Οἱ ἀληθῶς καί εἰλικρινῶς τόν μονήρη μετιόντες βίον, τῆς προσηκούσης ἀξιούσθωσαν τιμῆς. Ἐπειδή δέ τινες τῷ μοναχικῷ κεχρημένοι προσχήματι, τάς τε ἐκκλησίας, καί τά πολιτικά διαταράσσουσι πράγματα, περιϊόντες ἀδιαφόρως ἐν ταῖς πόλεσιν, οὐ μήν ἀλλά καί μοναστήρια ἑαυτοῖς συνιστᾷν ἐπιτηδεύοντες, ἔδοξε, μηδένα μέν μηδαμοῦ οἰκοδομεῖν, μηδέ συνιστᾷν μοναστήριον, ἤ εὐκτήριον οἶκον, παρά γνώμην τοῦ τῆς πόλεως ἐπισκόπου· τούς δέ καθ᾿ ἑκάστην πόλιν καί χώραν, μονάζοντας, ὑποτετάχθαι τῷ ἐπισκόπῳ, καί τήν ἡσυχίαν ἀσπάζεσθαι, καί προσέχειν μόνῃ τῇ νηστείᾳ, καί τῇ προσευχῇ, ἐν οἷς τόποις ἀπετάξαντο, προσκαρτεροῦντες· μήτε δέ ἐκκλησιαστικοῖς, μήτε βιωτικοῖς παρενοχλεῖν πράγμασιν, ἤ ἐπικοινωνεῖν, καταλιμπάνοντας τά ἴδια μοναστήρια, εἰ μήποτε ἄρα ἐπιτραπεῖεν διά χρείαν ἀναγκαίαν ὑπό τοῦ τῆς πόλεως ἐπισκόπου· μηδένα δέ προσδέχεσθαι ἐν τοῖς μοναστηρίοις δοῦλον ἐπί τῷ μονάσαι, παρά γνώμην τοῦ ἰδίου δεσπότου· τόν δέ παραβαίνοντα τοῦτον ἡμῶν τόν ὅρον, ὡρίσαμεν ἀκοινώνητον εἶναι, ἵνα μή τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ βλασφημῆται. Τόν μέν τοι ἐπίσκοπον τῆς πόλεως, χρή τήν δέουσαν πρόνοιαν ποιεῖσθαι τῶν μοναστηρίων.
Τιμῆς ἀξίους τούς ἀληθῶς μονάζοντας, καί εἰλικρινῶς, ἀντί τοῦ καθαρῶς, καί οὐχ ὑποκεκριμένως, ἤ τινι κακίᾳ ἑπιμίκτως μετιόντας τήν μοναδικήν πολιτείαν, ἡ ἁγία σύνοδος ἔκρινε∙ Τούς δέ τῷ μοναχικῷ σχήματι κεχρημένους ὡς ἐν προσχήματι, ἀντί τοῦ, δι’ ἐπίδειξιν μόνον εἰς δέλεαρ, ὥστε δι’ αὐτοῦ τούς ἀνθρώπους ἀπατᾷν, ἵνα, ὡς τό ἅγιον σχῆμα ἠμφιεσμένοι, τιμῶνται, τάς ἐκκλησίας τε ὑπεισδύοντας, καί διδάσκειν ἴσως ἐπιχειροῦντας, ἤ τι ἕτερον ἐκκλησιαστικόν ἐνεργεῖν, καί εἰς τά τῆς πόλεως πράγματα ἑαυτούς εἰσωθοῦντας, καί διοικεῖν ταῦτα θέλοντας, καί οὕτω ταράσσοντας τάς ἐκκλησίας τε, καί τάς πολιτείας, οὐκ ἀληθῶς μοναχούς ἡγεῖται ἡ σύνοδος. Καθάπαξ δέ παντί ἀπηγόρευσε, μηδαμοῦ οἰκοδομεῖν μοναστήριον, ἤ εὐκτήριον, μή ἐν πόλει, μή ἐν κώμῃ, μή ἐν ἐρήμοις, καί ὄρεσι, παρά γνώμην τοῦ κατά χώραν ἐπισκόπου∙ καί τούς μοναχούς, τῷ ἑκάστης πόλεως ἐπισκόπῳ ὑποτετάχθαι ἐκέλευσε∙ καί ἡσυχάζειν ἐν οἷς ἀπετάξαντο τόποις, ἐργαζομένους τάς ἀρετάς, καί ἀμεθέκτους ὄντας πραγμάτων ἐκκλησιαστικῶν ὁμοῦ καί πολιτικῶν∙ μηδέ καταλιμπάνειν τά ἴδια μοναστήρια, καί διοικήσεσι κοινωνεῖν πραγμάτων, εἰ μή που ὁ τῆς πόλεως ἐπίσκοπος ἐπιτρέψει τισί πραγμάτων οἰκονομίαν, διά χρείαν ἀναγκαίαν, κρίνας ἴσως αὐτούς ἐπιτηδείους πρός τοιαύτην διοίκησιν, καί ἀπορῶν ἑτέρων πρός τό πρᾶγμα τοιούτων. Ταῦτα καί ἡ σύνοδος, ἡ ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων συγκροτηθεῖσα, ἐν τῷ πρώτῳ κανόνι διακελεύεται, καί ὁ ιζ΄ κανών τῆς ἑβδόμης συνόδου. Ἑξῆς δέ ὁ κανών οὗτος οἰκονομεῖ, μή προσδέχεσθαι δούλους ἐν μοναστηρίῳ μονάσαι θέλοντας, εἰ μή, γνώμῃ τῶν δεσποτῶν, ἵνα μή τό ὄνομα τοῦ Χριστοῦ βλασφημῆται. Εἰ γάρ, ἄκοντος τοῦ δεσπότου, δοῦλός τινος καρῇ, βαρύ τοῦτο ἡγήσεται ὁ κύριος αὐτοῦ, καί βλασφημήσει κατά τοῦ ἁγίου σχήματος, καί τῶν μοναχῶν∙ ἡ δέ κατ’ αὐτῶν βλασφημία, καί εἰς τό Θεῖον αὐτό διαβήσηται. Βλασφημηθήσεται δέ, τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ παρά τῶν ἀπίστων, καί ὅτε τούς μοναχούς ὁρῶσιν ἐν πόλεσι περιερχομένους, καί πολιτικά χειρίζοντας πράγματα. Ὑποτάξας δέ ὁ κανών τοῖς κατά τόπον ἐπισκόποις τούς μοναχούς, καί τά μοναστήρια, ἐπάγει∙ Τόν μέν τοι ἐπίσκοπον τῆς πόλεως χρή τήν δέουσαν πρόνοιαν ποιεῖσθαι τῶν μοναστηρίων, δύο πραγματευόμενος ἐνταυτῷ, τό τε μή πράγματα ἔχειν τούς μοναχούς, μηδέ ὀχλήσεις τάς δι’ αὐτά, ἀλλ’ εἶναι ἀπερισπάστους, καί ἡσυχάζειν, καί μόνον φροντίζειν τῶν εἰς ψυχικήν συντεινόντων ὠφέλειαν, καί τό τόν ἐπίσκοπον κἀντεῦθεν κέρδος ψυχικόν περιποιεῖν ἑαυτῷ, καί εἰς δόξαν εἶναι Θεοῦ. Λαμψάτω γάρ, φησίν ὁ Κύριος, τό φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι τά καλά ἔργα ὑμῶν, καί δοξάζωσι τόν Πατέρα ὑμῶν, τόν ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ἐπεί δέ τά τῶν ἐκκλησιῶν χρήματα πτωχικά ὀνομάζονται καί εἰς ἐνδεεῖς ἐτάχθησαν ἀναλίσκεσθαι, καί τῷ ἑπισκόπῳ εἰς ἑαυτόν ἐκ τούτων, πλήν τῶν ἀναγκαίων πάνυ, ὅτε μή ἔχοι οἴκοθεν, οὐδέν δαπανᾷν ἐφεῖται, ὡς ὁ μα΄ κανών τῶν ἁγίων Ἀποστόλων φησί, καί ὁ κε΄ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου∙ καί τοῖς μοναχοῖς τοίνυν πράγματα μή ἕχουσι, καί λειπομένοις τῶν ἀναγκαίων, ἀπαιτεῖ ὁ κανών χορηγεῖν τόν ἐπίσκοπον, ὡς ἐνδεέσι, τά χρειώδη πρός τήν ζωήν. Σημείωσαι, ὅτι ἐφεῖται τοῖς ἐπισκόποις τό ἐπιτρέπειν μοναχοῖς διοίκησιν πολιτικῶν πραγμάτων∙ καί ἐάν τοῖς ἐπισκόποις τοῦτο ἐνεδόθη, πολλῷ πλέον τοῖς βασιλεῦσιν ἐκκεχώρηται. Τούς καθαρῶς, τουτέστιν ἀληθῶς, καί μή καθ’ ὑπόκρισιν μονάζοντας, τιμᾶσθαι φησίν ὁ κανών∙ τούς δέ τῷ μοναχικῷ σχήματι κεχρημένους ὡς ἐν προσχήματι, καί πλανῶντας τούς ἀνθρώπους, σωφρονίζεσθαι, καί εἰς τάς ἀποκάρσεις αὐτῶν πέμπεσθαι δέδοκται, ὡς ταράττοντας τάς τε ἐκκλησίας, καί τά πολιτικά πράγματα. Προϊόντες γάρ διά μέσης τῆς ἀγορᾶς, καί παρεμβάλλοντες ἑαυτούς κοσμικοῖς πράγμασιν, ἴσως δέ καί διδάσκοντες, ταράττουσι, τοὐτέστι μερίζουσι καί συγχέουσι τά Θεῖα, καί τά ἀνθρώπινα, μή ἐῶντες ταῦτα κατά τήν οἰκείαν φύσιν ἐνεργεῖσθαι, ἤγουν, τά μέν πραγματικά ὑπό τῶν λαϊκῶν, τά δέ μοναχικά, καί ἐκκλησιαστικά, ὑπό τῶν ἀνατεθειμένων τῷ Θεῷ. Ἐπεί δέ, φησιν, οἱ αὐτοί διά φιλαρχίαν, καί μοναστήρια πειρῶνται ἐκ καινῆς ἀνεγείρειν, ἐφ’ ᾧ μή ὑποκεῖσθαι τῷ ἐπισκόπῳ, ὡρίσθη, μή ἔχειν ἐπ’ ἀδείας τινά ὁπουδήποτε μοναστήριον ἀνεγείρειν, ἤ εὐκτήριον, παρά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου, ὑποκεῖσθαι δέ πάντας τούς μοναχούς τῷ κατά χώραν ἐπισκόπῳ, καί προσκαρτερεῖν ἐν ᾗ ἀπεκάρησαν μονῇ. Προστίθησι δέ εἶναι τούτους καί ἀμεθέκτους τῆς κοινωνίας καί διοικήσεως τῶν ἐκκλησιαστικῶν πραγμάτων, ἤ τῶν βιωτικῶν, ἦτοι πολιτικῶν, εἰ μήπου ὁ τῆς πόλεως ἐπίσκοπος διά χρείαν ἀναγκαίαν ἐπιτρέψει τούτο. Τούς δούλους δέ, παρά γνώμην τῶν δεσποτῶν, μή ἀποκείρειν ὥρισται∙ ἤ μήν τόν παραβαίνοντα τοῦτον τόν ὅρον, ἀκοινώνητον εἶναι. Τόν μέν τοι ἐπίσκοπον τῆς πόλεως, χρή, φησί, προνοεῖσθαι τῶν μοναστηρίων∙ Σημείωσαι οὖν, ὅτι ἐκεῖσε οἱ μοναχοί προσκαρτερεῖν καί μονάζειν ὀφείλουσιν, ἔνθα δή καί ἀπετάξαντο, ἤγουν ἀπεκάρησαν∙ καί ὅτι, κατ’ ἐπιτροπήν τοῦ ἐπισκόπου, δύνανται μοναχοί διοικεῖν οὐ μόνον ἐκκλησιαστικά πράγματα, ἀλλά καί βιωτικά, τουτέστι πολιτικά∙ εἰ δέ δύναται τοῦτο ποιεῖν ἡ ἐπισκοπική ἐπιτροπή, πολλῷ πλέον ποιήσει ἡ βασιλική ἐξουσία, ἡ προβαλλομένη καί ἐπισκόπους. Διά γάρ τοῦτο, ὡς ἔοικε, καί ὁ μητροπολίτης ἐκεῖνος, ὁ Σίδης, ἀπαρεμποδίστως τά τῆς βασιλείας ᾠκονόμει, προσώπῳ τοῦ βασιλέως κυροῦ Μιχαήλ τοῦ Δούκα. Καί ὁ μητροπολίτης ἐκεῖνος, ὁ Νεοκαισαρείας, ἀνεγράψατο τά τῆς πόλεως θαλάσσια δίκαια∙ καί ἄλλοι πολλοί ἀρχιερεῖς, καί μοναχοί, παρομοίας ἐνήργησαν δουλείας βασιλικάς, καί δημοσιακάς. Ἀνάγνωθι καί τόν α΄ κανόνα τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων συγκροτηθείσης συνόδου, καί τόν ιζ΄ τῆς Ζ΄ συνόδου. Ζήτει καί περί δούλων μοναζόντων παρά γνώμην τοῦ δεσπότου, τό λστ΄ κεφ., τοῦ α΄ τίτ. τοῦ παρόντος συντάγματος. Εὐκτήριος οἶκος, ἤ μοναστήριον, γνώμης δίχα τοῦ ἐπισκόπου, ἀσύστατα∙ ἅπας δέ μοναστής ὑποτετάχθω τῷ ἐπισκόπῳ∙ καί τῆς μονῆς, εἰ μή παρ’ αὐτοῦ προτρέποιτο, μή ἀφιστάσθω∙ δοῦλος δέ, εἰ μή γνώμῃ τοῦ δεσπότου, μή μοναζέτω. Ἄνευ γνώμης τοῦ κατά χώραν ἐπισκόπου, οὐ δεῖ μοναστήριον, ἤ ἐκκλησίαν κτίζεσθαι∙ ἀλλά καί πάντας τούς μοναχούς ὑποτάσσεσθαι αὐτῷ∙ καί τῆς μονῆς, ἐν ᾗ ἀπετάξαντο, μή ὑπαναχωρεῖν, εἰ μή ἐπιτραπῶσι παρά τοῦ ἐπισκόπου δι’ ἑτέραν ὠφέλειαν. Δοῦλος δέ, παρά γνώμην τοῦ δεσπότου, ἐν μοναστηρίῳ μή προσδεχέσθω ἐπί τῷ μονάσαι∙ ὁ δέ παραβαίνων τά ὁρισθέντα, ἔσται ἀκοινώνητος. Χρή δέ καί τόν ἐπίσκοπον τήν δέουσαν πρόνοιαν τῶν μοναστηρίων ποιεῖσθαι. Ταῦτα διορίζει ὁ παρών κανών. Οἱ ἀληθῶς καί χωρίς κᾀμμίαν ὑπόκρισιν τήν μοναχικήν ζωήν μεταχειριζόμενοι, ἂς ἀξιώνωνται τῆς πρεπούσης τιμῆς. Ἀλλ’ ἐπειδή μερικοί μεταχειρίζονται τό μοναχικόν σχῆμα πρός ἐπίδειξιν, καί δέλεαρ διά νά τιμῶνται, καί συγχέουσι τά ἐκκλησιαστικά, καί πολιτικά πράγματα, θέλοντες νά διοικοῦσιν αὐτά, καί περιτριγυρίζουσι μέν με ἀδιαφορίαν εἰς τάς πόλεις, μοναστήρια δέ ἐδικά τους ἐπιτηδεύουσι νά οἰκοδομοῦν. Διά τοῦτο ἐφάνη εὔλογον, κᾀνένας μοναχός, μήτε εἰς χωρίον, μήτε εἰς πόλιν, μήτε εἰς ἔρημον, ἤ εἰς ἄλλο κᾀνένα μέρος νά οἰκοδομῇ καί νά συνιστᾷ μοναστήριον, ἤ οἶκον εὐκτήριον, χωρίς τήν γνώμην τοῦ κατά τόπον Ἐπισκόπου.1 Οἱ δέ Μοναχοί οἱ εἰς κάθε πόλιν καί χωρίον εὑρισκόμενοι, νά ὑποτάσσωνται εἰς τόν τοῦ τόπου Ἐπίσκοπον, καί νά ἠσυχάζωσιν, εἰς μόνην τήν προσευχήν, καί νηστείαν σχολάζοντες, καί διαμένοντες εἰς τά μοναστήρια ἐκεῖνα, ὅπου ἐκουρεύθησαν, χωρίς νά ἀφίνουσιν αὐτά (ὅρα τόν κα΄ τῆς ζ΄) καί νά περιπλέκουσι τόν ἑαυτόν τους εἰς ἐκκλησιαστικά, καί πολιτικά πράγματα,2 ἔξω μόνον ἂν κατά ἀνάγκην, καί χρείαν διορισθοῦν εἰς τοῦτο ὑπό τοῦ Ἐπισκόπου, κρίναντος αὐτούς ἐπιτηδείους. Ἐφάνη δέ εὔλογον πρός τούτοις, νά μή δέχεται κᾀνένας δοῦλος εἰς μοναστήριον νά κουρεύεται Μοναχός χωρίς τήν γνώμην τοῦ αὐθέντου του. Ἵνα μή καί οἱ ἄνθρωποι βλέποντες τούς Μοναχούς νά περιπλέκωνται εἰς κοσμικά, καί οἱ αὐθένται λυπούμενοι διά τούς δούλους των, βλασφημῶσι τό τάγμα τῶν Μοναχῶν, καί ἐντεῦθεν βλασφημήται δι’ αὐτῶν τό ὄνομα τοῦ Θεοῦ. Ὅστις δέ παραβῇ τόν κανόνα τοῦτον, νά ἀφορίζεται. Καθὼς ὅμως οἱ Μοναχοί πρέπει νά σχολάζουσιν εἰς τά ἀνήκοντα ἔργα τοῖς μοναχοῖς. Ἔτζι καί ὁ Ἐπίσκοπος πρέπει νά ἔχῃ τήν προσήκουσαν πρόνοιαν τῶν μοναστηρίων αὐτῶν ὑπερασπιζόμενος αὐτούς καί ἐλεῶν ἐν ταῖς ἀναγκαίαις χρείαις, ἤ ἐκ τῶν ἰδίων, ἤ ἐκ τῶν πτωχικῶν χρημάτων τῆς ἐκκλησίας κατά τόν μα΄ Ἀποστολικόν, καί κε΄ Ἀντιοχείας, διά δύω αἴτια, πρῶτον, διά νά μένουσιν ἐκεῖνοι ἥσυχοι, καί ἀπερίσπαστοι, καί β΄. διά νά ἀπολαμβάνῃ καί αὐτός ἐκ τούτου ψυχικήν ὠφέλειαν.3 1Δι’ ὃ καί ἡ ζ΄ διάταξις τοῦ α΄ τίτλ. τῶν νεαρῶν, ἥτις ἐστίν νεαρά Ἰουστινιάνειος ξζ΄ καί ἡ γ΄ τοῦ β΄ τιτλ. ἥτις ἐστίν νεαρά Ἰουστινιάνειος ρλη΄, κειμένη ἐν βιβλ. ε΄ τῶν Βασιλικ., τίτλ. γ΄, κεφ. δ΄ καί ε΄ (παρά τῷ νομικῷ τοῦ Φωτίου τιτλ. γ΄, κεφ. ιδ΄ καί τιτλ. ια΄, κεφ. α΄) θεσπίζουσιν, ὅτι, ἐκεῖνος ὁποῦ θέλει νά κτίσῃ εὐκτήριον οἶκον, ἤ ἐκκλησίαν, ἤ μοναστήριον, νά ὁμιλῇ πρῶτον περί τούτου μέ τόν Ἐπίσκοπον, νά χαρίζῃ τά ἱκανά διά τό καύσιμον τῶν λαμπάδων, καί λυχνῶν τοῦ ναοῦ, τά ἱκανά διά τήν ἱεράν λειτουργίαν, διά τήν τροφήν τῶν προσμοναρίων, καί μελλόντων ἐκεῖσε κατοικεῖν, καί τότε νά φανερώνῃ ὁ Ἐπίσκοπος εἰς ὅλους τό πρᾶγμα, καί πηγαίνωντας παῤῥησίᾳ εἰς τόν τόπον ὁποῦ μέλλει νά γένῃ ἡ οἰκοδομή, νά κάμνῃ εὐχήν, καί νά πηγνύῃ σταυρόν εἰς αὐτόν. Καί τότε νά ἀρχινᾷ ἡ οἰκοδομή. Λέγουσι δέ πρός τούτοις, ὅτι ὅποιος κάμῃ ἀρχήν νά κτίζῃ ταῦτα ἐξ ἀρχῆς, ἤ νά τά ἀνακαινίζη, παλαιά ὄντα, νά ἀναγκάζεται τόσον αὐτός, ὅσον καί οἱ κληρονόμοι του, ἀπό τόν Ἐπίσκοπον καί τούς οἰκονόμους, καί ἀπό τόν ἐξουσιαστήν τοῦ τόπου νά τελειώσῃ τήν οἰκοδομήν ὅπου ἄρχισε, καί νά μήν τήν ἀφίνῃ κολωβήν.2Ὥστε κατά τόν κανόνα τοῦτον, οὔτε οἱ καλούμενοι Ἱερομόναχοι πρέπει, ἤ νά χειροτονῶνται, ἤ νά εὑρίσκωνται ὅλως ἐφημερεύοντες εἰς τάς ἐν τῷ κόσμῳ ἐκκλησίας. Μοναχοί γάρ καί αὐτοί κατά τό ὄνομα τους εἶναι, καί παρθενίαν ἐπαγγέλλονται, δι’ ὃ καί εἰς μοναστήρια πρέπει καί νά χειροτονῶνται, καί νά μένουν ἐνεργοῦντες τά τῆς ἱερωσύνης, καί ὄχι ἐν τῷ κόσμῳ. Ὅθεν τοῦτο βεβαιῶν ὁ Κωνσταντινουπόλεως Μιχαήλ ὁ τῶν φιλοσόφων ὕπατος, ἐδιώρισεν, ὅτι ὅλαι αἱ ἱεροπραξίαι ὁποῦ τελοῦνται ἐν κόσμῳ, νά γίνωνται ἀπό κοσμικούς Ἱερεῖς, καί ὄχι ἀπό Ἱερομονάχους, οἱ δέ Ἱερομόναχοι νά εὑρίσκωνται εἰς τά μοναστήρια των, ὡς λέγει ὁ Βαλσαμών (σχόλ. εἰς τό γ΄ κεφάλαιον τοῦ α΄ τίτλ. τοῦ νομικοῦ τοῦ Φωτίου)∙ ἀλλά καί Πέτρος ὁ χαρτοφύλαξ τῆς μεγάλης ἐκκλησίας λέγει, ὅτι οὔτε Ἱερομόναχος γάμον ἠμπορεῖ νά εὐλογήσῃ, οὔτε μέσα εἰς μοναστήριον (σελ. 395 τῆς Γιοῦρ. Γραικορ.)∙ ὅθεν παρά κανόνας ποιοῦσιν οἱ τούς τοιούτους Ἱερομονάχους χειροτονοῦντες ἐν ταῖς Ἀρχιερεῖς, καί ἂς διορθώσουν τό ἄτοπον. Διότι διά ὅσα κακά, καί ἁμαρτίας κάμουν οἱ Ἱερομόναχοι αὐτοί ἐν τῷ κόσμῳ, καί ταῖς ἐπιθυμίαις τοῦ κόσμου συνανανστρεφόμενοι, διά ὅλα ἔχουν νά παιδευθοῦν οἱ χειροτονοῦντες αὐτούς Ἀρχιερεῖς. Οὕτω γάρ φησιν ὁ Θεῖος Χρυσόστομος. Μή γάρ μοι εἴπῃς ὅτι ὁ Πρεσβύτερος ἥμαρτε, μηδέ ὅτι ὁ Διάκονος. Πάντων τούτων ἐπί τήν κεφαλήν τῶν Χειροτονησάντων αἱ αἰτίαι φέρονται (λόγ. γ΄ εἰς τάς πράξεις σελ. 627 τοῦ δ΄ τόμου). Κατά τοῦτον τόν Κανόνα οὐ καλῶς ποιοῦσι καί ἐκεῖνοι οἱ Μοναχοί ὁποῦ ἀφίνουσι τά μοναστήρια των, ἤ τά κελλία καί σκήτας των, καί πηγαίνουν εἰς τόν Κόσμον διά νά ζητοῦν ἐλεημοσύνην. Διά τί πίπτουσιν εἰς πολλάς παγίδας τοῦ διαβόλου καί βλάβας ψυχικάς. Ναί ὁ μέγας Βασίλειος συγχωρεῖ νά εὐγαίνουν οἱ μοναχοί ἀπό τό μοναστήριον, καί νά ὁδοιποροῦν διά τάς ἀναγκαίας χρείας τοῦ Κοινοβίου, καί τρόπον τινά ἐλέγχει ἐκείνους ὁποῦ δι’ ἀμέλειαν παραιτοῦνται καί δέν θέλουν νά εὐγαίνουν ἔξω (ἀσκητικ. Διατάξ. κστ΄)∙ ἀλλά πάλιν ὁ αὐτός Βασίλειος λέγει, ὅτι ὁ προεστὼς νά στέλλῃ εἰς τάς τοιαύτας χρείας τοῦ Κοινοβίου ἐκεῖνον, ὁποῦ δύναται καί τόν ἑαυτόν του νά φυλάξῃ ἀβλαβῆ, καί νά ὠφελήσῃ καί τούς συνομιλοῦντας μέ αὐτόν. Ἐάν δέ τοιοῦτος ἀδελφός δέν εὑρίσκεται εἰς τό μοναστήριον ἐπιτήδειος καί δυνατός, κάλλιον εἶναι νά ὑπομένουν οἱ ἀδελφοί κάθε θλίψιν καί στενοχωρίαν μέχρι θανάτου, παρά διά σωματικήν παρηγορίαν νά παραβλέψουν τήν προφανῆ βλάβην τῆς ψυχῆς ἐκεῖνου ὁποῦ μέλλει νά ἀποσταλῇ. Καί ἀφ’ οὖ δέ ἐπαναγυρίσῃ ὁ ἀδελφός, πρέπει νά τόν ἐξετάζῃ ὁ προεστώς πῶς ἐπέρασεν εἰς τήν ἀποδημίαν του. Καί τά μέν καλῶς ὑπ’ αὐτοῦ γενόμενα, νά ἐπαινῇ, τά δέ κακῶς, νά διορθόνῃ κτ. (ὅρῳ κατά πλάτος μδ΄).3Ὁ παρών Κανών ἀπαραλλάκτως εὑρίσκεται καί εἰς τήν στ΄ πρᾶξιν τῆς αὐτῆς δ΄ Συνόδου. Δύω μόνα περιέχων περισσότερα ἀπό τόν Κανόνα τοῦτον∙ α΄. Ὅτι νά μή κτίζεται μοναστήριον εἰς κτήματά τινος, χωρίς τήν γνώμην τῶν κυρίων τῶν κτημάτων. Καί β΄. ὅτι ὄχι μόνον δοῦλοι, ἀλλ’ οὐδέ ἐναπόγραφοι, ἤτοι στρατιῶται, νά μή δέχωνται εἰς μοναστήριον καί νά κουρεύωνται.
