Ἐπιγόνιος ἐπίσκοπος εἶπεν· Ἐν πολλαῖς συνόδοις ὥρισται συνεδρίῳ ἱερατικῷ, ἵνα τά πλήθη τά ἐν ταῖς παροικίαις ἀπό τῶν ἐπισκόπων κατεχόμενα, τά ἴδιον ἐπίσκοπον μηδέποτε ἐσχηκότα, εἰ μή κατά συναίνεσιν τοῦ ἐπισκόπου, παρ᾽ οὗ ἐξ ἀρχῆς κατέχονται, μή λαμβάνοιεν ἰθυντάς ἰδίους, τοὐτέστιν ἐπισκόπους· ἐπειδή τινες δηλαδή τυραννίδος τινός ἐπιτετυχηκότες, τήν τῶν ἀδελφῶν κοινωνίαν ἀποστρέφονται· καί ὅταν δέ ἀποφαυλισθῶσιν, ὡσανεί τινι παλαιᾷ τυραννίδι δεσποτείας ἑαυτοῖς ἐκδικοῦσι· πολλοί δέ καί ἐκ τῶν πρεσβυτέρων φυσιούμενοι καί μωροί, τούς αὐχένας ἐπανιστῶσι κατά τῶν οἰκείων ἐπισκόπων, τό πλῆθος συμποσίοις καί κακοθελέσι συμβουλίοις διαγείροντες, ὡς ἀτάκτῳ εὐνοίᾳ τούτους ἑαυτοῖς ἰθυντάς καθιστάνειν· τοῦτο δέ ἐπισήμως εὐκταῖον παρά τῆς ὑμετέρας κατέχομεν διανοίας, πιστότατε ἀδελφέ Αὐρήλιε, ὅτι πολλάκις τάς τοιαύτας ὁρμάς μή προσδεχόμενος ἐκώλυσας. Διά δέ τάς τῶν τοιούτων κακοθελεῖς ἐννοίας, καί τά φαύλως συμφρονούμενα βουλεύματα τοῦτο λέγω, μή ὀφείλειν ἴδιον καθηγητήν δέξασθαι τό πλῆθος τό ἐν τῇ λεγομένῃ παροικίᾳ ὑποκείμενον ἀρχαίῳ ἐπισκόπῳ, καί μηδέποτε ἴδιον ἐπίσκοπον ἐσχηκώς. Διό, ἐάν συμπάσῃ τῇ ἁγιωτάτῃ συνόδῳ ἀρέσκῃ τό παρ᾽ ἐμοῦ, βεβαιωθῇ. Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπε· Τοῦ ἀδελφοῦ καί συνεπισκόπου ἡμῶν τῇ ἐξακολουθήσει οὐκ ἀνθίσταμαι, ἀλλά τοῦτο ἐμέ καί πεποιηκότα καί ποιήσοντα ὁμολογῶ, δηλαδή περί τούς ὁμονοοῦντας, οὐ μόνον τῇ ἐν Καρχηδόνι ἐκκλησίᾳ, ἀλλά καί ἐν πάσῃ τῇ ἱερατικῇ συγκληρώσει. Εἰσί γάρ πλεῖστοι συμπνέοντες τοῖς οἰκείοις πλήθεσιν, ἅτινα, ὡς λέλεκται, ἀπατῶσι κνήθοντες τάς ἀκοάς αὐτῶν, καί κολακεύοντες πρός ἑαυτούς ἀνθρώπους κατεγνωσμένου βίου· μᾶλλον δέ φυσιούμενοι, καί ἐκ τῆς συγκληρώσεως ταύτης ἑαυτούς χωρίζοντες, οἵτινες τῷ ἰδίῳ πλήθει ἐπερειδόμενοι, πολλάκις συγκληθέντες ἐλθεῖν εἰς σύνδον παραιτοῦνται, ὡς φοβούμενοι μήπως τά τούτων ἀτοπήματα φανερωθῶσι. Λέγω οὖν, ἐάν δοκῇ, ὀφείλομεν παντί τρόπῳ ἀγωνίσασθαι, τούτοις μή μόνον τάς τοιαύτας διοικήσεις μή φυλάττεσθαι, ἀλλά μηδέ τάς οἰκείας ἐκκλησίας τάς κακῶς εἰς αὐτούς περιελθούσας, καί ἵνα αὐθεντικῶς δημοσίᾳ ἐκβάλλωνται, καί αὐτῇ τῇ τῶν πρωτευόντων καθέδρᾳ ἀποκινῶνται. Χρή γάρ τούς σύμπασι τοῖς ἀδελφοῖς καί ὅλῃ τῇ συνόδῳ προσκολλωμένους, μή μόνον τήν οἰκείαν κατέχειν δικαίως καθέδραν, ἀλλ᾽ ἔτι μήν τάς τοιαύτας διοικήσεις κεκτῆσθαι, τούς δέ δοκοῦντας τοῖς ἰδίοις ὄχλοις ἀρκεῖσθαι, καί τῆς ἀδελφικῆς ἀγάπης καταφρονοῦντας, μή μόνον τάς διοικήσεις ἀπολλύειν, ἀλλ᾽ ἔτι μήν, ὡς εἶπον, καί τῶν οἰκείων τόπων ἀρχοντικῇ στερεῖσθαι ὡς ἀντάρτας δυναστείᾳ. Ὁνωράτος καί Οὐρβανός ἐπίσκοποι εἶπον· Ἡ μεγίστη πρόνοια τῆς ὑμετέρας ἁγιωσύνης ταῖς πάντων διανοίαις ἐνεκαθέσθη, καί λογιζόμεθα ὀφείλειν τῇ πάντων ἀποκρίσει βεβαιωθῆναι τήν ὑμετέραν ἐξακολούθησιν. Σύμπαντες οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Ἀρέσκει, ἀρέσκει.
Καί ὁ στ΄ κανὼν τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου διορίζεται μήτε ἐν πόλει βραχείᾳ, μήτε ἐν κώμῃ καθίστασθαι ἐπίσκοπον, καί ὁ κανὼν δέ οὗτος, ἐν ταῖς παροικίαις, φησί, ταῖς παρ’ ἐπισκόπων κατεχομέναις, μή γίνεσθαι ἐπίσκοπον, εἰμή κατά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, ᾧ ἐξ ἀρχῆς, διέφερεν ἡ παροικία∙ ἰθυντάς δέ καλεῖ τούς ἐπισκόπους, ὡς ἰθύνοντας τόν λαόν, καί κατευθύνοντας πρός τήν ὀρθήν πορείαν τῆς πίστεως, καί τῆς ἀρετῆς. Τοῦτο δέ λέγουσιν, ἐπειδή τινες τυραννίδος ἐπιτετυχηκότες, ἤγουν δυναστείας τινός, τήν τῶν ἀδελφῶν, τῶν ἐπισκόπων δηλαδή, κοινωνίαν ἀποστρέφονται∙ καί ὅταν ἀποφαυλισθῶσιν, ἀντί τοῦ, ἀποδοκιμασθῶσι, καί φανεροί γένωνται τήν κακίαν, τότε ἑαυτοῖς ἐκδικοῦσι δεσποτείας, ὡς τάχα δίκαιον ἔχοντες ἐκ παλαιᾶς συνηθείας∙ τήν δυναστείαν δέ ὠνόμασαν τυραννίδα διά τό βίαιον. Πολλοί δέ καί τῶν πρεσβυτέρων κενοδοξοῦντες, καί ἐπαιρόμενοι ἐκ μωρίας, κατεπαίρονται, καί κατεξανίστανται τῶν οἰκείων ἐπισκόπων, διεγείροντες τά πλήθη, ἀντί τοῦ, ἐρεθίζοντες, συμποσίοις καί κακοθελέσι συμβουλίαις, ἰθυντάς ἤτοι ἐπισκόπους ἑαυτοῖς τούτους καθιστᾷν, ὡς τάχα τοῦτο δι’ εὔνοιαν τήν πρός αὐτούς ποιοῦντες, ἥτις εὔνοια ἄτακτος ἐστίν∙ οὐδέ γάρ εὐτάκτως, οὐδέ κανονικῶς γίνεται∙ τοῦτο δέ, φησίν, ἐπισήμως κατέχομεν, ἀντί τοῦ, φρονίμως καί φανερῶς κατέχομεν ἐν τῇ ἡμῶν διανοίᾳ, εὐκταῖον, ἤγουν εὐχῆς ἄξιον, ὥστε οὕτω γίνεσθαι∙ ποῖον δή τοῦτο; ὅτι πολλάκις τοιαύτας ὁρμάς ἐκώλυσας, μή προσδεχόμενος ταύτας∙ Διά δέ τήν τινῶν κακοθέλειαν, καί τάς φαύλας συμβουλάς καί συμφωνίας, κυρωθήτω μή δέχεσθαι ἴδιον καθηγητήν, ἤγουν ἐπίσκοπον, τούς ἐν παροικίᾳ ὄντας, ἥτις ἀρχαίῳ ἐπισκόπῳ ὑπόκειται, καί οὐδέποτε ἴδιον ἐπίσκοπον ἔσχεν. Εἰπόντος δέ τοῦ Ἐπιγονίου τά προειρημένα, ὁ Αὐρήλιος ἀπεκρίθη∙ Τοῦτο, τό εἰσαχθέν δηλαδή, καί πεποίηκα, καί ποιεῖν ὁμολογῶ. Εἰσί γάρ πολλοί ὁμονοοῦντες τοῖς οἰκείοις πλήθεσιν, ἐξ ὧν ὥρμηνται δηλονότι∙ ἡ δέ ὁμόνοια αὐτῶν ἀπάτη ἐστί∙ κνήθοντες τάς ἀκοάς αὐτῶν καί κολακεύοντες, ἀντί τοῦ, λόγοις ἀπατηλοῖς τάς ἀκοάς αὐτῶν ἡδύνοντες καί γαργαλίζοντες∙ ἐκ τοῦ Ἀποστόλου δέ εἴληπται τό, κνήθοντες τάς ἀκοάς∙ τοῦτο δέ ἐκ μεταφορᾶς τῶν ζώων ἐλήφθη∙ τά γάρ ζῶα καταψώμενα καί κνηθόμενα χερσίν ἀνθρώπων γαργαλίζονται, καί ἡμεροῦνται, καί χειροήθη γίνονται∙ καί διά τῆς κολακείας πρός ἑαυτούς ὑποσύροντες ἀνθρώπους κατεγνωσμένου βίου, μᾶλλον δέ φυσιούμενοι, καί ἐκ τῆς συγκληρώσεως ταύτης, ἤγουν τῆς τῶν ἐπισκόπων ὁμηγύρεως ἑαυτούς χωρίζοντες, οἵτινες θαῤῥοῦντες τῷ οἰκείῳ πλήθει, καί αὐτῷ ἐπιστηριζόμενοι, καί δυναμούμενοι ἐν ᾧ κατέστησαν ἐπίσκοποι, παραιτοῦνται ἐλθεῖν εἰς σύνοδον, καί τοῖς πολλάκις κληθέντες∙ διά τί δέ παραιτοῦνται ἐλθεῖν; ὅτι φοβοῦνται μή ἐλεγχθῶσι τά ἀτοπήματα αὐτῶν. Ὀφείλομεν οὖν, φησίν, ἐάν πᾶσι δοκῇ, πάντα τρόπον ἀγωνίσασθαι, μή μόνον τά οὕτω κακῶς διοικηθέντα καί οἰκονομηθέντα μή φυλάξαι, σπουδάσαι δέ μηκέτι γίνεσθαι τοῦ λοιποῦ, ἀλλά καί τάς ἐκκλησίας τάς κακῶς περιελθούσας αὐτοῖς ἀφελέσθαι ἐξ αὐτῶν, καί ἵνα μετά ἐξουσίας φανερῶς ἐκβάλλωνται, καί διά τῆς τῶν πρωτευόντων καθέδρας, ἤτοι τῶν πατριαρχῶν, ἤ τῶν μητροπολιτῶν ἐκδιώκωνται∙ διά δέ τῆς καθέδρας τῶν πρωτευόντων τήν ἀρχιερατικήν ἐξουσίαν ἐνέφηνεν. Ἐνδέχεται γάρ, φησι, τούς προσκολλωμένους τοῖς ἀδελφοῖς, τούς ὁμόφρονας δηλαδή πάσῃ τῇ συνόδῳ, μή μόνον τούς οἰκείους θρόνους ἔχειν, ἀλλά καί τάς τοιαύτας διοικήσεις κεκτῆσθαι, τούς δέ καταφρονοῦντας τῆς ὁμονοίας καί τῆς ἀδελφικῆς ἀγάπης, ὡς δοκοῦντας ἀρκεῖσθαι τοῖς ἰδίοις ὄχλοις, παρ’ ὧν ἐπελέγησαν εἰς ἐπισκοπήν, μή μόνον τάς διοικήσεις ἐν αἷς γεγόνασι ἐπίσκοποι ἀπόλλειν, ἀλλά καί τῶν ἰδίων τόπων στερεῖσθαι, εἴ τινας εἶχον οἰκείους, ἐκεῖθεν ὄντες, ἐκδιωκομένους ἐξ αὐτῶν ἀρχοντικῇ δυναστείᾳ ὡς ἀντάρτας, ἤτοι, ὡς ἀνταίροντας χεῖρας, καί ἐναντιουμένους τοῖς κανόσι καί τοῖς ἐπισκόποις. Πρός ταῦτα, τινές μέν εἶπον, ὅτι ἡ πρόνοια αὕτη ταῖς πάντων διανοίαις ἐνεκαθέσθη, ἀντί τοῦ, ἤρεσεν, ἀνεπαύθη∙ ἀνάπαυσιν γάρ τό καθῆσθαι ποιεῖ∙ ἡ δέ σύνοδος εἶπεν∙ Ἀρέσκει. Καί ὁ στ΄ κανὼν τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου διορίζεται μήτε ἐν πόλει βραχείᾳ, μήτε ἐν κώμῃ καθίστασθαι ἐπίσκοπον, καί ὁ κανὼν δέ οὗτος, ἐν ταῖς παροικίαις, φησί, ταῖς παρ’ ἐπισκόπων κατεχομέναις, μή γίνεσθαι ἐπίσκοπον, εἰμή κατά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, ᾧ ἐξ ἀρχῆς, διέφερεν ἡ παροικία∙ ἰθυντάς δέ καλεῖ τούς ἐπισκόπους, ὡς ἰθύνοντας τόν λαόν, καί κατευθύνοντας πρός τήν ὀρθήν πορείαν τῆς πίστεως, καί τῆς ἀρετῆς. Τοῦτο δέ λέγουσιν, ἐπειδή τινες τυραννίδος ἐπιτετυχηκότες, ἤγουν δυναστείας τινός, τήν τῶν ἀδελφῶν, τῶν ἐπισκόπων δηλαδή, κοινωνίαν ἀποστρέφονται∙ καί ὅταν ἀποφαυλισθῶσιν, ἀντί τοῦ, ἀποδοκιμασθῶσι, καί φανεροί γένωνται τήν κακίαν, τότε ἑαυτοῖς ἐκδικοῦσι δεσποτείας, ὡς τάχα δίκαιον ἔχοντες ἐκ παλαιᾶς συνηθείας∙ τήν δυναστείαν δέ ὠνόμασαν τυραννίδα διά τό βίαιον. Πολλοί δέ καί τῶν πρεσβυτέρων κενοδοξοῦντες, καί ἐπαιρόμενοι ἐκ μωρίας, κατεπαίρονται, καί κατεξανίστανται τῶν οἰκείων ἐπισκόπων, διεγείροντες τά πλήθη, ἀντί τοῦ, ἐρεθίζοντες, συμποσίοις καί κακοθελέσι συμβουλίαις, ἰθυντάς ἤτοι ἐπισκόπους ἑαυτοῖς τούτους καθιστᾷν, ὡς τάχα τοῦτο δι’ εὔνοιαν τήν πρός αὐτούς ποιοῦντες, ἥτις εὔνοια ἄτακτος ἐστίν∙ οὐδέ γάρ εὐτάκτως, οὐδέ κανονικῶς γίνεται∙ τοῦτο δέ, φησίν, ἐπισήμως κατέχομεν, ἀντί τοῦ, φρονίμως καί φανερῶς κατέχομεν ἐν τῇ ἡμῶν διανοίᾳ, εὐκταῖον, ἤγουν εὐχῆς ἄξιον, ὥστε οὕτω γίνεσθαι∙ ποῖον δή τοῦτο; ὅτι πολλάκις τοιαύτας ὁρμάς ἐκώλυσας, μή προσδεχόμενος ταύτας∙ Διά δέ τήν τινῶν κακοθέλειαν, καί τάς φαύλας συμβουλάς καί συμφωνίας, κυρωθήτω μή δέχεσθαι ἴδιον καθηγητήν, ἤγουν ἐπίσκοπον, τούς ἐν παροικίᾳ ὄντας, ἥτις ἀρχαίῳ ἐπισκόπῳ ὑπόκειται, καί οὐδέποτε ἴδιον ἐπίσκοπον ἔσχεν. Εἰπόντος δέ τοῦ Ἐπιγονίου τά προειρημένα, ὁ Αὐρήλιος ἀπεκρίθη∙ Τοῦτο, τό εἰσαχθέν δηλαδή, καί πεποίηκα, καί ποιεῖν ὁμολογῶ. Εἰσί γάρ πολλοί ὁμονοοῦντες τοῖς οἰκείοις πλήθεσιν, ἐξ ὧν ὥρμηνται δηλονότι∙ ἡ δέ ὁμόνοια αὐτῶν ἀπάτη ἐστί∙ κνήθοντες τάς ἀκοάς αὐτῶν καί κολακεύοντες, ἀντί τοῦ, λόγοις ἀπατηλοῖς τάς ἀκοάς αὐτῶν ἡδύνοντες καί γαργαλίζοντες∙ ἐκ τοῦ Ἀποστόλου δέ εἴληπται τό, κνήθοντες τάς ἀκοάς∙ τοῦτο δέ ἐκ μεταφορᾶς τῶν ζώων ἐλήφθη∙ τά γάρ ζῶα καταψώμενα καί κνηθόμενα χερσίν ἀνθρώπων γαργαλίζονται, καί ἡμεροῦνται, καί χειροήθη γίνονται∙ καί διά τῆς κολακείας πρός ἑαυτούς ὑποσύροντες ἀνθρώπους κατεγνωσμένου βίου, μᾶλλον δέ φυσιούμενοι, καί ἐκ τῆς συγκληρώσεως ταύτης, ἤγουν τῆς τῶν ἐπισκόπων ὁμηγύρεως ἑαυτούς χωρίζοντες, οἵτινες θαῤῥοῦντες τῷ οἰκείῳ πλήθει, καί αὐτῷ ἐπιστηριζόμενοι, καί δυναμούμενοι ἐν ᾧ κατέστησαν ἐπίσκοποι, παραιτοῦνται ἐλθεῖν εἰς σύνοδον, καί τοῖς πολλάκις κληθέντες∙ διά τί δέ παραιτοῦνται ἐλθεῖν; ὅτι φοβοῦνται μή ἐλεγχθῶσι τά ἀτοπήματα αὐτῶν. Ὀφείλομεν οὖν, φησίν, ἐάν πᾶσι δοκῇ, πάντα τρόπον ἀγωνίσασθαι, μή μόνον τά οὕτω κακῶς διοικηθέντα καί οἰκονομηθέντα μή φυλάξαι, σπουδάσαι δέ μηκέτι γίνεσθαι τοῦ λοιποῦ, ἀλλά καί τάς ἐκκλησίας τάς κακῶς περιελθούσας αὐτοῖς ἀφελέσθαι ἐξ αὐτῶν, καί ἵνα μετά ἐξουσίας φανερῶς ἐκβάλλωνται, καί διά τῆς τῶν πρωτευόντων καθέδρας, ἤτοι τῶν πατριαρχῶν, ἤ τῶν μητροπολιτῶν ἐκδιώκωνται∙ διά δέ τῆς καθέδρας τῶν πρωτευόντων τήν ἀρχιερατικήν ἐξουσίαν ἐνέφηνεν. Ἐνδέχεται γάρ, φησι, τούς προσκολλωμένους τοῖς ἀδελφοῖς, τούς ὁμόφρονας δηλαδή πάσῃ τῇ συνόδῳ, μή μόνον τούς οἰκείους θρόνους ἔχειν, ἀλλά καί τάς τοιαύτας διοικήσεις κεκτῆσθαι, τούς δέ καταφρονοῦντας τῆς ὁμονοίας καί τῆς ἀδελφικῆς ἀγάπης, ὡς δοκοῦντας ἀρκεῖσθαι τοῖς ἰδίοις ὄχλοις, παρ’ ὧν ἐπελέγησαν εἰς ἐπισκοπήν, μή μόνον τάς διοικήσεις ἐν αἷς γεγόνασι ἐπίσκοποι ἀπόλλειν, ἀλλά καί τῶν ἰδίων τόπων στερεῖσθαι, εἴ τινας εἶχον οἰκείους, ἐκεῖθεν ὄντες, ἐκδιωκομένους ἐξ αὐτῶν ἀρχοντικῇ δυναστείᾳ ὡς ἀντάρτας, ἤτοι, ὡς ἀνταίροντας χεῖρας, καί ἐναντιουμένους τοῖς κανόσι καί τοῖς ἐπισκόποις. Πρός ταῦτα, τινές μέν εἶπον, ὅτι ἡ πρόνοια αὕτη ταῖς πάντων διανοίαις ἐνεκαθέσθη, ἀντί τοῦ, ἤρεσεν, ἀνεπαύθη∙ ἀνάπαυσιν γάρ τό καθῆσθαι ποιεῖ∙ ἡ δέ σύνοδος εἶπεν∙ Ἀρέσκει. Ὁ τήν παρά τῆς συνόδου κλῆσιν παραιτούμενος, καί τῷ θαῤῥεῖν τῷ ἰδίῳ πλήθει τῆς ἀδελφικῆς ἀγάπης καταφρονῶν, καί τῶν ἰδίων ἀρχοντικῇ δυναστείᾳ στηρηθήσεται. Ὁ τῶν ἀλλοτρίων ἐφιέμενος, καί τῶν ἀνηκόντων αὐτῷ ἔκπτωσιν ὑποστήσεται. Εἴ τινες οὖν τῶν ἐπισκόπων, ἤ καί τῶν πρεσβυτέρων, εἰς ἑαυτούς ἐφελκύσαντες λαόν παροικίας τινός, καί παραπείσαντες αὐτόν ἀπάτῃ καί κολακείᾳ διδάσκαλοι αὐτοῦ καί καθηγηταί καταστῆναι, Τοὐτέστιν ἐπίσκοποι, καί ἀποστῆναι ἐπισκόπου, ᾧ τινι ἡ τοιαύτη παροικία ὑπέκειτο πρότερον, καί καλούμενοι εἰς τήν σύνοδον ἐπί τῷ ἀπολογήσασθαι περί ὧν ἐπεγκαλοῦνται ἕνεκεν ταύτης τῆς ὑποθέσεως, οὐ θελήσουσι παρουσιάσαι, ὡς τῆς ἀδελφικῆς ἀγάπης καταφρονοῦντες, καί τῷ πλήθει θαῤῥοῦντες, καί τῶν ἰδίων ἐκκλησιῶν στερηθήσονται δι’ ἀρχοντικῆς ἐξουσίας. *Στο Πηδάλιο, ο 53ος κανόνας, και ειδικότερα τμήμα της α΄ πργφ.: «Ἐν πολλαῖς συνόδοις ὥρισται συνεδρίῳ ἱερατικῷ, ἵνα τά πλήθη τά ἐν ταῖς παροικίαις ἀπό τῶν ἐπισκόπων κατεχόμενα, τά ἴδιον ἐπίσκοπον μηδέποτε ἐσχηκότα, εἰ μή κατά συναίνεσιν τοῦ ἐπισκόπου, παρ᾽ οὗ ἐξ ἀρχῆς κατέχονται, μή λαμβάνοιεν ἰθυντάς ἰδίους, Τοὐτέστιν ἐπισκόπους· ἐπειδή τινες δηλαδή τυραννίδος τινός ἐπιτετυχηκότες, τήν τῶν ἀδελφῶν κοινωνίαν ἀποστρέφονται· καί ὅταν δέ ἀποφαυλισθῶσιν, ὡσανεί τινι παλαιᾷ τυραννίδι δεσποτείας ἑαυτοῖς ἐκδικοῦσι· πολλοί δέ καί ἐκ τῶν πρεσβυτέρων φυσιούμενοι καί μωροί, τούς αὐχένας ἐπανιστῶσι κατά τῶν οἰκείων ἐπισκόπων, τό πλῆθος συμποσίοις καί κακοθελέσι συμβουλίοις διαγείροντες, ὡς ἀτάκτῳ εὔνοίᾳ τούτους ἑαυτοῖς ἰθυντάς καθιστάνειν· τοῦτο δέ ἐπισήμως εὐκταῖον παρά τῆς ὑμετέρας κατέχομεν διανοίας, πιστότατε ἀδελφέ Αὐρήλιε, ὅτι πολλάκις τάς τοιαύτας ὁρμάς μή προσδεχόμενος ἐκώλυσας. Διά δέ τάς τῶν τοιούτων κακοθελεῖς ἐννοίας, καί τά φαύλως συμφρονούμενα βουλεύματα τοῦτο λέγω, μή ὀφείλειν ἴδιον καθηγητήν δέξασθαι τό πλῆθος τό ἐν τῇ λεγομένῃ παροικίᾳ ὑποκείμενον ἀρχαίῳ ἐπισκόπῳ, καί μηδέποτε ἴδιον ἐπίσκοπον ἐσχηκώς. Διό, ἐάν συμπάσῃ τῇ ἁγιωτάτῃ συνόδῳ ἀρέσκῃ τό παρ᾽ ἐμοῦ, βεβαιωθῇ. Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπε· Τοῦ ἀδελφοῦ καί συνεπισκόπου ἡμῶν τῇ ἐξακολουθήσει οὐκ ἀνθίσταμαι, ἀλλά τοῦτο ἐμέ καί πεποιηκότα καί ποιήσοντα ὁμολογῶ, δηλαδή περί τούς ὁμονοοῦντας, οὐ μόνον τῇ ἐν Καρχηδόνι ἐκκλησίᾳ, ἀλλά καί ἐν πάσῃ τῇ ἱερατικῇ συγκληρώσει. Εἰσί γάρ πλεῖστοι συμπνέοντες τοῖς οἰκείοις πλήθεσιν, ἅτινα, ὡς λέλεκται, ἀπατῶσι κνήθοντες τάς ἀκοάς αὐτῶν, καί κολακεύοντες πρός ἑαυτούς ἀνθρώπους κατεγνωσμένου βίου· μᾶλλον δέ φυσιούμενοι, καί ἐκ τῆς συγκληρώσεως ταύτης ἑαυτούς χωρίζοντες, οἵτινες τῷ ἰδῖῳ πλήθει ἐπερειδόμενοι, πολλάκις συγκληθέντες ἐλθεῖν εἰς σύνδον παραιτοῦνται, ὡς φοβούμενοι μήπως τά τούτων ἀτοπήματα φανερωθῶσι. Λέγω οὖν, ἐάν δοκῇ, ὀφείλομεν παντί τρόπῳ ἀγωνίσασθαι, τούτοις μή μόνον τάς τοιαύτας διοικήσεις μή φυλάττεσθαι, ἀλλά μηδέ τάς οἰκείας ἐκκλησίας τάς κακῶς εἰς αὐτούς περιελθούσας, καί ἵνα αὐθεντικῶς δημοσίᾳ ἐκβάλλωνται, καί αὐτῇ τῇ τῶν πρωτευόντων καθέδρᾳ ἀποκινῶνται», αντιστοιχεί στον 62ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Διορίζει ὁ παρών Κανών, ὅτι τά πλήθη τῶν χριστιανῶν ἐκείνων, ὁποῦ ἄνωθεν καί ἐξ ἀρχῆς δέν εἶχον ξεχωριστόν Ἐπίσκοπον εἰς τήν πόλιν των, νά μή λαμβάνουσι τοῦτον (τόν ὁποῖον ἰθυντήν ὀνομάζει, ὡς ὁδηγοῦντα τούς πιστούς πρός πίστιν καί ἀρετήν) χωρίς τήν γνώμην καί ἄδειαν τοῦ ἄνωθεν καί ἐξ ἀρχῆς ὁρίζοντος αὐτούς Ἐπισκόπου. Ἐπειδή δέ πολλοί Ἐπίσκοποι δέ πολλοί ζητοῦντες νά ἐπισκοπεύουν εἰς τάς τοιαύτας ἀνεπισκοπήτους πόλεις, ἀποφεύγουσι τήν κοινωνίαν τῶν συνεπισκόπων αὐτῶν ἀδελφῶν, (ὑπό τούς ὁποίους, ὡς φαίνεται, ἦτον οἱ τοιαῦται πόλεις), καί ἀφ’ οὗ ἀποδοκιμασθῶσι, καί φανεροί γένουν κατά τήν κακίαν, ζητοῦν μέ βίαν καί τυραννίαν νά δεσπόζωσι τάς τοιαύτας πόλεις, ὡς ἔχοντες τάχα δίκαιον ἐκ παλαιᾶς συνηθείας. Ἀλλά καί ἐπειδή πολλοί Πρεσβύτεροι σηκώνονται ἐναντίον εἰς τούς Ἐπισκόπους των, καί παρακινοῦσι τό πλῆθος μέ τά συμπόσια ὁποῦ τούς κάμνουσι, καί τάς κακάς συμβουλάς, διά νά κατασταίνουν τούς Πρεσβυτέρους τούτους Ἐπισκόπους ἐδικούς των, ἑλκόμενοι ἀπό μίαν τάχα πρός αὐτούς ἄτακτον καί παράνομον ἀγάπην. Διά τούτους λοιπόν ὅλους, λέγει, νά ἀγωνισθῇ ἡ σύνοδος, ὥστε ὁποῦ ὄχι μόνον τά κακῶς διοικηθέντα ταῦτα νά μή φυλαχθοῦν, μηδέ νά γίνωνται εἰς τό ἑξῆς. Ἀλλά καί ἀπό τάς πόλεις ἐκείνας, τάς ὁποίας ἐκράτησαν οἱ τοιοῦτοι τυραννικῶς, φανερά νά ἀποδιώκωνται, καί μέ τῶν ἀρχόντων τήν ἐξουσίαν, καί μέ τῶν Μητροπολιτῶν, ἤ Πατριαρχῶν. Ἢ τό, διοικήσεις νοεῖται, ὅτι οἱ μέ τοιοῦτον τυραννικόν τρόπον ἐπισκοπήσαντες, ὄχι μόνον νά ἀποδιώκωνται ἀπό τάς ληστρικῶς ὑπ’ αὐτῶν ἁρπαχθείσας πόλεις, ἀλλά καί ἀπό τάς προτέρας διοικήσεις αὐτῶν. Οἱ δέ οὕτως ἀποδιωκόμενοι, φανερόν ὅτι καί καθαιροῦνται, κατά τόν νζ΄ τῆς παρούσης. Ἀνάγνωθι καί τόν κζ΄, λα΄, λδ΄ Ἀποστολικόν, καί τόν στ΄ Σαρδικῆς.
