Ἐάν πρόθηταί τις, ἐπιθυμήσας γυναικός, συγκαθευδῆσαι μετ᾽ αὐτῆς, μή ἔλθῃ δή εἰς ἔργον αὐτοῦ ἡ ἐνθύμησις,1 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ) φαίνεται ὅτι ὑπό τῆς χάριτος ἐῤῥύσθη.
Ἐπί τῶν ἁμαρτημάτων τέσσαρας εἶναι βαθμούς, οἱ ἅγιοι Πατέρες φασί, προσβολήν, πάλην, συγκατάθεσιν καί πρᾶξιν∙ ὧν τάς δύο καί πρώτας ἀνεπιτιμήτους εἶναι, τάς δέ μετ’ αὐτάς δύο ὑπό ἐπιτίμιον∙ οὔτε γάρ ἡ προσβολή κρίνεται, οὔτε ἡ πάλη, ἐάν τήν προσβολήν παραδεξάμενος ὁ λογισμός καί παλαίσας ἀπεπέμψατο τό ἐνθύμημα∙ ἡ δέ συγκατάθεσις κρίνεται καί αἰτιᾶται, καί ἡ πρᾶξις κολάζεται. Ἐάν οὖν ἐπιθυμία προσέβαλέ τινι γυναικός, καί νικηθείς συγκατέθετο μιγῆναι αὐτῇ, οὐκ ἦλθε δέ εἰς ἔργον, Τοὐτέστιν, οὐ τήν πρᾶξιν ἐπλήρωσε, φαίνεται, ὅτι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ αὐτόν ἐῤῥύσατο∙ πλήν οὐκ ἀνεπιτίμητος ἔσται. Καί ἡ συγκατάθεσις γάρ ὑπό ἐπιτίμιον γίνεται∙ καί τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ ἑβδομηκοστοῦ κανόνος τοῦ ἁγίου Βασιλείου, λέγοντος∙ Διάκονος ἐν χείλεσι μιανθείς, ἤγουν μέχρι φιλήματος φθάσας γυναικός, καί μέχρι τούτου ἡμαρτηκέναι ὁμολογήσας, τῆς λειτουργίας ἐπισχεθήσεται, τοὐτέστι μέχρι καιροῦ κωλυθήσεται∙ τοῦ δέ μετέχειν τῶν ἁγιασμάτων μετά τῶν διακόνων ἀξιωθήσεται∙ τό αὐτό δέ καί πρεσβύτερος∙ εἰ δέ τι πλέον φωραθῇ τις ἡμαρτηκώς, ἐν οἵῳ ἂν εἴῃ βαθμῷ, καθαιρεθήσεται. Ἐντεῦθεν δῆλον, ὅτι ἄλλο δηλοῖ τό, ἐπισχεθήσεται, ὡς εἴρηται, δηλαδή τό, προσκαίρως τῆς λειτουργίας εἰρχθήσεται∙ εἰ καί τισιν οὐχ οὕτω νοεῖται, οἷς καί τό χείλεσι μιανθῆναι, ἑτέρως ἐκλαμβάνεται, οὐκ εὐστόχως μέντοι, ὡς οἶμαι. Ἐπί τῶν ἁμαρτημάτων τέσσαρας εἶναι βαθμούς, οἱ ἅγιοι Πατέρες φασί, προσβολήν, πάλην, συγκατάθεσιν, καί πρᾶξιν∙ ὧν τάς δύο τάς πρώτας ἀνεπιτιμήτους εἶναι, τάς δέ μετ’ αὐτάς, δύο ὑπό ἐπιτίμιον∙ οὔτε γάρ ἡ προσβολή κρίνεται, οὔτε ἡ πάλη, ἐάν τήν προσβολήν παραδεξάμενος ὁ λογισμός, καί παλαίσας, ἀπεπέμψατο τό ἐνθύμιον∙ ἡ δέ συγκατάθεσις κρίνεται καί αἰτιᾶται, καί ἡ πρᾶξις κολάζεται. Ἐάν οὖν ἐπιθυμία προσέβαλέ τινι γυναικός, καί νικηθείς συγκατέθετο μιγῆναι αὐτῇ, οὐκ ἦλθε δέ εἰς ἔργον, ἤτοι οὐκ ἐπλήρωσε τήν πρᾶξιν, φαίνεται, ὅτι ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ αὐτόν ἐῤῥύσατο. Πλήν οὐκ ἀνεπιτίμητος ἔσται, καί ἡ συγκατάθεσις γάρ ὑπό ἐπιτίμιον γίνεται∙ καί τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ ο΄ κανόνος τοῦ ἁγίου Βασιλείου λέγοντος∙ Διάκονος ἐν χείλεσι μιανθείς, ἤγουν μέχρι φιλήματος φθάσας γυναικός, καί μέχρι τούτου ἡμαρτηκέναι ὁμολογήσας, τῆς λειτουργίας ἐπισχεθήσεται, τοὐτέστι μέχρι καιροῦ κωλυθήσεται∙ τοῦ δέ μετέχειν τῶν ἁγιασμάτων μετά τῶν διακόνων ἀξιωθήσεται∙ τό αὐτό δέ καί πρεσβύτερος. Εἰ δέ τι πλέον φωραθῇ τις ἡμαρτηκώς, ἐν οἵῳ ἂν ᾖ βαθμῷ, καθαιρεθήσεται. Τό μέντοι μιανθῆναι ἐν χείλεσι, τινές ἄλλως ἑρμηνεύουσι∙ καί ῥηθήσεται τά περί τούτου ἐν τῷ ο΄ κανόνι τοῦ ἁγίου Βασιλείου. Ὁ ἐπιθυμήσας μέν, μή δράσας δέ, Θεῷ ἐῤῥύσθη. Ὅστις μέχρι ψιλῆς προθέσεως συγκαθευδῆναι γυναικί ἐπεθύμησεν, ἐχόμενον δέ τι σπουδῆς οὐκ ἔπραξε, οὔτε [εἰς] ἔργον ἡ ἐνθύμησις αὐτοῦ ἦλθε, φαίνεται, ὡς ἀπό τῆς ἄνωθεν ἐῤῥύσθη χάριτος∙ εἰ γάρ καί ἐπεθύμησε, καί ἐσπούδασε, καί μέσοις τισίν εἰς ἀπάρτισιν τοῦ μέσου ἐχρήσατο, ἀποτέλεσμα δέ ἡ σπουδή αὐτοῦ οὐκ ἔσχε, διά τινα παρεμπεσόντα ἐμπόδια ἔξωθεν, ἐπιτιμίοις ὑπόκειται∙ ὡς ὁ ἑβδομηκοστός κανὼν τοῦ ἁγίου Βασιλείου διαγορεύει περί τοῦ ἐν χείλεσι μιανθέντος διακόνου. Διορίζει ὁ παρών Κανών, ὅτι, ἀνίσως τινάς κατά προσβολήν καί ἐνθύμησιν λογισμοῦ ἐπιθυμήσῃ τινός γυναικός. Ἔπειτα κοντά εἰς τήν προσβολήν τῆς ἐπιθυμίας ταύτης, κάμῃ συγκατάθεσιν (τοῦτο γάρ δηλοῖ τό πρόθηται) καί σπουδάσῃ νά κοιμηθῇ μέ τήν γυναῖκα ὁποῦ ἐπεθύμησεν. Ὅμως δέν ἦλθεν εἰς πρᾶξιν ἡ ἐνθύμησίς του αὕτη καί συγκατάθεσις, ὄχι ἀπό κᾀνένα ἐμπόδιον ἐξωτερικόν, ἀλλά διά τί πρό τῆς μίξεως, εἰς αὐτόν γενόμενος ὁ οὕτως συγκατατεθείς, ἀπεπήδησε παρευθύς, καί τό ἔργον δέν ἔκαμε, κατά τόν Ζωναρᾶν. Οὗτος, λέγω, φαίνεται, ὅτι ὑπό τῆς θείας χάριτος ἐλυτρώθη ἀπό τήν πρᾶξιν τῆς ἁμαρτίας. Πλήν διά τήν συγκατάθεσιν καί σπουδήν ὁποῦ ἔκαμεν εἰς τό νά πράξῃ τήν ἁμαρτίαν πρέπει νά ἐπιτιμᾶται ἀπό τόν πνευματικόν, καθὼς λέγει καί ὁ Ζωναρᾶς. Δι’ ὃ καί ὁ μέγας Βασίλειος ἐν τῷ ο΄ αὐτοῦ κανόνι∙ Τόν διάκονον ὁποῦ φθάσῃ νά ἔλθῃ μέχρι μόνον φιλήματος γυναικός, καί ἐξομολογηθέντα, ἀργίζει πρός καιρόν ἀπό τήν λειτουργίαν του. (Ἀγκαλά καί τό φίλημα δέν εἶναι μόνον ἁπλῆ συγκατάθεσις, ἀλλά καί μέρος πράξεως). Περί δέ προσβολῆς, συνδυασμοῦ, συγκαταθέσεως, πάλης, καί αἰχμαλωσίας, ἤ πάθους, ὅρα εἰς τόν β΄, γ΄, δ΄ καί ε΄ τοῦ Νηστευτοῦ, καί τήν ἐκείνων ὑποσημείωσιν∙ ὅρα πρός τούτοις καί τήν γ΄ ὑποσημείωσιν τοῦ Ϟ΄ τοῦ Βασιλείου. 1 Ἐν ἄλλοις, ἡ ἐνθύμησις. (σημ.: στο Πηδάλιο αντί της λέξεως «ἐνθύμησις» υπάρχει η λέξη «ἐπιθύμησις», εξ ού και η συγκεκριμένη παραπομπή.
