Ἔστω φανερά τά ἴδια τοῦ ἐπισκόπου πράγματα, (εἴ γε καί ἴδια ἔχοι) καί φανερά τά Κυριακά· ἵνα ἐξουσίαν ἔχῃ τά ἴδια, τελευτῶν ὁ ἐπίσκοπος, οἷς βούλεται καί ὡς βούλεται καταλεῖψαι· καί μή προφάσει τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων διαπίπτειν τά τοῦ ἐπισκόπου, ἐσθ᾿ ὅτε γυναῖκα καί παῖδας κεκτημένου, ἤ συγγενεῖς, ἤ οἰκέτας. Δίκαιον γάρ παρά θεῷ καί ἀνθρώποις, τό μήτε τήν ἐκκλησίαν ζημίαν τινά ὑπομένειν ἀγνοίᾳ τῶν τοῦ ἐπισκόπου πραγμάτων, μήτε τόν ἐπίσκοπον, ἤ τούς αὐτοῦ συγγενεῖς, προφάσει τῆς ἐκκλησίας, δημεύεσθαι, ἤ καί εἰς πράγματα ἐμπίπτειν τούς αὐτῷ διαφέροντας, καί τόν αὐτοῦ θάνατον δυσφημίαις περιβάλλεσθαι.
Τούς ἔχοντας τῶν ἐπισκόπων ἰδίας περιουσίας, κελεύει ὁ κανών φανεράς ταύτας ποιεῖν, ἵνα μή ἐπικοινῶνται τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς, ἀλλ’ εἶεν φανερά τά τε αὐτοῖς διαφέροντα πρό τῆς ἐπισκοπῆς, καί τά ἴσως περιερχόμενα αὐτοῖς μετά τήν ἐπισκοπήν ἀπό συγγενῶν, κατά κληρονομίαν δηλαδή, ἤ λεγάτον, ἤ ἕτερον ὅμοιον τρόπον. Τά μέν γάρ ἴδια δύνανται καταλιμπάνειν οἷς βούλοιντο, ὀρθοδόξοις μέντοι χριστιανοῖς∙ τά δέ τῶν ἐκκλησιῶν διοικεῖν μετά φόβου Θεοῦ, καί τοῖς πενομένοις διαδιδόναι. Εἰ γάρ συγκεχυμένα τά τῆς ἐκκλησίας καί τά τοῦ ἐπισκόπου εἰσίν, ἴσως ἡ ἐκκλησία, ἤ οἱ τοῦ ἐπισκόπου κληρονόμοι πράγματα ἕξουσι μετά θάνατον ἐκείνου. Εἰ γάρ τυχόν χρέα τοῦ ἐπισκόπου ἀναφανῶσι, καί τά τῆς ἐκκλησίας, εἰς ἰκάνωσιν τῶν χρεῶν ἑλκύσουσιν οἱ δανεισταί∙ ἤ αὖθις, εἰ χρέα τῆς ἐκκλησίας εὑρεθῶσιν, ἑλκυσθήσονται οἱ τῶν ἐκείνου διάδοχοι, ταῦτα ἀποπληροῦν∙ καί μή ἐξαρκούντων ἴσως τῶν τοῦ ἐπισκόπου, καί τά οἰκεῖα ἐκεῖνοι ζημιωθήσονται∙ καί οὕτως ἡ μνήμη τοῦ ἐπισκόπου παρ’ ἐκείνων, ἤ τῶν τῆς ἐκκλησίας, βλασφημηθήσεται. Οἱ θεῖοι Ἀπόστολοι, μηδέν τοῦ δικαίου προτιμώμενοι, διωρίσαντο κεχωρισμένα εἶναι, καί ἀνεπίκοινα τά εἰδικῶς τῷ ἐπισκόπῳ διαφέροντα, καί τά τῇ ἐκκλησίᾳ ἀνήκοντα∙ ἐφ’ ᾧ ἔχειν ἐπ’ ἐξουσίας τόν ἐπίσκοπον τά οἰκεῖα οἰκονομεῖν κατά τό βουλητόν αὐτῷ, ἐν ζωῇ, ἤ καί ἐν τελευταίαις διατυπώσεσι∙ καί μήτε τήν ἐκκλησίαν ζημιοῦσθαι προφάσει τῶν ἀναφανησομένων χρεῶν τοῦ ἐπισκόπου, μήτε τό ἐπιτελεύτιον τούτου βούλημα, ἤ καί τό ἐν ζωῇ διαπίπτειν. Ὥστε παρίσταται, ὡς, εἰμή ὁ ἐπίσκοπος ποιήσει κατάδηλα τά οἰκεῖα πρό τοῦ χειροτονηθῆναι, ὠσαύτως καί τά μετά τήν χειροτονίαν περιελθόντα αὐτῷ ἐξ εὐλόγου τρόπου, καί μή ὄντος ἐκκλησιαστικοῦ, ἀνθέξεται πάντων τῶν πραγμάτων αὐτοῦ ὁ μετ’ αὐτόν ἐπίσκοπος, καί τό μέρος ἅπαν τῆς ἐκκλησίας, καί οἰκειωθήσεται αὐτά∙ πάντως δέ καί ἀναγκασθήσεται ὑπέρ τῶν χρεῶν ἐκείνου ἀπολογεῖσθαι, εἰ μήπω ἀπογραφήν ἔκθωνται τῆς τούτου περιουσίας∙ τότε γάρ γενήσεται, ὡς ἐμοί δοκεῖ, ὅ,τι ὁ νόμος φησίν ἐν βιβλ. λε΄, τίτ. ιδ΄, κεφ. ριζ΄. Ζήτει καί τοῦ παρόντος συντάγματος τίτλ. ι΄, κεφ. ε΄ καί κεφ. β΄. Τά τῆς ἐκκλησίας, καί τά τοῦ ἐπισκόπου προκείσθω πράγματα φανερά∙ ἵνα καί ὁ ἐπίσκοπος διατιθῆται, καί μένῃ ἡ ἐκκλησία ἀζήμιος. Δεῖ τόν ἐπίσκοπον, ἐν τῷ προχειρίζεσθαι εἰς ἐπισκοπήν, ἀπογραφήν ποιεῖν τῶν οἰκείων πραγμάτων, καί φανερά ταῦτα τιθέναι∙ ὠσαύτως καί τῶν τῆς ἐκκλησίας∙ ἵνα περί τῶν οἰκείων καί ζῶν, καί μετά θάνατον, κατά τό βουλητόν αὐτῷ διάθηται, καί ἡ ἐκκλησία ἔχῃ τά ἑαυτῆς. Οἱ θεῖοι Ἀπόστολοι μή προτιμῶντες κᾀνένα πρᾶγμα περισσότερον ἀπό τήν δικαιοσύνην, ὁρίζουσιν εἰς τόν κανόνα τους τοῦτον, ὅτι πρέπει νά ᾖναι φανερά, τόσον τά πράγματα ὁποῦ ἔχει ὁ Ἐπίσκοπος ἰδικά του (ἂν καί ὅλως πρέπῃ νά ἔχῃ ἰδικά του, αὐτός ὁποῦ εἶναι νεκρός τῷ κόσμῳ, καί τοῖς τοῦ κόσμου πράγμασιν) εἴτε ἐκεῖνα ὁποῦ ἀπέκτησε προτοῦ νά γένῃ Ἐπίσκοπος, εἴτε ἐκεῖνα ὁποῦ ἦλθον εἰς αὐτόν ἀπό κληρονομίαν, ἤ δωρεάν τῶν συγγενῶν του. Τόσον, λέγω, πρέπει νά ᾖναι φανερά τά πράγματα τοῦ Ἐπισκόπου, ὅσον καί τά πράγματα τῆς Ἐκκλησίας, τῆς Ἐπισκοπῆς, ἤ τῆς Μητροπόλεως. Διά ποῖον τέλος; διά νά ἔχῃ τήν ἐξουσίαν ὁ Ἐπίσκοπος, ὅταν ἀποθνήσκῃ, νά ἀφίνῃ τά ἰδικά του πράγματα1 εἰς ἐκείνους ὁποῦ θέλει, καί μέ ὅ,τι λογῆς τρόπον θέλει. Πλήν νά τά ἀφίνῃ εἰς ὀρθόδοξα πρόσωπα, καί ὄχι εἰς αἱρετικά.2 Καί διά νά μή χάνωνται ἐξ αἰτίας τῶν πραγμάτων τῆς Ἐκκλησίας, τά πράγματα τοῦ Ἐπισκόπου, ὁ ὁποῖος ἐνδέχεται μερικαῖς φοραῖς νά ἔχῃ γυναῖκα (καί ὅρα τόν ε΄ Ἀποστολικόν) καί τέκνα, ἤ συγγενεῖς, ἤ δούλους πτωχούς. Ἐπειδή δίκαιον εἶναι, καί κοντά εἰς τόν Θεόν, καί κοντά εἰς τούς ἀνθρώπους, μήτε ἡ Ἐκκλησία νά ζημιώνηται εἰς τά ἰδικά της πράγματα ἀπό τούς συγγενεῖς, ἤ τούς δανειστάς τυχόν τοῦ Ἐπισκόπου, μέ τό νά μήν ᾖναι ξεχωριστά τά πράγματα ἐκείνου, ἀλλά ἀνακατωμένα μέ τά τῆς Ἐκκλησίας πράγματα. Μήτε ὁ Ἐπίσκοπος, ἤ οἱ τοῦ Ἐπισκόπου συγγενεῖς, νά ὑστεροῦνται τά ἀνήκοντα εἰς αὐτούς πράγματα, μέ τό νά ᾖναι ἀνακατωμένα μέ αὐτά τῆς Ἐκκλησίας τά πράγματα. Ἀλλά μήτε εἶναι δίκαιον, οἱ συγγενεῖς καί κληρονόμοι τοῦ Ἐπισκόπου νά πίπτουν εἰς πειρασμούς, καί λόγια πολλά καί κριτήρια, διά νά χωρίσουν ἀπό τά πράγματα τῆς Ἐκκλησίας τά ἐκείνου πράγματα, καί ἐξ αἰτίας τούτων ἁπάντων, νά βλασφημῆται ἡ μνήμη τοῦ ἀποθανόντος Ἐπισκόπου, ἀντί νά μακαρίζεται. Λοιπόν διά νά λείπουν ὅλαι αὐταί αἱ λογοτριβαί, πρέπει ὁ Ἐπίσκοπος νά ἔχῃ κατάστοιχον καθαρόν τῶν ἰδικῶν του πραγμάτων, καί κατά τό κατάστοιχον αὐτό, νά κάμνῃ διαθήκην2 εἰς τόν θάνατόν του, καί νά ἀφίνῃ, ὡς εἴπομεν, τήν περιουσίαν του εἰς ἐκείνους ὁποῦ θέλει. (Πλήν ἐκεῖνοι ὁποῦ κληρονομήσουν τόν Ἐπίσκοπον, ἐκεῖνοι πρέπει καί νά πληρώσουν, ἂν ἔχῃ χρέος∙) Εἰ δέ καί ὁ Ἐπίσκοπος, ἤ καί κάθε ἄλλος Κληρικός, ἤ καί Διακόνισσα, ἤθελεν ἀποθάνῃ χωρίς νά κάμῃ διαθήκην τῶν ἰδίων του πραγμάτων, καί χωρίς νά ἔχῃ νομίμους κληρονόμους, τά πράγματα τούτων, κληρονομεῖ ἡ Ἐκκλησία ἐκείνη, εἰς τήν ὁποίαν ἦτο χειροτονημένοι, κατά τό νομικόν τοῦ Φωτίου, τίτλ. ι΄, κεφ. ε΄, διατάξει γ΄, τοῦ β΄ τίτλ. τῶν Νεαρῶν. 1Εἴπομεν ὅτι ἐκεῖνα ὁποῦ ἀπέκτησε πρό τοῦ νά γένῃ Ἐπίσκοπος νά ᾖναι φανερά, καί νά τά ἀφίνῃ ὅπου θέλει, διά τό κατά τόν μ΄ τῆς ἐν Καρθαγ. Ἐάν οἱ Ἐπίσκοποι, καί Κληρικοί προτοῦ, ὄντες πτωχοί, ἀπέκτησαν ὕστερον ἐν τῇ Ἐπισκοπῇ, καί τῷ κλήρῳ πράγματα κινητά ἤ ἀκίνητα, πρέπει νά τά ἀφίνωσιν εἰς τήν Ἐκκλησίαν, ὅπου εἰσίν Ἐπίσκοποι, ἤ Κληρικοί, (ἀλλά καί ἀπό τά πράγματα ὁποῦ ἀπέκτησαν, ἀπό φιλοτιμίαν τινός, ἤ κληρονομίαν συγγενείας, πρέπει νά ἀφιερώνωσιν εἰς τήν Ἐκκλησίαν αὐτῶν ἐκεῖνο ὁποῦ προαιροῦνται.2Ἐπειδή ὁ πθ΄ τῆς ἐν Καρθαγ. διορίζεται ὅτι νά ἀναθεματίζηται καί μετά τόν θάνατόν του, ὁ Ἐπίσκοπος ὁποῦ ἀφήσῃ κληρονόμους του Ἕλληνας, ἤ αἱρετικούς. Ἀλλά καί ὁ λ΄ τῆς αὐτῆς ἐμποδίζει τούς Ἐπισκόπους καί Κληρικούς νά μή χαρίζωσι τά πράγματα των εἰς αἱρετικούς, κᾂν καί συγγενεῖς αὐτῶν οὗτοι εἶναι.2Τόν τύπον τῆς Διαθήκης, ὅρα ἐν τῷ τέλει τῆς βίβλου.
