμνῃ διχοστασίας καί διαιρέσεις, καί νά χωρίζῃ τόν ἑαυτόν τόν πάντοτε ἀπό τήν κοινήν σύνοδον τῆς Ἐκκλησίας, τοῦτο εἶναι ἁμάρτημα ἀσυγχώρητον, καί κατηγορίας ἄξιον, καί πολλήν ἔχει τήν κόλασιν καί τιμωρίαν. Ἂς ἠξεύρουν γάρ ὅτι καί αἱ οἰκουμενικαί σύνοδοι, ὁποῦ μετά τήν πρώτην ἔγιναν, καί οἱ λοιποί πατέρες, ἔβλεπον ναί καί αὐτοί, ὡς σοφοί ὁποῦ ἤτον, πῶς ἐκατέβη πολύ ἡ ἰσημερία∙ ἀλλ’ ὅμως δέν ἠθέλησαν νά τήν μεταθέσουν ἀπό τήν κα΄ μαρτίου, ὁποῦ τήν ηὗρεν ἡ α΄ σύνοδος, προτιμῶντες περισσότερον τήν συμφωνίαν τῆς Ἐκκλησίας καί ἕνωσιν, ἀπό τήν ἀκρίβειαν τῆς ἰσημερίας, ἥτις δέν προξενεῖ, οὔτε εἰς τήν εὕρεσιν τοῦ ἐδικοῦ μας πάσχα κᾀμμίαν σύγχυσιν, οὔτε βλάβην εἰς τήν εὐσέβειαν, μάλιστα δέ καί προξενεῖ ἡ ἀκρίβεια αὕτη εἰς τούς Λατίνους, δύω μεγάλας ἀτοπίας, τό νά ἑορτάζουν δηλ. τό πάσχα, ἤ μετά Ἰουδαίων, ὅπερ ἐναντίον ἐστίν εἰς τόν παρόντα ἀποστολικόν Κανόνα, ἤ πρό τῶν Ἰουδαίων. Ὅτι δέ περισσότερον εὐαρεστεῖται ὁ Θεός εἰς τήν τάξιν τοῦ πασχαλίου καί ἁπλῶς εἰπεῖν, τοῦ καλανταρίου τοῦ ἐδικοῦ μας, παρά εἰς τήν ἀκρίβειαν τοῦ πασχαλίου καί καλανταρίου τῶν Λατίνων, φανερόν εἶναι ἀπό τά θαύματα ὁποῦ ἔδειξε, καί δεικνύει ἕως τώρα δι’ αὐτό. Διότι κατά τά μέρη τῆς ἐν Αἰγύπτῳ Ἡλιουπόλεως, ὁποῦ εἶναι αἱ δύω μεγάλαι Πυραμίδες, ἐνεργεῖ ὁ Θεός κάθε χρόνον τοιοῦτον παράδοξον∙ δηλ. κατά τό ἑσπέρας τῆς μεγάλης πέμπτης τῆς ἐδικῆς μας (ὄχι τῶν Λατίνων) ξερνᾷ ἡ γῆ λείψανα καί κόκκαλα παλαιά ἀνθρώπινα. Ἀπό τά ὁποῖα γεμίζει ἕνας εὐρύχωρος κάμπος, ἅτινα στέκονται ἕως τήν πέμπτην τῆς Ἀναλήψεως, καί τότε κρύπτονται, καί παντελῶς δέν φαίνονται, ἕως οὗ νά ἔλθῃ πάλιν ἡ μεγάλη Πέμπτη. Τοῦτο δέν εἶναι κᾀνένας μῦθος, ἀλλά ἀληθινόν καί βέβαιον, μαρτυρημένον ἀπό παλαιούς, καί νέους ἱστορικούς, μάλιστα δέ ἀπό τόν Γεώργιον Κορέσσιον τόν Χῖον, καί ἀπό τόν ἀοίδιμον πατριάρχην τῶν Ἱεροσολύμων Νεκτάριον, ὅς τις εἰς τόν ἀραβικόν χρονογράφον, ὁποῦ συνέγραψε, τό διηγεῖται ἐν σελίδ. 266 καί με τούς ὀφθαλμούς του φαίνεται, ἐξ ὧν λέγει παρακάτω, ὅτι τό εἶδε∙ (προμηνύουσι δέ τά ἀνθρώπινα κόκκαλα ταῦτα, τήν μέλλουσαν ἀνάστασιν τῶν νεκρῶν, καθὼς τά εἶδε καί ὁ προφήτης Ἰεζεκιήλ) γράφει δέ καί ὁ ῥηθείς Κορέσσιος, ὅτε ὁ Πασχασῖνος ἔγραψε πρός Λέοντα (ὡς δείκνυται ἐν τῇ ξγ΄ ἐπιστολῇ Λέοντος) ὅτι ἑορταζόντων ποτέ τό πάσχα, τῶν μέν ἀνατολικῶν τῇ κβ΄ ἀπριλίου∙ τῶν δέ δυτικῶν, τῇ κε΄ Μαρτίου, μία βρύσις ξηρά οὖσα πρότερον, ἐγέμισεν ἀπό νερόν τῇ κβ΄ ἀπριλλίου, εἰς τό πάσχα τό ἐδικόν μας, δηλαδή, καί ὄχι τῶν Λατίνων∙ ὅρα τόν Δοσίθεον βιβλ. ιβ΄ περί τῶν Ἱεροσολύμοις πατριαρχευσάντων σελίδ. 1192 διηγούμενον ὅτι εἰς τό Βελλιγράδιον, εὑρισκομένου ποτέ τοῦ Ἱεροσολύμων Παϊσίου, ἠκολούθησεν ἕνα θαῦμα, βεβαιοτικόν μέν τοῦ ἡμετέρου καλανδαρίου, ἀναιρετικόν δέ τοῦ τῶν Λατίνων∙ ἤτοι ἡ ζύμη, ἡ ὑπό Λατινίδος μέν ζυμωθεῖσα κατά τήν ἡμέραν τοῦ προφήτου Ἠλιοῦ, μεταβληθεῖσα δέ εἰς πέτραν Κίσσηρα.2Ὁ γάρ ἰσαπόστολος μέγας Κωνσταντῖνος, κοντά εἰς τά ἄλλα καλά ὁποῦ ἔκαμε, καί τοῦτο προσέθηκε τό νά παρακαλέσῃ τήν οἰκουμενικήν α΄ σύνοδον νά διορίσουν νά ἑορτάζηται τό ἅγιον πάσχα εἰς ὅλην τήν οἰκουμένην ἐν μιᾷ καί τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ. Δέν ὑπέφερε γάρ ὁ μακάριος νά βλέπῃ διά τήν ἑορτήν ταύτην τήν Ἐκκλησίαν τοῦ Χριστοῦ διῃρημένην, συνόδους πολλάς εἰς διάφορα μέρη γινομένας, καί ἀντιφερομένους δι’ αὐτήν τούς Δυτικούς, ἀπό τούς Ἀσιανούς, τούς μέν, ἀκολουθοῦντας εἰς τήν συνήθειαν τῶν πρό αὐτῶν πρεσβυτέρων, τούς δέ Ἀσιανούς, ἀκολουθοῦντας τῷ ἐπιστηθίῳ Ἰωάννῃ, καί τοῖς λοιποῖς Ἀποστόλοις, ὡς γράφει ὁ Πολυκράτης Σμύρνης πρός τόν Βίκτορα Ῥώμης. Κατά τόν Εὐσέβ. βιβλ. ε΄, κεφ. κγ΄, ὅρα καί τούς περί τοῦ πάσχα λόγους τοῦ Χρυσοστόμου∙ ἐν οἷς θαυμαστῶς ἀλληγορεῖ εἰς τόν Χριστόν τά τοῦ παλαιοῦ πάσχα.
