Ὅς θανάτου πληγήν τῷ πλησίον δέδωκε, φονεύς ἐστιν εἴτε ἦρξε τῆς πληγῆς, εἴτε ἠμύνατο.
Ὁ πλήξας τινά καιρίως, ὥστε ἐκ τῆς πληγῆς ἐκείνης τόν πληγέντα θανεῖν, φονεύς ἐστί∙ καί οὐκ ἐξαιρεῖται αὐτόν τοῦ ἐγκλήματος, τό μή κατάρξασθαι, ἀλλά πληγῆναι, πρότερον παρ᾽ ἐκείνου, καί οὕτω πλῆξαι αὐτόν, ἀμυνόμενον τόν πλήξαντα. Τίς ἔπληξε καί ἐφόνευσέ τινα, καί ἀπαιτούμενος λόγους δοῦναι χάριν τοῦ φόνου, ἔλεγεν, ὅτι οὐκ ἐγὼ αἴτιος γέγονα τῆς πληγῆς, ἀλλ᾽ ὁ φονευθείς, ὡς πεποιηκὼς τήν ἀρχήν τῆς διαμάχης, καί προπλήξας με. Ἐρωτηθείς οὖν περί τούτου ὁ ἅγιος, εἴπεν, ὅτι φονεύς ἐστιν ὁ ὁπωσδήποτε φονεύσας ἄνθρωπον, εἴτε πρῶτος ἔπληξε τόν φονευθέντα, εἴτε ἀμυνόμενος τοῦτον ὡς πλήξαντα πρότερον αὐτόν, ἐπήγαγε τήν πληγήν. Καί ὁ μέν κανὼν ἐν τούτοις. Ἐρωτήσει δέ τις, ὡς τοῦ νόμου λέγοντος ἐν βιβλίῳ ξ΄, τίτ. λθ΄, κεφ. α΄, θέματι τελευταίῳ, Ἀκινδύνως τις φονεύει τόν βιαζόμενον αὐτόν, ἤ τούς αὐτοῦ πρός ἀσέλγειαν∙ καί ἐν τίτλῳ ιζ΄ τοῦ αὐτοῦ βιβλίου∙ Ἔξεστι βίᾳ τήν βίαν ἐξωθεῖν, καί ὅπλα ὅπλοις, πῶς ὁ κανὼν φησί τόν ἐξ ἀνάγκης πλήξαντα καί φονεύσαντα κολάζεσθαι ὡς φονέα; Λύσις. Τά ἐκκλησιαστικά ἐπιτίμια οὐκ εἰσί κολαστικά, ἀλλά ἁγιαστικά καί ἰατρευτικά∙ διό καί διορίζεται ὁ κανὼν τόν κατά παραχλωρησιν Θεοῦ ἐμπεσόντα ὁπωσδήποτε εἰς φόνον, καί αὐτούς τούς ἐν πολέμῳ φονεύοντας, θεραπεύεσθαι κατά ψυχήν∙ κᾂν ὁ μέν μεγαλωτέρας χρήζει θεραπείας, ὡς φονεύων ἐκουσίως, ὁ δέ μικροτέρας, ὡς φονεύων ἀκουσίως, ἤ ἐν πολέμῳ∙ ὁ δέ πολιτικός νόμος κολάζει, οὐ θεραπεύει. Ὅθεν, τόν μέν ἔχοντα διάθεσιν εἰς τό φονεῦσαι, τιμωρεῖ ὡς φονέα, τόν δέ ἀκουσίως φονεύοντα οὐ τιμωρεῖ, καί τόν φονεύσαντα τόν βιαζόμενον αὐτόν, ἀτιμώρητον συντηρεῖ, ὡς μή οἴκοθεν, ἀλλ᾽ ἐξ αἰτίας τοῦ φονευθέντος εἰς τό φονεῦσαι κατεπειχθέντα. Οἶμαι δέ, ὅτι καί ὁ φονεύσας ἐξ ἀμύνης κατά τόν πολιτικόν νόμον τότε συντηρηθήσεται ἀκόλαστος, ὅταν ἐφόνευσε τόν πληγήν θανατηφόρον ἐπενεγκόντα αὐτῷ, ἤ βίαν ὁμοίαν, οὐ μήν καί τόν ἐλαφράν καί ἰάσιμον πληγήν ἐπενεγκόντα αὐτῷ, ἤγουν μετρίαν βίαν, καί ἥν ἐδύνατο χωρίς φόνου διαφυγεῖν∙ τηνικαῦτα γάρ ὡς φονεύς κολασθήσεται. Φησί γάρ τό ιδ΄ κεφ., τοῦ λθ΄ τίτλου, τοῦ ξ΄ βιβλίου∙ Ὁ τόν ἐπελθόντα φονεύσας, ἐν ᾧ περί τῆς ζωῆς ἐκινδύνευεν, ἀνευθυνός ἐστι φονεύειν∙ καί τό β΄ θέμα τοῦ αὐτοῦ∙ Τόν ληστήν ἐπιόντα, ἀκινδύνως ἔξεστι φονεύειν. Ἐγὼ δέ εἶδον ἱερέα καθαιρεθέντα συνοδικῶς, ὅτι ἕτερον ἱερέα ἀναλαβόμενον παρά θέλησιν τούτου βιβλίον ἐκ τῆς ἐκκλησίας αὐτοῦ κατέσχε, καί ἀνελάβετο ὁριστικῶς ἐκ τούτου τό οἰκεῖον βιβλίον, κἀντεῦθεν συνέβη τόν ἀφαιρεθέντα τό βιβλίον ἱερέα λειποθυμῆσαι, καί αὐθωρόν ἀποθανεῖν. Ἕτερος δέ μοναχός καί ἱερεύς ἀπό τῆς μονῆς τοῦ Στειρίου καθῃρέθη ὁμοίως, ὅτι μοναχόν τινα ὑβρίσαντα αὐτόν ἀνθύβρισε τραχέως, καί συνέβη τόν οὕτως ὑθρισθέντα ἅμα τῷ ἀκοῦσαι τήν ὕβριν, στενάξαι, καί τήν ψυχήν ἀπερεύξασθαι. Καί ἀρχιερεύς Ἀγαρηνόν φονεύσας, κατ᾿ αὐτοῦ ξίφος ἀνατείναντος ἐν καιρῷ πολέμου, καθῃρέθη ὁμοίως. Ὁ πλήξας πρός θάνατον, καί ἀρχόμενος, καί ἀμυνόμενος, ἀνδροφόνος. Ἐάν τις ἐν μάχῃ πληγήν ἐπαγάγῃ τινί καιρίαν, θάνατον ἀπειλοῦσαν, κᾂν πρῶτος ἤρξατο τῆς πληγῆς, κᾂν ὑπ᾽ ἐκείνου πληγείς, καί ἐκδικῶν ἑαυτόν καιρίως ἀντέπληξε, φονεύς ἐστίν∙ εἴτε δέ ἑκούσιοι καί ἀμφότεροι, εἴτε ἀκούσιοι, ἀπό τοῦ ὀργάνου τοῦ πλήξαντος κριθήσονται, καί ἀπό τῶν λοιπῶν ὧν παρέδωκε γνωρισμάτων ἐν τῷ ὀγδόῳ κανόνι. Ὅποιος κτυπήσῃ μέ καίριον, καί θανατηφόρον κτύπημα, καί ἐκ τοῦ κτυπήματος ἀπέθανεν ὁ κτυπηθείς, φονεύς εἶναι, κατά τόν κανόνα τοῦτον, κᾂν αὐτός ἔκαμε τήν ἀρχήν, καί τόν ἐκτύπησε, κᾂν τόν ἐκτύπησεν ἐκεῖνος πρότερον, καί αὐτός διά νά κάμῃ ἐκδίκησιν, τόν ἀντεκτύπησεν. Ὅρα τόν ξστ΄ Ἀποστολικόν.
