Τριγαμίας νόμος οὐκ ἔστιν, ὥστε νόμῳ γάμος τρίτος οὐκ ἄγεται. Τά μέντοι τοιαῦτα, ὡς ῥυπάσματα τῆς Ἐκκλησίας ὁρῶμεν, δημοσίοις δέ καταδίκαις οὐχ ὑποβάλλομεν, ὡς τῆς ἀνειμένης πορνείας αἱρετώτερα.
Καί ἐν τῷ δ΄ κανόνι ὁ ἅγιος οὗτος τήν τριγαμίαν πολυγαμίαν ἔφησεν ὀνομάζεσθαι καί μή γάμον, μᾶλλον δέ πορνείαν κεκολασμένην, κἀνταῦθα ῥύπασμα τῆς ἐκκλησίας ἐκάλεσε. Πλήν, φησί, δημοσίᾳ, ἀντί τοῦ, φανερῶς καί ἀνυποστόλως οὐ καταδικάζομεν αὐτήν, ὥστε καί διασπᾷν τό τοιοῦτον συνοικέσιον∙ οὐ διασπᾶται δέ, ὅτι παρά τήν ἀνειμένην πορνείαν, τήν ἀκόλαστον δηλαδή, καί ἐξ ἑτέρας γυναικός εἰς ἑτέραν μεταβαίνουσαν, αἱρετωτέρα ἐστίν, ὡς πορνεία μέν, κεκολασμένη δέ, οἷα μιᾷ ἀρκουμένου τοῦ ἀνδρός γυναικί. Ἀκούων δέ ὅτι τριγαμίας νόμος οὐκ ἔστιν, ἐκκλησιαστικόν καί πνευματικόν νόει νόμον∙ ἀπό γάρ νεαρᾶς τοῦ Πορφυρογεννήτου καί Κωνσταντίνου, ἐφεῖται καί ὁ τρίτος γάμος, μετά μέν τοι διαστίξεων καί ἐπιτιμίων. Ἀκούων τοῦ ἁγίου λέγοντος μή εἶναι νόμον ἐπί τριγαμίᾳ, μή εἴπῃς καί ἀπό τοῦ νόμου τοῦ πολιτικοῦ κωλύεσθαι τήν τριγαμίαν, ἐκκεχώρηται γάρ ἀπό τοῦ νόμου∙ ἀλλά νόμον ἐνταῦθα, τόν ἐκκλησιαστικόν νόει∙ νόμον δέ πολιτικόν εἰπέ τόν παλαιόν, τόν πρό τοῦ ἀγίου Πατρός κρατοῦντα, οὐ μήν τόν μεταγενέστερον κατά πολύ, δηλονότι τόν τοῦ Πορφυρογεννήτου καί βασιλέως κυροῦ Κωνσταντίνου τόμον, τόν καταστρωθέντα εἰς τόν δ΄ κανόνα τοῦ ἁγίου τούτου, ὃν καί ἀνάγνωθι∙ καθὼς ὁ Ζωναρᾶς φησί, τοῦτο γάρ λέγειν ἀνένδεκτον, διά τό μηδέ εἰς ἔννοιαν τοῦ ἁγίου ἐλθεῖν τό μετά πολλάς ἑκατονταετηρίδας γεγονός. Ὅτι δέ ἀπό τοῦ παλαιοῦ νόμου ἐκκεχώρηται ὁ τρίτος γάμος, ἀνάγνωθι βιβλίον κη΄, τίτλον η΄, κεφ. ξγ΄, θέμα στ΄ καί τίτλον ιδ΄, κεφ. δ΄. Σημείωσαι δέ, ὅτι καί ἀπό τοῦ παρόντος κανόνος ἀναφαίνεται, ὅτι οὐ διασπᾶται ὁ τρίτος γάμος ὡς παράνομος∙ φησί γάρ ὅτι ῥυπάσματα μέν τῆς ἐκκλησίας λογίζονται οἱ τρίτοι γάμοι πάντως, ὡς μή ἐκχωρούμενοι ὑπό τῆς ἐκκλησίας, ἐάν ἐρωτηθῶσι∙ δημοσίαις δέ καταδίκαις, ἤτοι φανεροῖς διασπασμοῖς οὐχ ὑποβέβληνται, διά τό εἶναι τά τοιαῦτα συνοικέσια κρείττονα τῆς πορνείας∙ οἱ μέν γάρ οὕτω γαμήσαντες συνεσταλμένην ἁμαρτίαν διά τήν πολυγαμίαν ποιοῦσιν∙ οἱ δέ πορνεύοντες, ἀνειμένην καί ἐξηπλωμένην ἁμαρτίαν ἐργάζονται, ὡς ἐξ ἑτέρας γυναικός εἰς ἑτέραν ἀδιαφόρως μεταβαίνοντες. Ὁ τρίγαμος, ἄνομος∙ ὡς δέ ῥυπάσματα τῆς ἐκκλησίας τά τοιαῦτα παραβλεπόμενα, ἀστηλίτευτα, κρείττω τῆς ἀνειμένης πορνείας κρινόμενα. Ὁ μέν πολιτικός νόμος τήν τριγαμίαν ἐπιγινώσκει, καί τούς ἐξ αὐτῆς τεχθέντας παῖδας νομίμους ἔχει, καί εἰς κληρονομίαν καλεῖ∙ τοῖς δέ κανόσιν ὁ τρίτος γάμος οὐ παραδέχεται, ἀλλ᾽ ὡς ῥύπασμα τοῦτον τῆς ἐκκλησίας ἔχουσιν. Ὅτι δέ τῆς ἀνειμένης πορνείας, ἤτοι τῆς ἐκλελυμένης ἐστίν αἱρετώτερος, δημοσίαις μέν καταδίκαις οὐχ ὑποβάλλεται∙ Τοὐτέστιν, ὁ τρίγαμος μετά τῶν προσκλαιόντων οὐ τάττεται, καί θριαμβεύεται δημοσίᾳ ὡς κατάκριτος∙ ἄλλως δέ ἐπί πέντε ἔτεσιν ἐπιτιμᾶται∙ ἐν δυσίν μέν, ἤ καί τρισί, τῆς τῶν θείων Γραφῶν ἀκροάσεως ἀξιούμενος, ἐν τοῖς βασιλικοῖς πυλῶσιν ἱστάμενος, ἐν δέ ἑτέροις δυσί μετά τῶν πιστῶν συνιστάμενος, καί συγκοινωνῶν αὐτοῖς τῶν εὐχῶν, καί οὕτως ἀποκαθιστάμενος εἰς τόν τόπον τῶν μεταλαμβανόντων τῶν θείων ἁγιασμάτων. Διορίζει ὁ παρών κανών, ὅτι νόμον καί κανόνα ἐκκλησιαστικόν δέν ἔχομεν νά συγχωρῇ τόν τρίτον γάμον.1 Ὥστε, οὐ νόμιμος, ἀλλά παράνομος ὁ τοιοῦτος γάμος ἐστί, καί ὡσάν ἕνας μολυσμός τῆς ἐκκλησίας. Ἐπειδή ὅμως οὗτος, καλήτερος εἶναι ἀπό τήν ἐλευθέραν πορνείαν, ὁποῦ γίνεται εἰς πολλάς γυναῖκας, ὡς πορνεία μέν, συνεσταλμένη δέ εἰς μίαν γυναῖκα: διά τοῦτο φανερῶς τόν τρίτον γάμον δέν καταδικάζομεν, ὥστε ὁποῦ, καί νά τόν χωρίζωμεν. Ἀλλά παραβλέπομεν αὐτόν. Ὅρα καί τόν τρίτον τῆς ἐν Νεοκαισαρείᾳ. 1Διά τοῦτο καί ὁ Βαλσαμών τοῦτο τό ἴδιον λέγει, ὅτι οἱ κανόνες τῶν θείων καί ἁγίων πατέρων, οὐ μόνον τόν τρίτον γάμον οὐκ ἐπιγινώσκουσιν, ἀλλά καί τόν δεύτερον ἐπιτιμίῳ μετρίῳ καθυποβάλλουσιν (ἀποκρίσ. μα΄, σελ. 383 τοῦ Γιούρ. Γραικορ.).
