Ὅτι οὐ δεῖ ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ μαρτύρων γενέθλια ἐπιτελεῖν, ἀλλά τῶν ἁγίων μαρτύρων μνήμας ποιεῖν ἐν τοῖς σαββάτοις καί ταῖς Κυριακαῖς.
Ἀνάγνωθι τόν νβ΄ κανόνα τῆς στ΄ συνόδου καί τόν μθ΄ τῆς παρούσης συνόδου, διδάσκοντας κατά μόνα τά σάββατα καί τάς Κυριακάς τελείαν θυσίαν γίνεσθαι ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς ὅλης Τεσσαρακοστῆς, κατά δέ τάς λοιπάς διά προηγιασμένων τελεῖσθαι τήν θείαν ἱεροτελεστίαν. Ὡς δέ τινος εἰπόντος, μή ὀφείλειν κωλύεσθαι δι’ ὅλης τῆς Τεσσαρακοστῆς διά θυσίας γίνεσθαι τάς τῶν ἁγίων μαρτύρων μνήμας, ὡς μηδέ χαροποιούς οὔσας, ἀλλά μόνα κωλύεσθαι τά γενέθλια τούτων, ὡς χαροποιά καί πανηγύρεων πρόξενα∙ ὥρισαν οἱ Πατέρες, μήτε ἐν ταῖς μνήμαις, μήτε ἐν τοῖς γενεθλίοις τῶν μαρτύρων, καθ’ ὅλην τήν Τεσσαρακοστήν διά θυσίας πανηγυρίζειν, ἀλλά κατά μόνα τά σάββατα καί τάς Κυριακάς τάς ἑορτάς τούτων ποιεῖν. Σημείωσαι τοίνυν, ὅτι ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος, οὐδέ μνῆμαι κατοιχομένων γίνονται δι’ ὅλης τῆς Τεσσαρακοστῆς, ἄνευ τοῦ σαββάτου. Μηδέ μνείας μαρτύρων τελεῖν, εἰ μή Κυριακαῖς τε, καί σάββασιν. Ἐν τῇ Τεσσαρακοστῇ, ἄνευ σαββάτου καί Κυριακῆς, οὐδέ μαρτύρων μνεῖαι τελοῦνται. Ἀκόλουθος εἶναι καί ὁ παρών μέ τόν ἀνωτέρω μθ΄ λέγει γάρ, ὅτι δέν πρέπει εἰς τάς ἄλλας ἡμέρας τῆς μ΄ νά ἐπιτελοῦμεν τά γενέθλια1 καί τάς μνήμας, καί ἑορτάς τῶν Μαρτύρων διά λειτουργίας τελείας. Ἀλλά νά ἐπιτελοῦμεν ταύτας δι’ αὐτῆς ἐάν τύχουν εἰς τά Σάββατα, καί τάς Κυριακάς τῆς αὐτῆς μ΄. Χαροποιά γάρ καί λυτικά τῆς νηστείας ὄντα τά γενέθλια, καί αἱ ἑορταί αὐτῶν, ἀνοίκειον μέν εἶναι νά γίνωνται εἰς τάς πενθίμους ἡμέρας τῆς μ΄ οἰκεῖον δέ νά ἐπιτελοῦνται εἰς τάς ἀνεσίμους καί χαροποιάς αὐτῆς ἡμέρας, ὁποῖαι εἶναι τό Σάββατον, καί ἡ Κυριακή. Ὅρα καί τόν ξθ΄ Ἀποστολικόν. 1Ἀπό τόν λόγον τοῦτον τοῦ κανόνος ἴσως ἤθελεν ὑπολάβῃ τινάς, ὅτι οἱ τότε Χριστιανοί ἑώρταζον καί τάς ἡμέρας, εἰς τάς ὁποίας ἐγεννήθησαν οἱ Μάρτυρες. Εἰς δέ τούς καθ’ ἡμᾶς καιρούς ἄλλο γενέθλιον ἁγίου εἰς τήν ἐκκλησίαν δέν ἐορτάζεται, εἰμή μόνον τό τοῦ Προδρόμου. Τό γάρ τοῦ Χριστοῦ γενέθλιον, καί τό τῆς Θεοτόκου, ὡς ὑπερέχοντα τῶν κοινῶν ἁγίων, ἀφίημι. Ὅμως γενέθλια Μαρτύρων φαίνεται νά λέγῃ ὁ κανὼν τάς ἡμέρας, κατά τάς ὁποίας τόν διά μαρτυρίου θάνατον ἔλαβον∙ ἐπειδή καί ὁ θάνατος, γενέθλιος, ἤ γενέσιος ἡμέρα ὀνομάζεται. Καί ὅρα τόν Βαρῖνον ἐν τῇ λέξει, γενέθλιος. Δι’ ὅ καί ὁ Εὐσέβιος τήν ἡμέραν τοῦ μαρτυρίου (ἤτοι τοῦ θανάτου) γενέθλιον ὀνομάζει. Οὕτω γάρ φησι περί τοῦ Πολυκάρπου Σμύρνης. «Παρέξει ὁ Κύριος ἐπιτελεῖν τήν τοῦ μαρτυρίου αὐτοῦ (τοῦ Πολυκάρπου δηλαδή) ἡμέραν γενέθλιον» (βιβλ. δ΄, κεφ. ιε΄). Ὅθεν αἱ μνῆμαι τῶν ἁγίων Μαρτύρων, καί τά γενέθλια, ἐκ παραλλήλου φαίνονται νά ᾖναι εἰς τόν παρόντα κανόνα, καί ταὐτοσήμαντα, λέγεται δέ ὁ θάνατος τῶν Μαρτύρων γενέθλιος ἡμέρα, διότι μέ τόν πρόσκαιρον τοῦτον θάνατον, ἐγεννήθησαν εἰς τήν ὄντως ζωήν∙ καί δι’ ὅτι ἕκαστος τῶν Μαρτύρων ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς μνήμης αὐτοῦ ἀνεγεννήθη, λαβὼν τό διά μαρτυρίου βάπτισμα. Ὁ δευτέροις ῥύποις οὐ μολύνεται, κατά τόν θεολόγον Γρηγόριον (λογ. περί βαπτίσμ.). Ὅθεν καί τά εἰς τάς μνήμας τῶν Μαρτύρων γινόμενα τραπέζια, Γενεθλιακά ὠνομάζοντο. Καί ὅρα τήν ὑποσημείωσιν τοῦ οδ΄ τῆς στ΄.
