Εἴ τις ἐπίσκοπος, ἤ πρεσβύτερος, ἤ διάκονος, δευτέραν χειροτονίαν δέξηται παρά τινος, καθαιρείσθω καί αὐτός, καί ὁ χειροτονήσας· εἰ μή γε ἄρα συσταίη, ὅτι παρά αἱρετικῶν ἔχει τήν χειροτονίαν. Τούς γάρ παρά τῶν τοιούτων βαπτισθέντας ἤ χειροτονηθέντας, οὔτε πιστούς, οὔτε κληρικούς εἶναι δυνατόν.
Τό δίς τινα χειροτονηθῆναι, διαφόρως ἄν τις νοήσῃ, ἤ γάρ ὡς τοῦ πρότερον αὐτόν χειροτονήσαντος καταγινώσκων, δευτέραν χειροτονίαν ἐπιζητεῖ∙ ἤ ὡς παρά τοῦ δεύτερον αὐτόν χειροτονήσαντος, πλείονά τινα χάριν τοῦ πνεύματος οἰόμενος δέξεσθαι, καί ἁγιασθήσεσθαι, ὡς πίστιν εἰς ἐκεῖνον ἔχων∙ ἤ ἀποστάς τῆς ἱερωσύνης τυχόν, αὖθις ὡς ἐξ ἄλλης ἀρχῆς χειροτονεῖται, ἤ καί δι’ ἑτέρας ἴσως αἰτίας∙ ὡς ἄν δέ τοῦτο ποιήσῃ, καί ὁ δίς χειροτονηθείς, καί ὁ χειροτονήσας αὐτόν, καθαιρέσει ὑπόκεινται∙ εἰ μή που ἡ προτέρα χειροτονία παρά αἱρετικῶν ἐγένετο∙ οὔτε γάρ βάπτισμα αἱρετικῶν δύναταί τινα ποιῆσαι Χριστιανόν, οὔτε χειροτονίαν τούτων κληρικόν ἐργάσαιτο ἄν. Τούς οὖν παρά τῶν αἱρετικῶν χειροτονηθέντας αὖθις χειροτονεῖσθαι, ἀκίνδυνον. Ὁ καθ’ οἱονδήτινα τρόπον δίς χειροτονηθείς ἐπί τῷ αὐτῷ καί ἑνί ἱερατικῷ ἀξιώματι, καθαιρεῖται∙ καί οὐ μόνον αὐτός, ἀλλά καί ὁ ἐν εἰδήσει τοῦτον χειροτονήσας. Ἐοίκασι γάρ ἤ τῆς προτέρας χειροτονίας καταγινώσκειν, ἤ μετά ἀπόστασιν τῆς προτέρας γίνεσθαι τήν δευτέραν, ὅπερ τελεσθῆναι ἀδύνατον. Ὁ γάρ ἅπαξ παραιτησάμενος τήν δοθεῖσαν αὐτῷ χειροτονίας χάριν, οὐκέτι δύναται ἱερατικόν τι ἐνεργῆσαι. Ὅτι δέ ἡ χειροτονία καί τό βάπτισμα τῶν αἱρετικῶν, οὔτε κληρικούς, οὔτε πιστούς ποιεῖ, ὡρίσθη ἀκινδύνως χειροτονεῖσθαι, καί βαπτίζεσθαι, τούς παρά τῶν αἱρετικῶν χειροτονηθέντας, ἤ βαπτισθέντας, ὡς τῶν γενομένων παρά τούτων, ἀντί μηδέ γενομένων λογιζομένων. Ὁ διαχειροτόνητος, μετά τοῦ χειροτονηθέντος καθαιρεῖται∙ εἰ μή αἱρετική χείρ ἡ προτέρα. Ὁ δευτέραν χειροτονίαν δεξάμενος ἐπίσκοπος, ἤ πρεσβύτερος, ὡς δοκῶν τήν πρώτην βδελύσσεσθαι, μετά τοῦ χειροτονοῦντος καθαιρεῖται, εἰ μή παρ’ αἱρετικοῦ ἡ προτέρα γέγονε. Τό νά χειροτονηθῇ τινάς δύω φοραῖς διαφόρως, ἠμπορεῖ νά νοηθῇ. Ἤ διατί ὁ χειροτονηθείς κατεφρόνησε τόν πρότερον αὐτόν χειροτονήσαντα, ἤ διατί νομίζει ὅτι θέλει λάβῃ περισσοτέραν χάριν ἀπό τόν δεύτερον αὐτόν χειροτονήσαντα, ὡς πίστιν ἔχων πρός ἐκεῖνον περισσοτέραν. Ἤ διά ἄλλην κᾀμμίαν τοιαύτην αἰτίαν. Ὅθεν ὁ παρών Κανών διορίζει, ὅτι ὅποιος Ἐπίσκοπος, ἤ Πρεσβύτερος, ἤ Διάκονος, ἤθελε δεχθῇ δευτέραν χειροτονίαν1 ἀπό τινα, ἂς καθῄρεται καί αὐτός, καί ἐκεῖνος ὁποῦ τόν ἐχειροτόνησεν. Ἔξω μόνον ἂν ἀποδειχθῇ, ὅτι ἔχει τήν χειροτονίαν ἀπό Αἱρετικούς. Διότι οἱ παρά τῶν Αἱρετικῶν βαπτισθέντες, ἤ χειροτονηθέντες οὔτε ὅλως Χριστιανοί δύνανται νά ᾖναι μέ τό αἱρετικόν αὐτό βάπτισμα, ἤ μᾶλλον εἰπεῖν μόλυσμα, οὔτε Ἱερεῖς καί Κληρικοί, μέ τήν αἱρετικήν ταύτην χειροτονίαν. Διά τοῦτο ἀκινδύνως οἱ τοιοῦτοι καί βαπτίζονται παρά τῶν ὀρθοδόξων Ἱερέων, καί χειροτονοῦνται παρά τῶν ὀρθοδόξων Ἐπισκόπων.2 Ὅθεν ἀκολούθως καί ὁ μέγας Βασίλειος γράφων πρός Νικοπολίτας, λέγει, Ἐγὼ δέν θέλω συναριθμήσει ποτέ μέ τούς ἀληθεῖς ἱερεῖς τοῦ Χριστοῦ, ἐκεῖνον ὁποῦ ἐχειροτονήθη καί ἔλαβε προστασίαν λαοῦ ἀπό τάς βεβήλους χεῖρας τῶν αἱρετικῶν πρός ἀνατροπήν τῆς ὀρθοδόξου πίστεως. 1Διά ποίαν αἰτίαν ἀπό τά ἑπτά μυστήρια, μόνα δύω δέν διπλασιάζονται, τό βάπτισμα καί ἡ τῆς ἱερωσύνης χειροτονία; οἱ μέν σχολαστικοί λέγουν διότι ἀφίνουν καί τυπώνουν αὐτά χαρακτῆρα ἀνεξάλειπτον. Ὅς τις κατ’ αὐτούς (ἐν τῷ δ΄ τῆς Θεολογίας ὡς κεῖται παρά Νικολάῳ τῷ Βούλγαρι ἐν τῇ κατηχήσει) εἶναι ποιότης πραγματική ἐνυπάρχουσα τῇ ψυχῇ, καί δύναμις ὑπερφυής. Εἰς τήν γνώμην ταύτην τῶν σχολαστικῶν ἠκολούθησαν σχεδόν καί ὅλοι οἱ ἐδικοί μας νεώτεροι Θεολόγοι, καί μάλιστα ὁ Κορέσσιος. Ἐμοί δέ δοκεῖ, ὅτι διά τοῦτο ταῦτα μόνα δέν διπλασιάζονται εἰς μίαν καί τήν αὐτήν ζωήν τῶν ὑποδεχομένων αὐτά, διατί γίνονται εἰς τύπον τοῦ θανάτου τοῦ Κυρίου, ὅς τις ἅπαξ γεγονώς, οὐκ ἔτι διπλασιάζεται. Οἱ μέν γάρ βαπτιζόμενοι, εἰς τόν θάνατον τοῦ Κυρίου βαπτίζονται, κατά τόν Παῦλον, καί τόν μζ΄ ἀποστολικόν. Οἱ δέ ἱερεῖς ἐκπεσόντες τῆς ἱερωσύνης, διά τοῦτο δέν χειροτονοῦνται ἐκ δευτέρου ἐπειδή ἐκτυποῦσι τόν πρῶτον καί μέγαν ἱερέα, ὅς εἰσῆλθεν ἐφάπαξ εἰς τά ἅγια, αἰωνίαν λύτρωσιν εὑράμενος, κατά τόν Παῦλον, καί μένει εἰς τό διηνεκές ἀδιάπτωτον ἔχων τήν ἱερωσύνην∙ τοῦτο κατ’ ἐμήν γνώμην εἶναι τό αἴτιον ὁποῦ δέν μεταχειροτονεῖται ὁ ἱερεύς. Ἀδιάπτωτος γάρ ἐν τῷ Χριστῷ ἡ ἱερωσύνη. Ὅθεν καί ὁ τύπος αὐτοῦ, πρέπει νά στέκῃ πάντοτε εἰς τήν ἀπαιτουμένην τῇ ἱερωσύνῃ καθαρότητα, διά νά σώζηται καλῶς ἡ ὁμοίωσις, μεταξύ τοῦ ἀρχετύπου καί τοῦ ἱερέως τοῦ τυποῦντος αὐτόν. Καί ἄλλο δέ, διατί ὁ ἱερεύς κυρίως εἰς τοῦτο συνίσταται εἰς τό νά ἱερεύσῃ, ἤτοι νά θυσιάσῃ τό μυστικόν ἱερεῖον. Ὅ ἐστιν ἡ ἀναίμακτος θυσία, δι’ ἧς ὁ εἷς θάνατος καταγγέλλεται τοῦ Κυρίου, κατά τόν Παῦλον. Εἰ γάρ ἦν ἀποχρῶν λόγος τοῦ μή δευτεροῦσθαι τά μυστήρια ταῦτα ὁ παρά τῶν σχολαστικῶν ἐπινοηθείς χαρακτήρ: διατί τό μύρον δευτεροῦται, καίτοι σφαγίς καλούμενον, καί σφραγῖδα καί Χαρακτῆρα ἐντυποῦν τῇ ψυχῇ; λέγει γάρ ὁ Εὐαγγελιστής Ἰωάννης. «Καί ὑμεῖς τό χρῖσμα, ὃ ἐλάβετε ἀπ’ αὐτοῦ ἐν ὑμῖν μένει» (α΄ Ἰω., β΄ 27). Καί ὁ Παῦλος. Ὁ σφραγισάμενος ὑμᾶς, φησί, καί δούς τόν ἀρραβῶνα τοῦ Πνεύματος ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν (β΄ Κορ., α΄ 22) ἀλλά καί ὁ Δαβίδ, Χριστόν Κυρίου τόν Σαούλ ὀνομάζει, οὐ μόνον μετά τήν ἐξουθένησιν τοῦ Θεοῦ, ἀλλά καί μετά θάνατον (β΄ Βασιλ., α΄ 14). Ὅθεν διά τόν λόγον τοῦτον, ἤτοι τόν μοναδικόν θάνατον τοῦ Κυρίου, καί ἕνας μόνον διάκονος, καί ἕνας μόνον πρεσβύτερος, καί ἕνας μόνον ἀρχιερεύς πρέπει νά χειροτονῆται ἐν μιᾷ λειτουργίᾳ, καί οὐχί δύω, ἤ πολλοί, κατά τόν Θεσσαλονίκης Συμεὼν (Ἀποκρ. λθ΄) καί κατά τόν Ἰὼβ ἐν τῷ συνταγματίῳ τοῦ Χρυσάνθου. Ὅσοι δέ δέν χειροτονηθοῦν μοναδικῶς, οὗτοι τί εἶναι, δέν ἠξεύρει, λέγει ὁ αὐτός Συμεών, ὡς μή χειροτονηθέντες κατά τήν παράδοσιν τῆς Ἐκκλησίας. Ἀγκαλά καί ἀναγνῶσται καί ὑποδιάκονοι πολλοί ἐν μιᾷ καί τῇ αὐτῇ λειτουργίᾳ χειροτονοῦνται ὡς ἀτελέστερα μέρη τῆς ἱερωσύνης, καί ὡς ἔξω τοῦ βήματος, κατά τόν αὐτόν Ἰὼβ (Αὐτόθ.) διά τόν λόγον τοῦτον, ἤτοι διά νά μή διαπλασιάζηται ὁ μοναδικός θάνατος τοῦ Χριστοῦ, ἐδιώρισε καί ἡ ἐν Ἀντισιοδώρῳ τῇ πόλει τοπική σύνοδος ἐπί Ἡρακλείου κατά τό χιγ΄ ἔτος συνταχθεῖσα. Νά μή γίνωνται δύω λειτουργίαι ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ εἰς μίαν καί τήν αὐτήν τράπεζαν. Οὐκ ἔξεστιν ἐν μιᾷ τραπέζῃ κατά τήν αὐτήν δύω λειτουργίας εἰπεῖν. Οὐδέ ἐν τῇ αὐτῇ τραπέζῃ, ἐν ᾗ ὁ Ἐπίσκοπος ἐλειτούργησε, τόν πρεσβύτερον ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ λειτουργῆσαι. Ὅπερ παραβαίνουσιν οἱ παπισταί. Ἀλλά καί οἱ ἡμέτεροι ἱερεῖς, οἱ δύω φοραῖς λειτουργοῦντες, τάχα διά παῤῥησίαν, βαρέως ἁμαρτάνουν, καί ἂς παύσουν εἰς τό ἑξῆς τό ἄτοπον τοῦτο.2Δι’ ὃ καί ὁ Βαλσαμών (Ἀποκρ. λ΄, σελ. 378 τοῦ Γιοῦρις) λέγει, ὅτι ἂν αἱρετικός ἱερεύς, ἤ διάκονος βαπτισθῇ (ἤ μυρωθῇ) ἡ μέν προτέρα αὐτοῦ ἱεροσύνη, ὡς μιαρωσύνη, καί ὡς μή οὖσα λογίζεται. Ἂν δέ μετά ταῦτα εὑρεθῇ ἄξιος, γίνεται καί ἱερεύς καί Ἀρχιερεύς. Ἐπειδή λοιπόν κατά τόν παρόντα Ἀποστολικόν, οἱ αἱρετικοί ἱεροσύνην δέν ἔχουν. Ἄρα καί τά παρ’ αὐτῶν ἱερουργούμενα κοινά εἰσι, καί χάριτος καί ἁγιασμοῦ ἄμοιρα. Ὅθεν ἀκολούθως καί τά τῶν αἱρετικῶν Λατίνων ἄζυμα καί μυστήρια, κοινά εἰσί καί οὐχ’ ἅγια κατά τό μστ΄ Ἀποστολικόν. Εἰ δέ καί Δημήτριος ὁ Χωματεινός (σελ. 320 τοῦ Γιοῦρις) καί Ἰωάννης ὁ Κίτρους (Ἀποκρ. ιβ΄ ἐν χειρογράφοις σωζομένη) εἶπον, ὅτι δέν σφάλλομεν ἂν νομίζωμεν ἅγια τά παρά τῶν Λατίνων ἱερουργούμενα, τοῦτο εἶπον ὡς βεβαπτισμένους τότε δεχόμενοι, ἐπειδή ἀκόμη δέν εἶχον ἀθετήσῃ τάς ἀναδύσεις καί καταδύσεις τοῦ βαπτίσματος Ὅρα δέ ὅτι οἱ ταῦτα λέγοντες, πάλιν προσθέτουν ὅτι νά μή μεταλαμβάνῃ ὀρθόδοξος κανείς ἐξ αὐτῶν. Κατά τοῦτον τόν λόγον πρέπει νά νοηθῇ καί ἐκεῖνο ὁποῦ γράφει ὁ Βρυέννιος περί αὐτῶν ἐν τῇ πρός Νικήταν ἐπιστολῇ∙ ἀλλά καί πρό πεντακοσίων ἥδη χρόνων καί ἐπέκεινα, οἱ Ἀνατολικοί ὡς κοινάς εἶχον τάς ἱεροπραξίας τῶν Δυτικῶν. Δι’ ὅ, καί ὅπου ἐλειτούργουν οἱ Λατῖνοι, πρῶτον ἔκαμαν ἁγιασμόν οἱ Ἀνατολικοί πρός καθαρισμόν, εἶτα ἐλειτούργουν. Καί ὅρα τόν Κανόνα τῆς ἐν Λαοδικείᾳ Συνόδου ἐν τῇ ὑποσημειώσει τοῦ μστ΄ Ἀποστολικοῦ.
