Ὅτι οὐ δεῖ ἐπισκόπους καλουμένους εἰς σύνοδον καταφρονεῖν, ἀλλ᾽ ἀπιέναι, καί διδάσκειν, ἤ διδάσκεσθαι, εἰς κατόρθωσιν τῆς ἐκκλησίας καί τῶν λοιπῶν. Εἰ δέ καταφρονήσειεν ὁ τοιοῦτος, ἑαυτόν αἰτιάσεται, παρεκτός εἰ μή δι᾽ ἀνωμαλίαν ἀπολιμπάνοιτο.
Εἰ καί νῦν τό τῶν ἐτησίων συνόδων πάντῃ καταπεφρόνηται, ὡς μηδέποτε γίνεσθαι, ἀλλά γε τοῖς τούς κανόνας ἐκθεμένοις ἁγίοις τό γίνεσθαι συνόδους καθ’ ἑκάστην ἐπαρχίαν ἐτησίως πολλῆς φροντίδος ἠξίωτο. Διό καί τούς ἐπισκόπους καλουμένους εἰς τάς συνόδους ἀπιέναι διακελεύονται, καί μή καταφρονεῖν, ἵνα, φασί, διδάσκωσιν, ἤ διδάσκωνται. Αἱ γάρ σύνοδοι, δι’ ἀμφιβολίας ἀναφυομένας περί δογμάτων, ἐπιτιμίων ἁμαρτήμασι προσηκόντων, ἤ κανονικῶν ἑτέρων ζητήσεων, ὡρίσθησαν γίνεσθαι. Τῶν γοῦν συνερχομένων οἱ μέν λόγιοι ἐδίδασκον, ὅπως τε χρή πιστεύειν, καί ὅπως ἐπιτιμᾷν, καί ὅπως τἄλλα κανονικῶς χρεών διαπράττεσθαι∙ οἱ δέ ἁπλούστεροι καί ἀφελέστεροι πρός τόν λόγον ἐδιδάσκοντο∙ ἃ δ’ ἐδίδασκόν τε καί ἐδιδάσκοντο, εἰς κατόρθωσιν ἦσαν τῆς ἐκκλησίας καί τῶν λοιπῶν. Κατόρθωσιν δέ, τήν ὀρθήν πίστιν καί διαγωγήν ὀνομάζει∙ ἐκκλησίαν δέ τό τῶν πιστῶν φησιν ἄθροισμα∙ λοιπούς δέ, τούς αἱρετικούς νοητέον, ἤ καί ἀπίστους, ὥστε κἀκείνους εἰς πίστιν ὀρθήν ὁδηγηθῆναι διά τῆς διδαχῆς καί εἰς εὐαγγελικήν πολιτείαν. Εἶτά φησιν ὁ κανών, ὅτι ἑαυτούς αἰτιάσθωσαν, εἰ ἐπιτιμηθῶσιν οἱ μή ἀπερχόμενοι εἰς τάς συνόδους, εἰ μή δι’ ἀνωμαλίαν ἀπολειφθῶσιν. Ἀνωμαλίαν δέ νοητέον οὐ μόνον σωματικήν, οἷον νόσον, ἀλλά καί πραγματικήν∙ Εἰ γάρ καί μή νοσήσειεν ὁ ἐπίσκοπος, ἔχοι δέ τι ἕτερον περί ἐκκλησιαστικά πράγματα ἀσχολεῖσθαι αὐτόν ἀναγκάζον, συγγνωσθήσεται. Περί τῶν ἐτησίων συνόδων, ὅπως ὀφείλουσι γίνεσθαι, ἀνάγνωθι τῶν ἁγίων Ἀποστόλων κανόνα λζ΄, συνόδου Νικαίας κανόνα ε΄, τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ κ΄, τῆς Χαλκηδόνι ιθ΄, τῆς ἐν Καρθαγένῃ ιζ΄, ογ΄, οστ΄, ϟε΄, τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ η΄, τῆς ἐν Νικαίᾳ τό δεύτερον στ΄. Καί ὁ παρών δέ κανών, μετακαλουμένους εἰς τήν σύνοδον τούς ἐπισκόπους, διορίζεται μή καταφρονεῖν, ἀλλ’ ἀπιέναι ἐξάπαντος, ἐφ’ ᾧ τούς μέν σοφωτέρους διδάσκειν, τούς δέ ἁπλουστέρους μανθάνειν τά στηρίζοντα ἐκκλησίαν, ἤγουν τόν λαόν τοῦ Θεοῦ, καί μετάγοντα πρός ὀρθοδοξίαν τούς λοιπούς, ἤγουν τούς ἀπίστους. Τούς μέν τοι καταφρονητικῶς πρός τοῦτο διακειμένους, φησί μή γογγύζειν, ἐάν κατά τήν περίληψιν τῶν ἑτέρων κανόνων ἐπιτιμηθῶσιν, ἀλλ’ αἰτιάσθωσαν ἑαυτούς, ὅτι κατεφρόνησαν. Ἀνωμαλίαν δέ νοητέον, οὐ μόνον τήν σωματικήν νόσον, ἀλλά καί τήν πραγματικήν ἀσχολίαν∙ εἰ γάρ διά τι ἀναγκαῖον καί εὔλογον ὁ ἐπίσκοπος ἐμποδισθῇ, συγγνωσθήσεται. Τοῦ δέ κανόνος διοριζομένου μή καταφρονεῖν τούς μετακαλουμένους ἐπισκόπους εἰς σύνοδον, εἰπέ καί σύ ὀφείλειν ἐξ ἀνάγκης μετακαλεῖσθαι τούτους∙ χωρίς γάρ μετακλήσεως τοῦ πρώτου, ἤγουν τοῦ μητροπολίτου, οὐκ ὀφείλουσι συνέρχεσθαι κατά τόν κ΄ κανόνα τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου, καί τόν παρόντα. Τό δέ διδάσκειν ἤ διδάσκεσθαι πρόσκειται, διά τούς λέγοντας ἀρκεῖν αὐτούς ἑαυτοῖς εἰς παντός ἐκκλησιαστικοῦ ζητήματος διευλύτωσιν, καί μή ὀφείλειν παρουσιάζειν εἰς τήν σύνοδον. Κᾂν γάρ ἀμφιβολίαν τινά ὁ ἐπίσκοπος οὐκ ἔχῃ εἰς τήν κατ’ αὐτόν ἐκκλησίαν, καί οὐδέ διδασκαλίας δέηται, ἀλλ’ ὅμως διά τό ἑτέρων ζητήματα λύσαι, καί ἐπί πλέον στηρίξαι τό δόγμα, ὀφείλει ἐξ ἀνάγκης παρουσιάζειν. Ὁ καλούμενος ἐπί σύνοδον, καί ἀθετῶν, εἰ μή δι’ ἀνωμαλίαν, οὐκ ἀναίτιος. Διά τάς παρεμπιπτούσας ἐκκλησιαστικάς ἀμφιβολίας, καί τά κανονικά ζητήματα, ὡρίσθη σύνοδον πάντων τῶν ἐπισκόπων ἑκάστης ἐπαρχίας κατ’ ἐνιαυτόν γίνεσθαι, ἔνθα ἄν ὁ τῆς μητροπόλεως ὁρίσῃ ἐπίσκοπος. Εἰ οὖν ἐν τῇ συνελεύσει ταύτῃ καλούμενός τις τῶν ἐπισκόπων συνελθεῖν οὐ θελήσῃ, ἑαυτόν ὑπό αἰτίασιν τίθησι, καί ἐπιτιμηθήσεται παρά τῆς συνόδου, εἰ μή που οὐ διά καταφρόνησιν, ἀλλά διά νόσον ἤ ἄλλην τινά βιωτικήν περίστασιν παρουσιάσαι οὐκ ἴσχυσεν. Προστάζει ὁ παρών Κανών, ὅτι οἱ Ἐπίσκοποι ὅταν καλῶνται ἀπό τούς Μητροπολίτας αὐτῶν εἰς τάς ἐνιαυσίας συνόδους, δέν πρέπει νά καταφρονοῦν τό κάλεσμα αὐτό, ἀλλά νά πηγαίνουν εἰς αὐτάς, καί διά νά διδάσκουν τούς ἄλλους, καί διά νά διδάσκωνται καί νά μανθάνουν καί αὐτοί διά τῆς τῶν συναδελφῶν βοηθείας, τά χρησιμεύοντα, τόσον εἰς τήν ἐσωτερικήν τῶν ἐκκλησιαστικῶν ζητημάτων διόρθωσιν, ὅσον καί εἰς τήν τῶν ἄλλων1 ἐπισυμβαινόντων ἐξωτερικῶν πραγμάτων τῆς ἐπαρχίας των. Ἐάν δέ τινας ἐξ αὐτῶν καταφρονήσας δέν ὑπάγῃ, αὐτός διά τοῦτο θέλει γένη αἴτιος εἰς τόν ἑαυτόν του νά κατηγορηθῇ, καί νά ἐπιτιμηθῇ παρά τῆς Συνόδου, ἔξω μόνον ἂν διά ἀσθένειαν, ἤ ἄλλην ἀναγκαίαν περίστασιν ἐμποδισθῇ. Ὅρα καί τόν λζ΄ Ἀποστολικόν. 1Σημείωσαι ὅτι ὁ Ζωναρᾶς λέγει, νά ἀπέρχωνται οἱ Ἀρχιερεῖς εἰς τάς συνόδους ταύτας, καί διά τήν διόρθωσιν τῆς ἐκκλησίας, ἤτοι τῶν Χριστιανῶν, καί τῶν λοιπῶν, ἤτοι τῶν αἱρετικῶν, ἐμοί δέ μᾶλλον ἀρέσκει ἡ ἀνωτέρω ἑρμηνεία ὡς οἰκειοτέρα.
