Φαυστῖνος ἐπίσκοπος Πικένου τῆς Ποτεντινῆς χώρας, τοποτηρητής τῆς ἐκκλησίας Ῥώμης, εἶπεν· Ἀρέσκει, ἵνα ἐπίσκοπος, καί πρεσβύτερος, καί διάκονος, καί πάντες οἱ τά ἱερά ψηλαφῶντες τῆς σωφροσύνης φύλακες, γυναικῶν ἀπέχωνται. Ἀπό πάντων τῶν ἐπισκόπων ἐλέχθη· Ἀρέσκει, ὥστε πάντας σωφροσύνην τηρεῖν τούς τῷ θυσιαστηρίῳ προσεδρεύοντας, ἤτοι δουλεύοντας.
Ὁ μέν πρό τούτου κανὼν περί ἐγκρατείας διελέχθη τῶν ἐπισκόπων, καί πρεσβυτέρων, καί διακόνων, οὗτος δέ ἰδικώτερον περί σωφροσύνης καί ἀποχῆς γυναικῶν. Ἐκ τούτων δέ τῶν κανόνων, μάλιστα δέ τοῦ παρόντος, οἱ ἐν Ῥώμῃ, καί ὅσοι ἐκείνης ὁμογνώμονες, δοξάζουσι, μηδέ τούς πρεσβυτέρους ἤ διακόνους χρῆναι νομίμως γυναιξίν ὁμιλεῖν, ἀλλ’ ἄζυγας εἶναι∙ σφάλλονται δέ κᾂν τούτῳ, ὥσπερ καί ἐν ἑτέροις. Ὁ γάρ πέμπτος κανὼν τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, Ἐπίσκοπος, φησίν, ἤ πρεσβύτερος, ἤ διάκονος, τήν ἑαυτοῦ γυναῖκα μή ἐκβαλλέτω προφάσει εὐλαβείας. Καί ἴσως ἐρεῖ τις, ὅτι καί παρ’ ἡμῖν οἱ ἐπίσκοποι γυναῖκας οὐκ ἔχουσιν∙ ἀλλά τοῦτο τοῖς τῆς λεγομένης ἕκτης συνόδου Πατράσι νενομοθέτηται, λέγουσιν ἐν τῷ ιβ΄ κανόνι, ὡς οὐκ ἐναντιούμενοι τοῖς παρά τῶν Ἀποστόλων ὁρισθεῖσι τοῦτό φαμεν, ἀλλά τῆς σωτηρίας τῶν πιστῶν, καί τῆς ἐπί τό κρεῖττον προκοπῆς τῶν λαῶν προμηθούμενοι, καί τοῦ μή δοῦναι μῶμόν τινα κατά τῆς ἱερατικῆς καταστάσεως. Ἡ δέ αὐτή σύνοδος ἐν ιγ΄ κανόνι, τόν τε παρόντα κανόνα ἡρμήνευσε, λέγουσα, τούς πρεσβυτέρους, καί διακόνους, καί ὑποδιακόνους ἀπέχεσθαι τῶν ἰδίων γυναικῶν ἀπαιτεῖσθαι κατά τούς καιρούς τῆς τῶν ἁγίων μυστηρίων μεταχειρίσεως, καί ἐπάγουσα, ὡς, εἴ τις τολμήσειε πρεσβυτέρους, ἤ διακόνους, ἤ ὑποδιακόνους ἀποστερεῖν τῆς πρός νόμιμον γυναῖκα συναφείας καί κοινωνίας, καθαιρείσθω. Καί ὁ ἑβδομηκοστός δέ κανὼν τῆς παρούσης συνόδου ἐλέγχει τούς Λατίνους, περί τούτου κακῶς φρονοῦντας, λέγει γάρ∙ Ἤρεσεν, ὥστε τούς ἐπισκόπους, καί πρεσβυτέρους, καί διακόνους κατά τούς ἰδίους ὅρους καί ἐκ τῶν ἰδίων ἔτι μήν ἀπέχεσθαι γυναικῶν∙ ὡς ἐντεῦθεν δείκνυσθαι, ὅτι καί οἱ ἐπίσκοποι, καί οἱ πρεσβύτεροι, καί οἱ διάκονοι γυναιξί συνεβίουν, καί οὐκ ἀπηγόρευσεν αὐτοῖς ἡ σύνοδος τήν πρός αὐτάς ὁμιλίαν, εἰ μή κατά τούς ἰδίους ὅρους, τοὐτέστι, κατά τάς ὡρισμένας ἡμέρας τῆς ἑκάστου ἐφημερίας. ΕΤΕΡΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑ. Τό ἀπέχεσθαι γυναικῶν, μή μόνον τούς ἱερωμένους, ἀλλά καί πάντας τούς πιστούς κατά τόν καιρόν τῆς ἁγίας μεταλήψεως, καί τῷ Ἀποστόλῳ νενομοθέτηται, λέγοντι, Δοκιμαζέτω ἄνθρωπος ἑαυτόν, καί οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω, καί ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω καί πάλιν∙ Μή ἀποστερείτωσαν ἑαυτούς οἱ ὁμόζυγοι, εἰ μήτοι ἐκ συμφώνου, ὅταν τῇ προσευχῇ τῆς ἁγίας κοινωνίας προσελθεῖν μέλλωσι. Καί τόν Δαβίδ δέ, καί τούς σύν αὐτῷ ζητήσαντας τόν Ἀβιάθαρ τόν ἀρχιερέα λαβεῖν ἐκ τῶν ἄρτων τῆς προθέσεως, τῶν τιθεμένων τότε εἰς προτύπωσιν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, προησφαλίσατο ὁ ἀρχιερεύς, εἰ καθαροί εἶσιν ἀπό κοίτης γυναικός. Καί τό ἐν τῇ θείᾳ μυσταγωγίᾳ ἐκφωνούμενον, «Τά ἅγια τοῖς ἁγίοις», τοιαύτης ἐννοίας ἐστίν∙ οἱ γάρ μεμολυσμένοι, ἀπ συνουσίας γυναικός, ἤ ἐξ ἄλλου τρόπου μυσαροῦ μή ὄντες ἅγιοι, Τοὐτέστιν ἄξιοι, οὐκ ὀφείλουσι μεταλαμβάνειν. Ὥστε ἀπό τούτων ἁπάντων συνάγεται, ὅτι οὐδέ αὐτοί οἱ ὁμόζυγοι συνελθόντες σωματικῶς, τῆς ἁγίας ἀξιωθήσονται μεταλήψεως κατ᾽ αὐτήν τήν ἡμέραν. Ὁ δέ ἁγιώτατος ἐκεῖνος πατριάρχης κύρ Λουκᾶς ἐρωτηθείς περί τούτου, ἀπεφήνατο συνοδικῶς, πρό τριῶν ἡμερῶν ὀφείλειν ἀποδιΐσταθαι τῆς σωματικῆς ὁμιλίας τούς μέλλοντας μετασχεῖν τῶν θείων ἁγιασμάτων∙ ἀλλά καί τούς νυμφίους, τούς κατά τήν αὐτήν ἡμέραν τοῦ γάμου μετά τήν ἁγίαν μετάληψιν συνερχομένους διά μίξεως, ἐπιτιμίοις καθυπέβαλε. Καί ἀνάγνωθι τό κατά τόν Σεπτέμβριον μῆνα τῆς δευτέρας ἰνδικτιῶνος γεγονός χάριν τούτου σημείωμα. Ὡσαύτως ἀνάγνωθι, καί ἐκ τῶν κανονικῶν ἐρωταποκρίσεων Τιμοθέου Ἀλεξανδρείας τήν ε΄ καί τήν ιγ΄ διδασκούσας ἀπέχεσθαι τούς πιστούς τῆς πρός ἀλλήλους ὁμιλίας τό σάββατον καί τήν Κυριακήν. Αἱ τοιαῦται δέ παραδόσεις συγκροτοῦνται καί ἀπό τῶν Μωσαϊκῶν βιβλίων∙ φησί γάρ ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Ἐξόδου ταῦτα ῥητῶς∙ Καί εἶπε Κύριος πρός Μωσῆν, καταβάς διαμάρτυρε τῷ λαῷ, τούτω καί ἅγνισον αὐτούς σήμερον, καί αὔριον, καί πλυνάτωσαν τά ἱμάτια, καί ἔστωσαν ἕτοιμοι εἰς τήν ἡμέραν τήν τρίτην∙ τῇ γάρ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ καταβήσεται Κύριος ἐπί τό ὄρος Σινᾶ, ἐναντίον παντός τοῦ λαοῦ∙ καί πάλιν∙ κατέβη Μωϋσῆς ἐκ τοῦ ὄρους πρός τόν λαόν, καί ἡγίασεν αὐτούς, καί ἔπλυναν τά ἱμάτια αὐτῶν, καί εἶπε τῷ λαῷ∙ Γίνεσθε ἔτοιμοι τρεῖς ἡμέρας, καί μή προσέλθητε γυναικί. Ὁ μέν πρό τούτου κανὼν περί ἐγκρατείας διελέχθη τῶν ἐπισκόπων, καί πρεσβυτέρων, καί διακόνων, οὗτος δέ ἰδικώτερον περί σωφροσύνης καί ἀποχῆς γυναικῶν. Ἐκ τούτων δέ τῶν κανόνων, μάλιστα δέ τοῦ παρόντος, οἱ ἐν Ῥώμῃ, καί ὅσοι ἐκείνης ὁμογνώμονες, δοξάζουσι, μηδέ τούς πρεσβυτέρους ἤ διακόνους χρῆναι νομίμως γυναιξίν ὁμιλεῖν, ἀλλ’ ἄζυγας εἶναι∙ σφάλλονται δέ κᾂν τούτῳ, ὥσπερ καί ἐν ἑτέροις. Ὁ γάρ πέμπτος κανὼν τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, Ἐπίσκοπος, φησίν, ἤ πρεσβύτερος, ἤ διάκονος, τήν ἑαυτοῦ γυναῖκα μή ἐκβαλλέτω προφάσει εὐλαβείας. Καί ἴσως ἐρεῖ τις, ὅτι καί παρ’ ἡμῖν οἱ ἐπίσκοποι γυναῖκας οὐκ ἔχουσιν∙ ἀλλά τοῦτο τοῖς τῆς λεγομένης ἕκτης συνόδου Πατράσι νενομοθέτηται, λέγουσιν ἐν τῷ ιβ΄ κανόνι, ὡς οὐκ ἐναντιούμενοι τοῖς παρά τῶν Ἀποστόλων ὁρισθεῖσι τοῦτό φαμεν, ἀλλά τῆς σωτηρίας τῶν πιστῶν, καί τῆς ἐπί τό κρεῖττον προκοπῆς τῶν λαῶν προμηθούμενοι, καί τοῦ μή δοῦναι μῶμόν τινα κατά τῆς ἱερατικῆς καταστάσεως. Ἡ δέ αὐτή σύνοδος ἐν ιγ΄ κανόνι, τόν τε παρόντα κανόνα ἡρμήνευσε, λέγουσα, τούς πρεσβυτέρους, καί διακόνους, καί ὑποδιακόνους ἀπέχεσθαι τῶν ἰδίων γυναικῶν ἀπαιτεῖσθαι κατά τούς καιρούς τῆς τῶν ἁγίων μυστηρίων μεταχειρίσεως, καί ἐπάγουσα, ὡς, εἴ τις τολμήσειε πρεσβυτέρους, ἤ διακόνους, ἤ ὑποδιακόνους ἀποστερεῖν τῆς πρός νόμιμον γυναῖκα συναφείας καί κοινωνίας, καθαιρείσθω. Καί ὁ ἑβδομηκοστός δέ κανὼν τῆς παρούσης συνόδου ἐλέγχει τούς Λατίνους, περί τούτου κακῶς φρονοῦντας, λέγει γάρ∙ Ἤρεσεν, ὥστε τούς ἐπισκόπους, καί πρεσβυτέρους, καί διακόνους κατά τούς ἰδίους ὅρους καί ἐκ τῶν ἰδίων ἔτι μήν ἀπέχεσθαι γυναικῶν∙ ὡς ἐντεῦθεν δείκνυσθαι, ὅτι καί οἱ ἐπίσκοποι, καί οἱ πρεσβύτεροι, καί οἱ διάκονοι γυναιξί συνεβίουν, καί οὐκ ἀπηγόρευσεν αὐτοῖς ἡ σύνοδος τήν πρός αὐτάς ὁμιλίαν, εἰ μή κατά τούς ἰδίους ὅρους, τοὐτέστι, κατά τάς ὡρισμένας ἡμέρας τῆς ἑκάστου ἐφημερίας. ΕΤΕΡΑ ΕΡΜΗΝΕΙΑ. Τό ἀπέχεσθαι γυναικῶν, μή μόνον τούς ἱερωμένους, ἀλλά καί πάντας τούς πιστούς κατά τόν καιρόν τῆς ἁγίας μεταλήψεως, καί τῷ Ἀποστόλῳ νενομοθέτηται, λέγοντι, Δοκιμαζέτω ἄνθρωπος ἑαυτόν, καί οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω, καί ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω καί πάλιν∙ Μή ἀποστερείτωσαν ἑαυτούς οἱ ὁμόζυγοι, εἰ μήτοι ἐκ συμφώνου, ὅταν τῇ προσευχῇ τῆς ἁγίας κοινωνίας προσελθεῖν μέλλωσι. Καί τόν Δαβίδ δέ, καί τούς σύν αὐτῷ ζητήσαντας τόν Ἀβιάθαρ τόν ἀρχιερέα λαβεῖν ἐκ τῶν ἄρτων τῆς προθέσεως, τῶν τιθεμένων τότε εἰς προτύπωσιν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, προησφαλίσατο ὁ ἀρχιερεύς, εἰ καθαροί εἶσιν ἀπό κοίτης γυναικός. Καί τό ἐν τῇ θείᾳ μυσταγωγίᾳ ἐκφωνούμενον, «Τά ἅγια τοῖς ἁγίοις», τοιαύτης ἐννοίας ἐστίν∙ οἱ γάρ μεμολυσμένοι, ἀπ συνουσίας γυναικός, ἤ ἐξ ἄλλου τρόπου μυσαροῦ μή ὄντες ἅγιοι, Τοὐτέστιν ἄξιοι, οὐκ ὀφείλουσι μεταλαμβάνειν. Ὥστε ἀπό τούτων ἁπάντων συνάγεται, ὅτι οὐδέ αὐτοί οἱ ὁμόζυγοι συνελθόντες σωματικῶς, τῆς ἁγίας ἀξιωθήσονται μεταλήψεως κατ᾽ αὐτήν τήν ἡμέραν. Ὁ δέ ἁγιώτατος ἐκεῖνος πατριάρχης κύρ Λουκᾶς ἐρωτηθείς περί τούτου, ἀπεφήνατο συνοδικῶς, πρό τριῶν ἡμερῶν ὀφείλειν ἀποδιΐσταθαι τῆς σωματικῆς ὁμιλίας τούς μέλλοντας μετασχεῖν τῶν θείων ἁγιασμάτων∙ ἀλλά καί τούς νυμφίους, τούς κατά τήν αὐτήν ἡμέραν τοῦ γάμου μετά τήν ἁγίαν μετάληψιν συνερχομένους διά μίξεως, ἐπιτιμίοις καθυπέβαλε. Καί ἀνάγνωθι τό κατά τόν Σεπτέμβριον μῆνα τῆς δευτέρας ἰνδικτιῶνος γεγονός χάριν τούτου σημείωμα. Ὡσαύτως ἀνάγνωθι, καί ἐκ τῶν κανονικῶν ἐρωταποκρίσεων Τιμοθέου Ἀλεξανδρείας τήν ε΄ καί τήν ιγ΄ διδασκούσας ἀπέχεσθαι τούς πιστούς τῆς πρός ἀλλήλους ὁμιλίας τό σάββατον καί τήν Κυριακήν. Αἱ τοιαῦται δέ παραδόσεις συγκροτοῦνται καί ἀπό τῶν Μωσαϊκῶν βιβλίων∙ φησί γάρ ἐν τῇ βίβλῳ τῆς Ἐξόδου ταῦτα ῥητῶς∙ Καί εἶπε Κύριος πρός Μωσῆν, καταβάς διαμάρτυρε τῷ λαῷ, τούτω καί ἅγνισον αὐτούς σήμερον, καί αὔριον, καί πλυνάτωσαν τά ἱμάτια, καί ἔστωσαν ἕτοιμοι εἰς τήν ἡμέραν τήν τρίτην∙ τῇ γάρ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ καταβήσεται Κύριος ἐπί τό ὄρος Σινᾶ, ἐναντίον παντός τοῦ λαοῦ∙ καί πάλιν∙ κατέβη Μωϋσῆς ἐκ τοῦ ὄρους πρός τόν λαόν, καί ἡγίασεν αὐτούς, καί ἔπλυναν τά ἱμάτια αὐτῶν, καί εἶπε τῷ λαῷ∙ Γίνεσθε ἔτοιμοι τρεῖς ἡμέρας, καί μή προσέλθητε γυναικί. Καί γυναικός ἤτωσαν ἀπεχόμενοι, ἵνα τῶν αἰτουμένων ἐπιτυγχάνοιεν. Ὁ μέν κανὼν οὗτος, καί ὁ εἰκοστός πέμπτος, συμβιβαζόμενοι πρός τόν ἑβδομηκοστόν κανόνα τῆς παρούσης συνόδου, οὐ φαίνονται ἀπαιτοῦντες τόν ἐπίσκοπον, καί πρεσβύτερον, καί διάκονον διαλύειν τόν γάμον, καί τῶν γυναικῶν αὐτῶν ἀπέχεσθαι τέλεον, ἀλλά κατά τούς ἰδίους καιρούς ἐγκρατεύεσθαι ἐξ αὐτῶν, ἤγουν ὅτε τῇ προσευχῇ καί τῇ νηστείᾳ σχολάζουσι, καί τήν τῶν ἁγίων ποιοῦνται μεταχείρισιν. Ὁ δέ δωδέκατος κανὼν τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ ἕκτης συνόδου, τοῖς ἐπισκόποις οὐ συγχωρεῖ ταῖς ἰδίαις γαμεταῖς συνοικεῖν, μετά τήν προελθοῦσαν χειροτονίαν τῆς ἐπισκοπῆς ἐπ’ αὐτοῖς, ἀλλά διαλύειν τήν πρός αὐτάς συνάφειαν∙ τοῦτο δέ, οὐκ ἐπ’ ἀθετήσει τοῦ γάμου, καί ἀνατροπῇ τῶν ἀποστολικῶς νενομοθετημένων εἰσάγει, ἀλλ’ ἐπί προμηθείᾳ τῆς σωτηρίας, καί τῆς ἐπί τό κρεῖττον προκοπῆς τοῦ λαοῦ, καί τῷ μή τινα μῶμον δοῦναι κατά τῆς ἱερατικῆς καταστάσεως. Ὁ δέ τρισκαιδέκατος τῆς αὐτῆς ἕκτης συνόδου κανὼν καί ἐπιμέμφεται τό ὡς ἐν τάξει κανόνος ἐν τῇ Ῥωμαίων ἐκκλησίᾳ παραδεδομένον, ἤγουν τό καθομολογεῖν τούς μέλλοντας χειροτονεῖσθαι διακόνους ἤ πρεσβυτέρους, ὡς οὐκέτι τοῖς αὐτῶν συναφθήσονται γαμεταῖς, καί προστάττει τά κατά νόμους τῶν ἱερατικῶν ἀνδρῶν συνοικέσια μή διασπᾶσθαι, ἀλλ’ ἐῤῥῶσθαι, καί μή χωρίζεσθαι ἀπ’ ἀλλήλων, ἀλλ’ ἤ μόνον κατά τούς ἰδίους καιρούς ἐκ τῶν συμβίων αὐτῶν ἐγκρατεύεσθαι, καθὼς καί ὁ Ἀπόστολος παραδίδωσι, καί πάλιν συνέρχεσθαι. Καί οὗτος ὁ κανὼν παρομοίως διορίζεται, ὅτι οἱ Ἐπίσκοποι, Ἱερεῖς, καί Διάκονοι, ἀλλά δή καί οἱ τά ἱερά ψηλαφῶντες, ἤτοι οἱ Ὑποδιάκονοι (κατά τόν λγ΄ τῆς ἰδίας ταύτης συνόδου) πρέπει νά ἀπέχουσι μέ τελειότητα ἀπό τήν σαρκικήν μίξιν τῶν γυναικῶν αὐτῶν κατά συμφωνίαν αὐτῶν. Ἡ συνήθεια δέ αὕτη ἐπικρατοῦσα εἰς τήν Ῥώμην, κατά τόν ιγ΄ τῆς στ΄ ἀπό τῆς Ῥώμης, ἠκολούθησε καί εἰς τήν Ἀφρικήν, διά τῶν τοῦ Ῥώμης τοποτηρητῶν. Ὁ γάρ τόν κανόνα τοῦτον προβαλῶν εἰς τήν σύνοδον ταύτην, ἦτον Φαυστῖνος ὁ Ἐπίσκοπος Πικένου τῆς Ποντετινῆς χώρας τῆς Ἰταλίας, ὁ καί τοῦ Ῥώμης τοποτηρητής, ὡς ἐν τοῖς πρακτικοῖς τῆς συνόδου ταύτης ὁρᾶται. Ἀνάγνωθι τόν ιβ΄ καί ιγ΄ τῆς στ΄ καί ε΄ Ἀποστολικόν.
