Ὁμοίως ἤρεσεν, ἵνα ἐπίσκοποι, πρεσβύτεροι, διάκονοι ἤ καί οἱοιδήποτε κληρικοί, οἱ μηδέν ἔχοντες, ἐάν προκόψαντες τῷ καιρῷ τῆς ἐπισκοπῆς, ἤ τῆς κληρώσεως αὐτῶν, ἀγρούς ἤ οἱαδήποτε χωρία ἐπ᾽ ὀνόματι αὐτῶν ἀγοράσωσιν, ἵνα ὡς κατά δεσποτικῶν πραγμάτων ἔφοδον πεποιηκότες ἐνέχωνται, εἰ μή ἄρα λοιπόν ὑπομνησθέντες τῇ ἐκκλησίᾳ ταῦτα εἰσκομίσουσιν. Ἐάν δέ εἰς αὐτούς κυρίως φιλοτιμίᾳ τινός, ἤ διαδοχῇ συγγενείας περιέλθῃ, ἐξ αὐτοῦ ποιήσωσιν ὃ ἔχει ἡ πρόθεσις αὐτῶν. Εἰ δέ καί μετά τό προθέσθαι εἰς τοὐπίσω μετατραπῶσι, τῆς ἐκκλησιαστικῆς τιμῆς ἀνάξιοι, ὡς ἀδόκιμοι, κριθῶσιν.
Ἐάν ἄποροί τινες γένωνται ἐπίσκοποι ἤ κληρικοί, εἶτα εὐπορήσωσι, καί κτήσωνται, ἐν τῷ εἶναι ἐπίσκοποι ἤ κληρικοί, ἀγρούς ἤ χωρία, ὠνησάμενοι αὐτά εἰς ὄνομα οἰκεῖον, δοκοῦσιν ἐκ πραγμάτων τῆς ἐκκλησίας ταῦτα κτήσασθαι, καί ἔνοχοί εἰσιν, ὥσπερ εἰ δεσποτικά πράγματα, ἤγουν Κυριακά, διηρπάκασι, (τοῦτο γάρ ἐνέφηνε διά τοῦ εἰπεῖν, ὡς ἔφοδον πεποιηκότες), εἰ μή τῇ ἐκκλησίᾳ ταῦτα ἀφιερώσουσι. Διό καί οἱ νόμοι τῆς πολιτείας ἀπαιτοῦσι τούς ἐπισκόπους, ὅτε μέλλουσι χειροτονεῖσθαι, φανερά ποιεῖν ἃ κέκτηνται, ἵνα ἔχωσιν ἄδειαν, οἷς βούλονται νομίμως ταῦτα καταλιμπάνειν. Καί ὁ μ΄ δέ κανὼν τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, Ἔστω, φησί, φανερά τά ἴδια τοῦ ἐπισκόπου πράγματα, εἴγε καί ἴδια ἔχει, καί φανερά τά Κυριακά, καί τά ἑξῆς∙ καί ὁ τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ κδ΄ κανὼν περί τούτου θεσμοθετεῖ. Ἐάν δέ καί ἐπισκόπῳ ὄντι τινί ἤ κληρικῷ περιέλθῃ κυρίως φιλοτίμημά τινος, οἷον ληγάτον, ἤ δωρεά, ἤ κληρονομία συγγενική, δεῖ, φησι, καί ἐξ αὐτοῦ ἀφιερῶσαι τῇ ἐκκλησίᾳ μέρος κατά τήν οἰκείαν προαίρεσιν. Κυρίως δέ εἶπεν, ἀντί τοῦ, ἐξ ὀρθοῦ αὐτῷ καταλειφθῇ, ἐπεί πολλά καταλιμπάνονταί τισιν, ὥστε αὐτά ἑτέροις ἀποκαταστῆσαι, ἤ ἀναλῶσαι αὐτά εἰς αἰχμαλώτων ἀνάῤῥυσιν, ἤ εἰς οἰκοδομάς οἴκων ἱερῶν, καί εἰς ἄλλας αἰτίας ὁμοίας∙ ἐκ τῶν τοιούτων οὖν οὐκ ἀπαιτεῖται ἀφιεροῦν τι τῇ ἐκκλησίᾳ, ἀλλά ἐκ τῶν κυρίως, ἤτοι ἰδικῶς αὐτῷ καταλελειμμένων, καί ὧν κύριος ἐκεῖνος ἐστίν. Εἰ δέ προέθεντο καί ὑπέσχοντο μέρος ἀφιερῶσαι τῇ ἐκκλησίᾳ, εἶτα μετετράπησαν, ἀντί τοῦ, μετεβλήθησαν, ἀνάξιοι κριθήσονται οὗτοι τῆς ἱερατικῆς τιμῆς. Ὁ μέν μ΄ ἀποστολικός κανὼν θεσπίζει ἀπογράφεσθαι τόν ἐπίσκοπον κατά τόν καιρόν τῆς χειροτονίας αὐτοῦ τά οἰκεῖα πράγματα∙ ὡσαύτως καί ὁ κδ΄ κανὼν τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου, ὥστε εἶναι φανερά ταῦτά τε καί τά ἀπό τῆς ἐκκλησίας εἰσοδιαζόμενα. Ὁ δέ παρὼν κανὼν διορίζεται, ἵνα, ἐάν ἐπίσκοποι, ἤ πρεσβύτεροι, ἤ διάκονοι, ἤ οἱοιδήποτε κληρικοί, πενόμενοι πρό τῆς ἐκκλησιαστικῆς διακονίας καί τιμῆς, μετά ταῦτα προκόψωσι, καί κατά τόν καιρόν τῆς ἐπισκοπῆς ἤ τῆς κληρώσεως οἱονδηποτοῦν ἀκίνητον ἀγοράσωσιν εἰς ὄνομα οἰκεῖον, λογίζωνται ὡς ἅρπαγες τῶν δεσποτικῶν πραγμάτων, ἤγουν τῶν ἀνατεθειμένων τῷ Θεῷ∙ τοῦτο γάρ ἐνέφηνεν ὁ κανὼν διά τοῦ εἰπεῖν, ὡς ἔφοδον πεποιηκότες ἐνέχονται∙ εἰ μήπως ὑπομνησθέντες περί τούτου, ἤγουν παραγγελθέντες ἀποστῆναι τοῦ τολμήματος, προσκυρώσουσι ταῦτα τῇ ἐκκλησίᾳ. Εἴπερ δέ ἀπό κληρονομίας, ἤ ληγάτου, ἤ δωρεᾶς, περιέλθῃ τι εἰς αὐτούς, ὀφείλουσι μέρος μέν ἀπό τούτων, τό δοκοῦν αὐτοῖς, προσκυροῦν τῇ ἐκκλησίᾳ, τῶν λοιπῶν δέ τήν κυριότητα ἔχει ἀναμφίλεκτον. Μετά μέντοι τό προθέσθαι ἀφιερῶσαί τινα ἐκ τούτων τῇ ἐκκλησίᾳ, ἐάν μετάμελος γένηται, ἐκπεσεῖται τῆς ἱερατικῆς τιμῆς ὡς ἀνάξιος καί ἀδόκιμος. Ταῦτα τοῦ κανόνος διοριζομένου, λέγουσί τινες ἐξακούεσθαι τά ἐν αὐτῷ εἰς πάντα τά μετά τήν κλήρωσιν ἤ τήν ἐπισκοπήν ἀγορασθέντα ὁθενδήποτε, ἤ καί ἐπικτηθέντα παρά ἐπισκόπων ἤ κληρικῶν, ἄνευ τῶν ἀπό δωρεᾶς, ἤ ληγάτου, ἤ κληρονομίας, περιελθόντων εἰς αὐτούς. Ἐμοί δέ δοκεῖ, ὡς ἐπί μέν τοῖς ἐπισκόποις τοῦτο κρατήσει, ὅτι οὐδέ ὕπεστι τρόπος ἕτερος αὐτοῖς δι’ οὗ κτήσονται πράγματα, ἀλλ’ ἤ μόνος ὁ ἀπό τῶν ἐπισκοπικῶν δικαίων, καί ὁ ἀπό τῶν ἔξωθεν δωρεῶν καί ληγάτων. Καί τά μέν, ἤγουν τά ἐπισκοπικά, τῇ ἐπισκοπῇ προσκυρωθήσεται, τά δέ λοιπά τῆς ἐξουσίας αὐτοῦ ἔσονται, καθὼς τοῦτο καί ὁ κανὼν διαλαμβάνει. Οἱ δέ κληρικοί, ἐάν μετά τήν κλήρωσιν ἀπό ἑτέρων τρόπων, οὐχί ἀπό τῶν τῆς ἐκκλησίας, ἀγοράσωσι πράγματα, οὐκ ἀναγκασθήσονται ταῦτα προσκυρῶσαι τῇ ἐκκλησίᾳ. Ἐάν γάρ τυχόν παιδοδιδάσκαλος γένηταί τις κληρικός, ἤ καλλιγράφος, ἤ ὑπογραφεύς μεγιστᾶνός τινος, καί ἐντεῦθεν πολυκτήμων καταστῇ, ἵνα τί καταναγκασθήσεται τά ἀπό τοιούτων τρόπων ἐπικτηθέντα αὐτῷ τῇ ἐκκλησίᾳ προσκυρῶσαι; Ἡ παροῦσα δέ ἑρμηνεία ἐξέχεται καί τῶν ῥημάτων τοῦ κανόνος, διαλαμβάνοντος, τά ἀπό φιλοτιμιῶν ἤ κληρονομιῶν ἔχειν ἐπ’ ἐξουσίας αὐτούς, ἄνευ μέρους τινός ὀφείλοντος δοθῆναι τῇ ἐκκλησίᾳ. Τοῦ δέ κανόνος περί ἀκινήτων διαλαμβάνοντος, ἐρωτήσει τις, ἐάν τό αὐτό ὀφείλῃ κρατεῖν, καί ἐπί τῶν κινητῶν∙ καί οἶμαι, ὅτι τό αὐτό καί ἐπί τούτοις γενήσεται, διά τό μηδεμίαν εἶναι διαφοράν κινητῶν καί ἀκινήτων, ὅσον εἰς τήν ἐπίκτησιν. Κυρίως δέ εἶπεν, ἀντί τοῦ, εἰ ἐξ ὀρθοῦ αὐτῷ καταλειφθῇ, ἐπεί πολλά καταλιμπάνονταί τισιν, ὥστε αὐτά ἑτέροις ἀποκαταστῆσαι ἤ ἀναλῶσαι ὁπουδήποτε. Ἐκ τῶν τοιούτων οὖν οὐκ ἀπαιτεῖται ἀφιερῶσαί τι τῇ ἐκκλησίᾳ, ἀλλ’ ἐκ τῶν κυρίως, ἤτοι ἰδικῶς αὐτῷ καταλελειμμένων, καί ὧν κύριός ἐστιν ἐκεῖνος. Σημείωσαι δέ τόν κανόνα λέγοντα, ὅτι ἐξ ἀνάγκης ὀφείλουσιν οἱ κληρικοί καί οἱ ἐπίσκοποι καταλιμπάνειν ταῖς κατ’ αὐτούς ἐκκλησίαις μέρος τι, τό δοκοῦν αὐτοῖς, ἀπό τῶν κυρίως διαφερόντων τούτοις, πάντως δέ ἐν ταῖς τελευταίαις ἀναπνοαῖς∙ καί τοῦτο, οἷον ἂν καί ὅσον ἐστίν, οὐκ ἀποπεμφθήσεται. Ὁ μετά τό προκόψαι ἀγρόν ἐξωνούμενος, οὐδέν ἔχων, ἴστω τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦτον προσάγειν, εἰ μή ἐκ διαδοχῆς συγγενείας, ἤ καθαρᾶς φιλοτιμίας τούτῳ περιελήλυθεν. Οἱ πρό τῆς ἐπισκοπῆς μή ἔχοντες ἴδια πράγματα, ἤ καί οἱ κληρικοί, οἱ πρό τοῦ κληρωθῆναι ὄντες πενέστατοι, ἐάν μετά τό προκόψαι ἀκίνητά τινα ἐξωνήσωνται, τῇ ἐκκλησίᾳ, ταῦτα προσάξουσιν, ὡς ἐκ τῶν προσόδων αὐτῆς ταῦτα ἐπικτησάμενοι, εἰ μήπου ἀπό κληρονομίας, ἤ ἀπό τινος δωρεᾶς τῇ ἀληθείᾳ πρός αὐτούς γενομένης φαίνονται ταῦτα περιελθεῖν εἰς αὐτούς. *Στο Πηδάλιο, ο 32ος κανόνας αντιστοιχεί στον 40ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Ὁ παρών Κανών διορίζει, ὅτι ὅσοι Ἐπίσκοποι, Πρεσβύτεροι, Διάκονοι, καί ἁπλῶς Κληρικοί, ὄντες πρότερον πτωχοί, ἀπέκτησαν μετά τήν ἐπισκοπήν, καί τόν κλῆρον, τζεφτιλίκια, ἤ ἀλλαδήτινα χωράφια καί ὑποστατικά. Οὗτοι, λέγω, πάντες, ἐάν τά ὑποστατικά ταῦτα μετά ὑπόμνησιν, δέν θελήσουν νά τά ἀφιερώσουν εἰς τήν ἐκκλησίαν ἐκείνην, τῆς ὁποίας εἶναι Ἐπίσκοποι, καί Κληρικοί, νά καθῄρωνται, ὡς ἅρπαγες, καί ληστρικῶς σφετερίσαντες τά ἐκκλησιαστικά πράγματα. Ἐπειδή μέ τά χρήματα ὁποῦ ἐκ τῆς ἐκκλησίας ἀπέκτησαν, τά ἠγόρασαν. Ἀπό δέ τά πράγματα ὁποῦ, ἤ ἀπό κληρονομίαν τῶν συγγενῶν αὐτῶν ἀπέκτησαν, ἤ ἀπό φιλοτιμίαν καί δωρεάν, ὁποῦ ἔδωκεν, ἤ ἀφῆκέ τινας εἰς αὐτούς κυρίως, (ἤγουν, ὄχι διά νά τά μοιράσουν θετέον εἰς τούς πτωχούς, ἤ εἰς σκλάβους νά τά ξοδεύουν. Ταῦτα γάρ δέν ἀπαιτοῦνται νά ἀφιερώνουν εἰς τήν ἐκκλησίαν. Ἀλλά διά νά τά ἔχουν ἐξ εὐθείας αὐτοί μόνοι), καί ἀπό αὐτά, λέγω, πρέπει νά ἀφίνουν εἰς τήν ἐκκλησίαν των, ἐκεῖνο ὁποῦ προαιροῦνται. Ἐάν δέ θελήσουν πρῶτον νά δώσουν ἀπό αὐτά, ὕστερον δέ μετανοήσουν, νά κρίνωνται ἀνάξιοι τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ βαθμοῦ ὁποῦ ἔχουσιν, ὡς ἄχρηστοι καί ἀδόκιμοι. Ἀνάγνωθι καί τόν μ΄ Ἀποστολικόν.
