Ἀναγνώστης, εἰ τῇ ἑαυτοῦ μνηστῇ πρό τοῦ γάμου συναλλάξοιεν, ἐνιαυτόν ἀργήσας, εἰς τό ἀναγινώσκειν δεχθήσεται, μένων ἀπρόκοπος, κλεψιγαμήσας δέ ἄνευ μνηστείας, παυθήσεται τῆς ὑπηρεσίας. Τό αὐτό καί ὑπηρέτης.
Ἐάν τῇ οἰκεία μνηστῇ ἀναγνώστης μιχθῇ πρό τοῦ γάμου κἀκείνης θελούσης, (τοῦτο γάρ δηλοῖ τό, συναλλάξει), ἐνιαυτόν ἀφορίζεται, εἶτα δέχεται μή προβιβαζόμενος εἰς μείζονα βαθμόν. Ἐάν δέ ἄνευ μνηστείας συνέλθῃ γυναικί, κᾂν λόγους ἴσως ἐποιεῖτο μετ’ αὐτῆς, ὥστε λαβεῖν αὐτήν εἰς γυναῖκα, κᾂν συνεζύγη αὐτῇ μετά ταῦτα, ἐκπίπτει τῆς ὑπηρεσίας. Τό αὐτό δέ φησι καί περί ὑπηρέτου, ἤγουν ὑποδιακόνου. Πρός δέ τό ἕν φάκτον ἀποδοτέον τό περί τοῦ ὑποδιακόνου, ἤγουν τό ἐκπίπτειν αὐτόν τῆς ὑπηρεσίας κλεψιγαμήσαντα∙ οὐ γάρ ἐφεῖται ὑποδιακόνῳ μετά τήν χειροθεσίαν γυναῖκα μνηστεύεσθαι, καί γάμον συναλλάσσειν. Φησί γάρ ὁ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων κανὼν κστ΄ ταῦτα∙ Τῶν εἰς κλῆρον προελθόντων ἀγάμων, κελεύομεν βουλομένους γαμεῖν, ἀναγνώστας, καί ψάλτας μόνον. Εἰ δέ τις κλεψιγαμήσας, μετά ταῦτα ὑπηρέτης γέγονεν, ἐξωθήσεται τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ, διαγνωσθέντος τοῦ ἁμαρτήματος. Ἀναγνώστου τινός συναφθέντος οἰκείᾳ μνηστῇ πρό τοῦ γάμου κατά θέλησιν καί αὐτῆς (τοῦτο γάρ ἐστι τό, συναλλάξειεν), ἠρωτήθη ὁ ἅγιος, εἰ ὀφείλει ὁ τοιοῦτος ὡς κλεψιγαμήσας εὐθύνεσθαι μετά τόν γάμον. Ἔλεγον γάρ τινες, ὡς, ἐπεί ἡ μνηστεία οὐκ ἔστι γάμος τέλειος, (δύναται γάρ τό λαβόν μέρος τόν τήν μνηστεῖαν συνιστῶντα ἀῤῥαβώνα, διδόναι τοῦτον εἰς τό διπλοῦν, καί τήν μνηστείαν λύειν,) λογίζεται ὁ ἀναγνώστης μή μετά νομίμου γαμετῆς μιγῆναι, ἀλλά μετά ἐλευθέρας, κἀντεῦθεν συναριθμηθῆναι τοῖς κλεψιγαμήσασι. Φησίν οὖν ὁ ἅγιος, ὡς ὁ ἀναγνώστης οὗτος, ὁ μετά τῆς οἰκείας μνηστῆς πρό τοῦ γάμου σαρκικῶς ἑνωθείς, καθό μέν μετά τῆς μεμνηστευμένης αὐτῷ συνεμίγη καί οὐχί μετά ἀλλοτρίας πάντῃ γυναικός ὡς πορνεύσας οὐ λογισθήσεται∙ καθό δέ οὐκ ἀνέμεινε καί τήν τελείου γάμου τελεσιουργίαν, ὡς μικροψυχήσας κολασθήσεται, Τοὐτέστιν ἀφορισθήσεται ἐπί ἕνα ἐνιαυτόν∙ εἶτα δεχθήσεται εἰς τό εἶναι μόνον ἀναγνώστην∙ εἰς μείζονα γάρ προκοπήν οὐκ ἀναβιβασθήσεται, Τοὐτέστιν, οὔτε διάκονος γενήσεται, οὔτε ἱερεύς, πολλῷ δέ πλέον ἐπίσκοπος. Ἐάν δέ, φησίν, ἀναγνώστης συνέλθῃ μετά τινος γυναικός μή μνηστευθείσης αὐτῷ, κᾂν λόγους ἴσως ἐποιεῖτο μετ’ αὐτῆς ὥστε λαβεῖν αὐτήν εἰς γυναῖκα, κᾂν μετά τήν ἕνωσιν καί εἰς γυναῖκα ταύτην ἔσχεν, οὐ μόνον οὐ προκόψει, ἀλλά καί ἀπεντεῦθεν καθαιρέσει ὑποβληθήσεται, μή ὠφελούμενος ἐκ τοῦ μετά ταῦτα λαβεῖν αὐτήν νόμιμον γαμετήν. Τό αὐτό δέ ἔσται καί εἰς ὑπηρέτην, ἤτοι εἰς ὑποδιάκονον∙ καί οὗτος γάρ τοιουτοτρόπως κλεψιγαμήσας καθαιρεθήσεται. Πρός δέ τό ἕν φάκτον τό περί τῆς κλεψιγαμίας ἀπόδος τόν περί τοῦ διακόνου διορισμόν, μή μέντοι γε καί εἰς τό προκόπτειν τοῦτον μετά τό μιγῆναι τῇ οἰκείᾳ, μνηστῇ, εἴτε καί μή∙ οὐ γάρ ἐφεῖται ὑποδιακόνῳ, ὡς καί τῷ ἀναγνώστῃ, μετά τήν χειροτονίαν γυναῖκα μνηστεύεσθαι, καί γάμον συναλλάττειν, διότι φησίν ὁ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων κστ΄ κανών ταῦτα∙ Τῶν εἰς κλῆρον προελθόντων ἀγάμων, κελεύομεν βουλομένους γαμεῖν, ἀναγνώστας, καί ψάλτας μόνον∙ εἰ δε τις κλεψιγαμήσας, μετά ταῦτα ὑπηρέτης γέγονεν, ἐξωθείσθω τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ, διαγνωσθέντος τοῦ ἁμαρτήματος. Καί ταῦτα μέν οὕτως. Ἰστέον δέ, ὅτι τά περί τοῦ τοιούτου κανόνος διαφόρως ἐλαλήθησαν εἰς τό συνοδικόν δικαστήριον, καί εἶπόν τινες, ὡς ταῦτα χώραν εἶχον, ὅτε ἡ μνηστεία, συναινέσει συνίστατο καί ἐλύετο. Ἀρτίως δέ, ὅτε ἄλλως οὐ συνίσταται οὐδέ λύεται, εἰ μή κατά τούς τρόπους καί τάς αἰτίας, καθ’ ἃς καί ὁ τέλειος γάμος συνίσταται καί λύεται, ταῦτα πάντα ἀπρακτοῦσιν∙ ὅθεν οὐδέ ἐφεῖταί τινι τῶν τοῦ βήματος θανάτῳ ἤ ἄλλῃ αἰτίᾳ ἐκ τῆς οἰκείας διαζευχθέντι μνηστῆς πρό τοῦ γάμου, ἑτέρᾳ συνάπτεσθαι γυναικί, καί τόν τοῦτο ποιήσαντα ὡς δευτερογαμήσαντα καθαιρεῖσθαι∙ ὡσαύτως καί τόν ἐμπεσόντα εἰς τοιοῦτόν τι ἀναγνώστην μή προκόπτειν εἰς ἕτερον βαθμόν. Ἤθελον δέ καί τόν μιγέντα σήμερον μετά τῆς οἰκείας μνηστῆς, ἀνεπιτίμητον πάντῃ συντηρεῖσθαι, διά τό ἄλυτον τῆς μνηστείας. Τοῦ δέ σεβαστοῦ ἐκείνου καί μεγάλου Δρουγγαρίου κυροῦ Στεφάνου τοῦ Κομνηνοῦ μέλλοντος συζευχθῆναι τῇ κυρίᾳ Εὐδοκίᾳ, τῇ θυγατρί τοῦ σεβαστοῦ ἐκείνου καί μεγάλου Δομεστίκου κυροῦ Ἰωάννου, καί κωλυομένου διά τό τήν αὐταδέλφην ταύτης κυρίαν Εἰρήνην μνηστευθῆναι τῷ σεβαστῷ ἐκείνῳ κυρῷ Ἀλεξίῳ τῷ υἱῷ τοῦ πρωτοσεβάστου ἐκείνου κυροῦ Ἰωάννου τοῦ υἱοῦ τοῦ ἀοιδίμου σεβαστοκράτορος, τῷ ὄντι πρώτῳ ἐξαδέλφῳ τοῦ μεγάλου Δρουγγαρίου, καί ἀδύνατον εἶναι δύο πρώτους ἐξαδέλφους δυσίν ἀδελφαῖς συνάπτεσθαι, ἐλαλήθη συνοδικῶς ἐπί τῶν ἡμερῶν τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυροῦ Νικολάου τοῦ Μουζάλωνος, εἰ ἐκ τούτου ἐμποδίζεται τό τοῦ μεγάλου Δρουγγαρίου συνάλλαγμα, καί διεγνώσθη μή ἐμποδίζεσθαι, διά τό τήν μνηστείαν τόπον τελείου γάμου μή ἐπέχειν. Καί ὁ ἁγιώτατος δέ πατριάρχης κύριος Θεοδόσιος ἐξεχώρησε τῷ Μεσοποταμίτῃ κυρίῳ Μιχαήλ μνηστευσαμένῳ Μαρίαν τινά τυχόν, καί διά τό τελευτῆσαι ταύτην πρό τοῦ γάμου ἑτέραν λαβόντι, ἀπροκριματίστως μετά τόν ταύτης θάνατον ἑτέρᾳ συναφθῆναι, ἔχοντι καί ταῦτα παῖδας, καί τόν τριακοστόν ὑπεραναβάντι χρόνον, εἰπὼν μή λογίζεσθαι τοῦτο τριγαμίαν, ὡς τῆς μνηστείας μή ἀρκούσης ἀντί τελείου γάμου. Ταῦτα δέ οὕτω διεγνώσθη διά τό μή λαληθῆναι τό γενέσθαι καί συνάφειαν μέσον τῶν μνηστήρων∙ εἰ γάρ γέγονε συνάφεια, οὐκ ἂν διεγνώσθη τοιοῦτόν τι, ἵνα μή προφανής αἱμομιξία καί ἀθέμιτος γάμος ἐκχωρηθῇ∙ ὅπου γε καί συναφείας μή γεγονυίας, ἐπεί ἀπό τοῦ ἐνενηκοστοῦ ὀγδόου κανόνος τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου, καί ἀπό τοῦ δευτέρου κεφαλαίου τοῦ νη΄ τίτλου, τοῦ ξ΄ βιβλίου, καί ἀπό τοῦ γ΄ θέματος, τοῦ ιβ΄ κεφαλαίου, τοῦ λζ΄ τίτλου, τοῦ αὐτοῦ ξ΄ βιβλίου παρίσταται τῷ περί μοιχείας ἐγκλήματι καθίστασθαι ἔνοχον τόν τήν ἑτέρῳ μνηστευσαμένην γήμαντα, ὅτε καί ἡ μνηστεία μετά δόσεως προστίμου ἐλύετο, καί οὐκ ἦν ἰσοδύναμος τῷ γάμῳ ὡς σήμερον, λέγω μή εἶναι ἀκίνδυνα τά οὕτως ἐκχωρηθέντα, συντρέχων καί τῇ τοῦ παρόντος κανόνος δυνάμει. Ὁ πρό γάμου συναλλάσσων ἀναγνώστης μνηστῇ μετ’ ἐνιαυτόν δεχθείς, μενέτω ἀναγνώστης ἀπρόκοπος∙ κλεψίγαμος δέ, ἀπωθείσθω. Τό αὐτό καί ὑπηρέτης. Ἀναγνώστης γυναῖκα μνηστευσάμενος, καί πρό τοῦ γάμου μετ᾽ αὐτῆς συμφθαρείς, ἐπί ἐνιαυτόν ἀργήσει, καί οὕτω δεχθήσεται εἰς τό ἀναγινώσκειν, εἰς μείζονα προκοπήν μή προβιβαζόμενος, ἀλλ᾽ ἐπί τοῦ αὐτοῦ μένων βαθμοῦ. Ὁ δέ καί πρό τῆς μνηστείας κλεψιγαμήσας, τέλεον τοῦ βαθμοῦ αὐτοῦ μετακινηθήσεται. Τό αὐτό δέ ἐπιτίμιον καί εἰς τούς ἀχειροτονήτους ὑπηρέτας τῆς ἐκκλησίας κρατήσει. Ἐάν ἀναγνώστης τινάς σμίξῃ μέ τήν ἀῤῥαβωνιαστικήν του πρό τῆς τελεσιουργίας τοῦ γάμου, κᾀκείνης θελούσης (τοῦτο γάρ δηλοῖ τό συναλλάξειεν), ἕνα χρόνον κανονίζεται ἀπό τόν παρόντα κανόνα νά ἀργῇ ἀπό τήν ὑπηρεσίαν του. Ἔπειτα δέχεται πάλιν εἰς τό νά ἀναγινώσκῃ, εἰς μεγαλήτερον ὅμως βαθμόν δέν ἀναβιβάζεται, ἤτοι οὔτε Διάκονος, οὔτε Πρεσβύτερος γίνεται. Διατί ἐμικροψύχησε καί δέν ἐκαρτέρεσε νά τελεσθῇ ὁ γάμος. Ἐάν δέ σμίξῃ μέ γυναῖκα, τήν ὁποίαν δέν εἶχεν ἀῤῥαβωνιαστικήν, νά παύῃ ἀπό τήν ὑπηρεσίαν, κᾂν καί τυχόν ἔδωσε λόγον εἰς αὐτήν πρό τῆς μίξεως, διά νά τήν πάρῃ γυναῖκα, κᾂν καί μετά τήν μίξιν ἔλαβεν αὐτήν εἰς γυναῖκα του (τοῦτο γάρ δηλοῖ τό κλεψιγαμήσας)∙ τοῦτο δέ τό ἴδιον ἐπιτίμιον νά λαμβάνῃ, καί ὅποιος ἄλλος Ὑπηρέτης τῆς ἐκκλησίας κάμῃ αὐτό (περί οὗ ὅρα τήν τοῦ ιε΄ τῆς στ΄ ὑποσημείωσιν) ἤ Ψάλτης εἶναι, ἤ θυρωρός.1 Ὅρα καί τόν κστ΄ Ἀποστολικόν. 1Διά τοῦτο καί Νικήτας ὁ Θεσσαλονίκης Χαρτοφύλαξ, ἀκολούθως μέ τόν παρόντα Κανόνα διορίζεται, ὅτι ἄν τινας Κληρικός σμίξῃ μέ τήν ἀῤῥαβωνιαστικήν του πρό τῆς Ἱερολογίας τοῦ γάμου, εἰ καί κλεψίγαμος δέν εἶναι, νομίσας ὅτι εἶναι ἀρκετός τό νά σμιχθοῦν, μόνος ὁ ἀῤῥαβών, ὅμως, οὗτος χειροτονίας δέν ἀξιοῦται. Ἀλλά καί ἂν ἐχειροτονήθη καί μετά τήν χειροτονίαν ἔλαβε τήν τελείαν ἱερολογίαν τοῦ γάμου, πάλιν προκριματίζεται, ἤτοι καθαιρεῖται, καί διά τί ἠγνόησεν, ὅτι εἶναι ἀρκετός εἰς σμίξιν μόνος ὁ ἀῤῥαβών, καί διά τί οὐδείς μετά τήν χειροτονίαν ἱερολογεῖται εἰς γάμον (σελ. 346 τοῦ Γιούρ. Γραικορ.). Ὅρα δέ, ὅτι ὁ ὑπηρέτης ἐνταῦθα φανερῶς οὐκ ἔστιν ὁ Ὑποδιάκονος. Ἐπειδή εἰς αὐτόν δέν εἶναι ἄδεια νά ὑπανδρεύεται μετά τήν χειροτονίαν, κατά τόν στ΄ τῆς στ΄.
