Τοῖς κατά Λιβύην καί Πεντάπολιν ἐπισκόποις
Παντός τοῦ χρησίμου καί ἀναγκαίου πρός οἰκοδομήν τῶν λαῶν, τελοῦντος δέ καί ὑπόληψιν τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν, φροντίδα ποιεῖσθαι χρή. Γέγραπται γάρ, ὅτι εὐλαβεῖς ποιεῖτε τούς υἱούς Ἰσραήλ, Μοναστηρίων τοίνυν πατέρες τῶν κατά τήν Θηβαίων ἐπαρχίαν, ἄνδρες εὐλαβεῖς καί οὐκ ἀθαύμαστον ἔχοντες πολιτείαν, ἐλθόντες ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, ἐρωτώμενοί τε παρ᾿ ἐμοῦ τήν κατάστασιν τῶν αὐτόσε μοναστηρίων, ἐδίδασκον ὅτι σκανδαλίζονται πολλοί διά τοιαύτην αἰτίαν. Νεωστί γεγαμηκότες τινές καί οἷον ἐξ αὐτῶν καταβάντες τῶν νυμφώνων, συναρπάζουσί τινας τῶν θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων καί, οὐδένός τάχα που τά κατ᾿ αὐτούς καταγγέλλοντος, χειροτονοῦνται κληρικοί, ἤγουν πρεσβύτεροι. Ἕτεροι δέ τινες ἐξ αὐτῶν τῶν μοναστηρίων, ὡς ἄτακτοι ἐκβαλλόμενοι, πάλιν ὑποτρέχουσι τάς χειροτονίας καί, γενόμενοι κληρικοί, εἰσέρχονται καί ἐν αὐτοῖς τοῖς μοναστηρίοις, ὅθεν ἐκβέβληνται, καί βούλονται προσφέρειν καί ὅσα κληρικοῖς ἔθος πληροῦν καί ταῦτα δρᾷν, ὡς καί τινας τῶν εἰδότων αὐτούς παραιτεῖσθαι καί τάς συνάξεις καί μή ἀνέχεσθαι κοινωνεῖν, λειτουργούντων ἐκείνων. Ἐπειδή τοίνυν πρός οἰκοδομήν, ὡς ἔφην, τῶν λαῶν πάντα χρή πράττεσθαι παρ᾽ ἡμῶν, ἐπιτηρείτω ταῦτα ἡ θεοσέβεια ὑμῶν. Καί εἰ μέλλει τις χειροτονεῖσθαι κληρικός, περιεργαζέσθω τόν βίον αὐτοῦ· καί πότερόν ποτε γαμετήν ἔχει ἤ οὐ· καί πῶς καί πότε ἠγάγετο· καί εἰ ἀπέσχετο· καί εἰ μή τίς ἐστι τῶν ἐκβεβλημένων ἤ παρ᾿ ἑτέρου θεοσεβεστάτου ἐπισκόπου ἤ ἐκ μοναστηρίου· καί τότε χειροτονείτω, ἀδιάβλητον εὑρεθέντα. Τηρήσομεν γάρ οὕτω καθαρόν καί τό ἑαυτῶν συνειδός καί ἀδιάβλητον τήν ἱεράν σεπτήν λειτουργίαν.
Εἰ τις μέλλει χειροτονεῖσθαι κληρικός, ἐρευνάσθω ὁ βίος αὐτοῦ, εἰ γαμετήν ἔχειν, ἤ μή, καί πῶς, ἤ πότε ἡγάγετο∙ καί εἰ μή ἐκβέβληται ἤ παρά κληρικοῦ, ἤ ἐκ μοναστηρίων∙ ἀδιάβλητος εὑρεθείς, χειροτονήσθω. Τό μέν προοίμιον τῆς παρούσης ἐπιστολῆς λέγει, ὅτι οἱ Ἀρχιερεῖς πρέπει νά φροντίζουν διά κάθε πρᾶγμα ἀναγκαῖον καί χρήσιμον, τόσον εἰς τήν οἰκοδομήν καί ὠφέλειαν τοῦ λαοῦ, ὅσον καί εἰς τήν καλήν ὑπόληψιν καί δόξαν τῶν ἁγίων ἐκκλησιῶν, ταὐτόν εἰπεῖν τῶν ἐκκλησιαστικῶν τε καί Κληρικῶν. Διότι εἶναι γεγραμμένον, εὐλαβεῖς ποιεῖτε τούς υἱούς Ἰσραήλ. Ἀκολούθως δέ ἡ ἐπιστολή ἀναφέρει εἰς τούς Ἐπισκόπους, ὅτι μερικοί πατέρες Θηβαῖοι, θαυμαστοί καί ἐνάρετοι ἄνδρες, ἐλθόντες εἰς τήν Ἀλεξάνδρειαν, καί ἐρωτηθέντες παρά τοῦ ἁγίου περί τῆς καταστάσεως τῶν ἐκεῖσε Μοναστηρίων, ἐδιηγήθηκαν εἰς αὐτόν, ὅτι μερικοί νεωστί ὑπανδρευμένοι ἀπατῶσι κατά συναρπαγήν τούς Ἀρχιερεῖς, καί χειροτονοῦσιν αὐτούς Κληρικούς καί Ἱερεῖς, χωρίς νά φανερώσῃ τινάς εἰς αὐτούς προτοῦ, τήν τῶν τοιούτων πολιτείαν καί ζωήν. Καί ὅτι ἄλλοι πάλιν διωκόμενοι ἀπό τά Μοναστήριά των διά τάς ἀταξίας των, μέ τρόπον ἀπατηλόν χειροτονοῦνται, καί πάλιν ἐπιστρέφουσιν εἰς τά ἴδια Μοναστήρια, ἀπό τά ὁποῖα ἐδιώχθησαν, καί θέλουν νά λειτουργοῦν εἰς αὐτά, καί τάς ἄλλας ἱεροπραξίας νά κάμνουν, τάς ἀνηκούσας εἰς τούς ἱερεῖς. Ὥστε ὁποῦ ἐκ τούτου, μερικοί ἀδελφοί, γινώσκοντες τήν φαύλην πολιτείαν αὐτῶν, ἀναχωροῦσιν ἀπό τάς λειτουργίας των, καί δέν τό ὑπομένουν νά κοινωνοῦν παρ’ αὐτῶν. Ὅθεν, ἐπειδή, ὡς προεῖπον, χρέος ἔχομεν νά πράττωμεν τά εἰς οἰκοδομήν τῶν λαῶν συντείνοντα, ἂς προσέχῃ εἰς αὐτά ἡ ἐδική σας θεοσέβεια, ὦ Ἐπίσκοποι, καί ὅταν θέλῃ τινάς νά χειροτονηθῇ, περιεργάζεσθε τήν ζωήν του, καλή εἶναι ἤ κακή, καί ἂν ἔχῃ γυναῖκα, ἤ ὄχι. Καί πῶς, καί πότε ἐπῆρεν αὐτήν, καί ἂν ἐχώρισεν ἀπό τήν σαρκικήν μίξιν αὐτῆς. Τοῦτο γάρ δηλοῖ τό ἀπέσχετο,1 καί ἂν δέν ᾖναι διωγμένος ἀπό Μοναστήριον, ἤ ἄλλον Ἐπίσκοπον. Καί ἀφ’ οὗ ταῦτα ἐξετάσετε καί εὑρῆτε αὐτόν ἀκατηγόρητον, τότε νά τόν χειροτονῆτε. Διά τί μέ τήν τοιαύτην δι’ ἐξετάσεως χειροτονίαν, καί τήν ἐδικήν μας συνείδησιν θέλομεν φυλάξει καθαράν, καί τήν θείαν Ἱερωσύνην ἀκατηγόρητον. Ὅρα καί τόν π΄ Ἀποστ. 1Τοῦτο φαίνεται νά λέγῃ ὁ ἅγιος κατά τήν συνήθειαν ὁποῦ εἶχον οἱ ἐν τῇ Λιβύῃ καί ταῖς Βαρβαρικαῖς χώραις εὑρισκόμενοι Ἱερωμένοι, τό νά ὑπόσχωνται δηλ. νά ἀπέχουν ἀπό τήν σαρκικήν μίξιν τῶν γυναικῶν τους, ὅταν ἔμελλον νά χειροτονηθοῦν, καθὼς περί τούτου ἀναφέρουν ὁ γ΄, δ΄, λγ΄ τῆς ἐν Καρθαγ. καί ὁ ιβ΄ καί λ΄ τῆς στ΄, ἐπειδή καί εἰς τούς Ἐπισκόπους τῆς Λιβύης στέλλει καί τήν παροῦσαν ἐπιστολήν. Σημείωσαι ὅμως, ὅτι τό, ἀπέσχετο, οὐχ εὑρίσκεται, οὔτε εἰς τάς πανδέκτας, οὔτε ἐν τῷ β΄ τόμ. τῶν συνοδικῶν, οὔτε ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τῶν κανόνων τοῦ Βαλσαμῶνος. Ἀλλ’ ἐν παλαιοῖς χειρογράφοις Κώδηξιν ὀρθογράφου καί καλλιγράφου χειρός πονήμασι. Καί τοῦτο δέ σημειοῦμεν ἐνταῦθα, ὅτι ἀγκαλά καί ὁ θεῖος Κύριλλος ἐνταῦθα λέγῃ ταῦτα περί τῶν ἀναξίων ἱερέων, καθὼς καί ὁ ἅγιος Ἰσίδωρος, ὁ Πηλουσιώτης ἐλέγχει πολλάκις τόν ἀνάξιον Ζώσιμον, λέγων αὐτῷ. «Εἷργε τοίνυν, εἷργε σαυτόν τοῦ θείου θυσιαστηρίου, μήποτε σκηπτός κατά τῆς σῆς χωρήσειε κεφαλῆς» (ἐπιστολ. φο΄)∙ ὅμως οἱ χριστιανοί ἀδιακρίτως πρέπει νά μεταλαμβάνουν τά θεῖα μυστήρια καί ἀπό τούς ἀναξίους Ἱερεῖς∙ ἐπειδή ἡ ἀναξιότης τῶν Ἱερέων εἰς αὐτούς δέν βλάπτει τίποτε, καθὼς ὁ αὐτός Ἰσίδωρος εἰς μερικάς ἐπιστολάς του τοῦτο λέγει πρός ἐκείνους ὁποῦ ἐσκανδαλίζοντο, καί δέν ἤθελαν νά μεταλαμβάνουν ἀπό τόν ἀσελγῆ Ζώσιμον. Φέρει δέ καί παραδείγματα τόν Βαλαάμ καί τόν Καϊάφαν, οἵτινες καί ἀνάξιοι ὄντε προεφήτευσαν. Καί τόν Ἠλίαν ὁποῦ ἐλάμβανε τροφήν διά μέσου τοῦ ἀκαθάρτου κόρακος (ἐπιστολ. φξθ΄). Ὅρα καί τήν ὑποσημ. τοῦ α΄ τοῦ Νηστευτοῦ ἐκ τῶν ἐπιγραφομένων.
