Ἐς ὕστερον ἤρεσεν, ἵνα γράμματα πεμφθῶσι πρός τούς ἀδελφούς καί συνεπισκόπους ἡμῶν, καί μάλιστα πρός τήν ἀποστολικήν καθέδραν, ἐν ᾗ προκάθηται ὁ μνημονευθείς προσκυνητός ἀδελφός καί συλλειτουργός ἡμῶν Ἀναστάσιος· ἐπειδή γινώσκει τήν Ἀφρικήν μεγάλην ἔχειν ἀνάγκην, ὥστε, διά τήν τῆς ἐκκλησίας εἰρήνην καί χρησιμότητα, καί αὐτῶν τῶν Δονατιστῶν οἱτινεσδήποτε κληρικοί, διορθουμένης τῆς βουλῆς πρός τήν καθολικήν ἑνότητα μετελθεῖν θελήσαιεν, κατά τήν ἑνός ἑκάστου καθολικοῦ ἐπισκόπου προαίρεσιν, καί βουλήν τοῦ ἐν τῷ αὐτῷ τόπῳ κυβερνῶντος τήν ἐκκλησίαν, ἐάν τοῦτο συμβάλλεσθαι τῇ τῶν Χριστιανῶν εἰρήνῃ φανείη, ἐν ταῖς ἰδίαις τιμαῖς αὐτούς ἀναδεχθῆναι· καθὼς καί ἐν τοῖς προλαβοῦσι χρόνοις περί τῆς αὐτῆς διαστάσεως γενέσθαι φανερόν ἐστιν· ὅπερ πολλῶν καί σχεδόν πασῶν τῶν ἐν τῇ Ἀφρικῇ ἐκκλησιῶν, ἐν αἷς ἡ τοιαύτη πλάνη ἀνεφύη, τά παραδείγματα μαρτύρονται· οὐχ ἵνα ἡ σύνοδος ἡ ἐν τοῖς περαματικοῖς μέρεσι περί τούτου τοῦ πράγματος γενομένη διαλυθῇ, ἀλλ᾽ ἵνα ἐκεῖνο μείνῃ περί τούς οὕτω μετελθεῖν πρός τήν καθολικήν ἐκκλησίαν βουλομένους, ὥστε μηδεμίαν ἐπί τούτου τῆς ἑνότητος συντομίαν περιεργάζεσθαι. Δι᾽ ὧν δέ παντί τρόπῳ ἐκτελεσθῆναι καί προσβοηθηθῆναι ἡ καθολική ἑνότης φανερῷ κέρδει τῶν ἀδελφικῶν ψυχῶν φανείη ἐν τοῖς τόποις, οἷς διάγουσι, μή ἐμπόδισῃ τούτοις τό ὁρισθέν κατά τῶν τιμῶν αὐτῶν ἐν τῇ περαματικῇ συνόδῳ, ὁπόταν τό σωθῆναι οὐδένί προσώπῳ ἀποκέκλεισται· Τοὐτέστιν, ἵνα οἱ χειροτονηθέντες ἐν τῷ τῶν ῶν μέρει, ἐάν πρός τήν καθολικήν πίστιν διορθωθέντες μετελθεῖν θελήσοιεν, μή κατά τήν περαματικήν σύνοδον μή δεχθῶσιν ἐν ταῖς οἰκείαις τιμαῖς, ἀλλά μᾶλλον οὗτοι προσδεχθῶσι, δι᾽ ὧν τῇ καθολικῇ ἑνότητι γίνεται πρόνοια.
Περί Δονατιστῶν καί οὗτος ὁ κανὼν διατάττεται, πολλά μέν διεξιὼν καί ἀπολογούμενος, ὅτι ἐναντιοῦνται τῇ ἐν τοῖς μέρεσι τῆς Ἰταλίας γενομένῃ συνόδῳ, καί ὁρισάσῃ μή δέχεσθαι τούς ἐκ τῆς αἱρέσεως τῶν Δονατιστῶν προσερχομένους τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει, ὥστε ἔχειν αὖθις αὐτούς τούς οἰκείους ἱερατικούς βαθμούς∙ τυπῶν δέ καί διαταττόμενος τούς χειροτονηθέντας ὑπό Δονατιστῶν κληρικούς, ἐάν προσέλθωσι τῇ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ, δέχεσθαι ἐν ταῖς οἰκείαις τιμαῖς, ὥστε δηλαδή ἔχειν ἐκείνους τούς οἰκείους βαθμούς, καί κατ’ ἐκείνους τιμᾶσθαι, καί μή κατά τήν περαματικήν σύνοδον, μή δέχεσθαι τούς τοιούτους ἐν ταῖς τιμαῖς αὐτῶν. Περαματικήν δέ σύνοδον λέγει τήν ἐν Ἰταλίᾳ γενομένην, ὡς εἴρηται. Δεχομένων γάρ, φησι, τῶν Δονατιστῶν ἐν τοῖς οἰκείοις βαθμοῖς, πρόνοια γίνεται τῇ καθολικῇ ἑνότητι, πλειόνων δηλονότι οὕτω μελλόντων προσιέναι τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει, καί ἑνότητος γινομένης τῶν πιστευόντων. Καί οὗτος ὁ κανὼν ἰδικός ἐστίν∙ ἤρεσε γάρ τοῖς Πατράσι, δέχεσθαι τούς ἀπό τῶν Δονατιστῶν προσερχομένους τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει, ὥστε ἔχειν αὐτούς τούς οἰκείους ἱερατικούς βαθμούς, κᾂν ἄλλως ἔδοξε τά περί τούτου ἐν τῇ περαματικῇ συνόδῳ, ἤγουν τῇ ἐν Ἰταλίᾳ. Οἱ ὑπό τῶν Δονατιστῶν κεχειροτονημένοι, εἰ καί τῇ πέραθεν συνόδῳ μεταμελόμενοι ἀποκέκληνται, ἀλλ’ ἐπί τό σωθῆναι πάντας καλόν, διορθούμενοι προσδεχέσθωσαν. Οὗτοι οἱ Δονατισταί μεταμελόμενοι, καί τήν ἰδίαν ἀναθεματίζοντες αἵρεσιν, ἐπί τῆς ἰδίας τιμῆς μένειν συνεχωρήθησαν, καί τῷ κλήρῳ τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας συντάττεσθαι, διά τό τήν Ἀφρικήν πολλήν ἔνδειαν κληρικῶν ἔχειν. *Στο Πηδάλιο, ο 68ος κανόνας αντιστοιχεί στον 77ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Περί Δονατιστῶν καί οὗτος ὁ Κανὼν διορίζεται, λέγων, ὅτι πρέπει νά πεμφθῶσι γράμματα πρός τούς ἐν Ἰταλίᾳ Ἐπισκόπους, καί μάλιστα πρός τόν Ῥώμης Ἀναστάσιον. Τούς μή δεξαμένους τάς χειροτονίας τῶν Δονατιστῶν, ἀπολογητικά, ὅτι πρέπει νά δεχθοῦν αὐτάς εἰς τήν Ἀφρικήν. Α΄. διά τήν μεγάλην ἀνάγκην, καί ἔνδειαν ὁποῦ αὐτή εἶχεν ἀπό κληρικούς (ὅρα κανόνα ξστ΄ τῆς αὐτῆς), εἰς τήν ὁποίαν αὐτοί ἤθελαν χρηματίσουν. Β΄. ὅτι καί εἰς ὅλους τούς τόπους, ὅπου ἐφάνησαν τό πάλαι οἱ τοιοῦτοι αἱρετικοί, μέ τάς τιμάς καί κλήρους αὐτῶν ἐδέχθησαν. Γ΄. ἵνα διά τούτου, καί αὐτοί ἀγαπήσουν νά ἐπιστραφοῦν, καί ἐντεῦθεν νά αὐξήσῃ καί νά πληθυνθῇ ἡ ἑνότης, καί τό σύστημα τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας, καί Δ΄. ὅτι διά ταῦτα πάντα τά οἰκονομικά αἴτια, δέχονται τάς χειροτονίας αὐτῶν, καί ὄχι ὡς ἐναντιούμενοι εἰς τήν ἐν Ἰταλίᾳ σύνοδον, ἤ ὡς παραβαίνοντες τήν ἐκείνης ἀπόφασιν. Ὅρα καί τόν νε΄ τῆς αὐτῆς.
