Περί Μαξίμου τοῦ Κυνικοῦ, καί τῆς κατ᾿ αὐτόν ἀταξίας τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει γενομένης· ὥστε μήτε Μάξιμον ἐπίσκοπον ἤ γενέσθαι, ἤ εἶναι, μήτε τούς παρ᾿ αὐτοῦ χειροτονηθέντας, ἐν οἱῳδήποτε βαθμῷ κλήρου· πάντων καί τῶν περί αὐτόν, καί τῶν παρ᾿ αὐτοῦ γενομένων ἀκυρωθέντων.
Ὁ Μάξιμος οὗτος Αἰγύπτιος ἦν, φιλόσοφος Κυνικός, Κυνικοί δέ ἐλέγοντο διά τό αὔθαδες καί θρασύ, καί ἀναιδές. Καί προσελθών τῷ μεγάλῳ πατρί Γρηγορίῳ τῷ Θεολόγῳ, καί κατηχηθείς, ἐβαπτίσθη. Εἶτα καί τῷ κλήρῳ συγκατελέγη, καί πάνυ τῷ ἁγίῳ Πατρί ἐκείνῳ ᾠκείωτο, ὡς καί ὁμοδίαιτον εἶναι. Ἐν ἐφέσει δέ τοῦ ἀρχιερατικοῦ θρόνου τῆς Κωνσταντινουπόλεως γεγονώς, χρήματα στέλλει εἰς Ἀλεξάνδρειαν, κἀκεῖθεν ἐπισκόπους ἄγει, χειροτονήσοντας αὐτόν ἀρχιερέα τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ἔχων καί τινα συνεργόν τῶν οἰκειοτάτων τῷ Θεολόγῳ. Ἤδη δέ τῆς ἐκκλησίας ἔνδον γενόμενοι, πρό τοῦ τελέσαι τήν τελετήν γνωσθέντες, ἀπηλάθησαν ὑπό τῶν πιστῶν∙ καί ἀπελαθέντες, οὐκ ἐφησύχασαν, ἀλλ’ εἰς οἰκίαν εἰσδύντες χοραύλου τινός, ἐκεῖ χειροτονοῦσι τόν Μάξιμον, εἰ καί μηδέν ἀπώνατο τῆς περί ταῦτα μοχθηρίας, οὐδέ γάρ ἀνύσαι τι δεδύνητο. Ἀπεκηρύχθη οὖν διά τοῦ παρόντος κανόνος ὑπό τῶν ἐν τῇ δευτέρᾳ συνόδῳ συνελθόντων ἁγίων Πατέρων, ὁρισάντων, μήτε ἐπίσκοπον αὐτόν γενέσθαι, ἤ εἶναι, διά τό ἐκθέσμως κεχειροτονῆσθαι, μήτε τούς παρ’ αὐτοῦ χειροτονηθέντας, κληρικούς ὑπάρχειν· ὕστερον δέ γνωσθείς τά Ἀπολλιναρίου φρονεῖν, καί ἀνεθεματίσθη. Τούτου καί ὁ Θεολόγος, ἔν τινι τῶν μή ἐπ’ ἐκκλησίαις ἀναγινωσκομένων λόγων αὐτοῦ, μέμνηται. Τά τοῦ δ΄ τούτου κανόνος ἰδικά εἰσι, καί ἑρμηνείας οὐ δέονται. Ἱστόρηται δέ, ὅτι ὁ Μάξιμος οὗτος Αἰγύπτιος ἦν, φιλόσοφος Κυνικός. Κυνικοί δέ ἐλέγοντο διά τό αὔθαδες, καί θρασύ, καί ἀναιδές, Καί προσελθών τῷ μεγάλῳ πατρί Γρηγορίῳ τῷ Θεολόγῳ, καί κατηχηθείς, ἐβαπτίσθη, καί ἐκληρώθη, καί ᾠκειώθη αὐτῷ. Τοῦ δέ πατριαρχικοῦ θρόνου τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐν ἐφέσει γεγονώς, ἐσπούδασε, διά, χρημάτων ἀποσταλέντων εἰς τούς ἐπισκόπους Ἀλεξανδρείας, χειροτονηθῆναι. Τῶν δέ τοιούτων ἐπισκόπων ἐλθόντων εἰς Κωνσταντινούπολιν, καί ἐπιχειρησάντων κατᾲ τό θέλημα τοῦ Μαξίμου ποιῆσαι, ἐπεί ὑπό τῶν πιστῶν ἀπό τῆς ἐκκλησίας ἀπηλάθησαν, ἀπῆλθον εἰς κατοικίαν χοραύλου τινός, καί ἐχειροτόνησαν ἀκανονίστως τόν Μάξιμον. Ἡ οὖν ἁγία σύνοδος αὕτη ἀπεκήρυξε τοῦτον, ὁρίσασα, μήτε ἐπίσκοπον αὐτόν γενέσθαι, ἤ εἶναι, διά τό ἐκθέσμως χειροτονηθῆναι, μήτε τούς ὑπ’ αὐτοῦ χειροτονηθέντας, οἱουδήτινος βαθμοῦ κληρικούς εἶναι. Ὁ τοιοῦτος δέ Μάξιμος ὕστερον γνωσθείς τά Ἀπολλιναρίου φρονεῖν, ἀνεθεματίσθη. Γέγραπται δέ τά περί τούτου εἰς τόν βίον τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, ὅν συνεγράψατο ὁ μαθητής αὐτοῦ Γρῃγόριος∙ καί μέμνηται τούτου ὁ Θεολόγος ἔν τινι τῶν μή ἀναγινωσκομένων ἐπ’ ἐκκλησίαις λόγων αὐτοῦ. Μάξιμος ὁ Κυνικός, τῶν ἐπισκόπων ἀλλότριος∙ καί ἅπας ἀνίερος, ὅς ἐκείνῳ κεκλήρωται. Ὅτιπερ οὗτος τήν ἐκκλησίαν ἐσπάραξε, καί ταραχῆς αὐτήν καί θορύβου ἐνέπλησε, λύκος ἀντί ποιμένος ὀφθείς, καί πάντα συγχωρῶν ἐτοίμως τοῖς πταίουσιν, ὑπέρ ἑνός, τοῦ ἀσεβεῖν ἐν τοῖς δόγμασι, κατά τόν μέγαν ἐν Θεολογίᾳ Γρηγόριον. Ἀλλότριος οὖν καί ὀ Μάξιμος οὗτος τῆς ἐπισκοπῆς ἔσται, καί οἱ παρ’ αὐτοῦ χειροτονηθέντες, ἐν οἱῳδήποτε βαθμῷ κλήρου, ἀνίεροι. Ὁ παρών Κανών διορίζεται, ὅτι ὁ Μάξιμος οὗτος1 νά μή λογίζεται ὅτι ὅλως ἔγινεν, ἤ εἶναι Ἐπίσκοπος. Μήτε οἱ παρ’ αὐτοῦ χειροτονηθέντες εἰς οἱονδήποτε βαθμόν νά μή λογίζωνται πῶς ὅλως ἐχειροτονήθησαν. Ἐπειδή ὅλα ἀκυρώθησαν. Τόσον δηλαδή ἡ εἰς αὐτόν παρ’ ἐνορίαν, καί παρά κανόνας γενομένη ὑπό τῶν Αἰγυπτίων χειροτονία, ὅσον καί αἱ παρ’ αὐτοῦ εἰς τούς ἄλλους γενόμεναι χειροτονίαι. 1Ὁ Μάξιμος οὗτος Αἰγύπτιος ἦν, Φιλόσοφος Κυνικός τήν ἐπαγγελίαν (Κυνικοί δέ ἐλέγοντο διά τήν αὐθάδειαν καί ἀδιαντροπίαν ὁποῦ εἶχον, τήν ὁμοίαν μέ τούς Κύνας φιλιωθείς δέ μέ τόν Θεολόγον Γρηγόριον ἐν Κωνσταντινουπόλει ἐκατηχήθη ὑπ’ αὐτοῦ καί ἐβαπτίσθη, καί δή εἰς τόν κλῆρον συνηριθμήθη, ὑπερασπιστής τοῦ ὁμοουσίου γενόμενος. Ἐπιβουλεύσας δέ ὕστερον τόν θρόνον τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἔπεμψε χρήματα πρός τόν Ἀλεξανδρείας Πέτρον, κᾀκεῖνος ἀπέστειλέ τινας καί ἐχειροτόνησαν αὐτόν Κωνσταντινουπόλεως ἐν οἴκῳ χωραύλου τινός, κατά τόν μαθητήν Γρηγορίου Γρηγόριον τόν συγγραψάμενον τόν βίον αὐτοῦ. Ὡς δέ ὁ Θεοδώρητος λόγ. ε΄, κεφ. η΄, καί ὁ Σωζομενός βιβλ. ζ΄, κεφ. θ΄ λέγουσιν, ἐλθόντες εἰς Βυζάντιον οἱ Αἰγύπτιοι Ἐπίσκοποι μετά τοῦ Ἀλεξανδρείας Τιμοθέου ἔκλεψαν τήν χειροτονίαν, καί κατέστησαν τόν Μάξιμον Κωνσταντινουπόλεως. Ἰδοῦσα δέ ἡ Σύνοδος τό ἄτοπον, ἐκάθῃρεν αὐτόν καί τάς ὑπ’ αὐτοῦ γενομένας χειροτονίας ἀκύρους ἀπέδειξεν. Ἐπειδή δέ ὁ αὐτός Μάξιμος ἐφανερώθη ὅτι φρονεῖ τά τοῦ Ἀπολιναρίου, καί ἀνεθεματίσθη πρός τούτοις ὑπό τῆς Συνόδου. Λέγουσι δέ οἱ Παπισταί, ἀλλά δή καί καυχῶνται, ὅτι ὁ Κύων οὗτος προσῆλθεν εἰς τόν Πάπαν, καί μετανοήσας ἐσυγχωρήθη ὑπ’ αὐτοῦ. Κατά τοῦ Μαξίμου τούτου συνέγραψεν ὁ Θεολόγος Γρηγόριος καί διά στίχων, καί διά λογογραφικῶν λόγων∙ οὗτος, λέγων τήν ἐκκλησίαν ἐσπάραξε, καί ταραχῆς αὐτήν καί θόρυβον ἐνέπλησε, λύκος ἀντί ποιμένος ὀφθείς, καί πάντα συγχωρῶν ἐτοίμως τοῖς πταίουσιν ὑπέρ ἐνός τοῦ ἀσεβεῖν ἐν τοῖς δόγμασι∙ παρά τῷ Μαξίμω τούτῳ Σισίνιος ὁ τῶν Ναυατιανῶν Ἐπίσκοπος, ἅμα τῷ βασιλεῖ Ἰουλιανῷ τά φιλόσοφα μαθήματα ἐπαιδεύθη. Κατά τόν Σωκράτην βιβλ. ε΄, κεφ. κα΄.
