Ἐκεῖνο δέ ἀναφέρομεν ἐνταλέν ἡμῖν, τό καί ἐν τῇ συνόδῳ τῇ ἐν Καπούῃ ὁρισθέν, ὥστε μή ἐξεῖναι γίνεσθαι ἀναβαπτίσεις, ἤ ἀναχειροτονήσεις, ἤ μετακινήσεις ἐπισκόπων. Κρεσκώνιος, οὖν τοῦ Ῥεκένσης ἀγροῦ ἐπίσκοπος, καταφρονήσας τοῦ ἰδίου λαοῦ, τῇ Τουβηνέκῃ ἐπέβη ἐκκλησίᾳ, καί ἕως τῆς σήμερον πολλάκις ὑπομνησθείς κατά τό ὁρισθέν καταλιπεῖν τήν αὐτήν ἐκκλησίαν, ᾗ τινι ἐπῆλθεν, οὐχ᾽ εἵλετο. Περί τούτου δέ τά προαγγελθέντα, βέβαια ἠκούσαμεν· καί αἰτοῦμεν κατά τό ἐνταλέν ἡμῖν, ἵνα καταξιώσητε δοῦναι παῤῥησίαν ἐπ᾽ ἀδείας ἡμῖν γενέσθαι, ὅτι αὕτη ἡ ἀνάγκη παρασκευάζει, τῷ ἄρχοντι τῆς χώρας κατ᾽ ἐκείνου προσελθεῖν, κατά τάς διατάξεις τῶν ἐνδοξοτάτων βασιλέων, ἵνα ὁ τῇ πράῳ ὑπομνήσει τῆς ὑμετέρας ἁγιωσύνης πειθαρχῆσαι μή θελήσας, καί διορθώσασθαι τό ἀσυγχώρητον, αὐθεντίᾳ ἀρχοντικῇ παραχρῆμα κωλυθῇ. Αὐρήλιος ἐπίσκοπος εἶπε· Φυλαχθέντος τοῦ τύπου τῆς καταστάσεως, μή κριθῇ τῆς συνόδου ὑπάρχων, ἐάν ἐπιεικῶς αἰτηθείς παρά τῆς ὑμετέρας ἀγάπης ἀποστῆναι παρῃτήσατο, ἐπειδή ἐκ τῆς οἰκείας καταφρονήσεως καί μονοτονίας περιῆλθεν εἰς ἀρχοντικήν ἐξουσίαν. Ὁνωράτος καί Οὐρβανός, οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· Τοῦτο οὖν πᾶσιν ἀρέσκει; Ἀπό πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέχθη· Δίκαιόν ἐστιν, ἀρέσκει.
Μή ἀναβαπτίζειν, εἰ μή τόν παρά ἀσεβῶν βαπτισθέντα, καί τοῖς ἱεροῖς Ἀποστόλοις ἐν μζ΄ κανόνι διατέτακται, καί ἐν ξη΄ κανόνι, μή δέχεσθαί τινα δευτέραν χειροτονίαν, τοῖς αὐτοῖς ὥρισται. Τούτοις οὖν τοῖς κανόσιν ἑπόμενοι καί οἱ Πατέρες οὗτοι, τά αὐτά διετάξαντο, τοὐτέστι μηδένα ἀναβαπτίζεσθαι ὀρθῶς ἐξ ἀρχῆς βαπτισθέντα. Εἰ δέ παρά αἱρετικῶν ἐβαπτίσθη τις ἀλλόκοτον βάπτισμα, ἐκεῖνον βαπτίζεσθαι δεῖ∙ οὐ γάρ ἀναβάπτισις τοῦτο, ὅτι οὐδέ ὃ ἐβαπτίσθη, βάπτισμα λογίσεται, ἀλλά μολυσμός. Ἀλλά μηδέ ἀναχειροτονήσεις γίνεσθαι, μηδέ μετακινήσεις ἐπισκόπων, ὥστε ἐᾷν τινα τήν οἰκείαν ἐπισκοπήν, καί μεταπίπτειν εἰς ἄλλην. Καί αὐτίκα καί τοιαύτην ὑπόθεσιν προέθεντο, τόν δεῖνα λέγοντες καταφρονῆσαι τοῦ ἰδίου λαοῦ, καί ἑτέρας ἐκκλησίας ἐπιβῆναι, πολλάκις τε περί τούτου ὑπομνησθῆναι ἐκεῖνον, καί μή πεισθῆναι ἀποστῆναι τῆς ἐκκλησίας, ἧς οὐ κατά κανόνα ἐπέβη, καί λοιπόν, φασι, διά τήν ἀπείθειαν ἐκείνου, ἀνάγκη τῷ τῆς χώρας ἄρχοντι προσελθεῖν, ἵνα ὁ μετά πρᾳότητος ὑπομνησθείς, καί μή πεισθείς, ἐξουσίᾳ ἀρχοντικῇ ἐξέλθῃ. Πρός ταῦτα ὁ Αὐρήλιος εἶπε∙ Φυλαχθέντος τοῦ τύπου τῆς καταστάσεως, μή κριθῇ τῆς συνόδου ὑπάρχων∙ τούς ἱερωμένους γάρ παραδίδοσθαι εἰς κόλασιν ἄρχοντι, εἰ μή πρότερον καθαιρεθῶσιν, οὐκ ἔξεστι. Εἰ γάρ διά τι μέγα ἁμάρτημα κολάσεώς ἐστιν ἱερωμένος τις ἄξιος, πρότερον γυμνοῦται τῆς ἱερατικῆς ἀξίας, καί οὕτω λαμβάνει αὐτόν ὁ ἄρχων ἐπί τιμωρίᾳ. Τό γοῦν, φυλαχθέντος τοῦ τύπου τῆς καταστάσεως, τοῦτό ἐστι, τό, εἰ ἐφυλάχθη ὁ τύπος τῆς καταστάσεως, ἤγουν, εἰ ὑπεμνήσθη ἐκεῖνος κατά τούς κανόνας, καί ἠπείθησε, μή κριθῇ τῆς συνόδου ὑπάρχων, ἀντί τοῦ, μή λογισθῇ τῆς μοίρας τῶν ἐπισκόπων ὤν, ἀλλ’ ὡς ἤδη ἀποῤῥιφθείς καί ἐξωσθείς τοῦ ἱερατικοῦ καταλόγου, ἀρχοντικῇ ἐξουσίᾳ παραδοθήτω∙ τοῦτο δέ τό παραδοθῆναι τῷ ἄρχοντι, ἐπῆλθεν αὐτῷ ἐκ τῆς μονοτονίας αὐτοῦ, ἤτοι τῆς αὐτογνωμοσύνης, τῆς ἀπειθείας, δι’ ἣν κατεφρόνησε τῆς τῶν ἐπισκόπων ἐπιεικείας. Ἐν Καπούῃ φασίν οἱ Πατέρες γενέσθαι σύνοδον, καί ἐν ἐκείνῃ ὁρισθῆναι τό μή ἀναβαπτίζεσθαι τούς παρά ὀρθοδόξων βαπτισθέντας, ἤ ἀναχειροτονεῖσθαι τούς παρά ἐπισκόπων ὀρθοδόξων χειροτονηθέντας∙ καί ἀκολούθως τοῖς ὁρισθεῖσιν ἐν τῇ τοιαύτῃ συνόδῳ, τῇ τέως ἐμοί ἀγνοουμένῃ, (οὐδέ γάρ συναριθμεῖται ταῖς τοπικαῖς συνόδοις), εἶπον οἱ αὐτοί τοποτηρηταί τῆς Μαυριτανίας Σιτιφένσης, ὡς, ἐπεί ταῦτα κεκώλυνται, ὀφείλουσι διορθωθῆναι καί αἱ παρά ἐπισκόπων γινόμεναι μεταπτώσεις ἀπό ταύτης τῆς ἐκκλησίας εἰς ἑτέραν, διά τό λογίζεσθαι καί τοῦτο ὡσανεί ἀναβαπτισμόν, ἤ ἀναχειροτόνησιν∙ καί αὐτίκα προέθεντο φάκτον, ὅτι Κρεσκώνιος ὁ ἐπίσκοπος κατεφρόνησε τοῦ οἰκείου λαοῦ, καί ἐπέβη ἑτέρας ἐκκλησίας. Διά τοι τοῦτο πολλάκις παρεγγυηθείς καταλιπεῖν τήν ἀλλοτρίαν ἐκκλησίαν, ἧς ἐπέβη παρά κανόνας, καί ἀνθέξασθαι τῆς οἰκείας, οὐκ ἐπείσθη τοῦτο ποιῆσαι. Ὅτι οὖν τοῦτο βέβαιόν ἐστι καί ἀληθές, ζητοῦσι, κατά τήν πρός αὐτούς ἐντολήν, ἵνα δοθῇ τῆς κατ’ αὐτούς συνόδῳ ἄδεια προσελθεῖν τῷ κατά χώραν ἄρχοντι, καί δι’ αὐτοῦ καταναγκασθῆναι τόν Κρεσκώνιον ἀποστῆναι τῆς μή ἀνηκούσης αὐτῷ ἐκκλησίας∙ ὅτι καί αἱ διατάξεις τῶν βασιλέων, ἤτοι οἱ νόμοι, τοῦτο διορίζονται. Εἶπε δέ πρός ταῦτα ὁ Αὐρήλιος∙ Ἐάν ἐφυλάχθη ὁ τύπος τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως, μή κριθῇ τῆς συνόδου ὑπάρχων ὁ Κρεσκώνιος, ἀλλ’ ὡς λαϊκός παραδοθήτω τῇ ἀρχοντικῇ ἐξουσίᾳ, καί μή μεμφέσθω τό γινόμενον εἰς αὐτόν∙ αὐτός γάρ ἑαυτόν παρέδωκεν εἰς τήν ἀρχοντικήν ἐξουσίαν, διά τήν οἰκείαν μονοτονίαν καί καταφρόνησιν τῶν συνοδικῶν παραγγελιῶν. Καί τά μέν τοῦ κανόνος ἐν τούτοις. Ὁ τύπος δέ τῆς καταστάσεως, ὃν ὁ Αὐρήλιος εἶπε φυλαχθῆναι, ἐστί τό κατά κανόνας ἐπιφωνηθῆναι τόν ἀκανονίστως δραξάμενον τῆς ἀλλοτρίας ἐκκλησίας, καί μετά τάς ἐπιφωνήσεις καθαιρεθέντα, ἤ διμερῶς, ἤ μονομερῶς, διά τήν ἀπείθειαν∙ τούς ἱερωμένους γάρ παραδίδοσθαι εἰς κόλασιν ἀρχοντικήν οὐκ ἔξεστιν, εἰ μή πρότερον καθαιρεθῶσι. Τό δέ παραδίδοσθαι τοῖς ἄρχουσι τούς ἱερωμένους μετά καθαίρεσιν, γίνεται, οὐ μόνον ὅταν ἡ σύνοδος οὐκ ἔχῃ εὐχέρειαν ποιῆσαι ἐκβιβασμόν τῆς οἰκείας ἀποφάσεως, ἀλλά καί ὅταν μέγα ἐστί τό ἁμάρτημα, καί, σύν τῇ ἐκκλησιαστικῇ κολάσει, χρεών ἐστιν, ἐπακολουθῆσαι καί ἀρχοντικήν τιμωρίαν. Τυχόν γάρ εὑρέθη τις ἱερωμένος ἐπίβουλος τοῦ βασιλέως, καί καθῃρέθη∙ ὁ τοιοῦτος μετά τήν καθαίρεσιν παραδοθήσεται τῇ ἀρχοντικῇ ἐξουσίᾳ, ὡς ἂν μετά ἐτασμοῦ εἴπῃ τούς συνίστορας. Ταῦτα δέ γίνονται οὕτω κατά τό λστ΄ καί τό λζ΄ κεφάλαιον τοῦ α΄ τίτλου, τοῦ γ΄ βιβλίου τῶν βασιλικῶν, μέρη ὄντα τῆς ῥκγ΄ Ἰουστινιανείου νεαρᾶς, καί διαλαμβάνοντα, πρεσβυτέρους καί διακόνους ὑπέρ ἐγκληματικῆς αἰτίας ψευδομαρτυρήσαντας, μή μόνον καθαιρεῖσθαι, ἀλλά καί ταῖς νομίμοις ποιναῖς ὑποβάλλεσθαι∙ καί τούς καταδικαζομένους κληρικούς χάριν ἐγκληματικῆς αἰτίας ἀπογυμνοῦσθαι τοῦ βαθμοῦ ὑπό τοῦ ἐπισκόπου, παρά δέ τοῦ ἄρχοντος ὑποβάλλεσθαι ταῖς νομίμοις ποιναῖς. Τοῦτο δέ λέγε κρατεῖν, ἔνθα ἐξεφωνήθη∙ ὁ γάρ τόν νόμον τοῦτον μεθέλκων καί εἰς ἐπισκόπους καταδικαζομένους ἴσως χάριν ἐγκληματικῆς αἰτιάσεως, καί θέλων καί τούτους μετά καθαίρεσιν τῷ ἄρχοντι παραδίδοσθαι, μάταιος ἂν εἴη καί βλάσφημος. Διό καί τό παρά τοῦ κανόνος διοριζόμενον χάριν τοῦ ἐπισκόπου, ὀφείλει ἐκλαμβάνεσθαι εἰς τό καταναγκασθῆναι τόν ἐπίσκοπον ἀκολουθῆσαι τῇ συνοδικῇ διαγνώσει καί μόνῃ. Περί δέ ἀναβαπτισμοῦ καί ἀναχειροτονήσεως, ἀνάγνωθι τόν μζ΄ ἀποστολικόν κανόνα καί τόν ξη΄. Ἀναβαπτίσεις, καί ἀναχειροτονήσεις, καί μετακινήσεις ἐπισκόπων οὐ γίνονται. Κρεσκώνιος οὖν τοῦ ἰδίου λαοῦ ἀποστάς, καί τῆς Κενεοῦ ἐκκλησίας ἐπιβάς, ἐκεῖ ἐκκλησιαστικῶς καταγγελλόμενος οὐ μεθίσταται, ἀρχοντικῶς κεκωλύσθω. Ὁ παρά ὀρθοδόξων βαπτισθείς, ἤ χειροτονηθείς, δεύτερον βάπτισμα, ἤ δευτέραν χειροτονίαν οὐ δέχεται. Ἀλλά καί τό ἀπό πόλεως ἐπίσκοπον εἰς ἑτέραν πόλιν μεθίστασθαι, καί ὁ παρὼν κανών, καί ἕτεροι οὐκ ὀλίγοι διαφόρων συνόδων κωλύουσιν. Ὁ γοῦν Κρεσκώνιος οὗτος ἐπίσκοπος, τήν ἰδίαν καταλιπὼν ἐκκλησίαν ἤ παροικίαν, καί τῆς Κενεοῦ ἐπιβάς ἐκκλησίας, καί πολλάκις ἀδελφικῶς ὑπομνησθείς παρά τῶν συναδελφῶν καί συλλειτουργῶν αὐτοῦ τήν τοιαύτην καταλιπεῖν ἐκκλησίαν, καί μή πεισθείς, παρεσκεύασε καί ἄκοντας αὐτούς τῷ κατά χώραν ἄρχοντι προσελθεῖν, καί ὑπ’ ἐκείνου ἐξουσιαστικῶς κωλυθῆναι. *Στο Πηδάλιο, ο 48ος κανόνας, και ειδικότερα τμήματα αυτού, που έχουν ενωθεί ως εξής: «Ὥστε μή ἐξεῖναι γίνεσθαι ἀναβαπτίσεις, ἤ ἀναχειροτονήσεις, ἤ μετακινήσεις ἐπισκόπων καί ἵνα ὁ τῇ πράῳ ὑπομνήσει τῆς ὑμετέρας ἁγιωσύνης πειθαρχῆσαι μή θελήσας, καί διορθώσασθαι τό ἀσυγχώρητον, αὐθεντίᾳ ἀρχοντικῇ παραχρῆμα κωλυθῇ καί φυλαχθέντος τοῦ τύπου τῆς καταστάσεως, μή κριθῇ τῆς συνόδου ὑπάρχων», αντιστοιχούν στον 57ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Προστάζει ὁ παρών Κανών, ὅτι οὔτε οἱ παρά τῶν ὀρθοδόξων βαπτισθέντες, νά βαπτίζωνται β΄ κατά τόν μζ΄ Ἀποστολικόν, οὔτε οἱ παρά τῶν ὀρθοδόξων χειροτονηθέντες νά χειροτονοῦνται δευτέραν φοράν, κατά τόν ξη΄ Ἀποστολικ., οὔτε οἱ Ἐπισκοιποι νά μεταβαίνουν ἀπό μίαν ἐπαρχίαν εἰς ἄλλην, κατά τόν ιδ΄, οὖς καί ἀνάγνωθι μετά τῆς παραλλήλου συμφωνίας τῶν λοιπῶν κανόνων. Ἐπειδή δέ Ἐπίσκοπός τις Κρεσκώνιος ὀνόματι, ἀφήσας τήν ἐπισκοπήν τοῦ ἐπέβη εἰς ξένην, Βεκένην ἐπονομαζομένην, καί πολλάκις διά τοῦτο παραγγελθείς, νά τήν ἀφήσῃ δέν ἠθέλησε, διορίζει ὁ παρών Κανών, ὅτι οὗτος, ὡς μή θελήσας νά ὑπακούσῃ καί νά διορθώσῃ τό ἀσυγχώρητον τοῦτο κακόν, νά διωχθῇ ἀπό τήν ξένην ἐκκλησίαν μέ δύναμιν τῶν ἀρχόντων ἐξωτερικήν. Πλήν ἐάν ἐφυλάχθη εἰς αὐτόν ὁ τύπος τῆς καταστάσεως, ἤτοι ἐάν αὐτός ὑπεμνήσθη κατά τούς κανόνας, καί ἔμεινεν ἀπειθής, νά ἀποῤῥιφθῇ πρῶτον ἔξω τῆς συνόδου τῶν Ἐπισκόπων, καί νά καθαιρεθῇ, καί ἔπειτα οὕτω καθῃρημένος, ὡς Λαϊκός ἤδη ὤν, νά παραδοθῇ εἰς τόν ἄρχοντα. Ὅρα καί πάντας τούς εἰς τό περιθόριον Ἀποστολικούς. (σημ.: τους ιδ΄, κζ΄, μζ΄ και ξη΄).
