Κληρικοί, ἤ ἐγκρατευόμενοι, πρός χήρας, ἤ παρθένους, εἰ μή κατ᾽ ἐπιτροπήν καί συναίνεσιν τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἤ τῶν πρεσβυτέρων, μή εἰσίτωσαν· καί τοῦτο δέ μή μόνοι ποιείτωσαν, ἀλλά μετά συγκληρικῶν, ἤ μετά τούτων, μεθ᾽ ὧν ὁ ἐπίσκοπος ἤ οἱ πρεσβύτεροι μόνοι ἔχουσι τήν εἴσοδον πρός τάς τοιουτοτρόπους γυναῖκας, ἤ ὅπου πάρεισι κληρικοί, ἤ ἔντιμοί τινες Χριστιανοί.
Φεύγειν τάς ὑπολήψεις παρηγγέλθημεν οἱ πιστοί, κᾂν ὦσι ψευδεῖς. Καί τῷ θεσπεσίῳ εἴρηται Παύλῳ∙ ἀπρόσκοποι γίνεσθε καί Ἰουδαίοις, καί Ἕλλησι, καί τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ. Ταύταις οὖν ταῖς παραγγελίαις, ἀλλά μήν καί ἑτέραις καί οἱ Πατέρες οὗτοι ἑπόμενοι, φασί πρός χήρας ἤ παρθένους, δηλαδή καθιερωμένας, μή εἰσιέναι κληρικούς, ἤ ἐγκρατευομένους. Τούς μοναχούς δέ ὠνόμασαν ἐγκρατευομένους κατά τόν μέγαν Βασίλειον, ὃς περί ὁμολογίας τοῦ παρθενεύειν διαταττόμενος, ἐν ιθ΄ αὐτοῦ κανόνι φησίν∙ Ἀνδρῶν δέ ὁμολογίαν οὐκ ἔγνωμεν, πλήν εἰ μή τινες ἑαυτούς τῷ τάγματι τῶν μοναζόντων ἐγκατηρίθμησαν, οἳ κατά τό σιωπώμενον δοκοῦσι παραδέχεσθαι τήν ἀγαμίαν. Τούς οὖν κληρικούς καί τούς ἐγκρατευομένους, εἰ μή παρά τοῦ ἐπισκόπου, ἤ τῶν πρεσβυτέρων, δηλαδή μή παρόντος ἐπισκόπου ἐπιτραπεῖεν, μή εἰσιέναι κελεύουσιν εἰς τάς εἰρημένας γυναῖκας∙ καί τότε δέ μή μόνοι εἰσίτωσαν, ἀλλά μετά συγκληρικῶν, ἤ μετ’ ἐκείνων, μεθ’ ὧν καί ὁ ἐπίσκοπος, καί οἱ πρεσβύτεροι εἰσίασι πρός αὐτάς∙ ἤ ἐκεῖ ἐντυγχανέτωσαν αὐταῖς, ὅπου εἰσί κληρικοί, ἤ ὅπου εἰσίν ἔντιμοί τινες Χριστιανοί, ὥστε πᾶσαν ὑποψίαν περιαιρεῖσθαι. Κατ’ ἐπιτροπήν δέ, φησίν ὁ κανών, ἤ συναίνεσιν τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, ἤ γάρ ἐκεῖνος ἐπιτρέψει τῷ κληρικῷ ἀφ’ ἑαυτοῦ κινηθείς διά τινα χρείαν, ἥ τινος τῶν εἰρημένων αἰτήσαντος, συντυχεῖν ταῖς εἰρημέναις γυναιξίν αἰτίας ἀπαιτούσης, ὁ ἐπίσκοπος συναινεῖ. Ἐγκρατευόμενοι λέγονται οἱ μοναχοί, ὡς παρίσταται τοῦτο ἀπό τοῦ ιθ΄ κανόνος τοῦ μεγάλου Βασιλείου. Φησί γοῦν ὁ παρὼν κανὼν, μή ἐντυγχάνειν κληρικούς, ἤ μοναχούς, χήραις, ἡ παρθένοις καθιερωμέναις πάντως οὔσαις, εἰ μή παρά τῶν ἐπισκόπων, ἤ τῶν πρεσβυτέρων, δηλαδή μή παρόντων ἐπισκόπων, ἐπιτραπεῖεν∙ καί τότε δέ μή μόνοι εἰσίτωσαν, ἀλλά μετά συγκληρικῶν, ἤ μετ’ ἐκείνων, μεθ’ ὧν καί ὁ ἐπίσκοπος καί οἱ πρεσβύτεροι εἰσίασι πρός αὐτάς∙ ἤ ἐκεῖ ἐντυγχανέτωσαν αὐταῖς, ὅπου εἰσί κληρικοί ἤ ἔντιμοί τινες Χριστιανοί∙ τό κατ’ ἐπιτροπήν δέ ἤ συναίνεσιν, εἴρηται, διότι ἤ διά τι χρήσιμον τῷ ἐπισκόπῳ καί τῇ ἐκκλησίᾳ γίνεται παρά τούτων ἡ ἐντυχία, καί ἐπιτρέπουσι ταύτην οἱ ἐπίσκοποι, ἤ διά οἰκείαν χρησιμότητα καί αἴτησιν, καί ὀφείλουσι συναινεῖν οἱ ἐπίσκοποι. Ἀνάγνωθι τοῦ παρόντος συντάγματος τίτλον ια΄, κεφ. ε΄, συνόδου στ΄ κανόνα μζ΄ καί τῆς ρλγ΄ Ἰουστινιανείου νεαρᾶς κεφ. β΄, ἤτοι κεφ. ιε΄, τοῦ δ΄ βιβλίου τῶν βασιλικῶν, ὅπερ κατεστρώθη ἐν τῷ μζ΄ κανόνι τῆς ἕκτης συνόδου. Κληρικοί, καί ἐγκρατευόμενοι, χήραις ἤ παρθένοις μή προσιέτωσαν, εἰ μή ἐπισκόπου καί πρεσβυτέρου ἐπιταγῇ∙ καί οὕτω μή μόνοι, ἀλλ’ ἤ μεθ’ ὧν ἐπίσκοπος καί πρεσβύτεροι πρός τάς τοιαύτας εἰσίασιν. Δεῖ πᾶσαν εἶναι ἀσφάλειαν τῶν παρθένων καί τῶν χηρῶν τῶν τεταγμένων τῇ ἐκκλησίᾳ, καί ὑπ’ αὐτῆς τρεφομένων∙ καί μήτε κληρικοί, μήτε μονασταί, μήτε τινές τῶν σεμνοτέρων ἀνθρώπων εἰσερχέσθωσαν ἐν αὐταῖς, ἄνευ προτροπῆς τῶν ἐπισκόπων καί πρεσβυτέρων∙ ἀλλά καί ἐπιταγέντες, οὐ μόνοι εἰσελεύσονται, ἀλλά μεθ’ ὧν εἰώθασι καί οἱ ἐπίσκοποι, καί οἱ πρεσβύτεροι πρός αὐτάς εἰσιέναι. *Στο Πηδάλιο, ο 38ος κανόνας αντιστοιχεί στον 45ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Διά τάς ὑποψίας τῶν πολλῶν, προστάζει ὁ παρών Κανών, νά μήν ἐμβαίνουν εἰς τάς οἰκίας τῶν χηρῶν, ἤ τῶν παρθένων Κληρικοί, ἤ Ἐγκρατευόμενοι,1 ἔξω μόνον νά ἐμβαίνουν, ἤ μέ συγχώρησιν καί ἄδειαν τοῦ Ἀρχιερέως (ἐάν αὐτός δηλ. ἔχῃ χρείαν νά τούς στείλῃ) ἤ μέ συναίνεσιν καί συγκατάνευσιν αὐτοῦ (ἐάν ἐκεῖνοι δηλ. ζητήσουν νά ὑπάγουν ἀφ’ ἑαυτῶν). Πλήν καί ὅταν ὁ Ἀρχιερεύς τούς συγχωρήσῃ, ἤ συγκατανεύσῃ εἰς τό ζήτημα τους, νά μήν ἐμβαίνουν μοναχοί εἰς τάς οἰκίας ἐκείνων, ἀλλά μαζή μέ τούς συγκληρικούς των, ἤ μαζή μέ ἐκείνους, μέ τούς ὁποίους συνειθίζει ὁ Ἀρχιερεύς, καί οἱ Πρεσβύτεροι νά ἐμβαίνουν εἰς τάς τοιαύτας γυναῖκας. Ἢ εἰς ἐκείνους τούς τόπους νά συνομιλοῦν αὐτοί μέ ἐκείνας, εἰς τούς ὁποίους εἶναι παρόντες Κληρικοί, καί ἄλλοι τινές ἔντιμοι Χριστιανοί, διά τό ἀσκανδάλιστον. Ὅρα καί τόν γ΄ τῆς α΄. 1Οἱ ἐγκρατευόμενοι ὁποῦ ἀναφέρει ὁ παρών Κανών, ὁ μέν Ζωναρᾶς λέγει νά ᾖναι οἱ μοναχοί. Ἀνδρῶν γάρ λέγει ὁ Μέγας Βασίλειος καν. ιθ΄ ὁμολογίαν, (ὑπόσχεσιν δηλ. παρθενίας) οὐ γινώσκομεν ἄλλων, εἰμή τῶν συναριθμουμένων εἰς τό τάγμα τῶν μοναχῶν. Ἄλλοι δέ τινες λέγουσιν, ὅτι ἐγκρατευόμενοι ὀνομάζονται, οἱ μή ἀποφασίσαντες ἀκόμη μέ στερεάν γνώμην νά ὑπανδρευθοῦν λαϊκοί, φέροντες εἰς βεβαίωσιν τό τοῦ Παύλου. Εἰ δέ οὐκ ἐγκρατεύονται, γαμησάτωσαν, ἐμοί δέ δοκοῖ πιθανώτερον, ὅτι οἱ ἐγκρατευόμενοι οὗτοι ἦτον οἱ Πρεσβύτεροι, Διάκονοι, καί Ὑποδιάκονοι, ἤ Ἀναγνῶσται, οἵτινες ὕπανδροι, ὄντες, ὅταν ἐχειροτονοῦντο, ὑπέσχοντο νά ἐγκρατεύωνται ἀπό τάς γυναῖκάς των. Καθὼς περί τῆς ἐγκρατείας αὐτῶν ἀνέφεραν ὁ γ΄, δ΄, ιθ΄ καί λγ΄ τῆς παρούσης συνόδου κανόνες. Εἰ δέ ὁ κανὼν λέγει νά πηγαίνουν μαζή καί οἱ Πρεσβύτεροι, τοῦτο τό λέγει διά τούς Κληρικούς τούς ἄλλους τούς κατωτέρους ὁποῦ περιέχει ὁ κανών, μέ τούς ὁποίους λέγει νά πηγαίνουν μαζή οἱ Πρεσβύτεροι.
