Πολυτρόπως ὁ πονηρός τοῦ μοναχικοῦ σχήματος τό σεβάσμιον ἐπονείδιστον θεῖναι κατηγωνίσατο καί πολλήν εὗρεν εἰς τοῦτο συνδρομήν τῆς προκατασχούσης αἱρέσεως τόν καιρόν. Τάς γάρ ἰδίας μονάς τῇ ἀνάγκη τῆς αἱρέσεως οἱ μονάζοντες καταλιμπάνοντες, οἱ μέν εἰς ἑτέρας, οἱ δέ εἰς κοσμικῶν ἀνδρῶν μετέπιπτον καταγώγια. Ἀλλά γάρ, ὅπερ αὐτούς δι᾿ εὐσέβειαν τότε πραττόμενον μακαριστούς ἀπέφαινεν, εἰς ἔθος ἄλογον μεταπεσόν, καταγελάστους παρίστησι. Πανταχοῦ γάρ νῦν τῆς εὐσεβείας ἐξηπλωμένης καί σκανδάλων τῆς Ἐκκλησίας ἀπηλλαγμένης, ἔτι τινές τῶν οἰκείων μοναστηρίων ἀποφοιτῶντες καί καθάπερ τι ῥεῦμα δυσκάθεκτον ὧδε κἀκεῖσε μεταγγιζόμενοί τε καί μεταῤῥέοντες, πολλῆς μέν πληροῦσι τῆς ἀκοσμίας τά μοναστήρια, πολλήν δέ τήν ἀταξίαν ἑαυτοῖς συνεισκωμάζουσι καί τῆς ὑποταγῆς τό σεμνόν διασπῶσί τε καί καταλυμαίνονται. Ἀλλά τούτων τό ἄστατον τῆς ὁρμῆς καί ἀνυπότακτον ἡ ἁγία σύνοδος ἀνακόπτουσα, ὥρισεν, ἵνα εἴ τις μοναχός τῆς ἰδίας ἀποδράσας μονῆς εἰς ἕτερον μεταπέσῃ μοναστήριον ἤ εἰς κοσμικόν εἰσκωμάσῃ καταγώγιον, αὐτός τε καί ὁ τοῦτον ὑποδεξάμενος ἀφωρισμένος εἴη ἕως ἂν ὁ ἀποφυγὼν ἐπανέλθῃ, ἐξ ἧς κακῶς ἐξέπεσε μονῆς. Εἰ μέντοι γε ὁ ἐπίσκοπός τινας τῶν μοναχῶν, ἐπί εὐλαβείᾳ καί βίου σεμνότητι μαρτυρούμενους, εἰς ἕτερον μοναστήριον ἐπί καταστάσει τῆς μονῆς θελήσει μετακομίσαι ἤ καί εἰς κοσμικήν οἰκίαν, ἐπί σωτηρίᾳ τῶν ἐνοικούντων, δοκιμάσει καταστῆσαι ἤ ἀλλαχόσε εὐδοκήσει ἐπιστῆσαι, τοῦτο οὔτε τούς ὑποδεχομένους, οὔτε τούς μοναχούς ὑποδίκους ποιεῖ.
Τῆς τῶν Εἱκονομάχων ἐπικρατούσης αἱρέσεως, καί πάντες μέν οἱ τῶν σεπτῶν εἰκόνων προσκυνηταί καί ἐζητοῦντο, καί ἐκολάζοντο, πολλῷ δέ πλέον οἱ μοναχοί. Διό καταλιμπάνοντες τά ἑαυτῶν μοναστήρια, ἤ εἰς ἑτέρας ἀπήεσαν μονάς, ἐκεῖσε κρυπτόμενοι, ἤ καί εἰς κοσμικῶν οἰκίας μετέπιπτον. Ἀλλά τοῦτο, φασίν οἱ τῆς συνόδου Πατέρες, μακαρίους μέν τότε ἐποίει, καλῶς γινόμενον καί κατά καιρόν∙ νῦν δέ εἰς ἔθος γενόμενον ἄλογον, καταγελάστους τούς ποιοῦντας αὐτό τίθησι. Τῆς ζάλης γάρ τῆς αἱρέσεως παρελθούσης, καί τῆς εὐσεβείας παῤῥησίαν λαβούσης, καί πάλιν τῶν οἰκείων ὑποχωροῦντες μονῶν, ᾧδε κἀκεῖσε μεταγγίζονται, καθάπερ τι ῥεῦμα μή δυνάμενον κατασχεθῆναι, καί μεταῤῥέουσι, καί πολλῆς ἀκοσμίας πληροῦσι τά μαναστήρια. Κόσμος γάρ ἐστι τῶν μονῶν τό τούς τροφίμους αὐτῶν ἐν ἡσυχίᾳ διάγειν, καί προσμένειν αὐταῖς, μηδέ συνεχῶς προϊέναι. Πολλήν δέ τήν ἀταξίαν ἑαυτοῖς συνεισκωμάζουσι, τουτέστιν ἀτάκτως εἰσφέρουσιν. Ἵνα γάρ δείξῃ τό, ἡδέως αὐτούς πρός τήν ἀταξίαν, διακεῖσθαι, τῇ λέξει τοῦ κωμάζειν ἑχρῆσατο∙ κωμάζειν γάρ ἐστι τό μετά αὐλῶν καί κιθάρας και ᾠδῶν τόν οἶνον πίνειν. Ὡς γοῦν οἱ οὕτω πίνοντες ἥδονται, τον ὅμοιον τρόπον, φασί, καί οὗτοι πρός τήν ἀτιμίαν ἡδέως διάκεινται, καί τῆς ὑποταγῆς τό σεμνόν διασπῶσι, καί καταλυμαίνονται. Ἕν γάρ σῶμα τῆς ἀδελφότητος οὔσης, ἧς ἡ ὐποταγή σεμνότης καί καύχημα, οἱ ἐκ ταύτης ἀποῤῥηγνύμενοι διασπῶσι τό σεμνύνον αὐτήν, καί εἰς λύμην τοῦ ὅλου σώματος γίνονται. Διό, φασιν, ὥρισεν ἡ ἁγία σύνοδος, τούς τῶν ἰδίων μονῶν ἐκδιδράσκοντας, κᾂν εἰς ἕτερα μεταπέσωσι μοναστήρια, κᾂν εἰς κοσμικά εἰσκωμάσωσι καταγώγια, κἀκείνους καί τούς ὑποδεξαμένους αὐτούς ἀφωρισμένους εἶναι, ἕως ἄν ἐπανέλθωσιν οἱ ἀποφυγόντες εἰς τήν οἰκείαν μονήν. Εἰ δέ ὁ κατά χώραν ἐπίσκοπός τινας τῶν μοναχῶν ἐπ’ ἀρετῇ μαρτυρουμένους συνίδῃ εἰς ἑτέραν μονήν ἐπί καταστάσει αὐτῆς καί ὠφελείᾳ τῶν ἐν αὐτῇ μεταγαγεῖν, ἤ καί εἰς κοσμικήν οἰκίαν δοκιμάσῃ καταστῆσαι, ἤ ἀλλαχόσε εὐδοκήσει ἐπιστῆσαι, οὔτε οἱ μοναχοί, οἱ οὕτω μετατιθέμενοι, οὔτε οἱ τούτους δεχόμενοι, τῷ ἁφορισμῷ ὑπόδικοι ἔσονται. Τά διά τήν κακίαν καί τήν ἐπίθεσιν τῶν Εἰκονομάχων συμπεσόντα δεινά τοῖς μοναχοῖς, ἐπονείδιστον ἀπειργάσαντο τό μοναχικόν σεβάσμιον σχῆμα, φησίν ὁ κανών. Κατέλιπον γάρ τάς ἰδίας μονάς οἱ μονάζοντες διά τήν τῶν αἱρετικῶν ἀπειλήν∙ καί οἱ μέν εἰς ἕτερα μετέπεσον μοναστήρια∙ οἱ δέ εἰς κοσμικά κατέλυσαν καταγώγια. Καί τότε μέν ἀνεύθυνον ὑπῆρχε τό γινόμενον∙ κατήντησε δέ τοῦτο εἰς γέλωτα τοῖς πολλοῖς. Παυθείσης γάρ τῆς ἀπό τοῦ διωγμοῦ τῶν Χριστιανῶν ἀπειλῆς, διά τό ὑφαπλωθῆναι τήν ὀρθοδοξίαν, τινές τῶν μοναχῶν ἀνερυθριάστως τολμῶσι ποιεῖν, ἅπερ διά τήν ἀνάγκην ἀκινδύνως ἐγίνοντο παρά τινων. Τῷ τοι καί ὑποχωρεῖν ἐκ τῶν οἰκείων ἀποκάρσεων, καί παρά ταῖς πόλεσι μετά λαϊκῶν διατρίβειν οὐκ αἰσχύνονται, προφασιζόμενοι καί παρά τῶν πρό αὐτῶν μοναχῶν τοιαῦτα πολλά γίνεσθαι. Καί ἐπεί τοῦτο ἀνυποταξίαν κατηγορεῖ τῶν μοναχῶν, καί τήν κατάστασιν τῶν μοναστηρίων λυμαίνεται, ὥρισεν ἀφωρισμένους εἶναι, τόν τε ἀπό τῆς ἐν ᾗ ἀπετάξατο μονῆς ἀποδράσαντα μοναχόν, καί εἱς ἕτερον δεχθέντα μοναστήριον, ἀλλά μήν καί τόν τοῦτον δεξάμενον καθηγούμενον, ἔς τ’ ἄν ὁ ἀποφυγών μοναχός ὑποστρέψῃ εἰς την οἰκείαν μονήν. Καί ταῦτα μέν, ὅταν τοιοῦτόν τι γένηται χωρίς ἐπισκοπικῆς εἰδήσεως. Εἰ δέ ὁ κατά χώραν ἐπίσκοπος κατανοήσει τήνδε, τυχόν, τήν μονήν μή ἔχειν μοναχούς εὐλαβεῖς, καί ἱκανούς ἐκ τῶν οἰκείων πράξεων καί ἄλλους πρός σωτηρίαν μεταγαγεῖν, καί δοκιμάσει συμφέρον εἶναι μετενεχθῆναι τόνδε τόν μοναχόν ἀφ’ ἧς ἀπεκάρη μονῆς εἰς ἑτέραν, ἤ καί εγκαταστῆσαι εἰς κοσμικάς οἰκίας οἰκονόμους, διά σωτηρίαν τῶν κατοικούντων ἐν αὐτῇ, ἤ καί ἀλλαχοῦ που ἑπιστατῆσαι, γενήσεται τοῦτο ἀπαρεμποδίστως∙ μήτε τῶν μοναχῶν, μήτε τῶν ὑποδεχομένων αὐτούς ὀφειλόντων ὅλως προκριματισθῆναι. Τούτων οὕτως ἐχόντων, εἶπόν τινες ἐναντιοῦσθαι ταῦτα τοῖς θεσπισθεῖσι ὑπό τοῦ π΄ κανόνος τῆς ἐν Καρθαγένῃ συνόδου, καί διοριζομένοις, τόν τοιοῦτόν τι ποιοῦντα ἐπίσκοπον, και ὑποδεχόμενον ἀπό ἀλλοτρίου μοναστηρίου μοναχόν, καί ποιοῦντα αὐτόν κληρικόν, ἤ καθηγούμενον, ἀπό τῆς τῶν λοιπῶν ἀδελφῶν κοινωνίας χωρίζεσθαι, καί τῇ τοῦ ἰδίου λαοῦ κοινωνίᾳ ἀρκεῖσθαι∙ τόν δέ μοναχόν, μηδέ κληρικόν εἶναι μηδέ καθηγούμενον. Ἀλλ’ οὐκ εἰσίν, ὡς ἐμοί δοκεῖ, ἐναντία∙ ἐκεῖνος μέν γάρ ὁ κανών κολάζει τόν ἐπίσκοπον τόν ἀπό ἀλλοτρίας ἐνορίας δεχόμενον οἱονδήτινα μοναχόν, καί καθιστῶντα τοῦτον πρός κλήρωσιν, ἤ ἡγουμενείαν μονῆς διαφερούσης αὐτῷ, χωρίς εἰδήσεως τοῦ προτέρου ἐπισκόπου αὐτοῦ∙ ὡσαύτως τιμωρεῖ καί τόν μοναχόν. Ὁ δέ παρών ἐκχωρεῑ τῷ ἐπισκόπῳ, ἀπό μονῶν δύο, διαφερουσῶν αὐτῷ, μεταθέσεις ποιεῖν μοναχῶν κατά τό δόξαν τούτῳ. Γίνωσκε δέ ὅτι γέγονε καί σημείωμα συνοδικόν, ἐπί τῆς ἐφημερίας τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου κυροῦ Λουκᾶ, χάριν τοῦ ἀπροκριματίστως καθίστασθαι καθηγουμένους εἰς μοναστήρια ὑποκείμενα τῇ ἐνορίᾳ τοῦ πατριάρχου, μή ἔχοντα ἱκανούς εἰς προστασίαν μοναχούς ἀπό ἑτέρας μονῆς, οὔσης ἐκ τῆς αὐτῆς ἐνορίας, κᾂν τά τυπικά τούτων διορίζωνται ξενοκουρίτην μή γίνεσθαι καθηγούμενον. Τό μέντοι παρά τοῦ κανόνος διορισθέν περί τοῦ κατατάττεσθαι εἰς κοσμικάς κατοικίας ἀλλαχοῦ, παρά τοῦ ἐπισκόπου μοναχόν τινα ἐνάρετον, ὑποκείμενον αὐτῷ, διά ψυχικήν σωτηρίαν τῶν ἐν αὐτῇ, μή δόξῃ σοι κοινόν. Τοῖς γάρ ἱεροῖς καί θείοις κανόσι μόνης τῆς ψυχικῆς τῶν ἀνθρώπων σωτηρίας ἐμέλησε, καί ἑτέρου παντελῶς οὐδένός. Ὁ γοῦν κατά Θεόν ἀναστρεφόμενος, ἀπό τοῦ τόπου οὐ παραβλαβήσεται, ἀλλά καί τούς σύν αὐτῷ ὠφελήσει τά μέγιστα. Ἵνα τί γοῦν οὐ γενήσεται κατά τόν κανόνα; Διά γάρ τοῦτο καί ὁ αὐτός ἁγιώτατος πατριάρχης κύρ Λουκᾶς ἐπέτρεψε τῷ μοναχῷ καί ἱερεῖ ἐκείνῳ κυρῷ Μακαρίῳ τῷ Ἱεροσολυμίτῃ, διάγειν διηνεκῶς μετά τοῦ μακαρίτου πρωτονοβιλισιμοϋπερτάτου (3) καί τοῦ λογοθέτου τοῦ δρόμου κυροῦ Μιχαήλ τοῦ Ἁγιοθεοδωρίτου, καί συνταξειδεύειν μετ’ αὐτοῦ, καί τά τῶν γραμματικῶν ἐνεργεῖν. Σημείωσαι οὖν, ὅτι κατά προτροπήν καί δοκιμασίαν ἐπισκοπικήν, πολλῷ δε πλέον κατά βασιλικήν, καί μοναχοί καί κληρικοί ἀπροκριματίστως ἐνεργήσουσι τά τούτοις επιτραπησόμενα, οἶα καί ἄν ὦσιν. Εἴ τις μοναχός, τῆς ἰδίας ἀποδράσας μονῆς, ἤ εἰς ἕτερον μεταπέσοι μοναστήριον, ἤ εἰς κοσμικόν εἰσκωμάσοι καταγώγιον, αὐτός τε, καί ὁ ὑποδεξάμενος, ἀφοριζέσθω, ἕως ἐπανέλθοι∙ ὁ δέ παρ’ ἐπισκόπου ὁπουδήποτε καταστάς, ἀναιτίατος. Ἐπειδή εἰς τόν καιρόν τῆς εἰκονομαχίας, ἐδιώκοντο ἀπό τούς εἰκονομάχους οἱ Μοναχοί, καί ἄφιναν τά Μοναστήριά των, καί ἤ εἰς ἄλλα ἐπήγαιναν Μοναστήρια (ὅρα τόν ιγ΄ τῆς ζ΄), ἤ εἰς τά κοσμικά ἐπρόσφευγαν καταγώγια. Ἀπό τότε δέ συνειθίσαντες, καί εἰς τόν καιρόν τῆς ὀρθοδοξίας καί εἰρήνης ἐποίουν τοῦτο, ἀφίνοντες μέν τά Μοναστήριά των, ὡσάν δέ ἕνα ποτάμι ἀκράτητον, μεταφερόμενοι ἀπό τόπον εἰς τόπον, καί ἀπό Μοναστήριον εἰς Μοναστήριον. Ὥστε ὁποῦ μέ τήν ἀκαταστασίαν ταύτην, ὄχι μόνον ἀστόλιστα ἔκαμναν τά Μοναστήριά των (στολισμός γάρ Μοναστηρίου εἶναι τό νά μένουν πάντοτε οἱ Μοναχοί εἰς αὐτό ἐν ἡσυχίᾳ, καί νά μήν εὐγαίνουν συνεχῶς)∙ ἀλλά καί πολλάς ἀταξίας καί ἤθη διεφθαρμένα καί διάφορα ἔφερον μεθ’ ἡδονῆς εἰς αὐτά (τοῦτο γάρ δηλοῖ τό εἰσκωμάζω). Διά νά ἐμποδίσῃ λοιπόν ἡ σύνοδος τό τοιοῦτον κακόν, ἀφορίζει διά τοῦ παρόντος κανόνος, τόσον τούς φεύγοντας Μοναχούς ἀπό τά Μοναστήριά των, ὅσον καί ἐκείνους που ἤθελαν ὑποδεχθοῦν αὐτούς, εἴτε Μοναχοί εἶναι οὗτοι ἄλλου Μοναστηρίου, εἴτε καί κοσμικοί, ἕως οὗ νά ἐπιστρέψουν ἐκεῖνοι εἰς τά ἑαυτῶν Μοναστήρια. Ἀνίσως ὅμως ὁ κατά τόπον Ἀρχιερεύς θελήσῃ νά μετατοπήσῃ τούς εὐλαβεῖς, καί ἐναρέτους Μοναχούς εἰς ἄλλο Μοναστήριον, διά βελτίωσιν αὐτοῦ καί κατάστασιν, ἤ εἰς κοσμικόν ὀσπήτιον διά σωτηρίαν τῶν ἐν αὐτῷ κατοικούντων, ἤ εἰς ἄλλο μέρος, τότε, οὔτε οἱ πηγαίνοντες Μοναχοί, οὔτε οἱ δεχόμενοι αὐτούς εἶναι εἰς τόν ἀφορισμόν ἔνοχοι. Ἀνάγνωθι καί τόν κα΄ τῆς ζ΄.
