Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπε· Τήν τῆς ἀπληστίας ἐπιθυμίαν, ἣν πάντων τῶν κακῶν μητέρα εἶναι οὐδείς ἀμφιβάλλει, δέον ἐπέχειν, ἵνα μή τις τοῖς ἀλλοτρίοις κατακέχρηται, μηδέ ἵνα διά κέρδος τούς τῶν Πατέρων ὄρους τις ὑπερβαίνῃ, μηδέ ἵνα παντοίως τινί κληρικῷ ἐξόν εἴη ἀπό οἱουδήποτε πράγματος τόκον λαβεῖν. Καί τά μέν νεωστί ἀνενεχθέντα, ἀμαυρά ὄντα, καί καθόλου λανθάνοντα, σκοπούμενα παρ᾽ ἡμῶν, τυπωθήσονται. Περί δέ ὧν φανερώτατα ἡ θεία Γραφή ἐθέσπισεν, οὐ δεῖ ψηφίζεσθαι, ἀλλά μᾶλλον ἕπεσθαι. Ἀκολούθως γάρ τό ἐν λαϊκοῖς ἐπιλήψιμον, πολλῷ μᾶλλον ἐν κληρικοῖς ὀφείλει καταδικάζεσθαι. Σύμπασα ἡ σύνοδος εἶπεν· Οὐδείς κατά τῶν Προφητῶν, οὐδείς κατά τῶν Εὐαγγελίων χωρίς κινδύνου ἐποίησε.
Περί τοῦ μή τοκίζειν κληρικούς ὁ κανὼν διατάξασθαι μέλλων, περί ἀπληστίας διαλέγεται πρῶτον, καί ταύτην εἶναί, φησι, τῶν κακῶν ἁπάντων μητέρα, ἣν καί ἐπέχειν ὁρίζει, τοὐτέστι κωλύειν, ἀνακόπτειν, ἵνα μή τοῖς ἀλλοτρίοις ἐπεμβαίνῃ, καί κατακέχρηται αὐτοῖς∙ κατάχρησιν δ’ ὠνόμασε τήν παρά τό δέον χρῆσιν∙ χρῆσις δέ παρά τό δέον ἐστί, καί τό εὐαφόρμως τάχα τά ἀλλότρια ἀφαιρεῖσθαι. Οἱ γάρ δανείζοντες ἐπί τόκοις, ὡς δῆθεν ὠφελουμένων τῶν δανειζομένων ἐκ τοῦ δάνους, φασί, καί αὐτούς συμμετέχειν τοῦ κέρδους. Καί ἄλλως δέ ἀνακόπτειν δεῖ, φησι, τήν πλεονεξίαν, ἵνα μή διά κέρδος τούς τῶν Πατέρων ὅρους τις ὑπερβαίνῃ∙ ὅρους δέ τῶν Πατέρων τούς ἱερούς κανόνας καλεῖ. Ὅ,τε γάρ μδ΄ κανὼν τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, δανείζειν τούς ἱερωμένους ἐπί τόκοις ἀπαγορεύει, καί ὁ τῆς πρώτης οἰκουμενικῆς συνόδου ιζ΄ κανὼν καθαιρέσει καθυποβάλλει καί καταδικάζει τούς ἐν τῷ κανόνι ἐξεταζομένους, ἐπί τόκοις δανείζοντας∙ καί ὁ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου δ΄ κανὼν ἀποτρέπει τοῖς ἱερατικοῖς τό ἐπί τόκοις δανείζειν∙ τούτους οὖν τούς κανόνας ὅρους τῶν Πατέρων ἐκάλεσεν. Ἀνακοπτέσθω δέ, φησιν, ἡ ἀπληστία, καί ἵνα μή ἐξῇ κληρικῷ οἱῳδήτινι τόκον λαμβάνειν ἀπό οἱουδήποτε πράγματος∙ οὐ μόνον γάρ ἀργύρια δανείζονται, ἀλλά καί σῖτος, καί οἶνος, καί ἔλαιον, καί μυρία ἕτερα εἴδη∙ καί ὥσπερ ἐπί τῶν νομισμάτων συμφωνεῖται δίδοσθαι τόκος, οὕτω καί ἐπί τῶν εἰδῶν∙ δανείζων γάρ τις σῖτον τυχόν μοδίους ἐπέκεινα τόσους, καί ἐπί τῶν ἄλλων ὁμοίως. Ἵνα οὖν μή περιγράφηται ὁ κανών, νομίσματα μέν μή δανειζόντων ἐπί τόκῳ τῶν ἱερωμένων, ἐν εἴδεσι δέ τοῦτο ποιούντων, προσέθεντο οἱ Πατέρες, οἱουδήποτε πράγματος. Καί τά μέν νεωστί ἀνενεχθέντα, ἤγουν ὑπομνησθέντα, φασίν, ἀμαυρά ὄντα, ἤγουν ἀσαφῆ, σκοτεινά, ἀγνοούμενα, τυπωθήσονται, ἀντί τοῦ, ὁρισθήσονται παρ’ ἡμῶν σκοπούμενα∙ ἃ δέ ἡ θεία Γραφή ἐθέσπισεν, ἤτοι ἐνομοθέτησε, διωρίσατο, περί ἐκείνων οὐ δεῖ ψηφίζεσθαι, Τοὐτέστιν ἀποφαίνεσθαι, ἀλλά καί ἕπεσθαι καί ἀκολουθεῖν τοῖς νενομοθετημένοις∙θείαν δέ Γραφήν, τούς τε ἱερούς κανόνας ὠνόμασε καί τάς γραφικάς ῥήσεις, τό, Οὐκ ἐκτοκιεῖς τό ἀργύριόν σου τῷ ἀδελφῷ σου, καί, Τό ἀργύριον αὐτοῦ οὐκ ἔδωκεν ἐπί τόκῳ, καί ὅσα τοιαῦτα. Εἶτα καί κατασκευάζουσι, πῶς ἄτοπόν ἐστι καί αἰσχρόν τό δανείζειν ἐπί τόκοις τούς ἱερωμένους, καί φασιν, ὅτι ὅπερ ἐν λαϊκοῖς ἐπιλήψιμόν ἐστιν, τοὐτέστι ψεκτόν καί διαβεβλημένον, ἀκολούθως ἐν κληρικοῖς πολλῷ μᾶλλον ὀφείλει καταδικάζεσθαι. Πρός ταῦτα ἡ σύνοδος εἶπεν∙ Οὐδείς κατά τῶν Προφητῶν, οὐδείς κατά τοῦ Εὐαγγελίου χωρίς κινδύνου ἐποίησεν∙ Τοῦτο δ’ ἐστίν, ὅ εἶπον, ὅτι, ἐπεί καί τῇ παλαιοτέρα Γραφῇ (ταύτην γάρ διά τῶν προφητῶν ᾐνίξαντο), καί τῇ νέᾳ, ἣν διά τοῦ Εὐαγγελίου ἐνέφηναν, ἀποτετραμμένον ἐστί τό τοκίζειν, οὐδείς ποιῶν τά ἀπηγορευμένα αὐταῖς ἐκφεύξεται τόν κίνδυνον∙ κινδυνεύει γάρ περί τήν οἰκείαν ἐπιτιμίαν, τοὐτέστι καθαιρεθήσεται. Ὁ μέν μδ΄ κανὼν τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, καί ὁ δ΄ τῆς ἐν Λαοδικείᾳ, ἀποτρέπουσι τόκους λαμβάνειν τούς κληρικούς∙ ὁ δέ ιζ΄ κανὼν τῆς α΄ συνόδου καθαιρέσει καθυποβάλλει αὐτούς. Τούτους οὖν τούς κανόνας, ὅρους καλέσαντες οἱ Πατέρες, καί ἀπληστίαν, καί αἰσχροκέρδειαν τήν τῶν τόκων λῆψιν κατονομάσαντες, διωρίσαντο μή ὑπερβαίνειν τούς τῶν Πατέρων ὅρους, ἤτοι τούς κανόνας, καί λαμβάνειν τόκους κληρικόν ἀφ’ οἱουδήτινος πράγματος, ἤγουν μήτε ἀπό δανείου νομισμάτων, μήτε ἀπό δανείου σίτου, ἤ ἑτέρου εἴδους τινός. Προσέθεντο δέ, ὅτι τά μέν νεωστί ἀνενεχθέντα, ἤγουν τυπωθέντα, ἀσαφῆ καί σκοτεινά εἰσιν, ὡς ἀγνοούμενα∙ περί δέ ὧν ἡ θεία Γραφή ἐθέσπισεν, ἤτοι ἐνομοθέτησεν, οὐ δεῖ ψηφίζεσθαι, ἀλλά μᾶλλον ἀκολουθεῖν τοῖς νενομοθετημένοις∙ θείαν δέ Γραφήν τούς τε ἱερούς κανόνας ὠνόμασαν, καί τάς γραφικάς ῥήσεις, οἷον τό, Οὐκ ἐκτοκιεῖς τό ἀργύριόν σου τῷ ἀδελφῷ σου, καί, Τό ἀργύριον αὐτοῦ οὐκ ἔδωκεν ἐπί τόκῳ, καί ὅσα τοιαῦτα. Εἶτα κατασκευάζουσι, πῶς ἄτοπόν ἐστι καί αἰσχρόν τό δανείζειν ἐπί τόκοις ἱερωμένους, καί φασιν, ὅτι, ὅπερ ἐν λαϊκοῖς ἐπιλήψιμόν ἐστι, τοὐτέστι ψεκτόν καί διαβαλλόμενον, ἀκολούθως ἐν κληρικοῖς πολλῷ μᾶλλον ὀφείλει καταδικάζεσθαι. Πρός ταῦτα ἡ σύνοδος εἶπεν. Οὐδείς κατά τῶν Προφητῶν, οὐδείς κατά τοῦ Εὐαγγελίου, χωρίς κινδύνου ἐποίησεν∙ ἤγουν ὅτι, ἐπεί καί τῇ παλαιοτέρα Γραφῇ (ταύτην γάρ διά τῶν Προφητῶν ᾐνίξαντο), καί τῇ νέᾳ, (ἥν διά τοῦ Εὐαγγελίου ἐνέφηναν), ἀποτετραμμένον ἐστί τό τοκίζειν, οὐδείς ποιῶν τά ἀπηγορευμένα αὐταῖς ἐκφεύξεται τόν κίνδυνον∙ κινδυνεύει γάρ περί τήν οἰκείαν ἐπιτιμίαν, τοὐτέστι καθαιρεθήσεται. Τό ἐν λαϊκοῖς ἐπιλήψιμον, ὁποῖόν ἐστι τό τοκίζειν, πολλῷ μᾶλλον ἐν κληρικοῖς καταδικάζεται. Καί ὁ τεσσαρακοστός τέταρτος ἀποστολικός κανών, καί ὁ ἑπτακαιδέκατος τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου τό πρῶτον, καί ὁ δέκατος τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ ἕκτης συνόδου, τόν ἀπαιτοῦντα τόκους πρεσβύτερον, ἤ διάκονον, καί μή παυόμενον, τῇ καθαιρέσει καθιστῶσιν ὑπόδικον. Εἰ γάρ παρά λαϊκῶν τοῦτο γινόμενον ἐπίμεμπτόν ἐστι, καί αἰσχροκερδείας καί πλεονεξίας μῶμον αὐτοῖς ἐπιτρίβει, καί οὐδέ εἰς ἱερωσύνην παραδέχονται, εἰμή τό ἄδικον κέρδος εἰς πτωχούς ἀναλώσουσι, καί ὑποσχεθῶσι μηκέτι τῷ τοιούτῳ τῆς φιλοχρηματίας νοσήματι ἐμπεσεῖν, κατά τόν ιδ΄ τοῦ μεγάλου Βασιλείου κανόνα, πολλῷ μᾶλλον ἐν κληρικοῖς ὑπό καταδίκην ἔσται. Μέλλωντας ὁ παρών Κανών νά διατάξῃ, ὅτι νά μήν παίρνουν διάφορα οἱ Κληρικοί, γενικώτερον, καί ἀναβατικώτερον ἄρχεται ἀπό τήν πλεονεξίαν, ἥτις εἶναι μήτηρ ὅλων τῶν κακῶν, καί ἀκολούθως καί τῶν διαφόρων, λέγων, ὅτι ἡ τοιαύτη ἁμαρτία πρέπει νά ἐμποδίζεται. Ἵνα μή μέ τήν εὐλογοφανῆ τάχα τῶν δανείων δόσιν, ἥτις κακή, καί παρά τό πρέπον μεταχείρισις ἐστίν, ἀφαιρεῖ τά ξένα κέρδη τῶν δανειζομένων. Καί ἵνα μή ἔχῃ ἄδειαν κᾀνένας Κληρικός νά λαμβάνῃ διάφορον, τόσον ἀπό τά ἄσπρα, ὅσον καί ἀπό ἅλλου οἱουδήποτε εἴδους πρᾶγμα ὁποῦ ἤθελε δανείσει, καί διά τό κέρδος αὐτό, νά παραβαίνῃ τούς κανόνας τῶν πατέρων τούς τά διάφορα ἐμποδίζοντας. Καί τά μέν τώρα νεωστί ἀναφερθέντα εἰς τήν σύνοδον ταύτην, σκοτεινά ὄντα καί ἀσαφῆ, θέλουν θεωρηθοῦν ἀπό ἡμᾶς, καί ἀποφασισθοῦν.1 Εἰς ἐκεῖνα δέ ὁποῦ καί ἡ θεία γραφή, καί οἱ ἱεροί κανόνες θεσπίζουσιν, ἐμποδίζοντες φανερά τά διάφορα, καί ἀπό τούς Λαϊκούς, καί ἀπό τούς Κληρικούς, ἡμεῖς δέν πρέπει νά ἀποφασίζωμεν, ἀλλά νά ἀκολουθοῦμεν διά τί, ἂν ἀπό τήν θείαν γραφήν, καί τούς κανόνας, καί οἱ Λαϊκοί καταδικάζωνται, ὅταν παίρνουσι διάφορα, πόσῳ μᾶλλον καταδικάζονται οἱ Κληρικοί τοῦτο πράττοντες; Ἀνάγνωθι καί τόν μδ΄ Ἀποστολικόν, καί τόν γ΄ Γρηγορίου τοῦ Θαυματουργοῦ. 1Τά ἀναφερθέντα ταῦτα εἰς τήν σύνοδον, ὅσον ἀπό τό ὕφος, φαίνονται νά ἦτον ἴσως στοχασμοί τινων ἀσαφεῖς, κλίνοντες εἰς τό νά λαμβάνωνται διάφορα.
