Εἴ τις ἐπίσκοπος ἤ πρεσβύτερος, ἤ διάκονος, ἤ ὅλως τοῦ καταλόγου τοῦ ἱερατικοῦ, γάμου, καί κρεῶν, καί οἴνου, οὐ δι᾿ ἄσκησιν, ἀλλά διά βδελυρίαν ἀπέχηται, ἐπιλαθόμενος ὅτι πάντα καλά λίαν, καί ὅτι ἄρσεν καί θῆλυ ἐποίησεν ὁ θεός τόν ἄνθρωπον, ἀλλά βλασφημῶν διαβάλλῃ τήν δημιουργίαν, ἤ διορθούσθω, ἤ καθαιρείσθω, καί τῆς ἐκκλησίας ἀποβαλλέσθω. Ὡσαύτως καί λαϊκός.
Τό μέν δι’ ἐγκράτειαν ἀπέχεσθαι γάμου, καί κρεωφαγίας, καί οἰνοποσίας, ἀποδεκτόν∙ τό δέ ταῦτα βδελύττεσθαι, καί ὡς βλαβερά πρός ψυχήν ἀποσείεσθαι, οὐκ ἀνέγκλητον∙ οὐδέν γάρ τῶν παρά Θεοῦ γενομένων κακόν∙ ἀλλ’ ἡ τούτων παράχρησις, βλαβερόν. Εἰ δέ κακίας αἰτία ἦν ἡ γυνή, καί ὁ οἶνος, καί τά λοιπά, οὐκ ἄν παρήχθησαν παρά τοῦ Θεοῦ. Ὥστε ὁ διαβάλλων τά ποιήματα τοῦ Θεοῦ, κατά τῆς αὐτοῦ βλασφημεῖ δημιουργίας. Λοιπόν ὁ τοιοῦτος διορθώσεως δεῖται∙ εἰ δέ μή διορθοῦται, καθαιρεθήσεται, καί τῆς ἐκκλησίας ἀποβληθήσεται∙ οὐ μόνον γάρ καθαιρέσεώς ἐστιν ἄξιος, ἀλλ’ οὐδέ προσδεκτέος εἰς ἐκκλησίαν, ὡς αἱρετικός. Τόν ἔννομον γάμον ἡ ἐκκλησία οὐκ ἀποσείεται, ὅτι διά τοῦτο καί ὁ Θεός ἄρσεν καί θῆλυ ἐποίησεν∙ οὐδέ τούς κρεωφαγοῦντας, καί οἴνῳ χρωμένους βδελύττεται, εὐκαίρως πάντα ποιοῦντας, καί καθώς τά ἱερά παραδιδόασι λόγια∙ οὐδέν γάρ, φησί, τῶν παρά Θεοῦ γενομένων, κακόν∙ ἀλλά πάντα καλά ἐν καιρῷ αὐτῶν∙ ἀλλ’ οὐδέ τούς ἀπεχομένους τούτων αὖθις δι’ ἄσκησιν κολάζει. Διό προσεκτέον τίνι τρόπῳ τούτων ἀπέχεταί τις∙ καί εἰ μέν, ὡς οἱ ἀθεώτατοι Βογόμιλοι, διά βδελυρίαν, καί διά τό γενέσθαι παραίτια κακοῦ τοῖς κακῶς παραχρωμένοις αὐτοῖς, καθαιρεθήσεται, μετά παραγγελίαν μή διορθούμενος∙ μᾶλλον δέ καί τῆς ἐκκλησίας γενήσεται ἐκκήρυκτος, ὡς βλασφημῶν κατά τῶν τοῦ Θεοῦ κτισμάτων. Εἰ δέ δι’ ἄσκησιν, καί εὐλάβειαν ἀπέχεται τούτων, οὐ κατακριθήσεται∙ διά γάρ τοῦτο καί πολλοί μοναχοί ἐπί χρόνοις ἱκανοῖς δι’ ἐγκράτειαν μήτε τυροῦ, μήτε ὠοῦ, μήτε οἴνου γευσάμενοι, ἕν τισι καιροῖς αὐτῶν ἀπεγεύσαντο, καί ἅπαν καχύποπτον περιεῖλον σκάνδαλον, ὡς ὁ μακάριος ἐκεῖνος ἡσυχαστής, ὁ Σεσιδηρωμένος λεγόμενος, καί ὁ χρηματίσας ἐπίσκοπος Ἐλαίας μοναχός Θεόδουλος, ἐπί συνόδου, διά περιαίρεσιν σκανδάλων καί φλυαρίας κακῶν τινων, τυροῦ καί ὠοῦ γευσάμενοι. Κληρικός ἅπας, οἶνον, καί κρέα, καί γάμον, μή δι’ ἄσκησιν βδελυσσόμενος, εἰ μή διορθοῖτο, ἐκκήρυκτος. Τοῦτ’ ἔστι καθαιρεῖται ὁ τοιοῦτος, καί τῆς ἐκκλησίας ἐκβάλλεται. Ἐπειδή, πάντα εἶναι καθαρά εἰς τούς καθαρούς τήν συνείδησιν. Καί πᾶν κτίσμα Θεοῦ, εἶναι κακόν, καί οὐδέν ἀπόβλητον μετά εὐχαριστίας λαμβανόμενον, καθὼς λέγει ἰδίᾳ ὁ Παῦλος. Καί κᾀνένα δέν εἶναι κοινόν, ἤ ἀκάθαρτον κατά τήν ἐδικήν του φύσιν καί ὀντότητα. Διά τοῦτο καί οἱ θεῖοι Ἀπόστολοι εἰς τόν παρόντα Κανόνα αὐτῶν κοινῶς διορίζουσιν, ὅτι ὅποιος Ἐπίσκοπος, ἤ Πρεσβύτερος, ἤ Διάκονος, ἤ ὅλως ἐκ τοῦ καταλόγου ὑπάρχων τῶν Ἱερέων, καί Κληρικῶν, ἀλησμονήσας ὅτι πάντα ὅσα ἐποίησεν ὁ Θεός εἶναι πολλά καλά. Καί ὅτι ἐποίησεν ὁ Θεός τόν ἄνθρωπον ἄρσεν καί θῆλυ, ἤθελεν ἀπέχῃ ἀπό τόν γάμον, καί ἀπό τήν βρῶσιν τοῦ κρέατος, καί τήν πόσιν τοῦ οἴνου, ὄχι διά ἄσκησιν καί ἐγκράτειαν τῆς σαρκός,1 ἀλλά διά τί συγχαίνεται ταῦτα, καί μέ τόν τρόπον τοῦτον βλασφημεῖ καί διαβάλλει τήν δημιουργία τοῦ Θεοῦ, ὅτι εἶναι ἀκάθαρτος καί κακή, ὁ τοιοῦτος λέγω ἤ ἂς διορθωθῇ καί ἂς μάθῃ νά μή βδελύττηται ταῦτα καί ἀποστρέφηται, στοχαζόμενος, ὅτι οὔτε ὁ γάμος, καί ἡ νόμιμος μετά γυναικός συνάφεια εἶναι βλαβερά, οὔτε τά κρέατα, οὔτε ὁ οἶνος, ἀλλ’ ἡ κακή τούτων μεταχείρησις. Διότι ἂν ἦτο κακά καί βλαβερά δέν ἤθελαν δημιουργηθοῦν ἀπό τόν Θεόν ὅστις εἶναι φύσει ἀγαθός. Εἰ δέ καί δέν διορθωθῇ, ἂς καθῄρηται, καί ἐν ταὐτῷ ἀπό τήν Ἐκκλησίαν ἂς ἀφορίζηται. Ὁμοίως δέ καί ὅποιος λαϊκός ἤθελε συγχαίνεται ταῦτα ἂς ἀφορίζηται. 1Τόσον ἀπό τόν παρόντα Ἀποστολικόν, ὄσο καί ἀπό τόν ιδ΄ τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ, ὀρθόν καί ἀληθέστατον ἕπεται πόρισμα, ὅτι, τινές καί Ἐπίσκοποι, καί Πρεσβύτεροι, καί Διάκονοι, οἱ μή ὄντες μοναχοί καί τῷ τότε καιρῷ, καί τώρα, ἐξ οἰκείας θελήσεως δέν ἔτρωγαν κρέας, οὔτε τρώγουσιν. Ὄχι διά βδελυρίαν, ἤ ἄλλην τινά κακοφροσύνην αἱρετικήν. Ἄπαγε (τῶν Ἑλλήνων γάρ τοῦτο ἦτον ἴδιον, οἱ ὁποῖοι διά τοῦτο κρέας δέν ἔτρωγον, διά τί ἐδόξαζον ὅτι τά ἄλογα ζῶα ἔχουσι ψυχήν, ὅθεν οὐδέ νά τά σφάζουν ἐτόλμουν, καθὼς ἀναφέρει ὁ Πλούταρχος. Ἀλλά καί τῶν Μαρκινιαστῶν, καί ἁπλῶς τῶν Μανιχαίων, κατά τόν Ἐπιφάνειον∙ καί τῶν Ἐγκρατιτῶν, κατά τόν Βασίλειον∙ καί τῶν Βογομίλων, κατά τόν Βαλσαμῶνα) ἀλλά δι’ ἄσκησιν, καθὼς ἀναφέρει ὁ παρών Κανών, καί δι’ ἐγκράτειαν τῆς σαρκός, κατά τόν ιδ΄ τῆς Ἀγκύρας: εἶπα, οἱ μή ὄντες μοναχοί Ἐπίσκοποι, καί Πρεσβύτεροι, καί Διάκονοι, ὅτι εἶχον θέλημα νά ἐγκρατεύωνται τό κρέας, ἤ νά τό ἐσθίωσιν. Ἀφ’ οὗ δέ ἐσυνειθίσθη εἰς τήν τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίαν ἡ τοιαύτη ἐπωφελεστάτη συνήθεια νά μή γίνωνται τινές Ἐπίσκοποι, πρό τοῦ νά γένουν μοναχοί (ἥτις βεβαιοῦται ἀπό τά λόγια ὁποῦ εἶπον ὁ τε Καισαρείας, καί ὁ Χαλκηδόνος, πρός τόν τοποτηρητήν τοῦ Πάπα Ἰωάννου ἐν τῇ ἐπί Φωτίου γενομένῃ συνόδῳ, ἔχοντα οὕτω∙ Καί ἐν τῇ Ἀνατολῇ εἴτις μή μοναχός ἐγένετο, οὐ γίνεται Ἐπίσκοπος, ἤ Πατριάρχης. Καί πάλιν∙ Ἐν τῷ καιρῷ τῆς τούτου (τοῦ Φωτίου δηλ.) Ἀρχιερωσύνης, πολλοί συνεψηφίσθησαν καί Κληρικοί μοναχοί). Καί ὁ Θεσσαλονίκης Συμεὼν (κεφ. σξστ΄) λέγει, ὅτι ἡ Ἐκκλησία τούς περισσοτέρους τῶν μελλόντων γίνεσθαι Ἐπισκόπων, μοναχούς ποιοῦσα πρότερον, οὕτως Ἐπισκόπους καθιστᾶ. Ὅρα καί τήν ὑποσημ. τοῦ π΄ Ἀποστολικοῦ. Ἀφ’ οὗ λέγω, ἡ τοιαύτη συνήθεια ἐπεκράτησε, μήτε αὐτούς κρεωφαγεῖν δεῖ, (λέγει ὁ Ἀοίδιμος Δοσίθεος ἐν τῇ δωδεκαβίβλῳ σελ. 779, ἤτοι ὁ Πατριάρχης πρός τούς Πατριάρχας, καί ὁ Ἀρχιερεύς πρός τούς Ἀρχιερεῖς, οὐκ ἐγὼ) καί ὅσοι καταλύουσι, παρά τό πρέπον ποιοῦσιν. Ἐπειδή μέγιστον τοῖς ἁπλοῖς τῶν Χριστιανῶν προξενοῦσι σκάνδαλον. Καί πρός τούτοις πᾶσι. Δι’ ὃ καί ὁ Κεδρηνός κατηγορεῖ τόν Ἐπίσκοπον τοῦ Κοπρωνύμου Κωνσταντῖνον, τόν Πατριάρχην, ὅτι ἀπό μοναχοῦ ἐγένετο στεφανίτης, ἤτοι κληρικός, καί ἐκρεωφάγει. Εἰ δέ οἱ Ἀρχιερεῖς, κατά τόν Ἀρχιερέα τοῦτον καί Πατριάρχην Δοσίθεον, δέν πρέπει νά κρεωφαγῶσι, πόσον μᾶλλον οἱ μοναχοί; οἵτινες διά τρία αἴτια μάλιστα πρέπει τοῦ κρέατος νά ἀπέχουσι. Πρῶτον διά τί ὁ σκοπός καί τό τέλος τοῦ μοναχικοῦ ἐπαγγέλματος εἶναι σωφροσύνη, παρθενία, καί τοῦ σώματος χαλιναγωγία καί ὑποπιεσμός. Ἡ δέ τοῦ κρέατος βρῶσις λιπαρώτατη οὖσα ἀπό ὅλα τά φαγητά, ἑπομένως ἐναντιώνεται εἰς τήν σωφροσύνην καί παρθενίαν, ταὐτόν εἰπεῖν, ἐναντιώνεται εἰς τόν σκοπόν καί τέλος αὐτό, μέ τό νά γαργαλίζῃ τήν σάρκα, καί νά ἀσυκώνῃ πόλεμον ἀτόπων ὀρέξεων καί ἐπιθυμιῶν κατά τῆς ψυχῆς. Καί ἄν, κατά τόν Βασίλειον, οἱ μοναχοί πρέπει νά μεταχειρίζωνται ὄχι τήν παχεῖαν δίαιταν, ἀλλά τήν ὀλίγον τό τρόφιμον ἔχουσαν, καί ἂν οὔτε τά ἡδύτερα τῶν φαγητῶν πρέπει νά τρώγωσιν, ὡσάν ὁποῦ ταῦτα εἶναι φιληδονία, κατά τόν αὐτόν ἅγιον (ὅρα κατά Πλάτ. οα΄) πῶς εἶναι πρέπον νά τρώγωσι κρέας, τό ὁποῖον εἶναι καί παχύτατον ἀπό ὅλα τά φαγητά, καί τροφιμώτατον, καί ἡδύτατον; Δεύτερον, δέν πρέπει οἱ μοναχοί νά κρεωφαγῶσι, διά τί παραβαίνουσι τήν ἀρχαιοτάτην ταύτην παρά τοῖς μοναχοῖς συνήθειαν, λέγω δή τήν τοῦ κρέατος ἀποχήν. Ὅτι δέ παλαιοτάτη ἐστίν ἡ τοιαύτη κεχαριτωμένη συνήθεια, καί πρό τῶν χρόνων τῆς Βασιλίσσης Θεοφανοῦς, φανερόν εἶναι καί ἀπό τήν μαρτυρίαν ὁποῦ εἴπομεν ἀνωτέρω. Ὁ γάρ Κοπρώνυμος ἧτο πρό τῆς Θεοφανοῦς ἑκατονπεντήκοντα χρόνους. Διηγεῖται δέ καί ὁ θεῖος Χρυσόστομος (ἐν τῷ α΄ λόγῳ πρός Θεόδωρον ἐκπεσόντα) ὅτι ἕνας μοναχός εἰς τάς ἐρήμους εὑρισκόμενος, παρεκάλει τόν συγκάτοικόν του νά ὑπάγῃ νά τοῦ φέρῃ κρέας νά φάγῃ. Εἰ δέ καί δέν ἤθελε νά ὑπάγῃ (διά τό ἄτοπον δηλ. καί ἐμποδισμένον ζήτημά του) ἐφοβέριζεν ὅτι αὐτός μόνος ἔχει νά καταβῇ εἰς τό παζάρι. Καί ἀλλαχοῦ ὁ αὐτός, διηγούμενος τάς συνηθείας τῶν τότε Μοναστηρίων, λέγει «Πάντα ἐκεῖ καθαρά κνίσσης, αἱμάτων» (λόγ. ιδ΄ τῆς πρός Τιμόθ. σελ. 395. τόμ. δ΄). Ἱστορεῖ καί ὁ Νικηφόρος Γρηγορᾶς ἐν τῇ Ῥωμαϊκῇ ἱστορίᾳ ὅτι ἡ γυνή Ἰωάννου τοῦ Γλυκέως καί λογοθέτου ἔγινε μοναχή, καί ἐζήτει νά γένῃ καί ὁ ἀνήρ αὐτῆς μοναχός. Ὁ δέ βασιλεύς λίαν αὐτόν ἀγαπῶν τόν ἐμπόδισεν. Ἐπειδή ἔχωντας κακοχυμίας εἰς τά ἄρθρα βασανιζόμενον κατά καιρούς, ἀνάγκη ἦτο νά τρώγῃ κρέας, κατά τήν γνώμην τῶν ἰατρῶν, ἀφ’ οὗ δέ ἤθελε γένῃ μοναχός, τοῦτο πλέον νά κάμῃ δέν ἦτον ἔννομον καί ἐπαινετόν. Καί ὁ Θεσσαλονίκης δέ θεῖος Γρηγόριος φανερῶς λέγει ὅτι ἡ κρεωφαγία εἶναι ἐμποδισμένη ἀπό τούς μοναχούς. (λόγῳ α΄ τῶν ὑστέρων ὑπέρ τοῦ ἱερῶς ἡσυχαζόντων) ὁ δέ βασιλεύς Νικηφόρος ὁ Βοτανειάτης γενόμενος μοναχός, ἀφ’ οὗ ἔχασε τήν Βασιλείαν, καί ἐρωτηθείς, ἐάν μεγαλοψύχως ὑποφέρῃ τήν καλογερικήν ζωήν, ἀπεκρίθη οὕτω «Μόνη ἡ ἀποχή τοῦ κρέατος πικραίνει με, περί δέ τῶν ἄλλων μικρά μοι φροντίς». (Μελέτ. Ἀθηνῶν Ἐκκλησ. ἱστορ. τομ. β΄, σελ. 414) καί ὁ βίος δέ Ἰωάννου τοῦ τῆς Κλίμακος λέγων ὅτι ὁ ἅγιος ἤσθηεν ἅπαντα, ἃ ἀμέμπτως ἐφεῖται τῷ ἐπαγγέλματι, τοῦτο βεβαιοῖ. Ὅρα καί τόν Εὐεργετικόν σελ. 425, ἀλλά τι ταῦτα λέγω φέρωντας μαρτυρίας ἐκ τῶν ἀνθρώπων; αὐτή ἡ Κυρία Θεοτόκος ἐμαρτύρησε μόνη της: πόσον καί ἀρχαία, καί ψυχωφελεστάτη εἶναι ἡ τοῦ κρέατος ἀποχή, παραγγείλασα διά θαυματουργίας πρός τόν ἁγιώτατον ἐκεῖνον Δοσίθεον, ἔτι παιδίον ὄντα, πρός τοῖς ἄλλοις, καί νά μή τρώγῃ κρέας, καθὼς τοῦτο διηγεῖται ὁ σοφός Ἀββᾶς Δωρόθεος. Σφραγίς δέ τῶν εἰρημένων τούτων, ἂς ᾖναι ὁ λδ΄ Κανὼν τοῦ ἁγίου Νικηφόρου τοῦ Ὁμολογητοῦ, λέγων φανερῶς ταῦτα ἀνίσως μοναχός ῥίψῃ τό ἅγιον σχῆμα, κρεωφαγήση, καί λάβῃ γυναῖκα, ὁ τοιοῦτος ἐάν δέν μετανοῇ, πρέπει νά ἀναθεματισθῇ, ἤ στανικῶς ἐνδυόμενος τό σχῆμα, νά κλείηται μέσα εἰς Μοναστήριον. Γράφει δέ καί ὁ Βουλγαρίας Θεοφύλακτος κατά τῶν μοναχῶν τῶν Λατίνων καί κατηγορεῖ αὐτούς πῶς ἔτρωγαν τό ζωμί τοῦ κρέατος, καί ἀκολούθως ἀποβάλλει τήν κρεωφαγίαν τῶν μοναχῶν ὡς μή προσηκόντως γινομένην. Λέγει δέ καί ὁ ἅγιος Μελέτιος ὁ ὁμολογητής ἐν τῷ κατ’ αὐτόν ἀλφαβηταλφαβήτῳ, ὅτι ὅλοι μέν καί λαϊκοί καί μοναχοί ἔχουν χρέος νά φυλάττουν τάς τοῦ Θεοῦ ἐντολάς. Οἱ δέ μοναχοί ἑξαιρέτως πρέπει νά ἔχουν τήν παρθενίαν, τήν φυγήν τοῦ κόσμου, καί τήν τοῦ κρέατος ἀποχήν, οὕτω λέγων∙ «Πάντες τηρεῖν τάς προσταγάς ὀφείλομεν τοῦ κτίστου, Τοῦτο καί μόνον μοναχοῖς πρόσεστιν ἐξαιρέτως∙ τοῦτο καί μόνον ἔχουσι προσφέρειν τῷ Δεσπότῃ. Τήν παρθενίαν, τήν φυγήν τῶν κοσμικῶν πραγμάτων, τήν ἀποχήν τοῦ κρέατος, τήν στένωσιν καί θλῖψιν». Τρίτον δέ καί τελευταῖον, δέν πρέπει νά τρώγουν οἱ μοναχοί κρέας, ἂν ὄχι τόσον διά τί εἶναι ἐμπόδιον πρός τόν σκοπόν καί τό τέλος τοῦ μοναχικοῦ πολιτεύματος, ἂν ὄχι τόσον διατί εἶναι ἐναντίον τῆς ἀρχαιοτάτης παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας καί τῶν Πατέρων, ἀλλά περισσότερον, διά τό κοινόν σκάνδαλον ὁποῦ προξενεῖ εἰς τάς καρδίας τῶν πολλῶν. Οἱ μοναχοί τρώγουν κρέας. Τούτη εἶναι μία πρότασις ὁποῦ καί ἐκ μόνης ἀκοῆς γίνεται πρόσκομμα εἰς πολλούς. Διότι τόσον ὁ Ἀπόστολος ἀπό τό ἕνα μέρος ἔλεγεν «Οὐ μή φάγω κρέας εἰς τόν αἰῶνα, ἐάν μή τόν ἀδελφόν μου σκανδαλίσω»∙ καί πάλιν καλόν τό μή φαγεῖν κρέας, μηδέ πιεῖν οἶνον, μηδέ ἐν ᾧ ὁ ἀδελφός σου προσκόπτει, ἤ σκανδαλίζεται, ἤ ἀσθενεῖ. Ὅσον καί ὁ Ἀββᾶς Ποιμήν ἀπό τό ἄλλο, εὑρισκόμενος τότε εἰς τράπεζαν, ἔχουσαν κρέας, δέν ἠθέλησε νά φάγῃ, εἰπών, ὅτι τοῦτο τό κάμνει διά νά μή προξενήσῃ σκάνδαλον εἰς τούς ἐκεῖσε Χριστιανούς. Εἰ δέ καί οἱ κρεωφαγοῦντες ἡμέτεροι μοναχοί διά νά ἐλευθερωθοῦν ἀπό τόν ἔλεγχον τῆς συνειδήσεως προτείνουσιν, ὅτι καί ὁ Βασίλειος λέγει (διατάξει κστ΄) πῶς ἐσυγχωρήθη ὑπό τῶν Πατέρων, νά βάλλεται εἰς τά λάχανα, ἤ ὄσπρια, προσέψημα ταριχευτόν, ταὐτόν εἰπεῖν ξύγγι ἀλατισμένον ὕειον, ἀλλά δή καί ὁ Παχώμιος ἔτρεφε χοίρους εἰς τό Μοναστήριον, καί ὁ Συμεὼν ὁ νέος Θεολόγος ἔτρεφε περιστεράς. Ἂς μάθωσιν, ὅτι τάς προφασιολογίας ταύτας προτείνουσι παρομοίως καί οἱ τῶν Λατίνων μοναχοί. Πρός μέν οὖν τό τοῦ μεγάλου Βασιλείου, ῥητέον∙ ὅτι ἐσυγχωρήθη ναί, παρά τῶν ἐν τῷ Πόντῳ ἀσκουμένων, νά βάλλεται εἰς τά ὄσπρια τό τοιοῦτον ξύγγι, πρῶτον μέν, ἐξανάγκης, τό νά μήν εὑρίσκετο εἰς ἐκεῖνα τά μέρη ἔλαιον, κατά τόν Δοσίθεον. Δεύτερον∙ διατί, ὡς λέγουσί τινες, ἠκολούθει ἀσθένεια εἰς τούς ἀδελφούς ἀπό τό πάντῃ ἀνάρτυτον φαγητόν∙ τρίτον, διατί καί τόσον ὀλίγον ἐβάλετο, ὁποῦ τελείως δέν ἐπροξένει κᾀμμίαν ἡδονήν, οὔτε ὅλως ἐψήνετο, κατά τά λόγια τοῦ ἁγίου. Τό γάρ ἐλάχιστο ἐκεῖνο τμῆμα εἰς τοσοῦτον πλῆθος ὕδατος, ἤ σπερματώδους, εἱ τύχοι βρώματος ἐμβληθέν, οὐ τρυφῆς ἐστι κατηγόρημα, ἀλλά ἀκριβεστάτη τῶν ἀσκητῶν καί ταλαίπωρος ὄντως ἐγκράτεια. Καί τέταρτον, ὅτι, ἂν καί τοῦτο λέγει ὁ Βασίλειος, ἀλλ’ οὐ παρά τοῦτο καί τήν κρεωφαγίαν συγχωρεῖ. Μάλιστα δέ ὅλον τό ἐναντίον, ἀποβάλλει μέν τήν παχεῖαν δίαιταν, ὡς εἴπομεν, καί τά παραρτύματα, καί τά ἡδύτερα φαγητά φιληδονίαν καλεῖ. Ἐπαινεῖ δέ τήν ὀλίγον τρόφιμον ἔχουσαν βρῶσιν, καί τά εὐτελέστατα καί εὐπόριστα φαγητά, ὅτι λογῆς εἶναι τό ἔλαιον καί ὁ οἶνος καί τά ὄσπρια καί τά τοιαῦτα. Πρός δέ τό τοῦ ἁγίου Παχωμίου, καί τοῦ ἁγίου Συμεών, ῥητέον, ὅτι ταῦτα ἔτρεφον πρῶτον μέν διά τούς ξένους, καί δεύτερον διά τούς ἀσθενοῦντας μοναχούς∙ κατά τόν Δοσίθεον. Καθὼς διά τούς ἀσθενεῖς εἶχον καί λουτρά εἰς τά μοναστήριά των. Ἀλλά καί τώρα ἐάν ἀσθενῇ τις μοναχός εἰς κίνδυνον θανάτου, καί λάβῃ παραγγελίαν ἀπό τόν ἰατρόν νά φάγῃ κρέας, δέν κατακρίνεται ἐάν φάγῃ, ὅτι μεταχειρίζεται τοῦτο πρός ἰατρείαν, καί ὄχι πρός ἡδονήν καί γαστριμαργίαν. Εἶδε καί εἴπῃ τις, ὅτι ἡ ἐν Γάγγρᾳ σύνοδος ἐν τῷ β΄ αὐτῆς Κανόνι ἀναθεματίζει τόν κατακρίνοντα ἐκεῖνον ὁποῦ τρώγει κρέας. Ἀλλ’ ἡ αὐτή σύνοδος ἀπολογεῖται πάλιν ἐν τῷ κα΄ Κανόνι, ὅτι εἶπε τοῦτο διά ἐκείνους ὁποῦ δέν τρώγουν κρέας ὄχι διά ἄσκησιν, ἀλλά διά ὑπερηφάνειαν, ἤ καί διά βδελυρίαν∙ καί προσθέτει λέγουσα «Ἡμεῖς καί ἐγκράτειαν μετά σεμνότητος καί θεοσεβείας γινομένην ἀποδεχόμεθα. Ἐπειδή δέ αἱρετικοί, οἱ ὀνομαζόμενοι ἐγκρατευταί, οἵτινες ἐσυγχαίνοντο τά κρέατα καί δέν τά ἔτρωγαν προβάλλουσιν εἰς ἡμᾶς, τό, διατί δέν τρώγομεν καί ἡμεῖς ὅλων τῶν ζώων τό κρέας, ἀποκρίνεται ὁ μέγας Βασίλειος πρός αὐτούς λέγων. Καν. πστ΄ ὅτι κατά μέν τήν ἀξίαν, ὅλα τά κρέατα ὡς λάχανα χόρτου λογίζονται κοντά εἰς ἡμᾶς, ὡς εἶπεν ὁ Θεός. Ὡς λάχανα χόρτου δέδωκα ὑμῖν τά πάντα. Κατά δέ τήν διάκρισιν τοῦ συμφέροντος, καθὼς δέν τρώγομεν ὅλα ἁπλῶς χορτάρια, ἀλλά μόνον τά ἀβλαβῆ καί ὠφέλημα∙ ἔτζι οὔτε ὅλα τά κρέατα τρώγομεν, ἀλλά μόνον τά ἀβλαβῆ καί χρήσιμα, εἰς τήν ὑγείαν τοῦ σώματος. Διότι χόρτον εἶναι καί τό κώνειον, καί τό ὑποσκίαμον. Κρέας εἶναι καί τοῦ γυπός, καί σκύλου τό κρέας, ἀλλά καθὼς δέν τρώγει τις φρόνιμος τό κώνειον καί τό ὑοσκίαμον, διά τί εἶναι φαρμακερά καί θανατηφόρα: ἔτζι παρομοίως δέν ἤθελε φάγῃ τινάς σκύλον, ἤ γύπα, διατί εἶναι καί βλαβερά εἰς τήν ὑγείαν, καί ἄνοστα εἰς τήν γεῦσιν. Ἔξω μόνον ἂν εὑρίσκηται εἰς μεγάλην ἀνάγκην καί πεῖναν. Τότε γάρ, ἐάν φάγῃ καί σκύλον, ἤ γύπα, δέν ἁμαρτάνει. Καθ’ ὅτι αὐτά δέν εἶναι ἐμποδισμένα ἀπό τήν νέαν γραφήν. Οἱ γάρ Ἀπόστολοι, ἐν μέν ταῖς πράξεσι (κεφ. κε΄ 29) ἐμπόδισαν νά μή τρώγῃ τινάς μόνον τά εἰδωλόθυτα, καί τό αἷμα, καί τό πνικτόν, ἐν δέ τῷ ξγ΄ Κανόνι ὁμοίως ἐμπόδισαν νά μή τρώγῃ τινάς θνησιμαῖον, καί αἷμα. Εἰ δέ καί ἀνίσταταί τις λέγων, ὅτι ὁ Κύων καί ὁ Γύπας ὀνομάζονται ἀκάθαρτα ἀπό τήν παλαιάν γραφήν. Ἀποκρινόμεθα ὅτι, ὄχι διατί εἶναι βδελυκτά καί συγχαμερά ἔτζι ὀνομάζονται∙ οὐδέν γάρ κοινόν ἤ ἀκάθαρτον εἰς τήν ἑαυτοῦ φύσιν εἶναι, εἴπομεν. Ἀλλ’ ἔτζι ὀνομάζονται διά τρεῖς αἰτίας. Ἡ πρώτη καί κυριωτάτη αἰτία εἶναι, καθὼς ἀνωτέρω τήν ἡρμήνευσεν ὁ μέγας Βασίλειος, διατί ὅλα τά ἀκάθαρτα εἶναι βλαβερά εἰς τήν ὑγείαν τοῦ σώματος ἀλλά καί τῶν ἰατρῶν παῖδες αὐτό τοῦτο προσβεβαιοῦσι. Δευτέρα, διατί ἔτζι νομίζονται κοντά εἰς τήν ὑπόληψιν τῶν πολλῶν ἀνθρώπων, κατά τόν Προκόπιον. Καί τρίτη, διά νά μή προσκυνήσωσιν αὐτά οἱ Ἰουδαῖοι ὡς θεούς, κατά τόν Θεοδώρητον. Ὥστε ἀγαπῶντας ὁ Θεός τήν ὑγείαν τοῦ σώματος μας, καί θέλωντας νά μᾶς κάμῃ νά μή τά τρώγωμεν, τά ὠνόμασεν ἀκάθαρτα, ἵνα καί ἀπό αὐτό τό ὄνομα των μισῶμεν ταῦτα καί ἀποφεύγωμεν.
