Μετά ταῦτα ψηλαφηθέντων καί κατανοηθέντων πάντων τῶν ἐν τῇ ἐκκλησιαστικῇ χρησιμότητι συντρέχειν δοκούντων, ἐπινεύσαντος καί ἐνηχήσαντος τοῦ Πνεύματος τοῦ Θεοῦ, ἐπελεξάμεθα ἠπίως καί εἰρηνικῶς διαπράξασθαι μετά τῶν μνημονευθέντων ἀνθρώπων, κᾂν εἰ τά μάλιστα ἐκ τῆς τοῦ Κυριακοῦ σώματος ἑνώσεως ἀνησυχάστῳ διχονοίᾳ ἀποσχίζωσιν, ἵνα, ὅσον τό ἐν ἡμῖν, πᾶσι καθόλου γνωσθῇ τῆς τῇ ἐκείνων κοινωνίᾳ καί ἑταιρείᾳ σαγηνευθεῖσιν, ἀνά πάσας τάς τῆς Ἀφρικῆς ἐπαρχίας, πῶς ἐλεεινῇ πλάνῃ κατεδέθησαν· ἴσως, καθὼς λέγει ὁ Ἀπόστολος, ἡμῶν ἐν ἡμερότητι συναγόντων τούς τά διάφορα φρονοῦντας, δώσει αὐτοῖς ὁ Θεός μετάνοιαν πρός τό ἐπιγνῶναι τήν ἀλήθειαν, καί ἵνα ἀνασφήλωσιν οἱ ἐκ τῶν τοῦ διαβόλου βρόχων αἰχμαλωτισθέντες αὐτῷ εἰς τό αὐτοῦ θέλημα.
Ὡς ἀνωτέρω εἴρηται, ἀναφοράν ἐποιήσατο ἡ σύνοδος αὕτη πρός τόν Ῥώμης ἐπίσκοπον, καί δεξαμένη γράμματα ἐκείνου συνέθετο ἠπίως καί εἰρηνικῶς χρήσασθαι τοῖς Δονατισταῖς, κᾂν τά μάλιστα ἀποσχίζωσι, φασίν, ἐκ τῆς τοῦ Κυριακοῦ σώματος ἑνώσεως. Κυριακόν δέ σῶμα, ἤ τήν ἐκκλησίαν νοητέον, ἤτοι τό τῶν ὀρθοδόξων ἄθροισμα, οὗ κεφαλή ἥγηται ὁ Χριστός, ἤ Κυριακόν σῶμα, τά θεῖα μυστήρια, ὡς περί ταῦτα ἐκείνων διαφερομένων τοῖς πιστοῖς, καί μή οὕτω μετεχόντων αὐτῶν ὡς ἡ ἐκκλησία, ἀλλ’ ἕτερόν τινα τρόπον, ὡς ἤδη προείρηται∙ ἵνα ὅσον τό ἐν ἡμῖν, ἀντί τοῦ, ὅσον πρός δύναμιν ἡμετέραν ἐστί, δῆλον γένηται πᾶσι τοῖς συναιρεσιώταις ἐκείνων, πῶς ἐλεεινῇ πλάνῃ κατεδεσμήθησαν, καί γνόντες τήν ἀλήθειαν ἴσως ἐπιστρέψωσι. Κέχρηνται δέ καί ἀποστολικαῖς ἐννοίαις καί ῥήματα. Οὐδέν τι ἕτερον ὁ παρὼν κανὼν λέγει, ἀλλ’ ἤ τό ἠπίως καί εἰρηνικῶς χρήσασθαι τούς Πατέρας τοῖς Δοναισταῖς, κᾂν αὐτοί ἀποσχίζωσιν ἐκ τῆς τοῦ Κυριακοῦ σώματος ἑνώσεως. Κυριακόν δέ σῶμα, ἤ τήν ἐκκλησίαν νοητέον, ἧς κεφαλή ὁ Χριστός ἐστιν, ἤ τά θεῖα μυστήρια, ὡς περί ταῦτα ἐκείνων διαφερομένων τοῖς πιστοῖς, καθὼς προείρηται. Ἔδοξεν ἠπίως καί εἰρηνικῶς προσενεχθῆναι τοῖς Δονατισταῖς, καί περ ἀποσχίζουσιν ἑαυτούς τῆς ἐκκλησίας∙ εἴ πως αἰδεσθέντες τήν πολλήν ἡμῶν ἡμερότητα, τῆς αἰχμαλωσίας ἀνασφήλωσι. Δεῖ τούς τοῦ πρᾴου καί εἰρηνικοῦ Χριστοῦ μαθητάς διά φροντίδος τίθεσθαι, τούς ἀποσχίζοντας ἑαυτούς τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας παντοίως σπεύδειν ἐπισυνάγειν μετά πραότητός τε καί ἡμερότητος, καί προσενοῦν αὐτούς αὖθις τῇ ἐκκλησίᾳ, μή μέντοι γε δέ μόνον τό οἰκεῖον ἐπιζητεῖν, καί τῆς τῶν ἄλλων σωτηρίας καταφρονεῖν. Διά τοῦτο γοῦν καί τούς Δονατιστάς τοῦ Κυριακοῦ σώματος ἀποσχίσαντας ἑαυτούς, καί τῇ πλάνῃ καταδεθέντας, μεθ’ ἡμερότητος ἡ σύνοδος ὥρισε προσελθεῖν αὐτοῖς, καί παρακαλέσαι καταλιπεῖν τήν πλάνην, καί τήν ἀλήθειαν ἐπιγνῶναι∙ ἵν’ ἴσως τήν ἀγάπην τῶν παρακαλούντων καί τήν πραότητα αἰδεσθέντες, ἀνασφήλωσι τῆς αἰχμαλωσίας. *Στο Πηδάλιο, ο 66ος κανόνας αντιστοιχεί στον 75ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Γράψαντες οἱ Πατέρες οὗτοι πρός τόν Ῥώμης, καί Μεδιολάνων, κατά τόν ξστ΄ κανόνα, καί λαβόντες γράμματα ἀπό τόν Ῥώμης εἰς τό νά φερθοῦν εἰρηνικῶς μέ τούς Δονατιστάς, ὡς ἐν τῇ δ΄ πράξει τῆς συνόδου ταύτης καθορᾶται, ἤδη διά τοῦ παρόντος κανόνος εἰς αὐτό τοῦτο καί οὗτοι συμφωνοῦντες, ἐπινεύσει τοῦ ἁγίου Πνεύματος, νά φερθοῦν πρᾴως εἰς αὐτούς, τούς ἀποσχισθέντας ἀπό τό Κυριακόν σῶμα, τῆς ἐκκλησίας δηλ. (ἤ καί τῶν μυστηρίων, ὡς περί ταῦτα διαφερομένους, ὡς εἴπομεν) ἵνα ἀπό τήν τοιαύτην πρᾳότητα ἐντρεπόμενοι, τήν ἐλεεινήν πλάνην αὐτῶν γνωρίσουν, εἰς τήν ὁποίαν ἐδέθησαν, καί ἵνα, διά τῆς τοιαύτης ἡμερότητος ἴσως δώσει εἰς αὐτούς ὁ Θεός μετάνοιαν εἰς τό νά γνωρίσουν τήν ἀλήθειαν, καί νά ἐλευθερωθοῦν ἀπό τά βρόχια τοῦ διαβόλου, ἀπό τά ὁποῖα πιασθέντες, ποιοῦσιν αὐτοῦ τό θέλημα κατά τόν Ἀπόστολον. Ὅρα καί τόν νε΄ τῆς αὐτῆς.
