Ὁνωράτος καί Οὐρβανός οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Ἠκούσαμεν ὁρισθέν, ἵνα αἱ παροικίαι μή ἀξιῶνται λαμβάνειν ἐπισκόπους, εἰ μή κατά συναίνεσιν τούτου, ὑφ᾽ ὃν καθίσταντο· ἐν δέ τῇ χώρᾳ ἡμῶν, κατά συγχώρησιν τοῦ ἐξ ἀρχῆς κατέχοντος τάς διοικήσεις ἐπισκόπου, τινές εἰς τάς αὐτάς παροικίας χειροτονηθέντες ἐπίσκοποι, ἑαυτοῖς ἔτι μήν ἑτέρας διεκδικοῦσι. Τοῦτο καί κωλυθῆναι τῇ ἀπό τῆς ὑμετέρας ἀγάπης κρίσει, καί ἀναρτηθῆναι τοῦ λοιποῦ ὀφείλει. Ἐπιγόνιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἑκάστῳ ἐπισκόπῳ τό πρέπον ἐφυλάχθη, ἵνα ἐκ τῆς συγκτησίας τῶν παροικιῶν μηδέν ἀποδρεφθείη πρός τό ἴδιον κτήσασθαι ἐπίσκοπον, εἰ μή κατά συναίνεσιν τοῦ τήν ἐξουσίαν ἔχοντος· ἐάν δέ αὐτός παραχωρήσῃ, ὥστε τήν αὐτήν διοίκησιν ἐπιτραπεῖσαν ἴδιον κτήσασθαι ἐπίσκοπον, εἰς τάς λοιπάς τόν προχειρισθέντα μή ἐπιβαλέσθαι διοικήσεις, διότι μία ἐκ τοῦ σώματος τῶν πολλῶν ἀφαιρεθεῖσα, αὐτή καί μόνη ἠξιώθη τιμήν ἰδίας ἐπισκοπῆς ἀναδέξασθαι. Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Οὐκ ἀμφιβάλλω τῇ πάντων ὑμῶν ἀγάπῃ ἀρέσκειν, ὥστε τόν κατά τήν συγχώρησιν τοῦ προτέρου ἐπισκόπου ἐν τῇ διοικήσει προχειρισθέντα ἐπίσκοπον, μόνον αὐτόν κατέχειν τόν λαόν εἰς ὃν ἐχειροτονήθη. Ἐπειδή οὖν πάντα νομίζω εἶναι τετρακταϊσμένα, ἐάν πάντα στοιχῇ τῷ λογισμῷ ὑμῶν, πάντα βεβαιώσατε τῇ ὑμετέρᾳ ἐκφωνήσει. Πάντες οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Πᾶσιν ἡμῖν ταῦτα ἤρεσε, καί τῇ ἡμετέρᾳ ὑπογραφῇ ταῦτα βεβαιοῦμεν· καί ὑπέγραψαν. Αὐρήλιος ἐπίσκοπος τῆς ἐκκλησίας Καρχηδόνος τῷ παρόντι δεκρέτῳ συνῄνεσα, καί ἀναγνωσθέντι ὑπέγραψα. Ὁμοίως καί οἱ λοιποί ἐπίσκοποι ὑπέγραψαν.
Ὡρίσθη, φασίν, ἐν ταῖς παροικίαις, ἤγουν ταῖς μικραῖς ἐνορίαις ταῖς ὑποκειμέναις ἐπισκόποις, μή γίνεσθαι ἐπισκόπους, εἰ μή γνώμῃ τῶν ἐχόντων αὐτάς ἐπισκόπων. Εἰ δέ ποτε γένωνται, κατ’ εὐδοκίαν δηλονότι τῶν ἐπισκόπων, ἐκείναις μόναις ἀρκεῖσθαι ταῖς παροικίαις καί τοῖς ἐν αὐταῖς λαοῖς, καί μή ἑτέρας ἐκδικεῖν, ἤγουν οἰκειοῦσθαι, ἤ ζητεῖν, ὡς ἀνήκουσας αὐτοῖς. Ἡ γάρ Ἀρζύα κατά παραχώρησιν τοῦ ἐπισκόπου ἀξιωθεῖσα τιμῆς ἐπισκοπικῆς, ἐκείνη μόνη ταύτην ὀφείλει ἔχειν, ἑτέρα δέ μή ἀποδρεφθείη, ἤγουν μή ἀποσπασθείη, μή ἀποτμηθείη, εἰς τό ἴδιον κτήσασθαι ἐπίσκοπον, εἰ μή συναινέσει τοῦ ἐξουσιάζοντος αὐτῆς ἐπισκόπου. Πρός ταῦτα ὁ Αὐρήλιος παρασκευάζων συναινέσαι πάντας τούς τῆς συνόδου, ἐπήγαγεν, ὅτι οὐκ ἀμφιβάλλω πᾶσιν ἀρέσκειν ταῦτα∙ καί ἐπειδή πάντα νομίζω εἶναι τετρακταϊσμένα, ἀντί τοῦ, ἐσκοπημένα, δεδοκιμασμένα, ἐξητασμένα, πάντες βεβαιώσατε ταῦτα τῇ ὑμετέρᾳ ἐκφωνήσει. Καί πάντες εἶπον∙ Ἤρεσεν ἡμῖν πᾶσι ταῦτα, καί τῇ ὑμετέρᾳ ὑπογραφῇ αὐτά βεβαιοῦμεν. Εἴς τινας παροικίας, ὡς ἔοικε, μή ἐχούσας ἀρχιερεῖς, ἐψηφίσθησαν ἐπίσκοποι κατά γνώμην τῶν ἐχόντων αὐτάς ἐπισκόπων, ὡς γενομένας τυχόν πολυανθρώπους, καί δεομένας ἰδικοῦ ἐπισκόπου. Μή ἀρκουμένων δέ τῶν εἰς ταύτας χειροτονηθέντων ἐπί ταῖς λαχούσαις αὐτούς, ἀλλά σφετεριζομένων καί ἀλλότρια δίκαια, εἶπον Ὁνωράτος καί Οὐρβανός οἱ ἐπίσκοποι, ὡς, ἐπεί κεκανόνισται μή ἄλλως ψηφίζεσθαι ἐπισκόπους εἰς παροικίας, εἰ μή κατά θέλησιν τῶν ἐχόντων ἀρχῆθεν αὐτάς ἐπισκόπων, γέγονε τοῦτο οὕτω καί εἰς τήν χώραν αὐτῶν. Ὅτι δέ οἱ χειροτονηθέντες καί ἄλλας παροικίας διεκδικοῦσιν αὐθαιρέτως, ὀφείλουσι τά μέν κακῶς ἐκδικηθέντα διορθωθῆναι, τά δέ μέλλοντα ἀκανονίστως ἐκδικεῖσθαι κωλυθῆναι. Ἔφησε γοῦν πρός ταῦτα ὁ Ἐπιγόνιος, ὅτι ἀπό τῶν θείων κανόνων ἑκάστῳ ἐπισκόπῳ ἐνορίαι παροικιῶν ἀπενεμήθησαν, καί ἀπό τῆς συγκτησίας, ἤγουν ἀπό τῆς παροικίας αὐτῶν, οὐδέν δύναται ἀποδρεφθῆναι, ἤγουν ἐκκοπῆναι παρά τινος, ἀλλ’ οὐδέ αὐτοί οἱ οἰκήτορες τῆς παροικίας δύνανται αὐτοθελῶς ἐπίσκοπον ἑαυτοῖς καθιστᾷν, εἰ μή κατά θέλησιν τοῦ ἐξουσιάζοντος τῆς παροικίας ἐπισκόπου. Ἐάν δέ καί οὗτος παραχωρήσῃ τοῦτο, οὐκ ὀφείλει ὁ χειροτονηθείς δικαίῳ ταύτης τῆς παροικίας παρεμβάλλειν ἑαυτόν καί εἰς ἄλλων παροικιῶν διοικήσεις∙ ἡ γάρ τιμηθεῖσα μόνη παροικία ἐσεῖται ὑπό τόν χειροτονηθέντα∙ αἱ λοιπαί δέ ἔσονται ὑπό τήν κεφαλήν ἐξ ἧς ἡ ἀφαίρεσις γέγονεν. Εἶπεν οὖν ἐπί τούτοις ὁ Αὐρήλιος, ἀποδεκτέαν εἶναι καί αὐτῷ τήν γνώμην τῆς ἀδελφότητος∙ καί ὥρισε καί αὐτός τά αὐτά, καί διά τοῦτο ἐζήτησεν ὑπογραφῆναι τά τυπωθέντα, ὃ καί γέγονε. Καί ταῦτα μέν οὕτω. Σύ δέ γίνωσκε, ὅτι τό μέν φυλάττεσθαι τάς ἐνορίας τῶν ἐπισκόπων ἀπαρασαλεύτους, ὡς κανονικόν συντηρεῖται∙ τό δέ γίνεσθαι ἐκ νέου ἐπισκοπάς εἰς παροικίας ὑποκειμένας ἑτέροις ἐπισκόποις, χωρίς βασιλικῆς προστάξεως οὐ παραχωρεῖται, κᾂν μυριάκις συναινέσῃ ὁ ἔχων ταύτην ἐπίσκοπος. Διεγνώσθη γάρ συνοδικῶς μηδέ αὐτήν τήν μεγάλην σύνοδον χωρίς προστάξεως βασιλικῆς δύνασθαι καινίζειν ἐπισκοπήν∙ καί προεγράφη τά περί τούτου εἰς ἑτέρους κανόνας. Διοίκησις ἐάν κατά γνώμην τοῦ τήν ἐξουσίαν ἔχοντος ἐπιτραπῇ ἴδιον σχεῖν ἐπίσκοπον, εἰς τάς λοιπάς διοικήσεις ὁ τοιοῦτος μή ἐπιβαλλέσθω. Ὥρισται, παρά γνώμην τοῦ πρωτεύοντος ἐν ἑκάστῃ ἐπαρχίᾳ μή τινα τῶν ἐπισκόπων γίνεσθαι, ἀλλά μηδέ ἐν κώμῃ τινί, ἤ καί βραχείᾳ πόλει, ἐν ᾗ καί εἷς πρεσβύτερος ἐπαρκεῖ, ἐπίσκοπον καθίστασθαι, εἰ μή πληθυνθεῖσαι ἴσως αὗται, ἄξιαι κριθῶσιν ὀνομασθῆναι ἐπισκοπαί. Εἰ γοῦν εἰς παροικίαν τινά, ἐν ᾗ τό πρίν οὐκ ἦν ἐπίσκοπος, κατά γνώμην τοῦ τήν ἐξουσίαν ἐν αὐτῇ ἔχοντος ἐπισκόπου ἐπίσκοπον γενέσθαι ἐπιτραπῇ, τόν λαόν μόνον, εἰς ὂν ἐχειροτονήθη, κατέχειν ὀφείλει, μή μέντοι γε καί ἑτέραν διεκδικεῖν παροικίαν. *Στο Πηδάλιο, ο 56ος κανόνας, και ειδικότερα η γ΄ πργφ αυτού: «Ἑκάστῳ ἐπισκόπῳ τό πρέπον ἐφυλάχθη, ἵνα ἐκ τῆς συγκτησίας τῶν παροικιῶν μηδέν ἀποδρεφθείη πρός τό ἴδιον κτήσασθαι ἐπίσκοπον, εἰ μή κατά συναίνεσιν τοῦ τήν ἐξουσίαν ἔχοντος· ἐάν δέ αὐτός παραχωρήσῃ, ὥστε τήν αὐτήν διοίκησιν ἐπιτραπεῖσαν ἴδιον κτήσασθαι ἐπίσκοπον, εἰς τάς λοιπάς τόν προχειρισθέντα μή ἐπιβαλέσθαι διοικήσεις, διότι μία ἐκ τοῦ σώματος τῶν πολλῶν ἀφαιρεθεῖσα, αὐτή καί μόνη ἠξιώθη τιμήν ἰδίας ἐπισκοπῆς ἀναδέξασθαι», αντιστοιχεί στον 65ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Ἐπειδή εἰς κάθε Ἐπίσκοπον ἐδιωρίσθη ἡ ἁρμόζουσα ὅλη ἐπαρχία, δέν πρέπει νά ἀποσπᾶται ἀπό τήν ὁλότητα τῆς ἐπαρχίας κᾀμμία ἐνορία μικρά, καί νά λαμβάνῃ χωριστόν Ἐπίσκοπον, χωρίς τήν γνώμην καί ἄδειαν τοῦ τῆς ἐπαρχίας ὅλης Ἐπισκόπου, ταὐτόν εἰπεῖν τοῦ Μητροπολίτου, κατά τόν κανόνα τοῦτον. Ἐάν δέ ὁ Μητροπολίτης δώσῃ τήν ἄδειαν νά γένῃ τοῦτος ὁ νέος Ἐπίσκοπος, δέν πρέπει νά σφετερίζῃ αὐτός ἄλλας ἐνορίας καί χωρία τῆς Μητροπόλεως. Ἐπειδή ἀπό τήν ὁλομέλειαν τοῦ σώματος τῆς ὅλης ἐπαρχίας ἕνα μέλος μόνον καί τόπος ἐχωρίσθη καί ἠξιώθη νά γένῃ Ἐπισκοπή, εἰς τό ὁποῖον μόνον πρέπει νά ἐμμένῃ ὁ νέος Ἐπίσκοπος. Τά δέ ἄλλα πάντα μέλη καί ἐνορίας, πρέπει νά ᾖναι ὑποκείμενα εἰς τήν α΄ κεφαλήν, τόν Μητροπολίτην δηλ. καί ἀπό ἐκεῖνον νά μένουσιν ἀναφαίρετα. Ὅρα καί τόν στ΄ Σαρδικῆς.
