Οἱ μοναχοί οὐδέν ἴδιον ὀφείλουσιν ἔχειν, πάντα δέ τά αὐτῶν προσκυροῦσθαι τῷ μοναστηρίῳ. Φησί γάρ ὁ μακάριος Λουκᾶς περί τῶν εἰς Χριστόν πιστευόντων καί τήν τῶν μοναχῶν πολιτείαν διατυπούντων, ὡς οὐδείς τι τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ ἔλεγεν ἴδιον εἶναι, ἀλλ᾿ ἦν αὐτοῖς ἅπαντα κοινά. Διό τοῖς ἐθέλουσι μονάζειν ἄδειαν δίδοται περί τῶν ὑπαρχόντων αὐτοῖς διατίθεσθαι πρότερον καί οἷς ἂν βούλοιντο προσώποις, μή κεκωλυμένοις δηλονότι παρά τοῦ νόμου τά αὐτῶν παραπέμπεσθαι. Μετά γάρ τοι τό μονάσαι, τῶν προσόντων αὐτοῖς ἁπάντων τό μοναστήριον ἔχει τήν κυριότητα, καί οὐδέν περί τῶν οἰκείων φροντίζειν ἤ διατίθεσθαι τούτοις παρακεχώρηται. Εἰ δέ τις φωραθείη κτῆσίν τινα, ἥτις οὐκ ἀπεκληρώθη τῷ μοναστηρίῳ, ἰδιοποιούμενος καί φιλοκτησίας πάθει δουλούμενος, ταύτην μέν παρά τοῦ ἡγουμένου ἤ τοῦ ἐπισκόπου ἀναλαμβάνεσθαι καί πολλῶν παρουσίᾳ πιπρασκομένην πτωχοῖς καί ἀπόροις διανέμεσθαι. Τόν δέ γε τήν τοιαύτην κτῆσιν, κατά τόν πάλαι Ἀνανίαν, ὑποσυλᾷν μελετήσαντα, τῷ προσήκοντι ἐπιτιμίῳ ἡ ἁγία σύνοδος ὥρισε σωφρονίζεσθαι. Δῆλον δέ ὡς ἅτινα περί μοναζόντων ἀνδρῶν ἡ ἁγία σύνοδος ἐκανόνισε, τά αὐτά καί περί μοναζουσῶν γυναικῶν κρατεῖν ἐδικαίωσεν.
Οἱ τῇ μοναχικῇ ζωῇ συντασσόμενοι, ὡς τεθνηκότες τῷ βίῳ λογίζονται. Ὥσπερ οὖν οἱ θανόντες οὐδέν ἔχουσιν, οὕτω καί τούς μονάζοντας ὁ κανών ἀπαιτεῖ μηδέν κεκτῆσθαι∙ καί ἐκ τῶν Πράξεων μαρτυρίαν ἐπάγει, ἐν αἷς ὁ θεῖος Λουκᾶς ἱστορεῖ, ὅτι τῶν πιστευόντων οὐδείς ἔλεγεν ἴδιόν τι ἔχειν τῶν ὑπαρχόντων αὐτῷ, ἀλλ’ ἦν ἅπαντα κοινά. Διό τοῖς ἀπονεύουσιν εἰς μοναχικήν διαγωγήν, ἐνδίδωσιν ὁ κανών, πρό τοῦ μονάσαι, διατίθεσθαι περί τῶν προσόντων αὐτοῖς, καί οἰκονομεῖν τά οἰκεῖα, ὡς βούλονται∙ ἵνα μέντοι μή κεκωλυμένοις προσώποις αὐτά καταλείψωσιν, οἷον αἱρετικοῖς, ἤ νόθοις παισί, πλέον τοῦ δωδεκάτου μέρους τῆς περιουσίας αὐτῶν, ὅταν καί γνησίους ἔχωσι παῖδας. Εἰ δέ μονάσουσι πρό τοῦ διαθέσθαι, ἡ μονή τῶν ἐκείνου πάντων κυρία ἔσται, καί οὐκέτι αὐτῷ ἐκκεχώρηται οἰκονομεῖν περί τῶν οἰκείων. Ταῦτα δέ οὕτω γίνονται, ὅταν μή ἀναγκαίους τό μονάσαν πρόσωπον ἔχῃ κληρονόμους, ἦτοι παῖδας, ἤ γονεῖς, οἷς ἐξ ἀνάγκης ἔχει τό νόμιμον καταλιμπάνειν μέρος. Ἡ γάρ ρκγ΄ νεαρά, κειμένη εἰς βιβλίον τῶν βασιλικῶν δ΄, τίτλον α΄ φησι πρός τοῖς ἄλλοις, ὅτι, Εἰ παῖδας ἔχει ὁ πρό τοῦ οἰκονομῆσαι τά κατ’ αὐτόν εἰσελθών εἰς τό μοναστήριον, ἐξέστω αὐτῷ καί μετά τό καρῆναι τήν οἰκείαν οὐσίαν εἰς τούς παῖδας αὐτοῦ διελεῖν, καί ἑκάστῳ προσκληρῶσαι το νόμιμον μέρος ἀκαινοτόμητον∙ τό δέ περιττεῦον μετά τήν εἰς τούς παῖδας διανομήν προσκυροῦσθαι τῷ μοναστηρίῳ. Εἰ δέ βούλοιτο ὁ μονάσας πᾶσαν τήν ἰδίαν οὐσίαν καταλιπεῖν τοῖς παισί, κελεύει ἡ νεαρά συναριθμεῖσθαι κᾀκεῖνον τοῖς ἑαυτοῦ παισίν∙ ὥστε, εἰ τρεῖς τυχόν εἴησαν οἱ παῖδες, συναριθμεῖσθαι αὐτοῖς καί τό μονάσαν πρόσωπον, καί εἰ ἑκατόν νομισμάτων ἦν ἡ περιουσία, μή ἀνά τρίτον τῶν ἑκατόν τούς παῖδας λαβεῖν, ἀλλά τετάρτην ἕκαστον μερίδα, ὥστε και τῷ πατρί αὐτῶν ἴσην ἀπονεμηθῆναι μοῖραν καί ταύτην λαβεῑν τήν μονήν. Εἰ δέ ὁ ἁποκαρείς τελευτήσει ἐν τῷ μοναστηρίῳ πρό τοῦ διανείμασθαι τοῖς παισί τήν περιουσίαν, τότε οἱ μέν παῖδες τό νόμιμον λήψονται μέρος, τό δέ λοιπόν ἔσεται τῆς μονῆς. Εἰ δέ τις εὑρεθείη, φησιν ὁ κανών, κτῆσιν ἔχων τινά μετά τό καρῆναι, τήν μέν κτῆσιν ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς, ἤ ὁ τῆς χώρας ἐπίσκοπος λαβών, καί πωλήσας παρουσίᾳ πολλῶν, ὥστε δῆλον εἶναι πόσου ἐπράθη, (ἵνα μή ὑποψίαν καθ’ ἑαυτοῦ δῷ ὁ ἡγούμενος, ἤ ὁ ἐπίσκοπος), διανειμάτω πτωχοῖς∙ τόν δε τήν κτῆσιν παρακρατήσαντα, καί οἷον ὑποσυλήσαντα, ἐπιτιμίῳ τῷ προσήκοντι σωφρονησάτω. Τά αὐτά δέ, φησι, καί περί μοναζουσῶν κρατείτω, ὅσα περί μοναχῶν κεκανόνισται. Καί ἕτεροι κανόνες διορίζονται ἀκτήμονας εἶναι τους μοναχούς. Φησί γοῦν καί ὁ παρών, ὡς ὁ μακάριος Ἀπόστολος Λουκᾶς, ὑποτυπῶν τήν τῶν μοναχῶν πολιτείαν, ἔγραψεν ἐν ταῖς Πράξεσι, μή ἔχειν τούς πιστεύσαντας εἰς Χριστόν ἴδιόν τι∙ ἀλλ’ ἦσαν αὐτοῖς τά πάντα κοινά∙ διό καί οἱ μοναχοί ὀφείλουσιν οὕτω ποιεῖν, καί προσάγειν τῇ μονῇ τά προσόντα αὐτοῖς, ἐφ ᾧ εἶναι κοινά. Ἵνα δέ μή γένηται τοῦτο εἰς παρεμποδισμόν τοῖς θέλουσι μονάσαι, (εἰκός γάρ ἐστιν εἶναί τινας πολυκτήμονας ἐν τῷ βίῳ, καί ἔχοντας θέλημα πρός τινας περιελθεῑν τά οἰκεῖα), ὥρισαν οἱ Πατέρες ἔχειν ἐπ’ ἀδείας τόν μονάσαι ὀφείλοντα, διατίθεσθαι νομίμως πρό τῆς ἀποκάρσεως, διά τό πρός τήν νεκροποιόν διαγωγήν ὁδεύειν∙ καί παραπέμπειν τά ἀνήκοντα αὐτῷ πρός τά αὐτῷ βουλητέα μέρη, συγγενικά δηλονότι καί ἀλλοῖα, δυνάμενα λαμβάνειν ἀπό διαθήκης ληγάτα, ἤ κληρονομίας. Εἰσί γάρ τινες μή δυνάμενοι ἀπό διαθήκης λαμβάνειν τι, αἱρετικοί δηλονότι καί ἕτεροί τινες. Εἰ δέ πρό τῆς ἀποκάρσεως οὐ ποιήσει τοῦτο, ἀλλ’ ἀποκαρῇ∙ ἡ μέν τοῦ διατίθεσθαι ἐξουσία ἀφῄρηται ἀπ’ αὐτοῦ, τά δέ πράγματα τούτου τῷ μοναστηρίῳ διαφέρουσιν. Εἰ δέ τις, παρά τήν τοῦ κανόνος περίληψιν, ἐπιχειρήσει μετά τό μονάσαι ἐκ τῶν πραγμάτων τούτων τινά ἰδιώσασθαι∙ ταῦτα μέν ὁ ἐπίσκοπος, ἤ ὁ ἡγούμενος ἵνα ἀναλάβηται, καί πωλήσῃ κατά παρουσίαν πολλῶν ἀνθρώπων διά τό ἀδιάβλητον, καί διανείμῃ πτωχοῖς το τίμημα∙ ὁ δέ μοναχός, ὁ ἀποσυλήσας τά τῷ Θεῷ ἀνήκοντα, κατά τόν Ἀνανίαν ἐκεῖνον, δι’ ἐπιτιμίου σωφρονισθήσεται, Ταῦτα τοῦ κανόνος διοριζομένου, εἶπόν τινες ἐναντιοῦσθαι τούτοις το ζ΄ κεφ., τοῦ α΄ τίτ., τοῦ δ΄ βιβλίου τῶν βασιλικῶν, κεφάλαιον ὅν νη΄ τῆς ρκγ΄ Ἰουστινιανείου νεαρᾶς, καί οὕτω λέγων∙ Εἰ δε γυνή, ἤ ἀνήρ, τόν μοναχικόν ἐπιλέξηται βίον, καί εἰσέλθῃ εἰς τό μοναστήριον παίδων οὐχ ὑπόντων, τῷ μοναστηρίῳ, ἐν ᾧ εἰσῆλθε, τά πράγματα αὐτοῦ διαφέρειν κελεύομεν∙ εἰ δέ τό τοιοῦτον πρόσωπον παῖδας ἔχει, καί πρίν εἰσέλθῃ εἰς τό μοναστήριον περί τῶν οἰκείων πραγμάτων μή ποιήσει διατύπωσιν, καί τό νόμιμον μέρος τοῖς παισίν ἀφορίσει, καί οὕτως ἐξέστω αὐτῷ καί μετά τό εἰσελθεῖν εἰς τό μοναστήριον, την ἰδίαν οὐσίαν εἰς τούς οἰκείους διελεῖν παῖδας∙ οὕτω μέντοιγε, ὥστε μηδέ ἐπί ἑνί τῶν ἑαυτοῦ παίδων ἐλαττῶσαι τό νόμιμον μέρος∙ τό δέ μή διδόμενον τοῖς παισί μέρος, τῷ μοναστηρίῳ διαφερέτω. Εἰ δέ πᾶσαν τήν οὐσίαν μεταξύ τῶν παίδων διελεῖν βουληθείη, τοῦ οἰκείου αὐτοῦ προσώπου τοῖς παισί συναριθμουμένου, ἐν ἑαυτῷ μέρος πᾶσι τρόποις παρακρατείτω, ὀφεῖλον τῷ δικαίῳ τοῦ μοναστηρίου διαφέρειν. Εἰ δέ ἐν τῷ μαναστηρίῳ διάγων τελευτήσει, πρίν μεταξύ τῶν οἰκείων παίδων τά ἴδια διανείμῃ πράγματα, τό νόμιμον μέρος οἱ παῖδες λήψονται∙ τό δέ λοιπόν, τῆς οὐσίας τῷ μοναστηρίῳ διαφερέτω. Εμοί δέ οὐ δοκεῖ ἑναντιοῦσθαι ταῦτα τοῖς ἐν τῷ κανόνι διορισθεῖσιν. Ὁ μέν γάρ κανών μόνων ἐμνήσθη τῶν μή ἐξ ἀνάγκης γραφομένων κληρονόμων, δηλονότι τῶν ἐκ πλαγίου συγγενῶν, καί ἀλλοτρίων∙ ἡ δέ νεαρά, εἰποῦσα καί τά περί τοῦ κανόνος, δηλονότι τό ἔχειν ἐπ’ ἀδείας τόν θέλοντα μονάσαι, πρό τῆς ἀποκάρσεως διατίθεσθαι, καί παραπέμπειν τά οἰκεῖα ἔνθα βούλεται∙ μετά, δέ τήν ἀπόκαρσιν μή ἐξεῖναι αὐτῷ τοιοῦτόν τι ποιεῖν, διά τό ἐοικέναι νεκρῷ∙ τόν δέ νεκρόν μήτε πράγματα ἔχειν, μήτε δύνασθαι λέγειν τι περί τούτου∙ ἀλλά γίνεσθαι τά πράγματα τούτου τῆς δεσποτείας τοῦ μοναστηρίου∙ προσέθετο ταῦτα φυλάττεσθαι, ὅταν οὐκ ἔχῃ ὁ μονάσας παῖδας∙ εἰ γάρ ἔχει, διαθήκην τε ποιήσει, ὡς ἡ νεαρά διαστίζει∙ καί μή ποιήσας, πάλιν ὑπό τῶν οἰκείων παίδων κληρονομηθήσεται∙ και τά λοιπά γενήσεται τά τῇ καταστρωθείσῃ νεαρᾷ περιεχόμενα. Οὕτω γοῦν τῆς ἐναντιοφανείας λυομένης, ἐρωτήσει τις, τί ὀφείλει γίνεσθαι ἐπί τοῖς πράγμασι τοῦ ἀποκαρέντος, ἐάν παῖδας οὐκ ἔχῃ, ἀλλά γονεῖς; Λύσις. Τό αὐτό δίκαιον ἔχουσιν οἱ παῖδες καί οἱ γονεῖς ἐπ’ ἀλλήλοις, ὅσον εἰς τόν λόγον τῆς κληρονομίας. Εἴ τι γοῦν γέγραπται γενέσθαι μετά τήν ἀπόκαρσιν εἰς τούς παῖδας, γενήσεται καί εἰς τούς γονεῖς∙ εἰ δέ και παῖδας ἔχει καί γονεῖς, τί ὀφείλει γενέσθαι; Λύσις. Ἡ ριη΄ Ἰουστινιάνειος νεαρά, ἡ κειμένη ἐν τῷ τέλει τοῦ γ΄ τίτλου, τοῦ με΄ βιβλίου, πρῶτον τούς παῖδας διορίζεται γράφεσθαι ἐξ ἀνάγκης κληρονόμους∙ παίδων δέ μή ὑπόντων, τούς γονεῖς∙ ἕτερον δε οὐδένα ἀναγκαζόμεθα καί ἄκοντες γράφειν κληρονόμον. Εἰ δε ἀδιάθετος τελευτήσει τις, ἔχων γονεῖς καί ἀδελφούς, ἐπίσης παρά τούτων κληρονομηθήσεται∙ καί ἀνάγνωθι τήν ῥηθεῖσαν νεαράν, ἀναγκαίαν οὖσαν. Καί ταῦτα μέν γενήσεται ἐπί τοῖς πρό τῆς ἀποκάρσεως προσοῦσι τῷ μέλλοντι μονάσαι πράγμασιν. Εἰς δέ τά μετά τήν ἀπόκαρσιν περιελθόντα εἰς αὐτόν ἀπό διαθήκης, ἤ ἐξ ἀδιαθέτου τελευτησάντων προσγενῶν αὐτοῦ, ἤ ἑτέρωθέν πόθεν, τί γενήσεται; Λύσις. Ἀνάγνωθι την ε΄ νεαράν τοῦ ἀοιδίμου βασιλέως κυροῦ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ, διαλαμβάνουσαν ἐν ἐπιτόμῳ καί τά ῥηθέντα μέν ἄνωθεν, ἐν τῷ τέλει δέ, καί περί τοῦ μή καθόλου ἀπείργεσθαι τούς μοναχούς ἐκ τοῦ δικαίου τῆς διαθήκης, εὐπορήσαντας ἴσως μετά τό μονάσαι πραγμάτων. Αλλ’ εἰ μέν ὥφθησάν τι προκαταβαλόντες τῷ μοναστηρίῳ, κατά τόν καιρόν ὅτε τούτῳ προσήρχοντο, εἶναι αὐτούς περί τῶν ὕστερον ἑπικτηθέντων κυρίους, ὥστε διοικεῖν αὐτά καθώς αἱροῦνται∙ εἰ δ’ οὐδέν προκατεβάλοντο πρός τήν μονήν, αὐτούς μέν περί τοῦ διμοίρου ἔχειν ἄδειαν ὁρίζειν καί διατίθεσθαι κατά νόμους∙ τό μοναστήριον δέ, τό ἄλλο μέρος, ἤτοι τό τρίτον ἀναλαμβάνεσθαι. Τί δέ; Εἰ μή θελήσει ὁ μοναχός περί τῶν ἐπικτηθέντων μετά τήν ἀπόκαρσιν ὁρίσαι τι, ἀνθέξεται πάντων τῶν πραγμάτων ἡ μονή, ἤ μᾶλλον οἱ καλούμενοι ἐξ ἀδιαθέτου τά τοιαῦτα πράγματα ἀναλάβωνται, καί μᾶλλον, εἴπερ ὁ τελευτήσας προσήνεγκέ τι τῷ μοναστηρίῳ; Λύσις. Ἡ μέν νεαρά τοῦ Φιλοσόφου οὐδέν τι περί τούτου ἐθέσπισεν∙ ἐμοί δέ δοκεῖ, ὡς ἐκεῖνα τηνικαῦτα γενήσεται, ὅσα ἡ ἄνωθεν καταστρωθεῖσα νεαρά διορίζεται γενέσθαι, εἰς τά πρός τῆς ἀποκάρσεως προσόντα πράγματα τῷ μοναχῷ, ὁπηνίκα οὗτος τελευτήσει ἀδιάθετος. Λόγος δε γέγονε ποτέ εἰς τό δικαστήριον περί τῶν ἀσωμάτων δικαίων τοῦ μοναχοῦ, τῶν μή φθασάντων πρό τῆς ἀποκάρσεως οἰκονομηθῆναι παρά τούτου. Μοναχοῦ γάρ τινος ἑλκύσαντος εἰς δικαστήριον περί δάνους τινά, συνεζητήθη, εἰ δύναται ὁ μοναχός ἐνάγειν, καί ἔδοξεν ἀπαράδεκτος εἰς τοῦτο. Ἐλθούσης δέ τῆς μονῆς εἰς τό δικαστήριον, καί προβαλλομένης τά δίκαια τοῦ μοναχοῦ, ὡς ἐκ τοῦ κανόνος περιελθόντα εἰς αὐτήν, διά τό μή διοικηθῆναι πρό τῆς ἀποκάρσεως, εἶπον οἱ περί τούς ἐναγομένους, ὅτι οὔτε ἡ μονή, οὔτε ὁ μοναχός ἐνάγειν δύνανται. Ὁ μέν γάρ, ὡς ἤδη τελευτήσας καί πράγματα μή ἔχων, ἀπαράδεκτός ἐστιν εἰς τό δικάσασθαι∙ ἡ δέ ὡς μή ἐκχωρηθεῑσα το ἀσώματον δίκαιον τῆς ἀγωγῆς, ἀμετόχως ἐνάγει. Ἐμέμνητο δέ καί νόμου λέγοντος, Τό ἀσώματον δίκαιον, εἰ μή έκχωρηθῇ, οὐ μεταβαίνει εἰς ἕτερον. Καί ἤθελον μή ἕλκεσθαι τόν ἐναγόμενον, διά τό τοιουτοτρόπως σβεσθῆναι τάχα τήν ἀγωγήν∙ ἀλλ’ οὐκ ἤρεσαν, ταῦτα λέγοντες. Διεγνώσθη γάρ, ὡς, ἐπεί οὐ κατά προαίρεσιν τοῦ ἔχοντος τό ἀσώματον δίκαιον μοναχοῦ μεταβαίνουσι τά πράγματα τούτου εἰς τήν μονήν, ἀλλ’ ἀπό τῆς αὐθεντίας τοῦ νόμου, ἐνδυνάμως καί χωρίς ἐκχωρήσεως οἰκειώσεται αὕτη τήν ἀγωγήν. Ἔτι εἶπόν τινες, ὡς ταῦτα πάντα ἔχουσι τό ἐνεργόν εἰς τούς κοινοβιώτας μοναχούς, οὐ μήν καί εἰς τούς κελλιώτας∙ ἤκουσαν δέ, μή καλῶς λέγειν, ὅτι οὐδέ ἐστι διαφορά μοναστηρίων καί μοναχῶν ἀπό νόμων, ἤ κανόνων. Ἐξόν ὅν τοῖς μονάσαι βουλομένοις διαθέσθαι πρότερον∙ εἰ μή διάθοιντο, τῶν αὐτοῖς προσόντων κυριεύσει το μοναστήριον. Εἰ δέ τι ἰδιοποιήσαιτο, καί μή ἀποκληρώσειε τό μοναστήριον, παρά τοῦ ἡγουμένου, ἤ τοῦ ἐπισκόπου, φανερῶς πιπρασκόμενον, πτωχοῖς διανεμηθήσεται∙ καί ὁ νοσφισάμενος, ἐπιτιμηθήσεται, Κρατῆσει ταῦτα καί εἰς μοναζούσας. Διορίζει ὁ παρών Κανών ὅτι οἱ Μοναχοί, ὡς νεκροί ὄντες τῷ κόσμῳ, δέν πρέπει νά ἔχουσι κᾀνένα ἰδιόκτητον πρᾶγμα, ἀλλά πᾶσαν τήν περιουσίαν αὐτῶν νά ἀφιερώνουν εἰς τό Μοναστήριον, ὅπου ἐκουρεύθησαν. Ἵνα πληροῦται καί εἰς αὐτούς ἐκεῖνο ὁποῦ λέγει ὁ Εὐαγγελιστής Λουκᾶς ἐν ταῖς πράξεσι, περί τῶν ἐν ἀρχῇ τοῦ Εὐαγγελίου πιστευσάντων Χριστιανῶν, καί τήν κοινοβιακήν εἰκονιζόντων πολιτείαν τῶν Μοναχῶν. Ὅτι κᾀνένας ἀπό αὐτούς δέν ἔλεγε πῶς εἶναι τίποτε ἐδικόν του, ἀλλά τά πράγματα τοῦ καθ’ ἑνός ἦτον εἰς ὅλους κοινοβιάτικα. Διά τοῦτο ὅσοι θέλουν νά καλογηρεύσουν, πρό τῆς καλογηρικῆς μέν ἔχουσι τήν ἄδειαν νά διαμοιράζουσι τά ὑπάρχοντά των εἰς ὅσα πρόσωπα δέν ἐμποδίζουν οἱ πολιτικοί νόμοι (ὄχι δηλαδή εἰς αἱρετικούς κατά τόν λ΄ καί πθ΄ Καρθαγ., οὔτε εἰς νόθους υἱούς. Πλήν τό δωδέκατον τῆς περιουσίας αὐτῶν νά δίδωσιν εἰς αὐτούς, ὅταν ἔχουσι καί γνησίους παῖδας, κατά τόν Ζωναρᾶν)∙ ἀφ’ οὗ δέ καλογηρεύσουν, δέν ἔχουσι πλέον τήν ἄδειαν νά φροντίζουν, ἤ νά μοιράζουν αὐτά, ἀλλ’ ὅλα τά ἐξουσιάζει1 τό Μοναστήριον. Εἰ δέ τινας μετά τό μονᾶσαι φωραθῇ, ἤτοι φανερωθῇ, ὅτι ἐκράτησε κᾀνένα πρᾶγμα διά λόγου του, καί δέν τό ἀφιέρωσεν εἰς τό κοινόβιον, τό μέν πρᾶγμα αὐτό, ὁποῖον καί ἂν ᾖναι, νά τό παίρνῃ ὁ Ἡγούμενος, ἤ ὁ κατά τόπον Ἀρχιερεύς, καί πωλῶν αὐτό ἔμπροσθεν εἰς πολλούς διά τό ἀνύποπτον, νά τό διαμοιράζῃ εἰς πτωχούς∙ ὁ δέ, κατά τόν Ἀνανίαν, ἱεροσυλήσας αὐτό Μοναχός, νά σωφρονίζεται μέ τό πρέπον ἐπιτίμιον. Ταῦτα δέ ὁποῦ ἐδιωρίσαμεν διά τούς ἄνδρας Μοναχούς, πρέπει παρομοίως νά φυλάττωνται καί εἰς τάς γυναῖκας Μοναχάς. 1Συμφώνως μέ τόν παρόντα κανόνα θεσπίζει καί ἡ ιγ΄ διάταξις, τοῦ α΄ τίτλου τῶν νεαρῶν (παρά Φωτίῳ τίτλ. ια΄, κεφαλ. α΄) λέγουσα, πρέπει ὁ θέλων μονᾶσαι νά διοικῇ πρότερον τά πράγματά του, διότι ἀφ’ οὗ ἔμβῃ εἰς τό Μοναστήριον, συνακολουθοῦσι μέ αὐτόν καί τά ὑπάρχοντά του, κᾂν ῥητῶς τοῦτο δέν εἰπῇ μέ τό στόμα του, τό νά ὁρίζῃ δηλ. αὐτά τό Μοναστήριον. Ἡ δέ ρκγ΄ νεαρά τοῦ Ἰουστινιανοῦ κειμένη εἰς τό δ΄ βιβλίον τῶν Βασιλικῶν, τίτλ. α΄ (παρά Φωτίῳ, τίτλ. ια΄, κεφαλ. α΄) διορίζει, ὅτι, ἐάν ὁ καλογερευθείς ἔχῃ παιδία, καί πρό τοῦ νά καλογηρεύσῃ δέν ἀφῆκε μερίδιον εἰς αὐτά, ἠμπορεῖ καί ἀφ’ οὗ καλογηρεύσῃ νά δώσῃ τό νόμιμον μέρος τῆς περιουσίας του ἀκαινοτόμητον εἰς αὐτά. Νά συναριθμῆται ὅμως καί αὐτός εἰς τήν διανομήν αὐτήν, ὡσάν ἕνα παιδίον. Θετέον, ἐάν ἔχῃ τρία παιδία νά συναριθμῆται καί αὐτός, καί νά γίνωνται τέσσαρα, καί οὕτω νά μοιράζηται εἰς τέσσαρα ἡ περιουσία του. Καί λαμβανόντων τῶν παιδίων τό ἐπιβάλλον μερίδιον αὐτῶν, ὁ πατήρ αὐτῶν καί Μοναχός τό ἐδικόν του νά τό ἀφιερώνῃ εἰς τό Μοναστήριόν του. Εἰ δέ πρό τοῦ νά οἰκονομήσῃ τήν περιουσία του, ἀποθάνῃ ἐν τῷ Μοναστηρίῳ, καί μετά τόν θάνατόν του νά λαμβάνουν τά τέκνα του τό νόμιμον αὐτῶν μέρος, καί τά λοιπά νά κληρονομῇ τό Μοναστήριόν του. Ἡ μέν οὖν Νεαρά αὕτη τούς παῖδας μόνον εἰσάγει κληρονόμους τοῦ μή οἰκονομήσαντος Μοναχοῦ τήν περιουσίαν του. Ὁ δέ Ζωναρᾶς, ἀλλά καί ὁ Βαλσαμών, ἀναγκαίους κληρονόμους θέλουσι νά ᾖναι τοῦ ἀδιαθέτου Μοναχοῦ καί οἱ γονεῖς. Φέρει δέ ὁ Βαλσαμών εἰς μαρτυρίαν καί τήν ριη΄ Νεαράν τοῦ Ἰουστινιανοῦ, κειμένην ἐν τῷ τέλει τοῦ γ΄ τίτλου, τοῦ με΄ βιβλ. διορίζουσαν, πρῶτον μέν νά γράφωνται κληρονόμοι οἱ παῖδες, εἰ δέ παῖδες δέν εἶναι, νά γράφωνται οἱ γονεῖς. Ἄλλους δέ τινας ἐκ πλαγίων συγγενεῖς δέν ἀναγκάζονται νά κάμνουσι κληρονόμους χωρίς νά θέλουν. Ὅτι δέ οἱ μονάσαντες ἀδιάθετοι πρέπει νά ποιοῦσι κληρονόμους τούς υἱούς καί γονεῖς των, καί μάλιστα τούς χρείαν ἔχοντας, τινές συνιστῶσιν ἀπό τόν ιε΄ καί ιστ΄ τῆς ἐν Γάγγρᾳ. Διορίζοντας νά τρέφουσιν ἀλλήλους, καί νά περιποιοῦνται οἱ γονεῖς καί τά τέκνα. Ἐπισφραγίζει δέ τήν γνώμην ταύτην καί ὁ ἐν πατράσι Μέγας Βαρσανούφιος, ἀποκρινόμενος εἰς τόν Ἡγούμενον τοῦ Μοναστηρίου τοῦ ἁγίου Σερίδου, Αἰλιανόν ὀνόματι, ὅτι ἔχει χρέος καί νά λαλῇ μερικαῖς φοραῖς εἰς τήν μητέρα του, καί νά τήν βοηθῇ εἰς τάς σωματικάς ἀνάγκας αὐτῆς. «Τῇ δέ Γραίᾳ σου (δηλ. τῇ μητρί σου) τόν χρόνον τῆς ζωῆς αὐτῆς ὀφειλέτης εἶ ἅπαξ ἅπαξ λαλεῖν, καί ποιεῖν τάς χρείας αὐτῆς, εἴτε εἰς τήν πόλιν θέλει εἶναι, εἴτε εἰς ταύτην τήν κώμην». Ταῦτα ὁποῦ λέγομεν, γίνονται, ὅταν οἱ γινόμενοι Μοναχοί ἔχουν πράγματα ἴδια πρό τοῦ νά μονάσουν. Τά δέ πράγματα ἐκεῖνα ὁποῦ οἱ Μοναχοί ἀπέκτησαν ἐν ὀνόματι τοῦ Μοναστηρίου, αὐτά δέν εἶναι δίκαιον νά τά μοιράζουν, οὔτε εἰς τά τέκνα των, οὔτε εἰς τούς γονεῖς των, οὔτε εἰς ἄλλους των συγγενεῖς εἰς λόγον κληρονομίας (ἔξω μόνον ἂν τούς ἐλεήσουν ὡς πτωχούς, καί ὄχι ὡς συγγενεῖς, διά τί εἶναι ἀφιερωμένα εἰς τόν Θεόν. Καθὼς γάρ οἱ Ἐπίσκοποι καί οἱ Κληρικοί, ὡς λέγει ὁ μ΄ τῆς ἐν Καρθαγ. τά μετά τήν Ἐπισκοπήν καί τόν Κλῆρον πράγματα ὁποῦ ἤθελαν ἀποκτήσουν, πρέπει νά τά ἀφίνουν εἰς τήν Ἐπισκοπήν καί τήν ἐκκλησίαν των, ἐπειδή ὡς κλέπται καί ἅρπαγες καταδικάζονται, τοιουτοτρόπως, καί πολλῷ μᾶλλον οἱ Μοναχοί. Ἐάν δέ ἀπό κληρονομίαν συγγενῶν ἀπέκτησαν οἱ Μοναχοί πράγματά τινα, ἤ ἀπό φιλοτιμίαν ξεχωριστήν καί ὄχι εἰς τό ὄνομα δεδομένην τοῦ Μοναστηρίου, ἀπό αὐτά δύνανται μετά τό μονᾶσαι νά ἀφίνουν εἰς τούς συγγενεῖς των, ἀγκαλά καί ἀπό αὐτά ἀκόμη πρέπει νά ἀφίνουν εἰς τό Μοναστήριόν των, ὃν τρόπον τοῦτο λέγει νά γίνεται ἐπί τῶν Ἐπισκόπων καί Κληρικῶν ὁ ῥηθεῖς τῆς ἐν Καρθαγ. Κανών. Λέγει γάρ ὁ νόμος ὅτι ἀπό τά ὅμοια πρέπει νά κρίνῃ τινάς τά ὅμοια∙ ὅμοια δέ κατά τοῦτον, τά ἀπό τῶν Ἐπισκόπων καί Κληρικῶν ἀποκτηθέντα, ἐκ τῆς Ἐπισκοπῆς καί ἐκκλησίας των, ὅσον καί τά ἀπό τῶν Μοναχῶν ἀποκτηθέντα ἐκ τοῦ Μοναστηρίου των. Σημείωσαι δέ ὅτι ταῦτα πάντα ὁποῦ εἴπομεν διά τούς Μοναστηριακούς καλογέρους, νοοῦνται ἀπαραλλάκτως καί διά τούς Κελλιώτας καί Σκητιώτας Μοναχούς. Διαφορά γάρ φησιν ὁ Βαλσαμών οὐκ ἔστι Μοναχῶν, Κελλιωτῶν, καί Μοναστηριακῶν, οὔτε ἀπό τούς νόμους, οὔτε ἀπό τούς κανόνας. Λέγει δέ καί ὁ Μέγας Βασίλειος (ὅρα κατά πλατ. θ΄) ὅτι ὁ θέλων μονᾶσαι πρέπει νά μήν καταφρονῇ τά πράγματά του, ἀλλά πάντα παραλαβὼν μετά ἀκριβείας, ὡς ἀφιερωμένα λοιπόν εἰς τόν Θεόν, νά οἰκονομῇ αὐτά, ἤ αὐτός μέ τό χέρι του, ἂν ᾖναι εἰς τοῦτο ἔμπειρος, ἤ μέ ἄλλου χέρι δοκιμασμένου καί διαλεγμένου εἰς τό νά διοικῇ ταῦτα φρονίμως καί πιστῶς. Ἤτοι νά τά διαμοιράζῃ εἰς χρείαν ἔχοντας καί πτωχούς. Διότι δέν εἶναι χωρίς κίνδυνον, οὔτε νά ἀφίνῃ ταῦτα εἰς τούς συγγενεῖς του, οὔτε νά τά διαμοιράζῃ μέ ὅποιον ἤθελε τύχῃ. Ἐάν δέ οἱ συγγενεῖς ἀγνώμονες ὄντες μάχωνται καί κρατοῦσι τά πράγματά του. Αὐτός πρέπει μέν νά τούς εἰπῆ ὅτι κάμνουσιν ἱεροσυλίαν, ὄχι ὅμως καί νά τούς ἐγκαλῇ εἰς ἐξωτερικά κριτήρια δι’ αὐτά, ἐνθυμούμενος ἐκεῖνο ὁποῦ λέγει ὁ Κύριος∙ «τῷ θέλοντί σοι κριθῆναι, καί τόν χιτῶνά σου λαβεῖν, ἄφες αὐτῷ καί τό ἱμάτιον» (καί ὅρα ὅλον τόν κατά πλάτ. ὅρον αὐτοῦ τοῦ ἁγίου χρήσιμον ὄντα εἰς τήν παροῦσαν ὑπόθεσιν). Ἐν δέ τῷ ρπζ΄ κατ’ ἐπιτομ. ὅρῳ λέγει, ὅτι εἰς ἀνάγκην μεγάλην εὑρίσκονται οἱ συγγενεῖς τῶν Μοναχῶν νά μήν κρατοῦν τίποτε ἀπό τά πράγματά των, ἀλλά καί νά τά δίδουν ὅλα εἰς αὐτούς ἵνα μή πέσωσιν εἰς τήν τῆς ἱεροσυλίας καταδίκην. Δέν πρέπει ὅμως ταῦτα νά ἐξοδεύωνται ἔμπροσθεν εἰς τούς ἔχοντας ταῦτα Μοναχούς, ἵνα μή καί αὐτοί ὑπερηφανεύωνται, πῶς τάχα φέρνουσι τά πράγματά τους εἰς τό κοινόβιον καί τρέφουσι τούς ἄλλους, καί οἱ μή ἔχοντες πτωχοί Μοναχοί ἐντρέπωνται ἀπό τοῦτο ὡς μή ἔχοντες, ἀλλά ὁ οἰκονόμος νά διοικῇ ταῦτα καθὼς ἤθελεν εὕρει εὔλογον∙ ταῦτα μέν οἱ Κανόνες καί οἱ ἅγιοι λέγουσιν, ἡμεῖς δέ βλέπομεν καί μέ τήν καθημερινήν δοκιμήν ὅτι ὅσοι κληρονομοῦν ἄσπρα, ἤ πράγματα ἄλλα καλογερικά, πῦρ καιόμενον κατά τόν Ἰὼβ εἰπεῖν ἐμβάζουν μέσα εἰς τούς οἴκους των, καί κᾀμμίαν προκοπήν δέ βλέπουσιν, ἀλλά πλούσιοι ὄντες πρό τοῦ, πτωχότατοι γίνονται ὕστερον, καί καταντοῦν ἕως καί νά γένουν ἐλεημοσύνης ἄξιοι. Ἐπειδή τά ἀφιερωμένα πράγματα τῷ Θεῷ, οἱ ἀφιερωμένοι τῷ Θεῷ πρέπει νά τά ἔχουν, καί ὄχι οἱ τῷ κόσμῳ ἀφιερωμένοι κοσμικοί.
