Τῶν δέ δι᾿ ἐπιθυμίαν καί ἡδονήν γινομένων ἁμαρτημάτων τοιαύτη ἐστίν ἡ διαίρεσις· τό μέν γάρ καλεῖται μοιχεία, τό δέ πορνεία. Τισί μέν οὖν τῶν ἀκριβεστέρων ἤρεσε καί τό κατά πορνείαν πλημμέλημα μοιχείαν εἶναι νομίζειν, διότι μία ἐστίν ἡ νόμιμος συζυγία, καί γυναικός πρός ἄνδρα, καί ἀνδρός πρός γυναῖκα. Πᾶν οὖν τό μή νόμιμον, παράνομον πάντως· καί ὁ μή τό ἴδιον ἔχων, δηλαδή τό ἀλλότριον ἔχει, τῷ γάρ ἀνθρώπῳ μία δέδοται παρά τοῦ Θεοῦ βοηθός, καί τῇ γυναικί μία ἐφήρμοσται κεφαλή. Οὐκοῦν, εἰ μέν τις τό ἴδιον αὐτοῦ σκεῦος, καθὼς ὀνομάζει ὁ θεῖος Ἀπόστολος, ἑαυτῷ κτήσαιτο, συγχωρεῖ ὁ νόμος τῆς φύσεως τήν δικαίαν χρῆσιν, εἰ δέ τις ἔξω τοῦ ἰδίου τραπείῃ, ἐν ἀλλοτρίῳ πάντως γενήσεται· ἀλλότριον δέ ἑκάστῳ πᾶν τό μή ἴδιον, κᾂν μή ὁμολογούμενον ἔχῃ τόν κυριεύοντα. Οὐκοῦν, οὐ πόῤῥω τοῦ κατά τήν μοιχείαν πλημμελήματος καί ἡ πορνεία τοῖς τόν ἀκριβέστερον ἐξετάζουσι λογισμόν ἐδείχθη, λεγούσης καί τῆς θείας Γραφῆς ὅτι· Μή πολύς ἴσθι πρός ἀλλοτρίαν. Πλήν ἀλλ᾿ ἐπεί τοῖς ἀσθενεστέροις ἐγένετό τις παρά τῶν Πατέρων συμπεριφορά, διεκρίθη τό πλημμέλημα τῇ γενικῇ διαιρέσει ταύτῃ, ὡς πορνείαν μέν λέγεσθαι τήν χωρίς ἀδικίας ἑτέρου γινομένην τινί τῆς επιθυμίας ἐκπλήρωσιν, μοιχείαν δέ, τήν ἐπιβουλήν τε καί ἀδικίαν τοῦ ἀλλοτρίου. Ἐν ταύτῃ δέ καί τήν ζωοφθορίαν καί τήν παιδεραστίαν εἶναι λογίζονται, διότι καί ταῦτα φύσεώς ἐστι μοιχεία, εἰ γάρ τό ἀλλότριόν τε καί παρά φύσιν γίνεται ἡ ἀδικία. Ταύτης οὖν τῆς διαιρέσεως καί ἐν τούτῳ τῷ εἴδει τῆς ἁμαρτίας γεγενημένης, καθολική μέν ἐστι θεραπεία, τό τῆς ἐμπαθοῦς λύσσης τῆς περί τάς τοιαύτας ἡδονάς καθαρόν ἐκ μεταμελείας γενέσθαι τόν ἄνθρωπον. Ἐπεί δέ τῶν ἐν πορνείᾳ μολυνθέντων ἀδικία τις τῇ ἁμαρτίᾳ ταύτῃ οὐ καταμέμικται, διά τοῦτο διπλασίων ὡρίσθη τῆς ἐπιστροφῆς ὁ χρόνος τοῖς ἐν μοιχείᾳ μιανθεῖσι καί ἐν τοῖς ἄλλοις τοῖς ἀπηγορευμένοις κακοῖς, ζωοφθορίᾳ τε καί τῇ κατά τοῦ ἄρρενος λύσσῃ. Διπλασιάζεται γάρ, ὡς εἶπον, ἐπί τῶν τοιούτων ἡ ἁμαρτία, μία μέν, ἡ κατά τήν ἄθεσμον ἡδονήν, ἑτέρα δέ, ἡ κατά τήν τοῦ ἀλλοτρίου ἀδικίαν συνισταμένη. Διαφορά δέ τίς ἐστιν ἐν τῷ λόγῳ τῆς μετανοίας καί ἐπί τῶν καθ᾿ ἡδονήν πλημμελημάτων τοιαύτη· ὁ μέν γάρ ἀφ᾿ ἑαυτοῦ πρός τήν ἐξαγόρευσιν τῶν ἁμαρτιῶν ὁρμήσας, αὐτῷ, τῷ καταδέξασθαι δι᾿ οἰκείας ὁρμῆς γενέσθαι τῶν κρυφίων κατήγορος, ὡς ἤδη τῆς θεραπείας τοῦ πάθους ἀρξάμενος καί σημεῖον τῆς πρός τό κρεῖττον μεταβολῆς ἐπιδειξάμενος, ἐν φιλανθρωποτέροις γίνεται τοῖς ἐπιτιμίοις· ὁ δέ φωραθείς ἐπί τῷ κακῷ, ἤ διά τινος ὑποψίας ἤ κατηγορίας ἀκουσίως ἀπελεγχθείς, ἐν ἐπιτεταμένῃ γίνεται τῇ ἐπιστροφῇ, ὥστε, καθαρισθέντα δι᾿ ἀκριβείας αὐτόν, οὕτως ἐπί τήν τῶν ἁγιασμάτων κοινωνίαν παραδεχθῆναι. Ἔστι τοίνυν ὁ Κανόνας τοιοῦτος, ὥστε τούς ἐν πορνείᾳ μολυνθέντας, ἐν τρισί μέν ἔτεσι καθόλου τῆς εὐχῆς ἀποβλήτους εἶναι, ἐν τρισί δέ τῆς ἀκροάσεως μετέχειν μόνης, ἐν ἄλλοις δέ τρισίν ἔτεσιν μετά τῶν ἐν ἐπιστροφῇ ὑποπιπτόντων προσεύχεσθαι, καί τότε μετέχειν τῶν ἁγιασμάτων. Ἐπί δέ τῶν σπουδαιοτέρᾳ κεχρημένων τῇ ἐπιστροφῇ καί τῷ βίῳ δεικνύντων τήν πρός τό ἀγαθόν ἐπάνοδον, ἔξεστι τῷ οἰκονομοῦντι πρός τό συμφέρον τῇ ἐκκλησιαστικῇ οἰκονομίᾳ συντεμεῖν τόν χρόνον τῆς ἀκροάσεως καί τάχιον εἰς ἐπιστροφήν ἀγαγεῖν· καί πάλιν καί τοῦτον συντεμεῖν τόν χρόνον καί τάχιον ἀποδοῦναι τήν κοινωνίαν, ὅπως ἂν τῇ ἑαυτοῦ δοκιμασίᾳ ἐγκρίνοι τήν τοῦ θεραπευομένου κατάστασιν. Ὥσπερ γάρ τό τοῖς χοίροις ῥίπτειν τόν μαργαρίτην ἀπείρηται, οὕτω τό ἀποστερεῖν τοῦ τιμίου μαργαρίτου τόν ἤδη ἄνθρωπον, διά τῆς καθαρότητός τε καί τῆς ἀπαθείας γενόμενον, τῶν ἀτόπων ἐστίν. Ἡ δέ κατά τήν μοιχείαν, ἤτοι κατά τά λοιπά εἴδη τῆς ἀκαθαρσίας γενομένη παρανομία, καθὼς προείρηται, κατά πάντα ἐν τῷ αὐτῷ κρίματι θεραπευθήσεται, ἐν ᾧ καί τό τῆς πορνείας ἄγος, τῷ δέ χρόνῳ μόνῳ διπλασιάζεται. Παρατηρηθήσεται δέ καί ἐπ᾿ αὐτῷ ἡ τοῦ θεραπευομένου διάθεσις, ὃν τρόπον καί ἐπί τῶν τῷ μολυσμῷ τῆς πορνείας συνεχθέντων, ὥστε ἤ θᾶττον ἤ βραδύτερον γενέσθαι αὐτοῖς τήν τοῦ ἀγαθοῦ μετουσίαν.
Τοῖς μέν ἀκριβεστέροις, φησίν ὁ ἅγιος, καί ἡ πορνεία μοιχεία κέκριται, διότι ἡ νόμιμος μίξις ἀνδρός καί γυναικός, μία ἐστίν∙ εἰ δέ τι ἕτερον παρά ταύτην γένηται, παράνομον τό τοιοῦτον∙ καί ὅστις μή τῷ ἰδίῳ κέχρηται, ἀλλοτρίῳ χρῆται∙ πᾶν δέ ὃ οὐκ ἴδιόν ἐστί τινι, τοῦτο ἀλλότριον, κᾂν μή ἔχῃ τόν κυριεύοντα∙ διά τοῦτο οὐ πόῤῥω ἔδοξε τῆς μοιχείας καί ἡ πορνεία. Τοῖς δέ ἀσθενεστέροις τῶν ἁμαρτανόντων, γενέσθαι τινά λέγει παρά τῶν Πατέρων συμπεριφοράν, ἤγουν οἰκονομίαν, συγκατάβασιν, καί διακριθῆναι, ἀντί τοῦ, διαιρεθῆναι τό ἀμάρτημα∙ καί πορνείαν μέν ὀνομασθῆναι, τήν χωρίς ἀδικίας ἑτέρου μίξιν, ἤγουν τήν πρός ἐλευθέραν ἀνδρός γυναῖκα∙ μοιχείαν δε, τήν πρός γυναῖκα ἀνδρί συνοικοῦσαν εἰσέλευσιν. Ὁ μέν γάρ γυναικί προσιὼν ἄνδρα μή ἐχούσῃ, ἁμαρτάνει μέν, ὅτι μή νομίμως αὐτῇ κέχρηται, ἀδικεῖ δέ οὐδένα∙ ὁ δέ τῇ συνοικούσῃ ἀνδρί πλησιάζων, ἀδικεῖ τόν ἐκείνης ἄνδρα, την ἀλλοτρίαν οἰκειούμενος. Καί τήν ζωοφθορίαν δέ, καί τήν παιδεραστίαν, ἐπίσης τῇ μοιχείᾳ τιθέασιν, ὅτι τε ἀδικεῖται ἡ φύσις παρά φύσιν ἀμαρτανόντων τῶν οὕτω πλημμελούντων, καί ὅτι ἀλλοτρίῳ κέχρηται ὁ οὕτως ἁμαρτάνων∙ ἀλλοτρία γάρ ἡ φύσις ἡ τῶν ἀλόγων, καί ἡ τῶν ἀῤῥένων∙ Ἄρσεν γάρ καί θῆλυ ἐποίησεν ὁ Θεός. Τῶν γοῦν τοιούτων ἁμαρτημάτων καθολικήν μέν θεραπείαν λέγει ὁ ἅγιος, τό καθαρόν τοῖς τοιαύτης λύσσης γενέσθαι τόν ἄνθρωπον, ἤγουν τό καταγνῶναι τῆς ἁμαρτίας, καί ἀποστῆναι αὐτῆς. Διπλασιάζει δέ τῆς μοιχείας τόν χρόνον, καί τῆς ἀρσενοκοιτίας, καί τῆς ζωοφθορίας, πρός τόν τῆς πορνείας, ἐπειδή τῇ μέν πορνείᾳ ἀδικία οὐ πρόσεστι, τοῖς ἄλλοις δέ, ἤγουν τῇ μοιχείᾳ, καί τῇ ἀρσενοκοιτίᾳ, καί τῇ ζωοφθορίᾳ, πρός τῷ ἀθέσμῳ τῆς μίξεως, καί ἀδικία παρέπεται. Ἔπειτα καί τινα διαφοράν εἰσάγει ἐπί τῶν ἐξομολογουμένων τά αὐτά ἁμαρτήματα. Εἰ μέν γάρ τις ἀφ’ ἑαυτοῦ, φησίν, ὁρμηθείς ἐξαγορεύσει τήν ἁμαρτίαν ἀγνοουμένην, φιλανθρωπότερον ἐπιτιμηθήσεται∙ εἰ δέ οὐχ ἑκὼν ἐπί τήν ἐξογόρευσιν ἔλθῃ, ἀλλ’ ἤ επί τῇ ἁμαρτίᾳ εὑρεθείς, ἤ ἐξ ὑποψίας γνωσθείς, ἤ κατηγορηθείς καί ἐλεγχθείς, βαρύτερον ἐπιτιμᾶται, ἵνα οὕτω καθαρθείς δεχθῇ καί εἰς τήν τῶν ἁγιασμάτων μετάληψιν. Εἶτα καί τούς χρόνους ἀπαριθμεῖ τοῦ ἐπιτιμίου τῆς πορνείας, καί ἐννέα λέγει εἶναι αὐτούς, καί ὅπως οἰκονομοῦνται προστίθησι∙ τό δέ πᾶν τῷ οἰκονομοῦντι τούς ἁμαρτάνοντας ἀνατίθησι∙ καί πρός τήν ἐπί τῇ μετανοίᾳ σπουδήν, ἤ ῥαθυμίαν, καί ἐλαττοῦν τον χρόνον τῶν ἐπιτιμίων, καί ἐπιτείνειν διακελεύεται, ἐπί τε τῶν πορνευόντων, καί τῶν ἤ μοιχείᾳ, ἤ ἀρσενοκοιτίᾳ, ἤ ζωοφθορίᾳ περιπιπτόντων. Νῦν περί τῶν ἐν τῷ ἐπιθυμητικῷ τῆς ψυχῆς φυομένων ἁμαρτημάτων διαλέγεται ὁ Πατήρ∙ ὅθεν φησίν εἶναι την πορνείαν καί τήν μοιχείαν, καί ἐπάγει, ὅτι τῶν ἀκριβεστέρων τισί, καί ἡ πορνεία μοιχεία καλεῖται, διότι ἡ νόμιμος μίξις ἀνδρός καί γυναικός μία ἐστίν∙ εἴ τι δέ ἕτερον παρά ταύτην γένηται, παράνομον τό τοιοῦτον∙ καί ὅστις μή τῷ ἰδίῳ κέχρηται, ἀλλοτρίῳ χρῆται∙ πᾶν δέ ὃ οὐκ ἴδιόν ἐστί τινι, τοῦτο ἀλλότριον, κᾂν μή ἔχῃ τόν κυριεύοντα∙ καί διά τοῦτο οὐ πόῤῥω ἔδοξε τῆς μοιχείας καί ἡ πορνεία. Ταῦτά φησιν ὁ ἅγιος οὕτω κατασκευάζεσθαι παρά τῶν καί τήν πορνείαν εἰς τό τῆς μοιχείας ἀναγαγόντων ἁμάρτημα. Τοῖς δέ ἀσθενεστέροις τῶν ἁμαρτανόντων γενέσθαι τινά παρά τῶν Πατέρων λέγει συμπεριφοράν, ἤγουν οἰκονομίαν, συγκατάβασιν∙ εἴληπται δέ ἡ λέξις ἐκ τῶν Παροιμιῶν, Φησί γάρ ὁ Σολομῶν ἐν αὐταῖς∙ Ὁ μή συμπεριφερόμενος τῷ ἑαυτοῦ οἴκῳ, κληρονομήσει ἀνέμους∙ καί διακριθῆναι, ἀντί τοῦ, διαιρεθῆναι τό ἁμάρτημα τῆς ἀθέσμου μίξεως. Καί πορνείαν μέν ὀνομασθῆναι, τήν χωρίς ἀδικίας ἑτέρου μίξιν, ἤγουν τήν πρός ἐλευθέραν ἀνδρός γυναῖκα∙ μοιχείαν δέ, τήν πρός γυναῖκα ἀνδρί συνοικοῦσαν εἰσέλευσιν. Ὁ μέν γάρ γυναικί προσιὼν ἄνδρα μή ἐχούσῃ, ἁμαρτάνει μέν, ὅτι μή νομίμως αὐτῇ κέχρηται, ἀδικεῖ δέ οὐδένα∙ ὁ δέ τῇ συνοικούσῃ, ἀνδρί πλησιάζων, ἀδικεῖ τόν ἐκείνης ἄνδρα, τήν ἀλλοτρίαν οἰκειούμενος∙ πολλάκις δέ καί ἐπιβουλεύει τῷ ἐκείνης ἀνδρί∙ καί τοῦτο δῆλον ἐκ τοῦ Δαβίδ. Καί τήν ζωοφορίαν δέ, καί τήν παιδεραστίαν ἐπίσης τῇ μοιχείᾳ τιθέασιν, ὅτι τε ἀδικεῖται ἡ φύσις, παρά φύσιν ἁμαρτανόντων τῶν οὕτω πλημμελούντων, καί ὅτι ἀλλοτρίῳ κέχρηται ὁ οὕτως ἁμαρτάνων∙ ἀλλότριον γάρ ἡ φύσις ἡ τῶν ἀλόγων καί ἡ τῶν ἀῤῥένων∙ ἄρσεν γάρ καί θῆλυ ἐποίησεν ὁ Θεός. Τῶν μέν οὖν τοιούτων ἁμαρτημάτων καθολικήν μέν θεραπείαν λέγει ὁ ἅγιος, ἤγουν πᾶσι τοῖς ἁμαρτάνουσιν ἁρμόττουσαν, τό καθαρόν τῆς τοιαύτης λύσσης ἐκ μεταμέλου γενέσθαι τόν ἀνθρωπον, ἤγουν τό καταγνῶναι τῆς ἁμαρτίας, καί ἀποστῆναι αὐτῆς∙ εἰ μ γάρ τις ἀποσταίη τοῦ ἁμαρτάνειν, πῶς ἄν λογισθείη μετανοεῖν; Ἐπεί δέ τῇ πορνείᾳ ἀδικία οὐ πρόσεστι, τῇ δέ μοιχείᾳ, καί τοῖς ἄλλοις τοῖς εἰρημένοις, ὡς ἔφθην εἰπεῖν, πρός τῷ ἀθέσμῳ τῆς μίξεως καί ἀδικία παρέπεται, διπλασιάζει τόν χρόνον τοῦ ἐπιτιμίου τῆς μοιχείας, καί τῆς ζωοφθορίας, καί ἀῤῥενοκοιτίας, πρός τόν τῆς πορνείας. Ἔπειτα καί διαφοράν τινα εἰσάγει ἐπί τῶν ἐξομολογουμένων τά αὐτά ἁμαρτήματα. Εἰ μέν γάρ τις, φησίν, ἀφ᾽ ἑαυτοῦ ὁρμηθείς ἐξαγορεύσει τήν ἁμαρτίαν ἀγνοουμένην, φιλανθρώπως ἐπιτιμηθήσεται∙ ὁ δέ οὐχ ἑκὼν εἰς ἐξαγόρευσιν ἐλθών, ἀλλ᾽ ἤ ἐπί τῇ ἁμαρτίᾳ εὑρεθείς, ἤ ἐξ ὑποψίας γνωσθείς, ἤ κατηγορηθείς καί ἐλεγχθείς, κᾂν πρόθηται μετανοῆσαι, βαρύτερον ἐπιτιμᾶται, καί ἐν ἐπιτεταμένῃ, ἤγουν μακροχρονίῳ γίνεται μετανοίᾳ, ἵνα οὕτω καθαρθείς δεχθῇ εἰς τήν τῶν ἁγιασμάτων μετάληψιν. Εἶτα καί τούς χρόνους ἀπαριθμεῖται τοῦ ἐπιτιμίου τῆς πορνείας, καί ἐννέα εἶναι λέγει αὐτούς, καί ὅπως οἰκονομοῦνται προστίθησι∙ τό δέ πᾶν, τῷ οἰκονομοῦντι τούς ἁμαρτάνοντας ἀνατίθησι, καί πρός τήν ἐπί τῇ μετανοίᾳ σπουδήν ἤ ῥᾳθυμίαν ἐλαττοῦν τόν χρόνον τῶν ἐπιτιμίων καί ἐπιτείνειν διακελεύεται. Ὡς γάρ οὐ δεῖ, φησί, τούς μαργαρίτας ῥίπτειν ἔμπροσθεν τῶν χοίρων, τοῦτο δή τό εὐαγγελικόν, μαργαρίτας μέν καλῶν τό ἅγιον σῶμα τοῦ Κυρίου, καί τό τίμιον αἷμα, χοίρους δέ, τούς ἐμπαθῶς ζῶντας, καί τῷ βορβόρῳ τῶν παθῶν ἐγκυλιομένους, οὕτως ἄτοπον ἀποστερεῖν τῆς μεταλήψεως τῶν τιμίων μαργαριτῶν, τούς διά μετανοίας καθαράντας ἑαυτούς τῶν παθῶν, καί ἐκ χοίρων εἰς ἀνθρώπους μεταβληθέντας διά τῆς καθαρότητος. Ἐννέα μέν οὖν ἔτη ἐπί τῆς πορνείας εἰπὼν εἶναι τό ἐπιτίμιον, ἐπί τῆς μοιχείας, καί ζωοφθορίας, καί ἀρσενοκοιτίας διπλασιάζεσθαι λέγει τόν χρόνον τοῦτον∙ τήν δέ οἰκονομίαν, ὁμοίαν γενέσθαι τῇ τῆς πορνείας∙ τοῦτο γάρ ἐστι τό, ἐν τῷ αὐτῷ κρίματι, ἤγουν ἐν τῇ αὐτῇ κρίσει, ἐν τῇ αὐτῇ ἐπιτιμήσει∙ τῷ δέ χρόνῳ μόνῳ διπλασιάζεται∙ ἐν ἑκάστῳ γάρ τόπῳ τῶν ἐπιτιμίων τριετίας ὁρισθείσης ἐν τῇ πορνείᾳ, ἑξαετία ἐν τῇ μοιχείᾳ καί τοῖς λοιποῖς ὥρισται. Κἀνταῦθα δέ τό συντεμεῖν τόν χρόνον τοῦ ἐπιτιμίου, ἤ αὐξῆσαι, τῇ διακρίσει τοῦ οἰκονομοῦντος τούς ἐν μετανοίᾳ δίδωσι. Τῆς ἐπιθυμίας ἁμαρτήματα, μοιχεία καί πορνεία, τοῖς μέν διάφορα δόξαντα, τοῖς δέ ταὐτά∙ ταὐτά μέν, ὅτι ἄμφω εἰς ἀλλότρια∙ διάφορα δέ, ὅτι τό μέν ἔχει ἀδικίαν ἑτέρου, τό δέ οὐχί∙ καί διά τοῦτο διπλασίων τῆς πορνείας τοῖς ἐν μοιχείᾳ μιανθεῖσιν ὥρισται χρόνος∙ ὥσπερ καί τῇ ζωοφθορίᾳ, καί ἀνδρομανίᾳ∙ διπλασίων γάρ ἐν τούτοις ἡ ἁμαρτία, ὅτι κατά ἄθεσμον ἡδονήν, καί ὅτι ἀδικίαν ἔχει κατά τοῦ ἀλλοτρίου. Πλήν ἔστι καί ἐν τοῖς ταὐτά ἡμαρτηκόσι διαφορά∙ συμπαθεστέρας γάρ, ἐπιτιμίας ὁ ἀφ’ ἑαυτοῦ ὁρμήσας εἰς ἐξαγόρευσιν τεύξεται, τοῦ φωραθέντος καί ἐλεγχθέντος. Ὁ τοίνυν πεπορνευκὼς, τρία ἔτη τῆς εὐχῆς οὐ μεθέξει, τρία ἔτη ἀκροάσεται, τρία ἔτη ὑποπεσεῖται, καί τότε μεταλήψεται∙ πλήν ὑποτεμεῖται τόν χρόνον θερμή σπουδή, καί ζέουσα προθυμία πρός διόρθωσιν. Ὁ δέ ταῖς ἄλλαις ἀκαθαρσίαις, ὡς ἔφημεν, χρανθείς, τούς ἐν τοῖς βαθμοῖς χρόνους ἕξει διπλασίονας, ἀντί ἀνά τρεῖς, ἀνά ἕξ. Περί ἐπιτιμίων τοῦ ἐπιθυμητικοῦ μέρους τῶν ἁμαρτημάτων εἰς τόν κανόνα τοῦτον διορίζει ὁ Ἅγιος, καί πρῶτον περί τῆς πορνείας, λέγων, ὅτι οἱ ἀκριβέστεροι, καί διακριτικώτεροι λέγουσιν, ὅτι καί ἡ πορνεία ὡς μοιχεία λογίζεται, μέ τοιαύτην ἀπόδειξιν. Διότι ἂν ἡ μοιχεία ᾖναι ἁμαρτία πρός ξένην γυναῖκα, κατά τοῦτον τόν λόγον, καί ἡ πορνεία πρός ξένην γυναῖκα γινομένη, ὡς μοιχεία λογίζεται. Μία γάρ εἶναι ἡ νόμιμος συζυγία καί μίξις γυναικός πρός ἄνδρα, καί ἀνδρός πρός γυναῖκα, ἥτις γίνεται πρός ἐδικόν του σῶμα. Κάθε δέ ἅλλη μίξις, ἔξω ἀπό αὐτήν, παράνομος εἶναι, καί ἀκολούθως οὐδέ πρός ἴδιον σῶμα γίνεται, ἀλλά πρός ξένον. Ἐπειδή ἀπ’ ἀρχῆς ὁ Θεός μίαν γυναῖκα ἔδωκεν εἰς τόν ἄνδρα, καί ἕνα ἄνδρα εἰς τήν γυναῖκα. Καί λοιπόν ἂν ἔχῃ τινάς ἐδικόν του σκεῦος, (καθὼς λέγει ὁ Παῦλος), ἤτοι γυναῖκα, εἶναι συγκεχωρημένον νά σμίγῃ μέ αὐτό. Εἰ δέ ἔξω ἀπό τό ἐδικόν του σμίξῃ μέ ἄλλο, βέβαια μέ ξένον σῶμα σμίγει, κᾂν καί αὐτό ὡρισμένον, καί φανερόν οἰκοκύρην δέν ἔχῃ. Ἀλλά μήν ταῦτα πάντα εἰς τήν πορνείαν ἀκολουθοῦσι, λοιπόν ἡ πορνεία κατά τήν ἀπόδειξιν ταύτην, δέν εἶναι μακράν ἀπό τήν μοιχείαν, καί μάλιστα ὁποῦ λέγει ὁ Σολομών, μή πολύς ἴσθι πρός ἀλλοτρίαν. Ἤτοι μή γίνεσαι ἔκδοτος εἰς ξένην γυναῖκα, πόρνην δηλ. Πλήν μέ ὅλα ταῦτα οἱ Πατέρες συγκαταβαίνοντες, πορνείαν μέν λέγουσι τήν ἁμαρτίαν ὁποῦ γένῃ εἰς γυναῖκα, χωρίς νά ἐκδικηθῇ ἄλλος. Ταὐτόν εἰπεῖν ὁποῦ γένῃ εἰς γυναῖκα ἐλευθέραν ἀπό ἄνδρα. Ὅθεν καί συγκαταβατικώτερον ἀπό τήν μοιχείαν αὐτήν ἐκανόνισαν, εἰς ἐννέα χρόνους δηλ., τρεῖς μέν χρόνους διορίσαντες τούς πορνεύσαντας νά προσκλαίουν ἔξω τοῦ νάρθηκος, τρεῖς δέ χρόνους νά ἀκροάζωνται, καί ἄλλους τρεῖς νά ὑποπίπτουν, καί ἔπειτα νά μεταλαμβάνουν (ὅρα καί τόν κβ΄ Βασιλείου)∙ εἶναι ὅμως ἄδεια εἰς τόν Πνευματικόν ἰατρόν νά συντέμνῃ μέν τούς χρόνους τῆς ἀκροάσεως εἰς ἐκείνους τούς πόρνους, ὁποῦ προθυμότερα μετανοοῦν. Νά συντέμνῃ δέ καί τούς χρόνους τῆς ὑποπτώσεως, καί νά φέρνῃ αὐτούς ταχύτερα εἰς τήν μετάληψιν τῶν μυστηρίων, καθὼς ἤθελε γνωρίσει τήν διάθεσιν τοῦ μετανοοῦντος. Διότι, καθὼς εἶναι ἄτοπον νά ῥίπτῃ τινάς τούς μαργαρίτας, τά ἅγια μυστήρια δηλ., εἰς τούς χοίρους, εἰς τούς ἀκαθάρτους δηλ., καί μή γνησίως μετανοοῦντας. Ἔτζι εἶναι ἄτοπον νά ἀποστερῇ ἀπό τόν τίμιον μαργαρίτην, ἤτοι τό σῶμα τοῦ Χριστοῦ, τόν διά τῆς ἀποχῆς τοῦ κακοῦ, καί τῆς μετανοίας καθαρισθέντα, καί ἀπό χοίρου γεγονότα ἄνθρωπον. Καί ταῦτα μέν περί τῆς πορνείας. Τήν δέ μοιχείαν, ἀρσενοκοιτίαν, καί κτηνοβατίαν, διπλῶς ἐκανόνισαν οἱ πατέρες ἀπό τήν πορνείαν, ἤτοι δεκαοκτὼ χρόνους τήν κάθε μίαν, ἐπειδή καί ἡ ἁμαρτία ὁποῦ δι’ αὐτῶν γίνεται, εἶναι διπλῆ. Ἡ μέν γάρ μοιχεία κοντά εἰς τήν ἄθεσμον ἡδονήν ὁποῦ ἐργάζεται, ἀδικεῖ καί τόν ἄνδρα τῆς παρ’ αὐτοῦ μοιχευθείσης γυναικός, διά τί οἰκειοποιεῖται ἀδίκως τό ἐδικόν του πρᾶγμα, τήν γυναῖκά του δηλ. Ἡ δέ ἀρσενοκοιτία, καί κτηνοβατία, καί αὐταί ὁμοίως κοντά εἰς τήν ἄθεσμον ἡδονήν ὁποῦ ἐνεργοῦν, εἶναι καί ἀδικία εἰς τό ξένον καί παρά φύσιν ἤτοι ἀδικοῦσι τούς νόμους τῆς φύσεως, ὡς παρά φύσιν ὄντα ἁμαρτήματα. Οἱ χρόνοι δέ ἑκάστου τῶν τοιούτων ἁμαρτημάτων οἰκονομοῦνται παρομοίως μέ τούς τῆς πορνείας, διπλασίως ὅμως, ἤτοι ἓξ χρόνους νά προσκλαίουν οἱ μοιχοί, καί ἀρσενοκοῖται, καί κτηνοβάται ἔξω τῆς ἐκκλησίας, ἓξ νά ἀκροῶνται, ἓξ νά ὑποπίπτουσι, καί οὕτω νά μεταλαμβάνουν. Πλήν ἔχει νά παρατηρῆται ἀπό τόν Πνευματικόν καί ἡ διάθεσις τῶν τοιούτων, ὡς καί τῶν πόρνων. Ὥστε, εἰ μέν προθυμότερα μετανοοῦν, ταχύτερα νά τούς συγχωρῇ νά μεταλάβουν, εἰ δέ ἀμελέστερα ἐπιστρέφουν, ἀργότερα ἀκόμη καί ἀπό τούς δεκαοχτώ χρόνους νά μή τούς ἀφίνῃ νά κοινωνοῦν. Καθολική δέ ἰατρεία, καί πόρνων, καί μοιχῶν, καί ἀρσενοκοιτῶν, καί κτηνοβατῶν εἶναι, τό νά κάμουν ἀποχήν τελείαν ἀπό τάς τοιαύτας ἡδονάς, καί νά μετανοήσουν. Εἶναι δέ καί διαφορά ἀνάμεσα εἰς τόν τρόπον τῆς ἐξομολογήσεως τῶν τοιούτων ἁμαρτωλῶν. Διότι, ἐκεῖνος μέν ὁποῦ ἀφ’ ἑαυτοῦ του ὑπάγῃ καί ἐξομολογηθῇ, φιλανθρωπότερα, καί ἐλαφρότερα κανονίζεται, μέ τό νά στέρξῃ αὐτός ἀπό λόγου του νά κατηγορήσῃ τόν ἑαυτόν του, καί νά δείξῃ σημάδι εἰς τό καλήτερον. Ἐκεῖνος δέ ὁποῦ ἀρνούμενος πρότερον, ἐλεγχθῇ ὕστερον πῶς ἥμαρτεν, εἴτε διά ὑποψίας, εἴτε διά κατηγορίας τινῶν, οὗτος, βαρύτερα, καί πολυχρονιώτερα κανονίζεται. Ὅρα τόν ιστ΄ καί κ΄ τῆς ἐν Ἀγκύρᾳ, καί ζ΄ τοῦ Βασιλείου, καί τόν ιβ΄ τῆς α΄ τόν κατά τήν μετάνοιαν τοῦ ἁμαρτάνοντος διορίζοντα νά γίνεται καί ἡ συγκατάβασις.
