Περί κυοφορούσης, ὅτι δεῖ φωτίζεσθαι, ὁπότε βούλεται· οὐδέν γάρ ἐν τούτῳ κοινωνεῖ ἡ τίκτουσα τῷ τικτομένῳ· διά τό ἑκάστου ἰδίαν τήν προαίρεσιν τήν ἐπί τῇ ὁμολογίᾳ δείκνυσθαι.
Τάς ἐν τῇ γαστρί φερούσας δεῖ βαπτίζειν, φησίν ὁ κανών, ὅτε βούλονται. Τινῶν δέ λεγόντων, ὅτι λοιπόν τό κυοφορούμενον συμβαπτίζεται τῇ μητρί, καί οὐ χρή αὐτό μετά τό γεννηθῆναι βαπτίζεσθαι, ἵνα μή δίς δοκῇ βαπτίζεσθαι, ἐπήγαγε τό, οὐδέν γάρ ἐν τούτῳ κοινωνεῖ ἡ τίκτουσα τῷ τικτομένω, ἀντί τοῦ, αὐτή γάρ μόνη τοῦ ἁγίου ἀξιοῦται βαπτίσματος, καί οὐχί κᾀκεῖνο διά μέσης αὐτῆς∙ ὅτι, φησίν, ἐπί τῇ ὁμολογίᾳ τοῦ συντάττεσθαι τῷ Χριστῷ ἡ ἑκάστου προαίρεσις ἀπαιτεῖται, καί ἐξ αὐτῆς δείκνυται, εἰ προθύμως πρόσεισι τῷ ἁγίῳ βαπτίσματι. Ἐπεί δέ τό ἔμβρυον ἐστέρηται προαιρέσεως, οὐδέ βαπτίζεσθαι δοκεῖ, ὥστε αὐτό χρήζει αὖθις βαπτίσματος, ὅτε προαιρεῖσθαι δυνήσεται. Τινές ἔλεγον, μή ὀφείλειν βαπτίζεσθαι τάς ἐξ ἀπίστων τῇ ἐκκλησίᾳ προσερχομένας κυοφορούσας, ἀλλ’ ἀναμένειν τήν εἰς τό φῶς τοῦ τοκετοῦ ἐξέλευσιν, ἵνα μή, ταύτης βαπτιζομένης, δόξῃ συμβαπτίζεσθαι καί τό ἐγκυμονούμενον, ὡς ἡνωμένον διόλου αὐτῇ, κἀντεῦθεν μετά τό γεννηθῆναι, ἤ ἀφώτιστον καταλειφθῇ, ἤ βαπτιζόμενον, λογισθῇ καί αὖθις βαπτίζεσθαι. Οἱ γοῦν Πατέρες, τήν ἀντίθεσιν ταύτην μή παραδεξάμενοι, ὥρισαν ἀποκριματίστως βαπτίζεσθαι τάς κυοφορούσας, ὅτε βούλοιντο, διά τό μηδεμίαν κοινωνίαν ὑπεῖναι τῇ τικτούσῃ μετά τοῦ τικτομένου, ὅσον εἰς τόν λόγον τοῦ φωτίσματος∙ ἄλλως δέ, φασίν, ἀναγκαία ἐστίν ἡ ἑκάστου ὁμολογία ἐν τῷ βαπτίζεσθαι, τό δέ ἔμβρυον, στερημένον διαθέσεως, οὐ δύναται τάς ἐπί τῷ βαπτίσματι ὁμολογίας ποιῆσαι. Προσετέθη δέ τῷ κανόνι τό, ὅτε βούλοιντο, διά τούς λέγοντας, πρό μέν τοῦ εἰδοποιηθῆναι τό ἔμβρυον εἰς ἄνθρωπον, ἀκινδύνως βαπτίζεσθαι τήν μητέρα ἐγκυμονοῦσαν, μετά δέ τοῦτο οὐ καλῶς αὐτήν βαπτίζεσθαι, διά τό εἶναι τοιαύτης διαθέσεως τό ἐγκυμονούμενον, οἵας εἰσί καί τά ἀρτιγέννητα νήπια, τά μή δυνάμενα ὁμολογεῖν. Τῷ τοι καί εἶπον οἱ Πατέρες, ἐπ’ ἀδείας ἔχειν τήν ἐγκυμονοῦσαν, ὅτε θέλει βαπτίζεσθαι∙ τά μέν γάρ ἔμβρυα, ὅπως ἔχουσι διαθέσεως, οὐδείς περιεργάζεσθαι δύναται, ἤ ἀναδέξασθαι∙ τά δέ νήπια διά τῶν ἀναδεχομένων αὐτά κατατίθενται, καί πραγματικῶς φωτιζόμενα, θείας καταξιοῦνται ἐλλάμψεως. Ἀνάγνωθι καί τά ἐν τῷ ι΄ κεφ., τοῦ δ΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος παρ’ ἡμῶν γραφέντα. Ἡ κυοφοροῦσα, ὅτε θέλει, βαπτίζεται∙ ἑκάστου γάρ ἡ προαίρεσις κρίνεται. Οὐ γάρ ἐμποδισθήσεται ἡ κυοφοροῦσα διά τό τικτόμενον βαπτισθῆναι∙ οὐδέ γάρ λογίζεται τό ἔμβρυον συμβαπτίζεσθαι τῇ τικτούσῃ, ὥστε, ἐάν μετά τό γεννηθῆναι βαπτισθῇ, νομισθῆναι βαπτίζεσθαι δεύτερον∙ ἐκεῖνο γάρ μήπω εἰς φῶς ἐλθόν, οὔτε καθ’ ἑαυτό ὕπεστιν, οὔτε προαίρεσιν ἔχει. Ἐπειδή τό ἐν τῇ μήτρᾳ ἔμβρυον μέρος εἶναι τῆς ἐγγαστρωμένης κατά τό δεύτερον θέμα τοῦ πρώτου κεφ., τοῦ ζ΄ τίτλ., τοῦ λα΄ Βασιλ. (παρά Φωτίῳ, τίτλ. δ΄, κεφ. ι΄), διά τοῦτο ἤθελον τινές πῶς δέν πρέπει ἡ γυνή νά βαπτίζεται ὅταν ᾖναι ἐγγαστρωμένη, ἀλλ’ ἀφ’ οὗ γεννήσῃ. Ἵνα μή συμβαπτισθέν πρῶτον μαζή μέ αὐτήν καί τό ἐν τῇ μήτρᾳ αὐτῆς ἔμβρυον. Καί ὕστερον πάλιν μετά τό γεννηθῆναι βαπτιζόμενον, φανῇ ὅτι βαπτίζεται δύω φοραῖς. Ὅπερ ἄτοπον. Ὅθεν ὁ παρών Κανών ἐναντιούμενος εἰς τούς τοῦτο λεγοντας διορίζει,1 ὅτι ἡ ἐγγαστρωμένη γυνή, κατηχουμένη οὖσα, ὁπόταν θέλῃ, ἠμπορεῖ διά νά βαπτισθῇ. Ἐπειδή δέν μεταδίδει αὕτη τόν φωτισμόν καί τό βάπτισμα εἰς τό ἐν τῇ μήτρᾳ της ἔμβρυον, ἀλλ’ αὕτη μόνη βαπτίζεται. Διότι εἰς τό νά ὁμολογήσῃ τινάς ὅτι συντάσσεται μέ τόν Χριστόν, καί ἀποτάσσεται τόν διάβολον ἐν τῷ βαπτίσματι, καί ἁπλῶς εἰπεῖν, εἰς τό νά βαπτισθῇ τινάς, χρειάζεται νά δείξῃ τήν ἐδικήν του προαίρεσιν, ἤ δι’ ἑαυτοῦ ἀμέσως, ὡς ἐπί τῶν ἐν ἡλικίᾳ λόγου δεκτικῇ, βαπτιζομένων, ὁποῖα εἶναι καί τῆς ἐγγαστρωμένης ταύτης μητρός. Ἤ διά μέσου τοῦ ἀναδόχου, ὡς ἐπί τῶν ἐν νηπιότητι βαπτιζομένων2 τό ἐν τῇ κοιλίᾳ ἔμβρυον, οὔτε δι’ ἑαυτοῦ ἠμπορεῖ νά δείξῃ ταύτην, μή ἔχον ἀκόμη προαίρεσιν, οὔτε διά τοῦ ἀναδόχου, ὡς μή ἀκόμη γεννηθέν, μήτε βαπτισθῆναι δυνάμενον. 1Ὅτι τό ἐν τῇ μήτρᾳ εἰδοπεποιημένον ἔμβρυον δέν εἶναι μέρος τῆς ἐγγαστρωμένης, α΄. μέν ἱκανῶς ἀπέδειξεν ὁ παρών Κανών μέ τήν ὑπεναντίωσιν ὁποῦ κάμνει εἰς τούς τοῦτο λέγοντας. Εἰ γάρ ἦν μέρος αὐτῆς, ἔπρεπε, βαπτιζομένης αὐτῆς ὅλου οὔσης, νά συμβαπτίζεται καί τό μέρος αὐτῆς. Ἀεί γάρ τῷ ὅλῳ μέρος συνακολουθεῖ∙ β΄. ὅτι τό ἐξεικονισμένον ἔμβρυον ἰδίαν ἔχει καθ’ ἑαυτό ὑπόστασιν, ξεχωριστήν ἀπό τήν τῆς μητρός, ἥτις εἶναι χαρακτήρ ὑποστάσεως, κατά τόν θεῖον Δαμασκηνόν. Ἀλλά καί διά τί καί τό σῶμα ὁποῦ ἔχει, καί μέ ὅλον ὁποῦ ἔλαβε τήν σύστασιν, κυρίως μέν ἀπό τό σπέρμα τοῦ ἀνδρός, ἑπομένως δέ καί ἀπό τά καταμήνια αἵματα τῆς μητρός, ἐξ ὧν ἀμφοτέρων ἡ σύλληψις αὐτοῦ ἐγένετο, ἰδίαν ὅμως πλουτεῖ κίνησιν καί κυκλοφορίαν, διαφορετικήν ἀπό τήν κίνησιν τῆς μητρός αὐτοκίνητον ὄν, καί ἐν τῷ τῆς μήτρας ὑγρῷ καθ’ ἑαυτῷ κολυμβῶν∙ καί γ΄. διά τί ἡ ι΄ διάταξις, τοῦ γ΄ τίτλου, τοῦ μα΄ βιβλ. καί ἡ κστ΄ διάταξις, τοῦ ιστ΄ τίτλ., τοῦ ν΄ βιβλ. (παρά Φωτίῳ, τίτλ. δ΄, κεφ. ι΄) ῥητῶς διορίζουσιν ὅτι τό κυοφορούμενον δέν εἶναι μέρος τῆς μητρός, ὡς ἄλλο γάρ ἐν ἄλλῳ ἐστί. Ὅθεν ἀκολούθως, ἐπειδή δέν εἶναι μέρος τῆς μητρός, ἀλλ’ ἴδιον ἔχει καί σῶμα, καί ψυχήν, καί κίνησιν, δέν συμβαπτίζεται μέ τήν αὐτό ἐγγαστρωμένην μητέρα του, ἀλλά χρειάζεται νά βαπτισθῇ ἰδίως καί καθ’ ἑαυτό. Δι’ ὃ οἱ λέγοντες ὅτι μέρος τῆς μητρός ἐστι τό ἔμβρυον, οὐκ ὀρθῶς λέγουσι, κᾂν τό β΄ θέμα τοῦτο λέγῃ, ὡς εἴπομεν.2Κατά γάρ τόν Ἀρεοπαγίτην Διονύσιον, «Οἱ φυσικοί γονεῖς παραδίδουσι τόν παῖδα αὐτῶν εἴς τινα τῶν μεμνημένων ἀγαθόν εἰς τά θεῖα παιδαγωγόν, ὥστε ὁποῦ εἰς τό ἑξῆς νά εὑρίσκεται ὑποκάτω εἰς αὐτόν, ὡσάν εἰς θεῖον πατέρα, καί ἀνάδοχον τῆς ἱερᾶς σωτηρίας του (περί ἐκκλησιαστικ. ἱεραρχ. κεφ. ζ΄). Καί ὁ Χρυσόστομος δέ φησι (λόγῳ εἰς τόν διά τῆς στέγης καταβιβασθέντα παράλυ.), ἑτέρου πιστεύσαντος, ἕτερος οὐ θεραπεύεται, πλήν εἰμή τις, ἤ δι’ ἡλικίαν ἄωρον (ὡς τά βαπτιζόμενα νήπια δηλ.), ἤ διά ὑπερβάλλουσαν ἀσθένειαν, ἀδυνάτως ἔχει πρός τό πιστεῦσαι (ὡς καί ὁ παράλυτος)∙ ὁ δέ θεολόγος Γρηγόριος (λόγῳ εἰς τό βάπτισμα) τά νήπια ὁποῦ μήτε τήν ζημίαν αἰσθάνονται, μήτε τήν χάριν, πρέπει, λέγει, νά βαπτίζωνται, ἂν ἀκολουθήσῃ εἰς αὐτά κίνδυνος. Ἐπειδή κάλλιον εἶναι νά βαπτισθοῦν καί χωρίς νά γνωρίσουν τήν χάριν τοῦ βαπτίσματος, παρά νά ἀποθάνουν ἀβάπτιστα καί ἀτέλεστα, καθ’ ὅτι καί ἡ περιτομή, ἥτις τύπον εἶχε τοῦ βαπτίσματος, εἰς τά ἀσυλλόγιστα καί ἄγνωστα ἐδίδετο ὀκταήμερα νήπια καί καθ’ ὅτι καί ἡ χρίσις τῶν ἀνωφλίων τῆς πόρτας τῶν Ἑβραίων ἡ διά τοῦ αἵματος γινομένη, διά τῶν ἀναισθήτων ἐφύλαττε τά πρωτότοκα. Εἰ δέ καί λέγει τινάς, ὅτι καθὼς ὁ ἄπιστος ἀνήρ ἡγίασται, κατά τόν Ἀπόστολον, ἐν τῇ πιστῇ γυναικί, ἔτζι καί τά ἀβάπτιστα νήπια βαπτίζονται καί ἁγιάζονται διά τοῦ βαπτίσματος τῆς μητρός, καθ’ ὅτι καί ταῦτα ἅγια ὀνομάζει ὁ ἴδιος Παῦλος, ἂς ἀκούσῃ ὅτι ἡγίασται ὁ ἄπιστος ἀνήρ διά τήν ἐλπίδα τῆς μελλούσης σωτηρίας τῆς διά τοῦ βαπτίσματος. Διότι ἐπιφέρει ὁ Παῦλος∙ «Τί γάρ οἶδας, γύναι. Εἰ τόν ἄνδρα σώσεις». Ὁμοίως καί τά τέκνα ἅγια εἶπεν ὁ Παῦλος. Οὐχ ὅτι εἰσί πιστῶν τέκνα (τέκνα γάρ αὐτῶν εἰσι σαρκικά μή μετέχοντα τῆς πίστεως τῶν γονέων, καθ’ ὅτι μετά τοῦ προπατορικοῦ γεννῶνται ἁμαρτήματος, τῶν γονέων καθαρθέντων ἀπό αὐτό διά τοῦ βαπτίσματος)∙ ἀλλ’ ὅτι μέλλουσι νά κοινωνήσουν τῆς πίστεως καί τῆς εὐσεβείας τῶν γονέων διά τοῦ βαπτίσματος.
