Τούς ἐν πόλεσιν, ἤ χωρίοις, ἐν ἐγκλείστραις βουλομένους ἀναχωρεῖν, καί ἑαυτοῖς κατά μόνας προσέχειν, πρότερον ἐν μοναστηρίῳ εἰσιέναι δεῖ, καί τήν ἀναχωρητικήν παιδοτριβεῖσθαι διαγωγήν· καί ἐπί τριετῆ χρόνον τῷ τῆς μονῆς ἐξάρχοντι ἐν φόβῳ Θεοῦ ὑποτάττεσθαι· καί τήν κατά πάντα, ὡς προσῆκεν, ὑπακοήν ἐκπληροῦν, καί οὕτως ὁμολογοῦντας περί τῆς ἐν τῷ τοιούτῳ βίῳ προαιρέσεως, καί ὡς ἐξ ὅλης καρδίας ἑκουσίως τοῦτον ἀσπάζονται, ὑπό τοῦ κατά τόπον δοκιμάζεσθαι προέδρου. Εἶθ᾿ οὕτως, ἐφ᾿ ἕτερον ἐνιαυτόν, ἔξωθεν προσκαρτερεῖν τῆς ἐγκλείστρας, ὡς ἂν ὁ σκοπός αὐτῶν πλειόνως φανερωθείη. Τηνικαῦτα γάρ πληροφορίαν παρέξουσιν, ὡς, οὐ κενήν θηρώμενοι δόξαν, ἀλλά δι᾿ αὐτό τό ὄντως καλόν τήν ἡσυχίαν ταύτην μεταδιώκουσι. Μετά δέ τήν τοσούτου χρόνου συμπλήρωσιν, εἰ τῇ αὐτῇ προαιρέσει ἐμμένοιεν, ἐγκεκλεῖσθαι αὐτούς, καί μηκέτι τούτοις ἐξεῖναι, ὅτε βούλονται, τῆς τοιαύτης καταμονῆς ἀφίστασθαι· ἐκτός, εἰ μή διά κοινήν λυσιτέλειαν, καί ὠφέλειαν, ἤ ἑτέραν ἀνάγκην πρός θάνατον αὐτούς βιαζομένην, πρός τοῦτο ἕλκοιντο, καί οὕτω μετ᾿ εὐλογίας τοῦ κατά τόπον ἐπισκόπου. Τῶν δέ εἰρημένων προφάσεων δίχα ἐγχειροῦντας ἐκ τῶν καταγωγίων αὐτῶν ἐξιέναι, πρωτοτύπως μέν ἄκοντας αὐτούς καθειργνύειν ἐν τῇ εἰρημένῃ ἐγκλείστρᾳ, ἔπειτα δέ νηστείαις καί ἑτέραις σκληραγωγίαις αὐτούς θεραπεύειν, εἰδότας, κατά τό γεγραμμένον, ὡς, Οὐδείς βαλὼν τήν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ᾿ ἄροτρον, καί στραφείς εἰς τά ὀπίσω, εὔθετός ἐστιν εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.
Σφαλερόν ἡγήσαντο οἱ θεῖοι Πατέρες, τό ἐκ κοσμικῆς διαγωγῆς τινας εἰς ἀναχωρητικόν καθίστασθαι βίον, καί ἑαυτούς ἐγκλείειν βραχέσιν οἰκίσκοις, καί αὐτούς ἑαυτοῖς εἶναι καθηγητάς. Διό τούς βουλομένους τοιοῦτόν τι, πρότερον εἰς ἀσκητήριον εἰσιέναι κελεύουσι, καί ἐπί τριετίαν ἐν ὑποταγῇ γίνεσθαι, οὕτω τε παιδοτριβεῖσθαι τήν ἀναχωρητικήν διαγωγήν, καί δουλεύσαντας ἐν ὑπακοῇ ὁμολογεῖν, ὅτι ὁλοψύχως αἱροῦνται τήν ἀναχώρησιν· καί παρά τοῦ κατά χώραν ἀρχιερέως αὐτούς δοκιμάζεσθαι, καί πάλιν ἐπί ἐνιαυτόν ἕτερον προσμένειν τῆς ἐγκλείστρας ἐκτός, ἵνα μᾶλλον τό ἀμετάθετον φανείη τῆς γνώμης αὐτῶν· οὕτω δέ πληροφορήσαντες, ὡς οὐ δόξης ἔρωτι ἀνθρωπίνης, ἀλλά δι’ ἀρετῆς ἐργασίαν τήν ἡσυχίαν ζητοῦσιν, ἐγκλεισθήσονται, οὐκέτι ἐξελευσόμενοι τοῦ οἰκίσκου, εἰ μήπου βιασθεῖεν ὑπ’ ἀνάγκης τινός, ὁρώσης ἤ πρός κοινήν ὠφέλειαν ἴσως τῆς χώρας, ἐν ᾗ διάγουσιν, ἤ διά κίνδυνον ἴσως θάνατον ἀπειλοῦντα· καί οὕτω δέ μετά γνώμης καί εὐλογίας τοῦ ἐπισκόπου ἐξελεύσονται. Εἰ δέ ἄλλως, καί μή διά τάς εἰρημένας αἰτίας ἐξέλθωσι, πρῶτον μέν, καί ἄκοντας αὐτούς ἐγκλείεσθαι, ἔνθα καί πρότερον, οἱ Πατέρες ὥρισαν· εἶτα καί ἐπιτιμίοις αὐτούς ὑποβάλλεσθαι, ἵνα νηστείαις καί σκληραγωγίαις ἑαυτούς θεραπεύσωσιν, ἤγουν τό τῆς ἑαυτῶν γνώμης εὐμετάβολον. Μέγα τι καί τολμηρόν ἐστι, καταμόνας ἠσυχάσαι τινά, καί ἐν βραχυτάτῳ οἰκίσκῳ ἐγκλεῖσαι ἑαυτόν, ὡς τεθνεῶτα, παρ’ ὅλον τόν τῆς οἰκείας ζωῆς χρόνον· καί διά τοῦτο νενομοθέτηται παρά τῶν Πατέρων, μή ἀπολυπραγμονήτως ἐγκλείεσθαί τινα ὁπουδήποτε· ἀλλά τόν βουλόμενον τοῦτο ποιῆσαι, πρότερον ἐπί τριετίαν παρά καθηγουμένῳ ὑποτάττεσθαι, καί διδόναι πληροφορίαν ἐκ τῶν προτέρων τῆς εἰς τό μέλλον διαγωγῆς αὐτοῦ, μετά δοκιμασίας τοῦ κατά χώραν ἐπισκόπου· εἶτα προσκαρτερεῖν ἔξωθεν τῆς ἐγκλείστρας καί ἐφ’ ἕτερον ἐνιαυτόν· καί εἰ μηδέ οὕτως ἀναφανῇ ὁ τό ἐγκλεισθῆναι ζητῶν, διά φαῦλον τρόπον τοῦτο ποιῶν, ἀλλά δι’ αὐτό τό καλόν, καί δι’ ἔφεσιν ψυχικῆς σωτηρίας, ἐγκλείεσθαι τοῦτον διά τοῦ ἐπισκόπου, ἐφ’ ᾧ μηκέτι ἐξελθεῖν τῆς ἐγκλείστρας, ἐκτός εἰ μή διά κοινήν λυσιτέλειαν, ἤ διά κίνδυνον θανάτου. Καί ταύτην δέ τήν ἐξέλευσιν μή ἄλλως γίνεσθαι, εἰ μή μετά προτροπῆς ἐπισκοπικῆς· εἰ δέ ἄλλως, καί μή διά τάς εἰρημένας αἰτίας ἐξέλθῃ, πρῶτον μέν, καί ἄκοντα ἐγκλείεσθαι ἔνθα καί πρότερον ἦν· εἶτα καί δι’ ἐπιτιμίων τό γεγονός παρά τούτου ὀλίσθημα θεραπεύειν. Ἀνένδεκτος γάρ, φασίν, ἐστί τῷ Θεῷ, ὁ ἐπαγγελλόμενός τι ἀγαθόν καί σωτηριῶδες ποιῆσαι, καί τῶν οἰκείων ὑποσχέσεων ὄπισθεν ἐκ μεταμελείας γεγονώς. Σημείωσαι οὖν τήν ἐπί τετραετίαν δοκιμασίαν τοῦ μέλλοντος ἐγκλεισθῆναι· εἰς γάρ τάς ἔξω χώρας, ἅμ’ ἔπος, ἅμ’ ἔργον, ἐγκλείεται ὁ βουλόμενος δίχα ἐπισκοπικῆς ἐπιτροπῆς, καί τῶν συνήθων ψαλτῳδημάτων. Ὠσαύτως σημείωσαι, ὅτι χωρίς ἐπισκοπικῆς ἐπιτροπῆς οὐκ ἔξεστιν ἐγκλείστῳ ἐξιέναι ἀπό τοῦ ἐγκλείστρου, κᾂν εὐλογωτάτη ἐστίν αἰτία, παρακαλοῦσα τήν τούτου ἐξέλευσιν· τούς δέ μή οὕτως ἐξερχομένους, καί ἄκοντας ἐγκλείεσθαι πάλιν παρά τοῦ ἐπισκόπου· καί ὁ μέν κανών ταῦτα διορίζεται. Τό δέ α΄ κεφ., τῆς ρλγ΄ νεαρᾶς, τῆς κειμένης ἐν βιβλίῳ δ΄ τῶν βασιλικῶν, κεφ. ιδ΄, φησί ταῦτα· Θεσπίζομεν, μηδένα παντελῶς ἰδίαν ἔχειν οἴκησιν, μηδέ τό καλούμενον κελλίον, εἰ μή τις βούλοιτο μόνος ὤν, καί ἑνί τυχόν ἤ δύο χρώμενος ὑπουργοῖς, κατά τόν ἐν θεωρίᾳ τε καί ἡσυχίᾳ διαζῇν βίον· ἀλλ’ ὅλως, ὄντων πλειόνων ἀνδρῶν, μίαν εἶναι καί τήν αὐτήν συνέλευσιν καί εὐχομένων, καί τά τῆς φύσεως ἔργα πραττόντων, ὁπόσα ἄμεμπτά τε καί ἀδιάβλητα καθέστηκε· καί κοινῇ μέν, ὡς εἴρηται, σιτεῖσθαι, κοινῇ δέ καθεύδειν, εἰ μέντοι τοσοῦτον εἴη τό πλῆθος, ὅσον εἰς ἕνα οἶκον χωρεῖσθαι, ἐπεί τοι γε τυχόν δύο ἤ τρεῖς οἴκους εἶναι τούς δεχομένους αὐτούς. Μηδένα δέ παντελῶς ἴδιον ἔχειν μηδέν, ἀλλ’ ἐν κοινῷ ζῇν νύκτωρ τε καί μεθ’ ἡμέραν, ἵνα αἱ νύκτες αὐτοῖς τήν αὐτήν ταῖς ἡμέραις ἔχοιεν παρατήρησιν· οὐ γάρ καθεύδουσιν ἅπαντες ἀεί, ἀλλά πρόδηλον, ὡς οἱ μέν ἐν τῷ καθεύδειν εἰσίν, οἱ δέ ἐγρηγόρησαν, καί πάντως ἔσονταί τινές οἱ τούς καθεύδοντας ἐποπτεύοντες. Εἰ δέ τινα οἰκήματά ἐστιν ἐν οἱῳδήποτε μοναστηρίῳ τῶν ὑπό τόν οἰκουμενικόν πατριάρχην ταύτης τῆς μεγαλοπόλεως, ἤ τῶν ὑπό τήν σήν ὄντων ἁγιωσύνην, εἴτε ἐπί τῆς αὐτῆς περιοικίδος, εἴτε παρ’ ἡμῶν αὐτῶν ᾠκοδομημένα, ἤ παρ’ ἑτέρων, ταῦτα πάντα καθαιρήσεις τρόποις ἅπασιν, ἀνοίξεις τε αὐτοῖς τήν ἀλλήλων θέαν, καί ὄψονται πάντες τά παρ’ ἀλλήλων πραττόμενα. Τί γάρ δή καί εὐλαβηθήσονται τοῦτο πράττειν, ἅπαξ ἑαυτούς ἀναθέντες τῷ Θεῷ, καί ἀπειπόντες πρός πᾶσαν δημώδη δίαιταν; Καί τοῦτο μέν ταύτῃ κρατεῖν νῦν τε καί εἰς τόν ἑξῆς ἅπαντα βουλόμεθα χρόνον, οὐδένός, ὡς εἴρηται, ἔχοντος οἴκησιν ἰδίαν, ἀλλά συναθροιζομένων ἁπάντων, καί θεωμένων τά παρ’ ἀλλήλων πραττόμενα· πρόδηλον γάρ, ὅτι τοιαῦτα σπεύσουσιν αὐτοί καθιστάναι, οἷα παντελῶς ἀνεπίληπτα μένει. Εἰ δέ τις ὀφθείη τοσοῦτον ἀναιδής, ὥστε τολμᾷν ἐπιχειρεῖν παραβαίνειν τι τῶν νενομοθετημένων, ὁ τῆς μονῆς ἡγούμενος ταῦτα ἐξεταζέτω· βουλόμεθα γάρ τήν νῦν σφοδροτέραν γενέσθαι παρατήρησιν. Λέγουσιν οὖν τινες ἐναντιοῦσθαι τῷ κανόνι τήν νεαράν· ἐμοί δέ δοκεῖ, τόν μέν κανόνα διά τήν ἐγκλείστραν ἐκφωνηθῆναι, τήν δέ νεαράν, διά τούς ἔχοντας κελλία εἰς κοινόβια μοναστηρίων· καί ἔστι μεγάλη διαφορά ἀμφοτέρων τῶν νομοθεσιῶν∙ καί κατά τοῦτο οὐδέ ἐναντιοῦνται τά ὁροθετηθέντα. Σήμερον δέ, εἰς μέν τά γυναικεῖα μοναστήρια ἐνεργοῦσι τά τῆς νεαρᾶς· εἰς δέ τά ἀνδρῷα οὐδαμοῦ. Ὁ ἐγκλεισθησόμενος, τριετίαν προδιάγων ἐν τῷ μοναστηρίῳ, καί πρό τῆς ἐγκλείστρας ἕτερον ἐνιαυτόν μετιών, οὕτως εἰσίτω· καί μή ἐξίτω, εἰ μή βιάζοι θάνατος, ἤ πρός τό κοινόν λυσιτέλεια. Τόν εἰς ἐγκλείστραν βουλόμενον εἰσιέναι, καί ἑαυτῷ μόνῳ προσέχειν, δεῖ πρότερον ἐν μοναστηρίῳ εἰσελθεῖν, καί ἐπί τριετῆ χρόνον ὑποταγῆναι τῷ τῆς μονῆς προεστῶτι ἐν φόβῳ Θεοῦ, καί οὕτως ὑπό τοῦ κατά χώραν ἐπισκόπου τήν προαίρεσιν αὐτοῦ δοκιμασθῆναι, εἰ ἑκουσίως καί ἐξ ὅλης τῆς καρδίας τόν τοιοῦτον βίον ἀσπάζεται. Καί εἰ ἐπιμένει ὁμολογῶν τοιουτοτρόπως ἐπιποθεῖν αὐτόν, καί ἐφ’ ἕτερον ἐνιαυτόν προσκαρτερεῖν ἔξωθεν τῆς ἐγκλείστρας, ὡς ἄν περισσοτέραν παρέξῃ πληροφορίαν, ὡς οὐ διά ματαίαν δόξαν τήν ἡσυχίαν μεταδιώκει, ἀλλά δι’ αὐτό τό καλόν· μετά δέ τήν τοῦ τοσούτου χρόνου παραδρομήν, εἰ ἐπί τῆς αὐτῆς εὑρίσκεται γνώμης ἱστάμενος, ἐγκεκλεῖσθαι αὐτόν, καί μηκέτι ἐκεῖθεν ἐξέρχεσθαι, εἰ μήπου κοινή ὠφέλεια πρόκειται, ἤ ἑτέρα ἀνάγκη, θάνατον ἐπαπειλοῦσα αὐτῷ· τηνικαῦτα γάρ μετ’ εὐλογίας τοῦ κατά χώραν ἐπισκόπου ἐξελεύσεται. Ἄνευ δέ τῶν εἰρημένων προφάσεων εἰ ἐξέλθῃ, πρῶτα μέν, ἄκων ἐγκλεισθήσεται, ἔπειτα δέ, νηστείαις καί ἑτέραις σκληραγωγίαις ὑποπέσει, καί δι’ αὐτῶν τῆς μικροψυχίας αὐτοῦ θεραπείαν εὑρήσει, γινώσκων, κατά τό γεγραμμένον, ὡς, Οὐδείς βαλών τήν χείρα αὐτοῦ ἐπ’ ἄροτρον, καί στραφείς εἰς τά ὀπίσω, εὔθετός ἐστιν εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Μέγα καί τολμηρόν πρᾶγμα εἶναι, τό, εὐθύς εὐθύς ἀπό τήν κοσμικήν ζωήν, νά ἀναχωρῇ τινάς, καί μέσα εἰς ἐγκλειστήρια νά ἐγκλείεται, καί ἀπό μίαν ὑπερβολήν νά μεταπηδᾷ εἰς ἄλλην ὑπερβολήν, ἀπό τό πολυτάραχον, λέγω, πέλαγος τοῦ βίου, εἰς τό δυσκολοδιάβατον πέλαγος τῆς ἡσυχίας. Διά τοῦτο οἱ Πατέρες οὗτοι ἐν τῷ παρόντι Κανόνι διορίζουσιν, ὅτι οἱ τοῦτο ποιῆσαι θέλοντες, νά πηγαίνουν εἰς μοναστήριον, καί ἀφ’ οὗ τρεῖς χρόνους δείξουν κατά πάντα ὑπακοήν εἰς τόν ἡγούμενον, νά δοκιμάζωνται ἀπό τόν Ἀρχιερέα, ὁμολογοῦντες ὅτι θεληματικῶς, καί ἐξ ὅλης τῆς καρδίας ποθοῦσι τήν τοιαύτην ἀναχώρησιν. Ἔπειτα μετά τοῦτο, νά ἠσυχάζουν ἔξω τῆς ἐγκλείστρας ἕνα χρόνον, διά νά δώσουν περισσοτέραν πληροφορίαν, ὅτι ὄχι διά κενοδοξίαν, ἀλλά διά μόνον τό τῆς ἡσυχίας καλόν, τήν ζωήν ταύτην ἐπιποθοῦσι. Καί ἂν μετά ταῦτα πάντα στέκωνται στερεοί εἰς τόν αὐτόν λογισμόν, καί προθυμίαν, τότε νά ἐγκλείωνται, καί πλέον νά μήν ἔχουν τήν ἄδειαν νά εὐγαίνουν ἔξω, ὅταν θέλουσιν, ἔξω μόνον διά κοινήν ὠφέλειαν τοῦ λαοῦ, καί διά κίνδυνον θανάτου. Πλήν καί τότε νά εὐγαίνουν μέ εὐλογίαν, καί ἄδειαν τοῦ κατά τόπον Ἐπισκόπου. Εἰ δέ χωρίς τάς αἰτίας ταύτας ἤθελαν εὔγουν, καί στανικῶς νά ἐγκλείωνται πάλιν εἰς τήν ῥηθεῖσαν ἐγκλείστραν των, καί μέ νηστείας, καί ἄλλας κακουχίας νά κανονίζωνται, διά νά μάθωσιν, ὅτι, καθὼς εἶπεν ὁ Κύριος, ὅποιος βάλλει τό χέρι του εἰς τό ἄλετρον, ἤτοι ὅποιος ἀρχίσῃ τήν κατά Θεόν πολιτείαν, ἔπειτα γυρίσῃ εἰς τήν κοσμικήν ζωήν, οὗτος δέν ἠμπορεῖ νά εὐθυπορήσῃ εἰς τήν Βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.
