Ἐκεῖνο δέ ὁρίσαι δεῖ, ὥστε, ἐάν ποτε πρός ἐπιλογήν ἐπισκόπου προέλθωμεν, καί ἀναφυῇ τις ἀντιλογία, ἐπειδή τά τοιαῦτα παρ᾽ ἡμῖν ἐτρακταΐσθησαν, τολμηρόν εἶναι λοιπόν, τρεῖς μόνους πρός τό καθάραι τόν χειροτονηθησόμενον εὑρεθῆναι, ἀλλά τῷ προλεχθέντι ἀριθμῷ προστεθῇ εἷς καί δύο, καί ἐπί αὐτοῦ τοῦ λαοῦ, οὗ μέλλει χειροτονεῖσθαι, ἐξετασθῶσι πρῶτον τά πρόσωπα τῶν ἀντιλεγόντων· εἰς ὕστερον γάρ καί τά προτεθειμένα συζευχθῶσι· καί ὅτε καθαρός φανείη ἐπί δημοσίας προσόψεως, εἶθ᾽ οὕτω χειροτονηθείη. Ἐάν τοῦτο καταδέχηται ἡ ὑμετέρα ἁγιωσύνη, τῇ ὁμονοητικῇ ἀποκρίσει τοῦ ὑμετέρου ἀξιώματος βεβαιωθείη. Ἀπό πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέχθη· Πάνυ ἀρέσκει.
Τό τά πλήθη τῶν πόλεων προχειρίζεσθαι ἀρχιερεῖς ἑαυτοῖς, οὓς ἠβούλοντο, ἐκωλύθη∙ τέως δέ πάλιν τοῖς ἔχουσιν ἐξουσίαν χειροτονεῖν προσιόντες, ᾔτουν τινάς ἐξ ὀνόματος, ὡς ἔστι δῆλον ἐκ τοῦ νε΄ κανόνος τῆς παρούσης συνόδου, καί ἐσκοποῦντο οἱ ζητούμενοι, καί εἰ ἔδοξαν ἄξιοι, ἐχειροτονοῦντο. Φασί δέ καί διάφοροι κανόνες, παρά τριῶν ἐπισκόπων ψηφίζεσθαι ἐπίσκοπον. Ἐάν οὖν συνέλθωμεν, φησίν ὁ Αὐρήλιος, εἰς ἐπιλογήν ἐπισκόπου, καί ἴσως ἀντιλέγωσί τινες οὐχί τῶν ἐπισκόπων, ἀλλ’ ἕτεροι, αἰτιάματα εἰσάγοντες κατ’ αὐτοῦ, τολμηρόν ἐστι τρεῖς ἐπισκόπους, τούς ψηφιζομένους δηλαδή κατά τούς κανόνας, ἐξετάσαι τά λεγόμενα κατά τοῦ ψηφιζομένου, καί καθᾶραι τόν αἰτιώμενον, ἀντί τοῦ, καθαρόν ἀποφῆναι τῶν κατ’ αὐτοῦ προτιθεμένων αἰτιαμάτων. Ἀλλά δεῖ προσκαλεῖσθαι ἕνα ἤ δύο ἐπισκόπους ἑτέρους, καί παρόντος τοῦ λαοῦ, ἐφ’ ὃν μέλλει χειροτονεῖσθαι, ἐξετάζεσθαι πρῶτον τά πρόσωπα τῶν ἀντιλεγόντων, εἰ κατηγορεῖν δύνανται∙ οὐ γάρ πάντες εἰς κατηγορίαν ἱερέων προσδέχονται, ἀλλ’ οὓς ὁ τῆς δευτέρας συνόδου ἕκτος κανὼν περιέχει, καί ὁ ρκη΄ καί ρκθ΄ καί ὁ ρλ΄ τῆς παρούσης συνόδου φησί. Καί ὅτε φανῶσιν ἐκεῖνοι πρός κατηγορίαν δεκτοί, τότε καί τά προτιθέμενα αἰτιάματα συζευχθῶσιν, ἀντί τοῦ, συνεισαχθῶσι τῇ ἐξετάσει, καί ὅτε καθαρός φανῇ ἐπί δημοσίας προσόψεως, Τοὐτέστιν, ἐπί φανερᾶς ἐξετάσεως, τότε χειροτονεῖσθαι. Οἱ ἐπίσκοποι εἶπον∙ Πάνυ ἀρέσκει. Καί πάλιν ὁ Αὐρήλιος εἶπεν∙ Ἐάν συνέλθωμεν εἰς ἐπιλογήν ἐπισκόπου, καί ἴσως ἀναφανῇ τις λέγων, μή ὀφείλειν τόν ψηφισθέντα χειροτονηθῆναι διά τινα αἰτιάματα, (τοῦτο γάρ πολλάκις ἐτρακταΐσθη, ἤτοι γέγονε), τολμηρόν ἐστι τρεῖς ἐπισκόπους, τούς ψηφισαμένους δηλαδή κατά τούς κανόνας, ἐξετάσαι τά λεγόμενα, καί καθαρόν ἀποφῆναι ἀπό τῶν αἰτιαμάτων τόν μέλλοντα χειροτονηθῆναι, ἤ τοὐναντίον καταδικάσαι αὐτόν∙ ἀλλά δεῖ προσκαλεῖσθαι ἕνα ἤ δύο ἐπισκόπους ἑτέρους, καί παρόντος τοῦ λαοῦ, ἐφ’ ὃν μέλλει χειροτονηθῆναι ὁ ψηφισθείς, ἐξετάζεσθαι πρῶτον τά πρόσωπα τῶν ἀντιλεγόντων, εἰ κατηγορεῖν δύνανται∙ οὐ γάρ πάντες εἰς κατηγορίαν προσδέχωνται, ἀλλ’ οὓς ὁ τῆς δευτέρας συνόδου στ΄ κανὼν περιέχει καί τῆς παρούσης συνόδου ὁ ρκη΄ κανών, ὁ ρκθ΄ καί ὁ ρλ΄ καί ὅτε φανῶσιν ἐκεῖνοι δεκτοί πρός κατηγορίαν, τότε καί τά προτεθειμένα αἰτιάματα συζευχθῶσιν, ἀντί τοῦ, συνεισαχθῶσι τῇ ἐξετάσει∙ καί ὅτε καθαρός φανείη ἐπί δημοσίας προσόψεως, Τοὐτέστιν, ἐπί φανερᾶς ἐξετάσεως, τότε χειροτονεῖσθαι αὐτόν. Εἶπον οὖν οἱ ἕτεροι∙ Πάνυ ταῦτα ἀρέσκει. Καί ὁ μέν κανὼν ἐν τούτοις. Σύ δέ εἰπέ τήν ἀντιλογίαν γενέσθαι ἐνταῦθα κατά τοῦ ψηφισθέντος, μή ὄντος ἱερέως, ἀλλά διακόνου, ἤ λαϊκοῦ∙ τόν ἱερέα γάρ οὐ δικάζουσι πέντε ἐπίσκοποι, ἀλλ’ ἑπτά. Καί εἰ τοῦτο οὕτως εἴπῃς, οὐκ ἐναντιωθήσῃ τῷ ιβ΄ κανόνι τῆς παρούσης συνόδου. Ἀνάγνωθι τοῦ παρόντος συντάγματος τίτλου θ΄, κεφ. α΄, καί τίτλου α΄, κεφάλαιον η΄ καί τό ἔξωθεν αὐτοῦ καταστρωθέν η΄ κεφ., τοῦ α΄ τίτλου, τοῦ γ΄ βιβλίου τῶν βασιλικῶν, ὅπερ ἐστί νεαρά Ἰουστινιάνειος ρλζ΄ καί λέγε μᾶλλον κατά τοῦτο γίνεσθαι τάς ἐξετάσεις τῶν ἀντιλεγόντων ἐπί χειροτονίᾳ ἐπισκόπων, πρεσβυτέρων, διακόνων, κληρικῶν, καί ἡγουμένων. Τί δέ, εἰ μή ἀντιλέγει τις κατά τινος μέλλοντος χειροτονηθῆναι, ἀλλά προσφέρει αἰτιάματα κατά τινος καθαιρεθέντος ἴσως ἀνευλόγως, καί ζητοῦντος ἀποκατάστασιν, τό αὐτό γενήσεται; Λύσις. Τοῦ χρηματίσαντος ἐπισκόπου Ἀμυκλῶν Νικολάου, κατά βίαν πρακτορικήν παραιτησαμένου τήν ἀρχιερωσύνην, καί παρά τῇ μεγάλῃ συνόδῳ ζητοῦντος ἀποκατάστασιν, παρέστησάν τινες λέγοντες, μή ὀφείλειν αὐτόν ἀποκαταστῆναι, προτιθέμενοι καί ἐγκληματικά αἰτιάματα, λεγόμενα γενέσθαι παρά τούτου πρό τῆς παραιτήσεως, καί μετά τήν παραίτησιν, καί κωλύοντα αὐτόν ἀρχιερατεύειν. Ἐγένετο οὖν λόγος πολύς περί τούτου∙ οἱ μέν γάρ διετείνοντο, μή ὀφείλειν γενέσθαι τήν ἀποκατάστασιν πρό τοῦ ἐξετασθῆναι τά εἰσαγόμενα αἰτιάματα, χρώμενοι καί τῷ παρόντι κανόνι, πρός δέ καί τῷ η΄ κεφ., τοῦ α΄ τίτλου, τοῦ γ΄ βιβλίου τῶν βασιλικῶν, καί παραλληλίζοντες τήν εἰς τήν ἀρχιερωσύνην ἀποκατάστασιν, τῇ νῦν πρῶτον γινομένῃ χειροτονίᾳ∙ οἱ δέ ἀπεμάχοντο μή ἔχειν χώραν ταῦτα ἐπί τῆς ἀποκαταστάσεως, καί ἤθελον πρότερον γενέσθαι τήν ἀποκατάστασιν, εἰθ’ οὕτως γυμνασθῆναι τά αἰτιάματα, ὅτι, φασί, τοῦτο γίνεται καί εἰς τάς πραγματικάς δίκας∙ οὐδέ γάρ ἐμποδίζεται ἡ τῶν βιαίως ἀφαιρεθέντων ἀποκατάστασις ἀπό τινος λόγου ἤ τρόπου, καθὼς τοῖς νόμοις τοῦτο δοκεῖ. Ἄλλοι δέ διετείνοντο, τά μέν μετά παραίτησιν λεγόμενα γενέσθαι αἰτιάματα ἐμποδίζειν τήν ἀποκατάστασιν, τά δέ πρό τῆς παραιτήσεως, μή ἐμποδίζειν. Ἤρεσε δέ τῇ συνόδῳ πρότερον γυμνασθῆναι πάντα τά αἰτιάματα, καί οὕτως, εἰ δεήσει, γενέσθαι τήν ἀποκατάστασιν. Εἶπε γάρ, ὡς μεγάλη διαφορά ἐστι τῶν πραγματικῶν ὑποθέσεων, καί τῶν ἐγκληματικῶν∙ τά μέν γάρ, ἤγουν τά πραγματικά δίκαια, πολλάκις μετατιθέμενα ἀπό τοῦδε εἰς τόνδε, οὐ προκριματίζονται, οὐδέ τά εἰς Θεόν ἀφορῶντα λυμαίνουσι∙ τοῦ δέ ζητοῦντος τήν ἀποκατάστασιν, ἀναξίως, ἀποκαθισταμένου, πρό τοῦ ἐξετασθῆναι δηλονότι τά κατ’ αὐτοῦ εἰσάγομεν αἰτιάματα, γενήσεται πρόκριμα μέγα τοῖς παραχωρήσασι μετά τήν τῆς ἀληθείας ἐξέτασιν, ὡς ἀπεριμερίμνως τόν ἀνάξιον δεξαμένοις εἰς ἱερουργίαν, δυναμένοις καί ταῦτα πρό τῆς ἀποκαταστάσεως τήν ἀλήθειαν εὑρεῖν, καί μηδέν τοιοῦτον ποιῆσαι. Εἰς κατασκευήν δέ τούτου ἐχρήσαντο καί τῷ δ΄ κανόνι τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου, ἀλλά μήν καί τῇ θ΄ πράξει, τῇ ι΄, τῇ ια΄, καί τῇ ιβ΄ τῶν πρακτικῶν τῆς δ΄ συνόδου. Ἐν γάρ ταύταις, τοῦ Ἴβα ἐπισκόπου ὄντος Ἐδέσσης, ζητοῦντος ἀποκατάστασιν, ὡς καθαιρεθέντος μονομερῶς, ἀλλά μήν καί τοῦ Βασιανοῦ ἐπισκόπου ὄντος Ἐφέσου, καί κατά βίαν ὑπό τῶν κληρικῶν αὐτοῦ ἐξωσθέντος, καί ζητοῦντος ὁμοίως ἀποκατάστασιν, εὕρηται ὡς προσεδέχθησαν οἱ λιβέλλους ἐγκληματικῶν αἰτιαμάτων κατά τούτων δόντες, λεγομένων γενέσθαι πρό τοῦ μετακινηθῆναι τούτους, καί μετά ταῦτα, καί οὐκ εἰσηκούσθησαν οἱ ζητοῦντες πρότερον ἀποκαταστῆναι καί οὕτω δικάσασθαι, ἀλλ’ ἐτηρήθησαν πρῶτον τά αἰτιάματα, καί μετά ταῦτα τά περί τῆς ἀποκαταστάσεως. Ἐπισκόπου ὑπό τριῶν ἐπισκόπων ψηφιζομένου, εἰ ἀντιλογία γένηται περί αὐτοῦ, ἕτεροι δύο προσζευχθήτωσαν∙ καί οὕτω τά κατ’ αὐτόν ὑπ’ αὐτῶν ἐξετασθήτω∙ καί εἰ φανείη καθαρός, χειροτονείσθω. *Στο Πηδάλιο, ο 50ος κανόνας, και ειδικότερα η α΄ πργφ.: «Ὥστε, ἐάν ποτε πρός ἐπιλογήν ἐπισκόπου προέλθωμεν, καί ἀναφυῇ τις ἀντιλογία, ἐπειδή τά τοιαῦτα παρ᾽ ἡμῖν ἐτρακταΐσθησαν, τολμηρόν εἶναι λοιπόν, τρεῖς μόνους πρός τό καθᾶραι τόν χειροτονηθησόμενον εὑρεθῆναι, ἀλλά τῷ προλεχθέντι ἀριθμῷ προστεθῇ εἷς καί δύο, καί ἐπί αὐτοῦ τοῦ λαοῦ, οὗ μέλλει χειροτονεῖσθαι, ἐξετασθῶσι πρῶτον τά πρόσωπα τῶν ἀντιλεγόντων· εἰς ὕστερον γάρ καί τά προτεθειμένα συζευχθῶσι· καί ὅτε καθαρός φανείη ἐπί δημοσίας προσόψεως, εἶθ᾽ οὕτω χειροτονηθείη», αντιστοιχεί στον 59ο (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Καί οὗτος ὁ κανὼν ἀκόλουθός ἐστιν εἰς τόν ἀνωτέρω∙ λέγει γάρ, ὅτι ἀνίσως οἱ τρεῖς Ἐπίσκοποι οἱ ἀρκετοί εἰς χειροτονίαν, οἱ αὐτοί τρεῖς διαλέξουν καί ψηφίσουν τόν μέλλοντα γενέσθαι Ἀρχιερέα, (καί ὅρα τόν δ΄ τῆς α΄) γένῃ δέ ἀπό ἄλλους ἀντιλογία, κατηγοριῶν τινων ἐναντίον τοῦ ὑποψηφίου (καθὼς τοιαῦτα ἀκολουθήσαντα, πολλάκις ἐτρακταΐσθησαν, ἤτοι ἐξετάσθησαν ἀπό ἡμᾶς), δέν πρέπει οἱ τρεῖς μόνοι ἐκεῖνοι νά κρίνουν καί νά ἀθωώσουν αὐτόν. Ἀλλά νά ᾖναι μέ αὐτούς καί ἄλλος ἕνας, ἤ δύω Ἐπίσκοποι. Καί α΄ μέν νά ἐξετάζουν ἔμπροσθεν τοῦ λαοῦ, εἰς τόν ὁποῖον μέλλει νά χειροτονηθῇ ὁ ὑποψήφιος, τά πρόσωπα τῶν κατηγόρων ποίας ὑπολήψεως εἶναι (περί οὗ ὅρα τόν οδ΄ Ἀποστολ.)∙ καί ἂν αὐτοί ᾖναι ἀδιάβλητοι, τότε νά ἐξετάζουν καί τάς κατηγορίας τάς προβαλλομένας ὑπ’ αὐτῶν. Καί ἀφ’ οὗ ὁ ὑποψήφιος φανῇ καθαρός ἀπό τάς κατηγορίας ἔμπροσθεν εἰς τό πρόσωπον τοῦ λαοῦ, τότε νά χειροτονῆται Ἐπίσκοπος. Ἀνάγνωθι καί τόν ξα΄ Ἀποστολικόν.
