Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπε· Τόν λόγον μου προσδέξασθε, ἀδελφοί. Συνέβη πολλάκις αἰτηθῆναί με ἀπό ἐκκλησιαστικῶν ἐνδεομένων διακόνων, ἤ πρεσβυτέρων, ἤ ἐπισκόπων· καί ὅμως μεμνημένος τῶν ὁρισθέντων, τούτοις ἕπομαι, ὥστε συνελθεῖν με τῷ ἐπισκόπῳ αὐτοῦ τοῦ ζητουμένου κληρικοῦ, καί ταῦτα αὐτῷ ἐμφανίσαι, ὅτι κληρικόν αὐτοῦ αἰτοῦνται οἱ τῆς οἱασδήποτε ἐκκλησίας. Ἰδού οὖν ἐπί τοῦ παρόντος οὐκ ἀντιλέγουσι· διά δέ τό μήτε μετά ταῦτα συμβῆναι, τοὐτέστιν, ἐναντιωθῆναί μοι τούς ἐν τούτῳ τῷ πράγματι παρ᾽ ἐμοῦ αἰτουμένους, ἐπειδή οἴδατε πολλῶν ἐκκλησιῶν καί χειροτονιῶν φροντίδα με βαστάζειν, ᾡτινιδήποτε τῶν συνιερέων συνέλθω μετά δύο ἤ τριῶν μαρτύρων τῆς ὑμετέρας συγκληρώσεως, ἐάν ἀκαθοσίωτος εὑρεθείη, δίκαιόν ἐστι κρίναι τήν ὑμετέραν ἀγάπην, τί δεῖ ποιῆσαι· ἐγὼ γάρ, ὡς ἴστε ἀδελφοί, κατά συγχώρησιν Θεοῦ, πολλῶν ἐκκλησιῶν φροντίδος ἀντέχομαι. Νουμίδιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἀεί ὑπῆρξεν ἡ αὐθεντία αὕτη τῷ θρόνῳ τούτῳ, ἵνα, ὅθεν θέλει καί περί οἱουδήποτε προετράπη ὀνόματος, κατά τήν ἐπιθυμίαν ἑκάστης ἐκκλησίας ἐχειροτόνει ἐπίσκοπον. Ἐπιγόνιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἡ ἀγαθοθέλεια μεσάζει τήν ἐξουσίαν· ἦττον γάρ τολμᾷς, ἤπερ δύνῃ, ἀδελφέ, ἐν τῷ πᾶσιν ἑαυτόν ἀποδεικνύειν ἀγαθόν καί φιλάνθρωπον· ἔχεις γάρ τοῦτο ἐν τῇ κρίσει σου, τό ἀποθεραπεῦσαι ἑνός ἑκάστου ἐπισκόπου τό πρόσωπον· ἐν πρώτῃ δέ καί μόνῃ συνελεύσει, εἰ συνίδῃς, τό ἐπ᾽ ἐξουσίας ταύτῃ τῇ καθέδρᾳ εἶναι ἐκδικητέον· ἐπειδή ἀνάγκην ἔχεις αὐτός πάσας τάς ἐκκλησίας ὑποστηρίζειν. Ὅθεν ἐξουσίαν σοι ἡμεῖς οὐ δίδομεν, ἀλλ᾽ ἐπισφραγίζομεν ταύτην τῇ σῇ προαιρέσει, ὥστε ἐξεῖναι ἀεί κρατεῖν ὃν ἂν θέλῃς, καί προχειρίζεσθαι προεστῶτας ταῖς ἐκκλησίαις, καί ταῖς λοιπαῖς τούς ζητούμενους, καί ὅθεν συνίδοις. Ποστουμετιανός ἐπίσκοπος εἶπεν· Εἶτα, ἐάν τις ἕνα καί μόνον ἔχῃ πρεσβύτερον, μή ὀφείλει καί αὐτός ὁ εἷς ἐξ αὐτοῦ ἀφαιρεθῆναι; Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπε· Κατά συγχώρησιν Θεοῦ δύναται ὁ εἷς ἐπίσκοπος πολλούς χειροτονεῖν πρεσβύτερους· πρεσβύτερος δέ πρός ἐπισκοπήν ἐπιτήδειος δυσχερῶς εὑρίσκεται· διό ἐάν τις εὑρεθῇ ἔχων ἕνα μόνον πρεσβύτερον, καί αὐτόν τῇ ἐπισκοπῇ ἐπιτήδειον, καί αὐτόν τόν ἕνα ὀφείλει δοῦναι πρός χειροτονίαν. Ποστουμετιανός ἐπίσκοπος εἶπεν· Οὐκοῦν ἐάν ἄλλος ἐπίσκοπος ἔχῃ πλῆθος κληρικῶν, ὀφείλει μοι τό ἕτερον πλῆθος συνελθεῖν. Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπε· Δηλαδή ὃν τρόπον σύ τῇ ἑτέρᾳ ἐκκλησίᾳ συνῆλθες, συνωθήσεται καί ὁ τούς πλείονας ἔχων κληρικούς, ἕνα ἐξ αὐτῶν εἰς χειροτονίαν σοι δαψιλεύσασθαι.
Τοῦ ἀνωτέρω κανόνος ὁρίσαντος, μή ἐξεῖναι ἐπισκόπῳ ἑτέρου ἐπισκόπου κληρικόν οἰκειοῦσθαι, καί χειροτονεῖν αὐτόν, ὁ Αὐρήλιος εἰσήγαγε λόγον, ὅτι πολλῶν ἐκκλησιῶν ἀναδέδεγμαι φροντίδα. Δέονται δέ μου τινές αὐτῶν, χρήζουσαι ἐπισκόπου, ἡ πρεσβυτέρου, ἤ διακόνου, ζητοῦσαι τόνδε ἤ τόνδε. Εἰδὼς δέ τά ὁρισθέντα, κατά ταῦτα ποιῶ καί ἐρωτῶ τόν ἐπίσκοπον τοῦ ζητουμένου κληρικοῦ, ἐμφανίζων αὐτῷ, ἀντί τοῦ, γνωρίζων αὐτῷ καί δηλῶν, ὅτι κληρικόν αὐτοῦ αἰτοῦσιν οἱ τῆσδε τῆς ἐκκλησίας. Καί νῦν μέν, φησιν, οὐκ ἀντιλέγουσιν, ἀλλά διδόασι τούς κληρικούς αὐτῶν∙ ἵνα δέ μή μετά ταῦτα ἴσως τινές ἐναντιωθῶσι, μή διδόντες τούς ζητουμένους εἰς ἐπισκόπου χειροτονίαν, ἤ κληρικοῦ, κρίνατε, εἰ συνέλθω τινί τῶν ἐπισκόπων, μετά τινων δύο ἤ τριῶν ἐκ τῆς ὑμετέρας συγκληρώσεως, ἤγουν τῆς ὑμῶν τῶν ἐπισκόπων μοίρας, ἐκεῖνος δέ ἀκαθοσίωτος εὑρεθῇ, ἀντί τοῦ, ἀπειθής, ἀνένδοτος, τί δεῖ ποιῆσαι; καί οὐκ οἰκεῖα μέν ταῦτα τῇ σημασίᾳ τῶν λέξεων∙ ὁ δέ νοῦς τῆς ἀκολουθίας τοῦ λόγου τοιαύτην ἔννοιαν ἀπαιτεῖ. Ὁ μέν Νουμίδιος προσμαρτυρήσας τῷ θρόνῳ τοῦ Αὐρηλίου προνόμιον παλαιόν, χειροτονεῖν οὓς βούλεται ἐξ ἑκάστης ἐκκλησίας, δέδωκε τούτῳ τό λαμβάνειν ἀφ’ οἱουδήποτε κληρικούς, καί χειροτονεῖν αὐτούς. Ὁ δέ Ἐπιγόνιος πρός ταῦτα ἀντέφησεν, ὅτι ἡ ἀγαθοθέλεια μεσάζει τήν ἐξουσίαν∙ ἧττον γάρ τολμᾷς ἥπερ δύνῃ, ἐν τῷ πᾶσιν ἑαυτόν δεικνύειν ἀγαθόν καί φιλάνθρωπον. Ὃ δέ λέγει, τοιοῦτον ἐστίν∙ ὅτι ἐξουσίαν μέν ἔχεις λαμβάνειν ἀλλοτρίους κληρικούς καί χειροτονεῖν∙ ἀλλά τό καλοθελές μέσως πως ἀπαιτεῖ χρῆσθαι τῇ ἐξουσίᾳ, ὥστε μή αὐθεντικῶς ἀφαιρεῖσθαι αὐτούς, ἀλλά μετά γνώμης τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν∙ τό γάρ ἐν πᾶσι δεικνύειν ἑαυτόν ἀγαθόν διά τοῦ βουλεύεσθαι, ἧττόν ἐστι τοῦ μετ’ ἐξουσίας τολμᾷν τήν ἀφαίρεσιν∙ ἔχεις γάρ τοῦτο ἐν τῇ κρίσει σου, τό ἀποθεραπεῦσαι ἑνός ἑκάστου ἐπισκόπου τό πρόσωπον, τοὐτέστι, καί σύ τοῦτο κρίνεις, τό πάντας τούς ἐπισκόπους θεραπεύειν. Ἐν πρώτῃ δέ καί μόνῃ συνελεύσει, εἰ συνίδῃς τό ἐπ’ ἐξουσίας ταύτῃ τῇ καθέδρᾳ εἶναι ἐκδικητέον, ἀντί τοῦ, ἅπαξ δέ συνελθὼν τῷ ἐπισκόπῳ τοῦ κληρικοῦ, ὃν μέλλεις ἀφελέσθαι καί χειροτονῆσαι, καί κοινωνησάμενος αὐτῷ περί τοῦ κληρικοῦ αὐτοῦ, εἰ μή εὕρῃς ἐκεῖνον αὐτίκα πειθήνιον, ἐκδικητέον τό εἶναι ἐπ’ ἐξουσίας ταύτῃ τῇ καθέδρᾳ, ὅθεν βούλεται λαμβάνειν κληρικόν, καί χειροτονεῖν αὐτόν. Εἶτα, ἵνα μή τινες σκανδαλισθῶσι κατ’ αὐτοῦ, ὡς ἐπιτρέποντος καί γνώμης ἄνευ τῶν ἐπισκόπων λαμβάνειν τούς κληρικούς αὐτῶν καί χειροτονεῖν, ἐπήγαγεν, ὅτι οὐχ ἡμεῖς σοι διδόαμεν τήν ἐξουσίαν ταύτην, ἀλλ’ ἐπικυροῦμεν αὐτήν, τῇ σῇ προαιρέσει δηλονότι ἀνατιθέντες, τό μή μετ’ ἐξουσίας λαμβάνειν τούς κληρικούς τῶν ἄλλων, καί προχειρίζεσθαι αὐτούς, ἀλλά μετά βουλῆς τῶν ἐπισκόπων αὐτῶν. Κυρωθέντος τοῦ λαμβάνειν τόν Αὐρήλιον κληρικούς ἀλλοτρίους, καί χειροτονεῖν αὐτούς, ἠρώτησέ τις, ὅτι, κᾂν ἕνα ἔχῃ πρεσβύτερον ἐπίσκοπος, κᾀκεῖνος ἀφαιρεθήσεται ἐξ αὐτοῦ; Πρός δέ τό ἐρώτημα τοῦτο ὁ Αὐρήλιος ἀπεκρίθη, ὅτι δύναται εἷς ἐπίσκοπος πολλούς πρεσβυτέρους χειροτονῆσαι κατά συγχώρησιν Θεοῦ, τοῦτο λέγων, ὅτι, εἰ καί μέγα ἐστί τό ἱερατικόν ἀξίωμα, καί ὑπέρ τήν ἀνθρωπίνην ἀξίαν καί δύναμιν ὑπάρχει τό καθιστᾷν ἱερεῖς, ἀλλά κατά συγχώρησιν Θεοῦ δύναται εἷς ἐπίσκοπος πολλούς ἱερεῖς χειροτονῆσαι∙ εἰς ἐπισκοπήν δέ ἐπιτήδειον ἄνδρα εὑρεῖν, δυσχερές ἐστι∙ τόν γάρ ἐπίσκοπον δεῖ, κατά τόν μέγαν Παῦλον, πρός τοῖς ἄλλοις καί ἀντέχεσθαι τοῦ κατά διδαχήν πιστοῦ λόγου, ἵνα δυνατός ᾖ καί παρακαλεῖν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῇ ὑγιαινούσῃ, καί τούς ἀντιλέγοντας ἐλέγχειν, καί προεστάναι εἰδότα τῆς ἐκκλησίας, ἤτοι καί τῶν πιστῶν ἐπιμελεῖσθαι ἐπιτήδειον, καί τά πράγματα τῆς ἐκκλησίας οἰκονομεῖν, καί θεοφιλῶς διοικεῖν. Οὐ πάντα δέ ταῦτα ὁμοίως ἀπαιτεῖται καί ἐπί πρεσβυτέρου∙ διό ἀναγκαῖον, εἰ εὑρίσκοιτο πρεσβύτερος ἐπιτήδειος εἰς ἐπισκοπήν, λαμβάνεσθαι τόν τοιοῦτον καί χειροτονεῖσθαι, κᾂν ἕνα τοῦτον ἔχῃ ὁ ἐπίσκοπος αὐτοῦ. Εἶτα ἐπήνεγκεν ἕτερος, ὅτι λοιπόν, ἐάν ἄλλος ἔχῃ πολλούς κληρικούς, διδότω τῷ μή ἔχοντι. Καί ὁ Αὐρήλιος εἶπε πρός τοῦτο, ὅτι, ὥσπερ σύ ἀναγκάζῃ ἔχων κληρικόν δοῦναι αὐτόν εἰς χειροτονίαν ἐπισκόπου, οὕτω καί ὁ τούς πλείονας ἔχων συνωθηθήσεται, ἀντί τοῦ, καί ἄκων ἀναγκασθήσεται δοῦναί σοι ἕνα ἐξ αὐτῶν. Ὅ,τι ὡρίσθη παρά τῶν ἁγίων Πατέρων, ἔν τε τῷ προσεχῶς γραφέντι κανόνι καί ἐν ἑτέροις, μή ἔχειν ἐπ’ ἀδείας ἐπίσκοπον ἐξ ἑτέρας ἐνορίας λαβεῖν κληρικόν ἄνευ θελήσεως τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ, εἶπεν ὁ Αὐρήλιος πρός τήν ἀδελφότητα τῆς συνόδου, ὅτι, πολλάκις αἰτησάντων τινῶν ἐκκλησιαστικῶν, ὄντων ἀπό ἑτέρας ἐνορίας ὑποκειμένης ἐμοί, διακόνους, ἤ πρεσβυτέρους, ἤ ἐπισκόπους ἀπό ἀλλοτρίας παροικίας, ὡς ἐχόντων ἐνδεῶς ἐκείνων ἱκανῶν ἀνθρώπων, ἠθέλησα τοῦτο ποιῆσαι∙ πλήν μεμνημένος τῶν κανονικῶν διαταγμάτων τῶν διοριζομένων, παρά γνώμην τῶν ἐπισκόπων μή ἀφαιρεῖσθαι κληρικούς αὐτῶν, καί εἰς ἑτέραν ἐνορίαν δίδοσθαι, ἠκολούθησα τοῖς οὕτω διορισθεῖσι, καί ἀνεκοινωσάμην τά περί τούτου τῷ ἐπισκόπῳ τοῦ ζητουμένου κληρικοῦ. Καί νῦν μέν οὐχ εὗρόν τινα ἀντιλέγοντα∙ ὑποπτεύω δέ μήπως εἰς τό ἑξῆς ἀντιπέσῃ μοί τις ἐπίσκοπος, καί τῷ κανόνι χρήσηται∙ τοῦτο δέ γίνεται παρ’ ἐμοῦ, οὐχ ὡς ἐναντιουμένου τοῖς κανονικοῖς θεσπίσμασιν, ἀλλ’ ὅτι, ὡς καί ὑμεῖς γινώσκετε, ἐπίκειταί μοι φροντίς πολλῶν ἐκκλησιῶν. Εἰ γοῦν ἔχων ἔνδειαν ἱκανῶν ἀνθρώπων ζητήσω ἐξ ἑτέρας ἐνορίας κληρικόν, καί οὐκ εἰσακουσθῶ, κἀντεῦθεν ἀναγκασθῶ προσελθεῖν τῷ ἔχοντι ἐπισκόπῳ τόν τοιοῦτον κληρικόν, μετά δύο ἤ τριῶν μαρτύρων ἀπό τῆς ὑμετέρας συγκληρώσεως, ἤγουν ἀπό τῶν συνεπισκόπων, ἐφ’ ᾧ ἀναλαβέσθαι τόν ζητούμενον παρ’ ἐμοῦ κληρικόν, ἀκαθοσίωτον εὑρισκόμενον, ἤγουν ἄξιον καί παντός αἰτιάματος ὑπέρτερον, καί ἐκεῖνος οὐδέ οὕτω πείθεται δοῦναί μοι τόν κληρικόν αὐτοῦ, κρίνατέ μοι τό ποιητέον. Ἀπεκρίθη οὖν ὁ Νουμίδιος, ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ἀνέκαθεν ἡ καθέδρα τῶν Καρχηδονίων ἀναλαμβάνεσθαι ἀφ’ ἧς ἂν ἐθέλῃ ἐκκλησίας κληρικόν, καί χειροτονεῖν αὐτόν κατά τήν ἐπιθυμίαν τοῦ ζητήσαντος τοῦτον λαοῦ εἰς βαθμόν, ἤγουν εἰς ὄνομα οἷον ἂν καί προετράπη. Ὁ δέ Ἐπιγόνιος ἔφησε πρός τόν Αὐρήλιον, ὅτι, εἰ καί δύνασαι τοῦτο ποιεῖν αὐθαιρέτως, ἀλλά τό ἀγαθοθελές σου μέσως πως ἀναγκάζει σε χρῆσθαι τῇ ἐξουσίᾳ∙ κρίνεις γάρ ἀσκανδάλιστον εἶναι τό θεραπεύειν τούς συναδελφούς, καί μή αὐθεντικῶς, ἀλλά μετά γνώμης ἐκείνων ἀναλαμβάνεσθαι τούς κληρικούς αὐτῶν. Εἰ μέν οὖν διά πρώτης καί μόνης συνελεύσεως, ἤτοι διά μαρτυρίας, ἡ συνείδησις τοῦ ἐπισκόπου τοῦ ζητουμένου τόν κληρικόν ὑποταγῇ, τοὐτέστι, δώσῃ τόν κληρικόν, λόγος οὐδείς∙ εἰ δέ μή, ἐκδίκησον τόν θρόνον σου διά τῆς ἄνωθεν προσούσης αὐτῷ ἐξουσίας, ἤγουν ἀναλαβοῦ τόν κληρικόν, καί μή βουλομένου τοῦ ἐπισκόπου αὐτοῦ∙ ἔχεις γάρ ἀνάγκην πάσας τάς ἐκκλησίας στηρίζειν κανονικῶς. Ἵνα δέ μή τινες σκανδαλισθῶσι κατ’ αὐτοῦ, ὡς δῆθεν ἐκ νέου ἐπιτρέποντος τοῦτο, ἐπήγαγεν, ὅτι τοῦτο δέ τό δίκαιον οὐ δίδοταί σοί παρ’ ἡμῶν νῦν, ἀλλά προῆν σοι, ἐπισφραγίζεται δέ καί παρ’ ἡμῶν, Τοὐτέστιν, ἐπικυροῦται. Οὕτω δέ τούτων διευκρινηθέντων, εἶπεν ὁ Ποστουμετιανός∙ Ἐάν δέ ἔχῃ τις ἐπίσκοπος ἕνα κληρικόν, ἀφαιρεθήσεται καί οὗτος ἀπ’ αὐτοῦ; Ἀντέφησε δέ πρός τοῦτο ὁ Αὐρήλιος, ὅτι ἡ μέν χειροτονία τῶν πρεσβυτέρων εὐχερής ἐστί∙ πολλοί γάρ εὑρεθήσονται πρός τοῦτο ἐπιτήδειοι, καί χειροτονηθήσονται κατά συγχώρησιν Θεοῦ, ἤτοι κατ’ εὐδοκίαν∙ ἡ δέ προχείρισις τῶν ἐπισκόπων δυσχερής ἐστι καί ἀναγκαία∙ διδακτικόν γάρ καί ἀγχίνουν εἶναι δεῖ τόν ἐπίσκοπον, ὅπερ δυσχερῶς εὑρίσκεται∙ διό ἐάν παρά τινι ἐπισκόπῳ εὑρεθῇ τις τοιοῦτος ἱερεύς, κᾂν εἷς καί μόνος ἐστί παρ’ αὐτῷ, ἀφαιρεθήσεται καί αὐτός, καί εἰς τό τῆς ἐπισκοπῆς ἀναχθήσεται ἀξίωμα, ὡς πάντως δυνατοῦ ὄντος καί εὐχεροῦς, ἑτέρους χειροτονηθῆναι παρ’ αὐτοῦ ἱερεῖς, καί ἀντί τούτου εἶναι καί ἱερουργεῖν. Εἶτα ἐπήνεγκεν ἕτερος ἐπίσκοπος, ὅτι λοιπόν ἐάν ἄλλος ἔχῃ πολλούς κληρικούς, διδότω τῷ μή ἔχοντι∙ καί ὁ Αὐρήλιος εἶπε πρός τοῦτο, ὅτι, ὥσπερ σύ ἀναγκάζῃ ἔχων κληρικόν δοῦναι αὐτόν εἰς χειροτονίαν ἐπισκόπου, οὕτω καί ὁ τούς πλείονας ἔχων συνωθήσεται, ἀντί τοῦ, καί ἄκων ἀναγκασθήσεται, δοῦναί σοι ἕνα ἐξ αὐτῶν. Ταῦτα τοῦ κανόνος διοριζομένου, ἐρωτήσει τις, ὡς, ἐπεί καί τῷ Κωνσταντινουπόλεως ἐνεδόθη ἀπό τῆς γ΄ Ἰουστινιανείου νεαρᾶς, ἤγουν ἀπό τοῦ β΄ κεφ., τοῦ β΄ τίτλου, τοῦ γ΄ βιβλίου τῶν βασιλικῶν, ὅπερ καί κατεστρώσαμεν ἔξωθεν τοῦ κστ΄ κεφαλαίου, τοῦ α΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, ἀλλοτρίους κληρικούς ἀπροκριματίστως δέχεσθαι∙ ὡσαύτως καί τῷ ἀρχιεπισκόπῳ τῆς πρώτης Ἰουστινιανῆς, ἤτοι τῷ Βουλγαρίας, ἐφιλοτιμήθησαν ἀπό τῆς ρλγ΄ Ἰουστινιανείου νεαρᾶς, τῆς κειμένης εἰς τό α΄ κεφ., τοῦ γ΄ τίτλου, τοῦ ε΄ βιβλίου τῶν βασιλικῶν, καί καταστρωθείσης παρ’ ἡμῶν εἰς τό στ΄ κεφάλαιον τοῦ α΄ τίτλου τοῦ παρόντος συντάγματος, τά δίκαια τῆς παλαιᾶς Ῥώμης καί τῆς ἐκκλησίας Καρχηδόνος∙ ἔτι μήν καί τῷ ἀρχιεπισκόπῳ τῆς Νέας Ἰουστινιανουπόλεως, ἤτοι τῷ Κύπρου, ἐνεδόθησαν διά τοῦ λθ΄ κανόνος τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου τά προνόμια τῆς τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν ἐκκλησίας∙ ἀναγκασθήσονται καί οὗτοι μετά εἰδήσεως τῶν ἐχόντων τούς κληρικούς ἐπισκόπων δέχεσθαι αὐτούς, καθὼς τοῦτο ποιεῖν καί τόν ἐπίσκοπον Καρχηδόνος τετύπωται; Λύσις. Τινές εἶπον, ὡς, ἐπεί ἀδιαστίκτως ἐξεχωρήθησαν οὗτοι δέχεσθαι ἀλλοτρίους ἐπισκόπους, οὐκ ἀναγκασθήσονται πρῶτον ποιεῖν παραγγελίαν καθὼς διά τοῦ παρόντος κανόνος ὁ ἐπίσκοπος Καρχηδόνος ὡρίσθη ποιεῖν. Ἐμοί δέ δοκεῖ ὀφείλειν καί τάς τοιαύτας πρώτας κεφαλάς κατά τήν τοῦ παρόντος κανόνος περίληψιν ἀφαιρεῖσθαι τούς ἀλλοτρίους κληρικούς, παρομοίως τῷ ἐπισκόπῳ Καρχηδόνος∙ ὅτι τε τοῦτό ἐστι τό ἀσκανδάλιστον καί φιλάδελφον, καί ὅτι ἡ ῥηθεῖσα ρλβ΄ Ἰουστινιάνειος νεαρά μεμνημένη καί τῆς ἐν Ἀφρικῇ Ἰουστινιανῆς Καρχηδόνος ἐκκλησίας, ἐξισάζει ταύτας ὅσον τέως εἰς τά ἐπισκοπικά δίκαια. Τοῦ δέ παρόντος κανόνος διοριζομένου ἀναγκάζεσθαι τόν ἔχοντα πλῆθος κληρικῶν διδόναι τῷ μή ἔχοντι, ἀναγκασθήσεται καί ὁ Κωνσταντινουπόλεως τυχόν διδόναι καί ἄκων μετά ἐπιφώνησιν τῷ Ἡρακλείας τυχόν κληρικόν αὐτοῦ, ἐφ’ ᾧ χειροτονῆσαι τοῦτον ἱερέα, ἤ διάκονον, ἤ ἐπίσκοπον; Λύσις. Οὐκ οἴομαι∙ τούτου γάρ δοθέντος, γενήσεται πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐξίσωσις ὅσον εἰς τοῦτο τό κεφάλαιον, καί εἰς οὐδέν καταντήσει τό δοθέν προνόμιον τῷ Καρχηδόνος καί τοῖς λοιποῖς. Ὀφείλομεν οὖν εἰπεῖν, ὅτι οἱ μέν προνομιάριοι ἐπίσκοποι, οὐ μόνον εἰς ἐπισκόπους, ἀλλά καί διακόνους, καί πρεσβυτέρους ἵνα χειροτονήσωσιν ἀλλοτρίους κληρικούς, κατά τήν περίληψιν τοῦ παρόντος κανόνος. Οἱ δέ λοιποί ἐπίσκοποι ἐξ αὐτῶν οὐ ζητήσουσιν, οὐδέ δέξονται κληρικόν ἄλλως, εἰ μή ἐν χρείᾳ γένωνται τοῦ χειροτονῆσαι τοῦτον ἐπίσκοπον. Τοῦτο γάρ καί ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος παρίσταται λέγοντος, μή τοσοῦτον εἶναι ἀναγκαίαν τήν τῶν ἱερέων καί διακόνων χειροτονίαν, ὡς τήν τῶν ἐπισκόπων, καί διά τοῦτο ἀφαιρεῖσθαι καί τόν ἕνα, καί εἰς ἐπισκοπήν ἀνάγεσθαι. Ἐάν δέ ὁ μετακαλούμενος κληρικός εἰς ἐπισκοπικόν ἀξίωμα, ἀπό τῆς ἐκκλησίας τυχόν τῶν Κωνσταντινουπολιτῶν, οὐ καταδέχηται τήν ψῆφον, ἀναγκασθήσεται παρά τοῦ πατριάρχου κατά τόν παρόντα κανόνα καταδέξασθαι; Λύσις. Οὐδαμοῦ∙ οὐ γάρ ἀναγκάζεταί τις ἀρχιερεύς γενέσθαι καί ἄκων. Ἐκληπτέον οὖν τά τοῦ κανόνος εἰς τόν ψηφισθέντα καί καταδεχόμενον μέν τήν ἐπισκοπήν, μή παραχωρούμενον δέ. Ἐξέστω τῷ Καρχηδόνος προέδρῳ, οὓς ἂν ἐθέλῃ προχειρίζεσθαι προεστῶτας τῆς ἐκκλησίας, κᾂν μόνον ἵνα τις ἔχῃ πρεσβύτερον προστασίας ἄξιον∙ εἰ μέν γάρ ἐπίσκοπος πολλούς πρεσβυτέρους χειροτονεῖν δύναται∙ δυσεύρετος δέ ὁ πρός ἐπισκοπήν ἐπιτήδειος. Ἡ σύνοδος αὕτη, τοπική οὖσα, μή οἰκουμενική, ὁρίζει τινά ἐν Καρχηδόνι ὀφείλοντα κρατεῖν. Ὁ γάρ Αὐρήλιος, Καρχηδόνος ἐπίσκοπος, τοῖς κανόσιν ἑπόμενος, καί παρά γνώμην ἐπισκόπου μή θέλων κληρικόν αὐτοῦ ἀφαιρεῖσθαι, καί εἰς ἑτέραν πόλιν κληροῦν αὐτόν, ἤ ἐπίσκοπον καθιστᾷν, εὐλαβούμενος δέ πάλιν μή ποτέ τινες τῶν ὑπ’ αὐτόν ἐπισκόπων οὐ πεισθῶσι δοῦναί τινας τῶν κληρικῶν αὐτῶν, ἐπί τῷ εἰς ἑτέραν πόλιν ἐνδεῶς πρεσβυτέρων ἤ διακόνων ἔχουσαν κληρωθῆναι, ἤ εἰς ἐπισκοπῆς βαθμόν προαχθῆναι, ἀξίους εἰς τοῦτο κριθέντας, τά περί τούτου τῇ συνόδῳ ἀνεκοινώσατο, καί ἐπεψηφίσατο αὕτη, ἐπ’ ἀδείας ἔχειν τόν Καρχηδόνος πρόεδρον, διά τό τήν πᾶσαν φροντίδα τῶν ἐκεῖσε ἐκκλησιῶν αὐτῷ ἐπικεῖσθαι, οὓς ἂν τῶν ὑπ’ αὐτόν ἐπισκόπων κληρικούς εἰς προστασίαν ἐκκλησιῶν εὑρήσει ἀξίους, προχειρίζεσθαι αὐτούς∙ κᾂν δέ καί πολλούς τις μή ἔχῃ πρεσβυτέρους, ἀλλ’ ἕνα καί μόνον, καί ἐπιτήδειον αὐτόν εἰς ἐπισκοπήν κρίνει, ἀνενδοιάστως καθιστᾷν αὐτόν, διά τό δυσχερές εἶναι τόν εἰς ἐπισκοπήν εὑρίσκεσθαι δόκιμον∙ καί δυνατόν ἕνα ἐπίσκοπον πολλούς πρεσβυτέρους χειροτονῆσαι. *Στο Πηδάλιο, ο 55ος κανόνας, και ειδικότερα τα τμήματα αυτού: ««·Ἀεί ὑπῆρξεν ἡ αὐθεντία αὕτη τῷ θρόνῳ τούτῳ, ἵνα, ὅθεν θέλει καί περί οἱουδήποτε προετράπη ὀνόματος, κατά τήν ἐπιθυμίαν ἑκάστης ἐκκλησίας ἐχειροτόνει ἐπίσκοπον», «Ἡ ἀγαθοθέλεια μεσάζει τήν ἐξουσίαν·», «ὥστε ἀποθεραπεῦσαι ἑνός ἑκάστου ἐπισκόπου τό πρόσωπον·», «διό ἐάν τις εὑρεθῇ ἔχων ἕνα μόνον πρεσβύτερον, καί αὐτόν τῇ ἐπισκοπῇ ἐπιτήδειον, καί αὐτόν τόν ἕνα ὀφείλει δοῦναι πρός χειροτονίαν», και «συνωθηθήσεται καί ὁ τούς πλείονας ἔχων κληρικούς, ἕνα ἐξ αὐτῶν εἰς χειροτονίαν σοι δαψιλεύσασθαι», αντιστοιχούν στον 64ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Οἱ μέν ἄλλοι Ἐπίσκοποι δέν ἔχουν τήν ἄδειαν νά λαμβάνουν ξένον Κληρικόν χωρίς τήν γνώμην καί ἀπολυτικήν ἐπιστολήν τοῦ Ἐπισκόπου του, εἰς δέ τόν θρόνον τῆς Καρχηδόνος, ἄνωθεν καί ἐξ ἀρχῆς ἦτον τοῦτο τό προνόμιον, τό νά λαμβάνῃ ἀπό κάθε ἐπαρχίαν1 Κληρικούς, καί ὁποιονδήτινα κατ’ ὄνομα ἐζήτει καί ἐπεθύμει κάθε ἐπαρχία ἤ ὑποκειμένη αὐτῷ, καί νά χειροτονῇ αὐτούς Ἐπισκόπους, ὡς λέγει ὁ παρών Κανών (καί ὅρα τήν ἑρμηνείαν τοῦ στ΄ Ἀποστολικοῦ). Ἡ καλή ὅμως θέλησις τοῦ Καρχηδόνος ἀπαιτεῖ νά μεταχειρίζεται τό προνόμιον αὐτό, καί τήν ἐξουσίαν μέ μέσον τρόπον, ἤτοι νά μή λαμβάνῃ τούς ξένους Κληρικούς αὐτούς αὐθεντικῶς, ἀλλά νά θεραπεύῃ τάς καρδίας τῶν Ἐπισκόπων των, καί μέ τήν γνώμην καί ἄδειαν αὐτῶν νά τούς λαμβάνῃ, διά τό εἰρηνικόν καί φιλάδελφον. Ὅθεν ἐάν εὑρεθῇ Ἐπίσκοπος ἔχων ἕνα καί μόνον Πρεσβύτερον ἄξιον διά Ἐπίσκοπον, πρέπει νά τόν δίδῃ εἰς τόν Καρθαγένης διά νά τόν χειροτονῇ Ἐπίσκοπον. Ἐάν δέ ἄλλος Ἐπίσκοπος, ἔχῃ περισσοτέρους Κληρικούς εἰς τήν ἐπισκοπήν του, θέλει ἀναγκασθῇ καί αὐτός ἀμοιβαίως νά δίδῃ ἕνα ἀπό αὐτούς εἰς τόν Ἐπίσκοπον ἐκεῖνον διά νά χειροτονῇ αὐτόν Πρεσβύτερον, εἰς τόν τόπον τοῦ δοθέντος Πρεσβυτέρου. Ὅρα καί τόν ιε΄ Ἀποστολ. μετά τῆς παραλλήλου σειρᾶς τῶν κανόνων. 1Κάθε ἐπαρχίαν λέγει ὁ κανών, τήν ὑποκειμένην αὐτῷ, καί οὐχί τήν ὑποκειμένην εἰς ἄλλου Πατριάρχου, ἤ αὐτονόμου Μητροπολίτου, διοίκησιν. Ἵνα μή συγχέωνται τά δίκαια τῶν ἐκκλησιῶν.
