Ἤρεσε τοίνυν, ἵνα ἐκ τῆς ἡμετέρας συνόδου γράμματα πρός τούς τῆς Ἀφρικῆς, ἄρχοντας δοθῶσιν, ἀφ᾽ ὧν αἰτῆσαι ἁρμόδιον ἔδοξε, περί τοῦ βοηθῆσαι τῇ κοινῇ μητρί τῇ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ, ἐν οἷς ἡ τῶν ἐπισκόπων αὐθεντία ἐν ταῖς πόλεσι καταφρονεῖται· Τοὐτέστιν, ἵνα ἀρχοντικῇ δυναστείᾳ καί ἐπιμελείᾳ, καί Χριστιανικῇ πίστει ἀναζητήσωσι τά γενόμενα ἐν ὅλοις τοῖς τόποις, ἐν οἷς οἱ Μαξιμιανισταί τάς ἐκκλησίας κατέσχον, ἔτι δέ καί τούς ἀπ᾽ αὐτῶν ἀποσχίσαντας, καί δημοσίοις πεπραγμένοις τήν περί τούτων γνῶσιν βεβαίαν πᾶσιν ἀναγκαίως ποιήσωσιν ἐντεθῆναι.
Οἱ ἐπίσκοποι ἐδίδασκον τούς λαούς∙ εἰ δέ τινες ἦσαν ἄτακτοι καί στασιώδεις, θορυβοῦντες καί ταράσσοντες τήν ἐκκλησίαν, κατά τῶν τοιούτων τήν ἀρχοντικήν ἐξουσίαν ἐπεκαλοῦντο. Τοῦτο τοίνυν κἀνταῦθα ποιῆσαι συντίθενται, καί γράψαι τοῖς ἄρχουσι, βοηθῆσαι τῇ κοινῇ μητρί, τῇ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ∙ μήτηρ δέ τῶν πιστῶν λέγεται ἡ ἐκκλησία, ὡς ἐν αὐτῇ ἀναγεννωμένων ἡμῶν διά τοῦ ἁγίου βαπτίσματος, γέννησιν τήν ἡμερινήν, καί ἐλευθέραν, καί λυτικήν παθῶν, καί πρός τήν ἄνω ζωήν ἐπανάγουσαν. Βοηθῆσαι δέ αἰτοῦσιν ἐν οἷς ἡ αὐθεντία τῶν ἐπισκόπων καταφρονεῖται, ἵνα διά τῆς ἀρχικῆς δυνάμεως ἐξετάσωσι τά γενόμενα παρά τῶν Μαξιμιανιστῶν. Οἱ Μαξιμιανισταί δέ τῆς τῶν Δονατιστῶν ἦσαν αἱρέσεως, οἳ ἀποσχίσαντες τῆς τῶν αἱρεσιωτῶν αὐτῶν μοίρας, κατέσχον ὀρθοδόξων ἐκκλησίας. Περί τούτων οὖν ζητῆσαι τούς ἄρχοντας ἀξιοῦσιν οἱ τῆς συνόδου, καί ἐν πράξεσι δημοσίαις, ἤγουν ἐν ὑπομνήμασι δημοσίᾳ γραφομένοις ἐντεθῆναι καί ἐγγραφῆναι τήν περί τούτων γνῶσιν, ἀναγκαίως πᾶσιν, ἀντί τοῦ λυσιτελῶς, ὡς ὠφέλειαν δυναμένην προξενῆσαι. Τετύπωται ἐνταυθοῖ γράμματα γενέσθαι συνοδικά πρός τούς ἐν Ἀφρικῇ ἄρχοντας, ὡς ἂν βοηθήσωσι τῇ ἐκκλησίᾳ, ἐν οἷς ἡ τῶν ἐπισκόπων αὐθεντία καταφρονεῖται, καί διά τῆς τούτων δυνάμεως διορθωθῶσι τά παρά τῶν αἱρετικῶν τολμώμενα, ἤ διά ὑπομνημάτων δημοσίᾳ γραφομένων, ἤ διά φανερᾶς ἐκδικήσεως. Γράμμασι συνοδικοῖς ἀξιωτέον τούς ἄρχοντας βοηθῆσαι τῇ κοινῇ μητρί τῇ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ, ἐν οἷς ἡ τῶν ἐπισκόπων αὐθεντία καταφρονεῖται. Οἱ μή πειθόμενοι λόγῳ καί τοῖς κανονικοῖς ἐπιτάγμασιν, ἀρχοντικῆς χειρός, δέονται πρός διόρθωσιν. Διά τοῦτο γοῦν καί ἡ σύνοδος αὕτη, πρός τούς τῆς Ἀφρικῆς ἄρχοντας ἁρμόδιον ἔκρινε γράψαι, καί ἀξιῶσαι αὐτούς βοηθῆσαι τῇ κοινῇ μητρί τῇ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ, ἐν οἷς οἱ ἐπίσκοποι τῇ ἱερατικῇ ἐξουσίᾳ οὐ δύνανται χρήσασθαι καταφρονούμενοι ἴσως παρά αἱρετικῶν, ἤ καί πιστῶν ἀνυποτάκτων. *Στο Πηδάλιο, ο 67ος κανόνας αντιστοιχεί στον 76ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Διορίζουν λοιπόν ἀκολούθως διά τοῦ παρόντος κανόνος, ἵνα ἀποσταλθῶσι γράμματα παρακαλεστικά εἰς τούς ἄρχοντας τῆς Ἀφρικῆς διά νά βοηθήσουν τήν κοινήν μητέρα τήν ἐκκλησίαν, καί μέ ἀρχοντικήν δυναστείαν καί ἐπιμέλειαν ζητήσουν νά εὕρουν καί τούς Μαξιμιανιστάς (οἵτινες Δονατισταί ὄντες πρότερον ἀπεσχίσθησαν ὕστερον ἀπό αὐτούς, καί φατρίαν ἐδικήν τους ἐποίησαν), καί ὅσα ἄλλα κακά ἔκαμαν, καταφρονοῦντες τήν αὐθεντίαν τῶν Ἐπισκόπων, καί κατακρατοῦντες τάς ἐκκλησίας αὐτῶν, καί τούτων ἁπάντων τήν βεβαίαν εἴδησιν νά γράψουν εἰς τά δημόσια καί πολιτικά ὑπομνήματα, ὡς ἀναγκαίαν οὖσαν καί ὠφέλιμον. Ὅρα καί τόν νε΄ τῆς αὐτῆς καί κζ΄ Ἀποστολικόν.
