Ἐπίσκοπος, ἢ πρεσβύτερος, ἢ διάκονος, τήν ἑαυτοῦ γυναῖκα μή ἐκβαλλέτω προφάσει εὐλαβείας· ἐάν δέ ἐκβάλῃ, ἀφοριζέσθω· ἐπιμένων δέ, καθαιρείσθω.
Τό παλαιόν ἐξῆν διαζεύγνυσθαι τούς συνοικοῦντας, καί χωρίς αἰτίας, ὁπηνίκα ἐβούλοντο∙ ὁ δέ Κύριος, ὡς ἐν τοῖς εὐαγγελίοις γέγραπται, τοῦτο ἀπηγόρευσε. Κατά γοῦν τήν τοῦ Κυρίου διαταγήν, καί οἱ Ἀπόστολοι τοῦτο κωλύουσι∙ καί τέως νῦν περί τῶν ἱερωμένων φασίν, ὡς εἰ προφάσει εὐλαβείας ἱερωμένος τήν γυναῖκα αὐτοῦ ἀποπέμψεται, ἀφοριζέσθω, ἕως ἄν δηλαδή πεισθῇ προσλαβέσθαι αὐτήν∙ εἰ δέ ἐπιμένοι μή προσλαμβάνων αὐτήν, καί καθαιρεθήσεται∙ ἔοικε γάρ εἰς διαβολήν εἶναι τοῦτο τοῦ γάμου, ὡς ἀκαθαρσίαν τῆς μίξεως ἐμποιούσης∙ τόν δέ, τίμιον ἡ γραφή λέγει, καί τήν κοίτην ἀμίαντον. Μέμνηται δέ ὁ κανών καί ἐπισκόπων ἐχόντων γυναίκας, ὅτι τότε ἀκώλυτον εἶχον καί οἱ ἐπίσκοποι τήν πρός γυναῖκας νόμιμον συζυγίαν∙ ἡ γάρ ἐν τῷ Τρούλλῳ σύνοδος, ἡ λεγομένη ἕκτη, τοῦτο ἐκώλυσεν ἐν δωδεκάτῳ αὐτῆς κανόνι. Καί ὁ πολιτικός δέ νόμος τά ἀναίτια διαζυγία ἀπηγόρευσε, ῥητάς ὁρίσας αἰτίας, δι’ ἅς νομίμως ὀφείλουσι τά διαζύγια γίνεσθαι. Πρό τῆς στ΄ συνόδου τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ τοῦ παλατίου γενομένης, ἐξῆν τοῖς ἐπισκόποις ἔχειν γυναῖκας καί μετά τό ἐπισκοπικόν ἀξίωμα, ὥσπερ ἔχουσιν αὐτάς καί οἱ μετά τόν γάμον χειροτονούμενοι ἱερεῖς ἤ διάκονοι. Ἐπεί οὖν πρό τῆς Ἰουστινιανείου ριζ΄ Νεαρᾶς, τῆς κειμένης ἐν βιβλίῳ τῶν βασιλικῶν κη΄, τίτ. ζ΄, ἄδειαν εἶχεν ὁ βουλόμενος ἐκ πάσης αἰτίας ἀποστέλλειν τῇ γυναικί αὐτοῦ διαζύγιον, φησίν ὁ παρών κανών, μή ἔχειν ἄδειαν τόν ἐπίσκοπον, ἤ τόν πρεσβύτερον, ἤ τόν διάκονον, προφάσει εὐλαβείας ἐκβάλλειν τήν οἰκείαν γυναῖκα. Τά τοῦ τοιούτου δέ κανόνος ἐσχόλασαν ὅσον τέως εἰς τούς πρεσβυτέρους καί διακόνους∙ οἱ γάρ ἐπίσκοποι γυναῖκας ἔχειν, ὡς εἴρηται, μετά τήν ἐπισκοπήν οὐ δύνανται∙ ἐκ τοῦ μή λύεσθαι σήμερον ἄλλως πως συνοικέσιον οἱονδηποτοῦν, εἰμή ἐκ τῶν αἰτιῶν τῶν ἐν τῇ ῥηθείση νεαρᾷ περιεχομένων, αἵ καί εἰσιν αὖται∙ τό φρονῆσαί τινα ἐκ τῶν ὁμοζύγων κατά βασιλέως τό μοιχευθῆναι τήν γυναῖκα∙ τό ἐπιβουλεύσασθαι θάτερον τῇ τοῦ ἑτέρου ζωῇ∙ τό συμποσιάζειν, ἤ συλλούεσθαι τήν γυναῖκα ἀνδράσιν ἐξωτικοῖς, μή βουλομένου τοῦ ἀνδρός∙ τό ἔξω τῆς οἰκίας τοῦ ἀνδρός μεῖναι τήν γυναῖκα, εἰ μή τοιγε τυχόν παρά τοῖς ἰδίοις γονεῦσι∙ τό τήν γυναῖκα ἀπελθεῖν εἰς ἱπποδρόμιον δίχα γνώμης τοῦ ἀνδρός∙ τό ἑλέσθαι τόν μονήρη βίον θάτερον ἐκ τῶν ὁμοζύγων∙ καί ἄλλαι τινές ἀπογεγραμμέναι ἐν τῇ ῥηθείση νεαρᾷ, ἥν καί ἀνάγνωθι. Τήν βοηθόν ἱερεύς ἐκβάλλων ἀποβαλλέσθω∙ μή εἰσάγων δέ, καθαιρείσθω. Εἴ τις πρεσβύτερος, ἤ διάκονος, τήν αὐτοῦ βοηθόν, προφάσει εὐλαβείας, ἐκβάλλει, ἄνευ εὐλόγου αἰτίας, ἀφοριζέσθω∙ εἰ δέ καί μετά τόν ἀφορισμόν ἀδιόρθωτος μένει, καθαιρείσθω∙ καί ζήτει τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ ἕκτης συνόδου κανόνα ιβ΄ καί τρισκαιδέκατον τά αὐτά διαλαμβάνοντα. Ὁ μέν παλαιός νόμος ἐσυγχώρει εἰς τούς ὑπανδρευμένους νά χωρίζουν τάς γυναῖκάς των, ὁπόταν ἤθελαν, καί χωρίς κᾀμμίαν εὔλογον ἀφορμήν. Ὁ δέ Κύριος εἰς τό Εὐαγγέλιον ἐμπόδισε τοῦτο σφοδρῶς. Ὅθεν καί οἱ Ἀπόστολοι ἀκολουθοῦντες τήν τοῦ Κυρίου διαταγήν, ἐμποδίζουσι τοῦτο εἰς τόν παρόντα Κανόνα, καί λέγουσιν∙ ὁ Ἐπίσκοπος, ἤ ὁ Πρεσβύτερος, ἤ ὁ Διάκονος, ἂς μήν ἐκβάλῃ, ἤτοι ἂς μή χωρίζῃ βιαίως τήν γυναῖκά του, χωρίς τήν συμφωνίαν δηλ. ἐκείνης, διά πρόφασιν καί σχῆμα εὐλαβείας∙ Εἰ δέ καί τήν χωρίσῃ, ἂς ἀφορίζεται, ἑωσοῦ νά καταπεισθῇ νά τήν πάρῃ πάλιν εἰς τήν οἰκίαν του. Εἰ δέ καί ἐπιμείνῃ εἰς τό πεῖσμά του, καί δέν θέλῃ νά τήν παραλάβῃ, ἂς καθῄρεται τῆς ἱερωσύνης τελείως. Ἐπειδή καί φαίνεται μέ τοῦτο ὁποῦ κάμνει, πῶς ἀτιμάζει τόν γάμον, ὅστις εἶναι κατά τό Ἀπόστολον τίμιος. Καί πῶς νομίζει τήν κοίτην καί τήν μίξιν ἀκάθαρτον, ἥτις ἀπό τόν ἴδιον Ἀπόστολον, ὠνομάσθη ἀμίαντος. Ἀφίνω νά λέγω, ὅτι, μοιχεία καί εἰς τόν χωρισμόν τοῦτον μεσολαβεῖ. Καθὼς εἶπεν ὁ Κύριος. «Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τήν γυναῖκα αὐτοῦ, παρ’ ἐκτός λόγου πορνείας, ποιεῖ αὐτήν μοιχᾶσθαι». Ἔφη δέ καί ὁ Ἀπόστολος, «δέδεσαι γυναικί, μή ζήτει λύσιν. Καί μή ἀποστερεῖτε ἀλλήλους, εἰμήτι ἂν ἐκ συμφώνου, ἵνα σχολάζητε τῇ νηστείᾳ καί τῇ προσευχῇ».1 1Σημείωσαι, ὅτι, εἰς τούς παλαιούς καιρούς ἦτον συγχωρημένον νά ἔχωσι γυναῖκας οἱ Ἐπίσκοποι, διά τοῦτο καί ὁ παρών Κανών διορίζει νά μήν χωρίζει ὁ Ἐπίσκοπος τήν γυναῖκα του. Ἀπό δέ τόν καιρόν τῆς πρώτης συνόδου, φαίνεται ὅτι ἐπεκράτησε συνήθεια νά μήν ὑπανδρεύωνται οἱ ἱερωμένοι, καί μάλιστα οἱ ἀρχιερεῖς, ὅσοι ὅμως ἤθελον, καί οὐκ ἐξ ἀνάγκης, ὡς τοῦτο δηλοῦται ἀπό τά λόγια, ὁποῦ ἐπρότεινεν ὁ ἅγιος Παφνούτιος ὁ ὁμολογητής καί Ἐπίσκοπος μιᾶς πόλεως τῶν ἄνω Θηβαΐδων εἰς τήν α΄ σύνοδον ἐκείνην, ὡς θέλομεν εἰπῇ ἐν τῇ ἀκολούθῳ ὑποσημειώσει τοῦ παρόντος Κανόνος. Κανὼν ὅμως βεβαιωτικός τῆς συνηθείας ταύτης, ἀκόμη δέν ἦτον. Ἡ δέ ἁγία καί οἰκουμενική στ΄ σύνοδος μετά ταῦτα, καί διά Κανόνος ἐπεσφράγισε τήν συνήθειαν ταύτην, διορίσασα ἐν τῷ ιβ΄ αὐτῆς Κανόνι, ἀναγκαίως νά μήν ἔχουν γυναῖκας μόνοι οἱ Ἐπίσκοποι. Ὄχι ἀθετοῦσα τόν Ἀποστολικόν τοῦτον Κανόνα (οὐ γάρ διορίζει, ὅτι, οἱ ἔχοντες γυναῖκας Πρεσβύτεροι νά ἐκβάλλουσιν, ἤγουν νά χωρίζουσιν αὐτάς, βιαίως καί χωρίς συμφωνίας αὐτῶν, (τό ὁποῖον τοῦτο εἶναι ἐναντίον εἰς τόν Ἀποστολικόν κανόνα) ἀλλά μέ κοινήν συμφωνίαν, καί εὐχαρίστησιν χωριζομένων τῶν γυναικῶν, οὕτως οἱ ἔχοντες αὐτάς Πρεσβύτεροι, ἤ διάκονοι, ἤ ὑποδιάκονοι, νά χειροτονοῦνται Ἐπίσκοποι κατά τόν μη΄ τῆς αὐτῆς) ἀλλά προνοουμένη λέγει, διά τήν σωτηρίαν, καί περισσοτέραν προκοπήν τῶν Χριστιανῶν, καί διά τό ἀκατηγόρητον τοῦ ἀρχιερατικοῦ ἀξιώματος. Καί γάρ καί ὁ Μωυσῆς, ὕστερα ἀφ’ οὗ ἠξιώθη τοῦ προφητικοῦ χαρίσματος, πλέον με γυναῖκα δέν ἔσμιξε, κατά τόν ἅγιον Ἐπιφάνιον. (τομ. β΄, βιβλ. γ΄, αἱρέσ. πζ΄).
