Ὥστε τοῖς μετανοοῦσι, κατά τήν τῶν ἁμαρτημάτων διαφοράν, τῇ τῶν ἐπισκόπων κρίσει τάς μετανοίας ἐν καιρῷ ψηφίζεσθαι· πρεσβύτερος δέ παρά τήν γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, μή καταλλάσσῃ μετανοοῦντα, εἰ μή δ᾽ ἂν ἀνάγκης συνωθούσης ἐν τῇ ἀπουσίᾳ τοῦ ἐπισκόπου· οὗ τινος δήποτε δέ μετανοοῦντος, εἰ πούβλικον καί τεθρυλλημένον ἐστί τό ἔγκλημα, τό σύμπασαν τήν ἐκκλησίαν κινοῦν, πρό τῆς ἁψίδος τούτῳ ἡ χείρ ἐπιτεθῇ.
Τό δεσμεῖν καί λύειν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός τοῖς Ἀποστόλοις δέδωκε∙ τύπον δέ τῶν ἱερῶν Ἀποστόλων οἱ ἀρχιερεῖς πληροῦσι. Διό καί ὁ κανὼν οὗτος τῇ τῶν ἐπισκόπων ἀνέθετο κρίσει τό ψηφίζεσθαι, Τοὐτέστιν ὁρίζειν, τυποῦν, ἀποφαίνεσθαι κατά τήν τῶν ἁμαρτημάτων διαφοράν τάς μετανοίας ἐν καιρῷ, ἤγουν ἐν ὅσῳ χρόνῳ δεῖ τόν ἁμαρτήσαντα μετανοεῖν ἐν ἐπιτιμίου δεσμῷ, καί πότε δεῖ αὐτόν λύειν. Περί τούτου δέ ἀναγνωστέον καί τόν τελευταῖον κανόνα τῆς στ΄ συνόδου, καί τά ἐν ἐκείνῳ γεγραμμένα. Πρεσβυτέρῳ δέ καταλλάσσειν οὐ δέδοται παρά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου∙ ᾧ γάρ δέδοται τό δεσμεῖν, ἐκείνῳ καί τό καταλλάσσειν ἔξεστι∙ καταλλάσσειν δ’ ἐστί, τό λύσαι τόν ἐπιτετιμημένον, ἤ τελείως, ἤ πρός καιρόν, διά κίνδυνον ἴσως∙ εἰ μήπου, φησίν, ὁ ἐπίσκοπος ἄπεστι, καί ὁ ἐν μετανοίᾳ ὢν κινδυνεύει θανεῖν∙ ἀναγνωστέον καί τόν ζ΄ κανόνα τῆς συνόδου ταύτης, καί τά ἐκεῖ γεγραμμένα. Κυρίως μετανοοῦντες λογίζονται οἱ ἐξομολογούμενοι τά οἰκεῖα πλημμελήματα ἀγνοούμενα∙ οἱ δέ προσιόντες τῇ ἐκκλησίᾳ ἐπί φανεροῖς ἁμαρτήμασι, (πούβλικον γάρ τό δεδημοσιευμένον καί πρόδηλον λέγεται, ἡ γάρ λέξις τῶν Λατίνων οὖσα, ἐξελληνιζομένη δημόσιον δηλοῖ), καί ἐπί τεθρυλλημένοις, ἤγουν διαλαλουμένοις, φημιζομένοις, οὐδέ ἐξομολογεῖσθαι δοκοῦσι. Διό τοῖς τοιούτοις καί ἔξω τῆς ἐκκλησίας τάς χεῖρας ἐπιτιθέναι, καί ποιεῖν αὐτούς μετανοοῦντας, ὁ κανὼν διατάττεται, ὥστε ἔξω τῶν ἱερῶν περιβόλων ἐστᾶναι, καί προσκλαίειν∙ τό γάρ, πρό τῆς ἁψίδος, πρό τοῦ προπυλαίου ἐστί∙ τό δέ, τό σύμπασαν τήν ἐκκλησίαν κινοῦν, δηλοῖ τήν τῆς πλημμελείας ὑπερβολήν, καί τό φανερόν. Τοιοῦτον γάρ φησιν εἶναι τό ἁμάρτημα, ὡς καί πᾶσαν τήν ἐκκλησίαν δι’ αὐτό κεκινῆσθαι, ἤ ζηλοῦσαν, ἤ διηγουμένην αὐτό. Ὁ τελευταῖος κανὼν τῆς στ΄ συνόδου δίδωσι τοῖς ἐπισκόποις ἄδειαν τοῦ αὔξειν καί μειοῦν τά ἐπιτίμια, ἀκολούθως τῷ παρόντι κανόνι προγενεστέρῳ ὄντι. Προστίθησι δέ οὗτος, μή δέχεσθαι λογισμούς ἀνθρώπων καί ἀφιέναι ἁμαρτίας τούς πρεσβυτέρους παρά γνώμην τῶν ἐπισκόπων, εἰ μήπου τελευτᾷ τις κατά ἀπουσίαν τοῦ ἐπισκόπου∙ τηνικαῦτα γάρ τόν ἐν μετανοίᾳ ὄντα καταλλάξει ὁ πρεσβύτερος, ἤτοι λύσει τοῦ ἐπιτιμίου, διά τό ἀναγκαῖον τοῦ πράγματος, ἵνα μή τελευτήσῃ ἐπιτετιμημένος ὁ ἀποθνήσκων. Καί ταῦτα μέν φησι γίνεσθαι εἰς τούς ἐκ προαιρέσεως οἰκείας ἐξομολογουμένους. Τούς δέ μή αὐθαιρέτως προσερχομένους τῇ ἐκκλησίᾳ, ἀλλά διά πούβλικον, ἤτοι δημόσιον ἔγκλημα, τεθρυλλημένον, ἤτοι φανερόν, καί δυνάμενον συνταράξαι τήν ἐκκλησίαν διά τό ὑπερβολικόν τοῦ ἀτοπήματος, ἔξω τῆς ἁψίδος, ἤτοι τῆς ἐκκλησίας, δέχεσθαι ὀφείλομεν, κἀκεῖσε διδόναι χεῖρα μετανοίας, καί οὐχί κατά τήν ἐπισκοπικήν διάκρισιν, ἵνα μή σκανδαλίσωμεν τούς πολλούς, ἐν φανεροῖς οὕτως ἐγκλήμασι τήν κανονικήν οὕτω παραγγελίαν ἀθετοῦντες, καί μαλακώτερα διδόντες ἐπιτίμια. Σημείωσαι οὖν τά ἐν τῷ παρόντι κανόνι, διά τούς προσερχομένους ἀνδροφόνους τῇ μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ, καί ζητοῦντας τά κανονικά μετριασθῆναι ἐπιτίμια. Ἀνάγνωθι καί τόν ζ΄ κανόνα τῆς παρούσης συνόδου. Τοῖς μετανοοῦσι πρός τά ἁμαρτήματα ὁ ἐπίσκοπος ὁρίσει τάς μετανοίας∙ πρεσβύτερος δέ παρά γνώμην τούτου, οὐδ’ ἀνάγκης συνωθούσης καταλλάξει μετανοοῦντα. Οἱ παρά Θεοῦ λαβόντες ἐξουσίαν δεσμεῖν καί λύειν, πρός τήν ποιότητα τῶν ἁμαρτημάτων καί τήν ἐπιστροφήν τοῦ ἡμαρτηκότος τά ἐπιτίμια ὁρίσουσι. Πρεσβύτερος δέ, παρά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, οὔτε αὔξειν ἤ μειοῦν αὐτά δύναται, οὔτε τούς μετανοοῦντας καταλλάσσειν, κᾂν ἀποδημῇ ὁ ἐπίσκοπος, καί τῶν θείων αὐτούς ἀξιοῦν ἁγιασμάτων. *Στο Πηδάλιο, ο 44ος κανόνας αντιστοιχεί στον 50ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Ἐπειδή τό δεσμεῖν καί λύειν εἰς τούς Ἀποστόλους ὁ Κύριος ἔδωκεν, οἱ δέ Ἀρχιερεῖς τύπον ἔχουσι τῶν Ἀποστόλων. Διά τοῦτο καί ὁ παρών Κανών προστάζει, ὅτι ὁ Ἀρχιερεύς κατά τήν διαφοράν τῶν ἁμαρτημάτων (ὅρα τόν ιβ΄ τῆς α΄ καί μάλιστα τόν ρβ΄ τῆς στ΄), ἔτζι νά διορίζῃ εἰς τούς μετανοοῦντας τόν καιρόν τῆς μετανοίας αὐτῶν, ἤτοι πόσον καιρόν νά εὑρίσκωνται εἰς τό ἐπιτίμιον τοῦ δεσμοῦ. Πρεσβύτερος δέ νά μή λύῃ ἀπό τόν δεσμόν κᾀνένα μετανοοῦντα, χωρίς τήν γνώμην καί ἄδειαν τοῦ Ἀρχιερέως, ἔξω μόνον, ἂν ὁ μετανοῶν εὑρίσκεται εἰς κίνδυνον θανάτου, καί ἂν ὁ Ἀρχιερεύς δέν ᾖναι παρών, ἀλλά λείπῃ μακράν. Ἀνίσως δέ τινας εὑρισκόμενος εἰς ἁμάρτημα πούβλικον, ἤτοι τόπον δημόσιον (τοῦτο γάρ δηλοῖ ἡ Λατινική αὕτη λέξις) καί διαλαλημένον, ὥστε ὁποῦ διά τήν ὑπερβολήν τοῦ κακοῦ νά κινῇ ὅλους τούς Χριστιανούς, ἤ νά τό μιμοῦνται, ἤ νά τό διηγοῦνται. Ἄν, λέγω, τοιοῦτος ἁμαρτωλός μετανοήσῃ, εἰς αὐτόν νά ἐπιτίθεται ἡ χείρ τοῦ Ἀρχιερέως, ἤ κατά γνώμην αὐτοῦ, ἡ τοῦ Ἱερέως, ὄχι ἔνδον τῆς ἐκκλησίας, καθὼς εἰς τούς λοιπούς μετανοοῦντας, (ὅρα τόν λε΄ τῆς παρούσης), ἀλλ’ ἔξω τῆς ἁψίδος, δηλ. τοῦ προπυλαίου καί νάρθηκος (καθὼς ἔξω ἐπετίθετο καί εἰς τούς ἐξ αἱρέσεων ἐπιστρέφοντας) (καν. ζ΄ τῆς β΄). Διά νά στέκωνται νά προκλαίουν ἔξω τῆς πύλης τῆς ἐκκλησίας. Ἐπειδή οἱ τοιοῦτοι, ὡς δημοσίως καί φανερά ἁμαρτάνοντες, οὐδέ ὡς ἐξομολογούμενοι λογίζονται. Ἐξομολόγησις γάρ ὀνομάζεται ἡ τοῦ κρυφίου ἁμαρτήματος φανέρωσις. Οὗτοι δέ πῶς θέλουν λογισθῇ ὅτι ἐξομολογοῦνται, τό καί πρό τῆς ἐξομολογήσεως πασίδηλον αὐτῶν ἁμάρτημα; Ἀνάγνωθι καί τόν λθ΄ Ἀποστολικόν, καί τόν ζ΄ τῆς παρούσης.
