Ἐγκρατῖται καί Σακκοφόροι καί Ἀποτακτῖται τῷ αὐτῷ ὑπόκεινται λόγῳ, ᾧ καί Ναβατιανοί, ὅτι περί μέν ἐκείνων Κανόνας εξεφωνήθη, εἰ καί διάφορος, τά δέ κατά τούτους ἀποσεσιώπηται. Ἡμεῖς μέντοι ἑνί λόγῳ ἀναβαπτίζομεν τούς τοιούτους. Εἰ δέ παρ᾿ ὑμῖν ἀπηγόρευται τό τοῦ ἀναβαπτισμοῦ, ὥσπερ οὖν καί παρά ῥωμαίοις, οἰκονομίας τινός ἕνεκα, ἀλλ᾿ ὁ ἡμέτερος λόγος ἰσχύν ἐχέτω·1 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ) ὅτι, ἐπειδή ὥσπερ Μαρκιωνιστῶν ἐστιν αὐτοβλάστημα ἡ κατ᾿ αὐτούς αἵρεσις, βδελυσσομένων τόν γάμον καί ἀποστρεφομένων τόν οἶνον καί τήν κτίσιν τοῦ Θεοῦ μεμιασμένην εἶναι λεγόντων, οὐ δεχόμεθα αὐτούς εἰς τήν Ἐκκλησίαν, ἐάν μή βαπτισθῶσιν εἰς τό ἡμέτερον βάπτισμα. Μή γάρ λεγέτωσαν, ὅτι εἰς Πατέρα καί Υἱόν καί ἅγιον Πνεῦμα ἐβαπτίσθη μεν, οἵ γε κακῶν ποιητήν ὑποτιθέμενοι τόν Θεόν, ἐφαμίλλως τῷ Μαρκίωνι καί ταῖς λοιπαῖς αἱρέσεσιν. Ὥστε, ἐάν ἀρέσκῃ τοῦτο, δεῖ πλείονας ἐπισκόπους ἐν ταυτῷ γενέσθαι καί οὕτως ἐκθέσθαι τόν κανόνα, ἵνα καί τῷ ποιήσαντι τό ἀκίνδυνον ᾖ, καί ὁ ἀποκρινόμενος τό ἀξιόπιστον ἔχῃ ἐν τῇ περί τῶν τοιούτων ἀποκρίσει.


ΖΩΝΑΡΑΣ: Ἐνταῦθα ὁ ἅγιος τούς Ναυατιανούς βαπτίζεσθαι διορίζεται, μετά τῶν ἄλλων προσερχομένους τῇ ἐκκλησίᾳ, ὡς τάχα φρονοῦντας τά τοῦ Μαρκίωνος. Ὁ δέ τῆς δευτέρας συνόδου ἓβδομος κανών, ἀπαριθμῶν τούς χρίσματι μόνῳ ὀφείλοντας δέχεσθαι, καί τούς Ναυατιανούς ἐκείνοις συναριθμεῖ. Πάντως δέ ἐπικρατέστερος ὁ κανὼν ἔσται ἐκεῖνος, οἷα μεταγενέστερος καί συνοδικός, καί ὅτι οὐδέ ὁ μέγας Βασίλειος ὡς κανόνα τοῦτον ἐξεφώνησεν, ἀλλά τήν οἰκείαν γνώμην πρός ἐρώτησιν ἐδήλωσεν, εἶτα ἐπήγαγεν, ὥσπερ καί αὐτός μή βεβαίως πρός τό ἐρωτηθέν διακείμενος, τό, ὥστε ἐάν ἀρέσῃ τοῦτο, δεῖ πλείονας ἐπισκόπους ἐνταυτῷ γενέσθαι, καί οὕτως ἐκθέσθαι τόν κανόνα, ἵνα διά τοῦ κανόνος τοῦ ὑπό πλειόνων ἐπισκόπων ἐκτεθέντος, καί τῷ ποιήσαντι τό ἀκίνδυνον ᾖ∙ καί ταὐτόν δηλαδή καί βαπτίσαντι τούς εἰρημένους μή ᾖ κίνδυνος, ὡς παρά κανόνας ποιήσαντι, καί ὁ ἀποκρινόμενος τοῖς περί τοιούτων ἐρωτῶσι, τό ἀξιόπιστον ἔχῃ ἐκ τοῦ κανόνος. Τά δέ περί τῆς αἱρέσεως τῶν Μαρκιωνιστῶν καί Ἐγκρατιτῶν, προεγράφησαν ἐν τῇ τοῦ κανόνος ἐξηγήσει.

ΒΑΛΣΑΜΩΝ: Τίνες εἰσίν οἱ Ἐγκρατῖται, οἱ Σακκοφόροι, οἱ Ἀποτακτῖται, οἱ Ναυατιανοί, καί οἱ Μαρκιωνισταί, καί ποῖα τά εἴδη τῶν αἱρέσεων αὐτῶν, εἴρηται ἐν διαφόροις κανόσιν. Ὁ δέ παρὼν κανὼν ἑρμηνείας οὐ δέεται, διότι οὐδέ ὡς ὅρος ἐγράφη παρά τοῦ ἁγίου, ἀλλ᾽ ὡς γνωμάτευμα∙ τήν γάρ θεσμοθεσίαν εἰς συνοδικόν διορισμόν ἀπέλυσε. Σύ δέ ἀνάγνωθι τόν ζ΄ κανόνα τῆς β΄ συνόδου, καί μάθῃς τίνες ἀπό τῶν αἱρετικῶν μετά τό δεχθῆναι βαπτίζονται, καί τίνες οὐ βαπτίζονται.

ΑΡΙΣΤΙΝΟΣ: Ἐγκρατίτας, καί Σακκοφόρους, καί Ἀποτακτίτας, ἀναβαπτίσεις∙ εἰ γάρ καί λέγοιεν, ὅτι εἰς Πατέρα καί Υἱόν καί ἅγιον Πνεῦμα ἐβαπτίσθησαν, ἀλλ᾽ ἐπεί κακῶν ποιητήν τόν Θεόν βλασφημοῦσι κατά Μαρκίωνα, μή ἀναβαπτιζόμενοι, ἄδεκτοι. Ἐν μέν τῷ πρώτῳ αὐτοῦ κανόνι ὁ μέγας οὗτος τῆς ἐκκλησίας φωστήρ τό τῶν Ἐγκρατιτῶν, καί Ναυατιανῶν, ἤτοι Καθαρῶν βάπτισμα, κατά λόγον οἰκονομίας ἐδέξατο, καί προσέταξε μόνῳ τῷ ἁγίῳ μύρῳ τούτους χρίεσθαι, προσερχομένους τῇ καθολικῇ πίστει, καί τάς αἱρέσεις αὐτῶν ἀναθεματίζοντας. Ἐνταῦθα δέ ἐπιδιορθούμενος τό κατ᾿ οἰκονομίαν ἐκεῖσε δεχθέν, ὁρίζει τούς Εγκρατίτας, καί τούς λοιπούς ἀναβαπτίζεσθαι, διά τό τήν αἵρεσιν αὐτῶν ἀποβλάστημα, εἶναι τῶν Μαρκιωνιστῶν, βδελυσσομένων καί αὐτῶν, ὡς ἐκείνων, τόν γάμον, καί ἀποστρεφομένων τόν οἶνον, καί τήν κτίστιν τοῦ Θεοῦ μεμιασμένην εἶναι λεγόντων. Πλήν ὁ ἕβδομος κανὼν τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου, καί ὁ ἕβδομος τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει, καί ὁ Ϟε΄ τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ ἕκτης συνόδου, τῶν Ναυατιανῶν, καί Καθαρῶν, καί Τεσσαρασκαιδεκατιτῶν τό βάπτισμα δέχεται προσερχόμενον τῇ ἐκκλησίᾳ, καί ἀναθεματιζόντων πᾶσαν αἵρεσιν, καί τήν ἑαυτῶν∙ χρίονται δέ μόνῳ τῷ ἁγίῳ μύρῳ μέτωπα, ὀφθαλμούς, ῥίνας, στόμα, καί ὦτα.

ΠΗΔΑΛΙΟΝ: Εἰς μέν τόν α΄ αὐτοῦ Κανόνα ὁ θεῖος οὗτος Πατήρ, ἐδιώρισεν οἰκονομικῶς, κατά τόν Ἀνώνυμον ἑρμηνευτήν τῶν Κανόνων, νά δέχεται τό βάπτισμα τῶν Ἐγκρατιτῶν, καί Ναυατιανῶν (ἀγκαλά καί ἐκεῖσε, εἰς τούς τοῦτο δεξαμένους καί τήν Ἀσίαν πατέρας, ἀκολουθῶν, τοῦτο ἐδιώρισεν), εἰς δέ τόν παρόντα, τό κατ’ οἰκονομίαν ἐκεῖσε διορισθέν, ἐπιδιορθούμενος, λέγει, ὅτι ὅλοι οἱ Ἐγκρατῖται, καί Σακκοφόροι, καί Ἀποτακτῖται, (περί ὧν ὅρα τάς ὑποσημειώσεις τοῦ Ϟε΄ τῆς στ΄). Ἀλλά καί οἱ Ναυατιανοί, πρέπει νά ἀναβαπτίζωνται, καί ὅτι, ἀγκαλά καί κοντά εἰς τούς Ἀσιανούς καί Ῥωμαίους ἐμποδίσθη ὁ τῶν τοιούτων ἀναβαπτισμός, χάριν οἰκονομίας. Ὁ λόγος ὅμως ὁ ἐδικός του, λέγει, ὅτι πρέπει νά ἔχῃ τό κῦρος, καί τήν ἰσχύν,2 ἐπειδή ἡ αἵρεσις αὐτῶν εἶναι παραφυάς ἀπό τήν αἵρεσιν τῶν Μαρκιωνιστῶν, τῶν συγχαινομένων τόν γάμον, καί τόν οἶνον, καί κακῶν ποιητήν λεγόντων τόν Θεόν. Ὥστε, ἀνίσως καί ᾖναι ἀρεστή ἡ γνώμη αὕτη, πρέπει νά γένῃ σύνοδος Ἐπισκόπων, διά νά ποιήσουν αὐτήν, γνώμην μερικήν οὖσαν, Κανόνα καθολικόν, καί ἀπαράβατον.3 Ἵνα ἐκ τούτου, καί οἱ ἀναβαπτίζοντες αὐτούς, ἀκινδύνως τοῦτο ποιῶσι, καί ὁ ἀποκρινόμενος εἰς τούς αὐτόν περί τούτου ἐρωτῶντας, ἔχῃ τό ἀξιόπιστον ἀπό τοῦ Κανόνος.

1Ἀθετῆσαι δέ τό βάπτισμα αὐτῶν ὁ ἡμέτερος λόγος ἰσχύν ἐχέτω. Ἐν ἄλλοις οὕτω κεῖται ὁ Κανών.2Εἰς τό νά ἀθετήσῃ δηλαδή τό βάπτισμα τῶν τοιούτων Σχισματοαιρετικῶν∙ καί Ὅρα ὅτι λέγει ὁ ἅγιος νά ἔχῃ περισσοτέραν δύναμιν καί κῦρος ὁ λόγος ὁ ἐδικός του, ὁ μή δεχόμενος τό βάπτισμα τῶν τοιούτων, πάρεξ ἡ οἰκονομία ὁποῦ ἔκαμαν τινές δεξάμενοι τό βάπτισμα αὐτῶν. Καθὼς καί ἡμεῖς οἱ Ἀνατολικοί εἰς τοῦτο ἀκολουθοῦντες, οὐ δεχόμεθα ἤδη τό κατ’ οἰκονομίαν ποτέ δεχθέν τῶν Λατίνων βάπτισμα (καί ἀνάγνωθι τήν ὑποσημ. τοῦ μστ΄ Ἀποστολικοῦ).3Ὅρα δέ ὅτι ἐμεταχειρίσθη ὁ Ἅγιος τήν λέξιν τοῦ Ἀναβαπτισμοῦ, ὄχι κυρίως, ἀλλά καταχρηστικῶς. Ἀναφέρωντας τό βάπτισμα τό ἐδικόν μας, ὄχι πρός ἑαυτό, ἀλλά πρός τό τῶν τοιούτων αἱρετικῶν. Καί καλῶν βάπτισμα τό ἐκείνων, καθὼς αὐτοί, καί τό ἐνόμιζον, καί τό ὠνόμαζον (ὑποσημ. τοῦ μζ΄ Ἀποστολικοῦ).