Τούς ἐν τοῖς εὐκτηρίοις οἴκοις, ἔνδον οἰκίας τυγχάνουσι, λειτουργοῦντας, ἤ βαπτίζοντας κληρικούς, ὑπό γνώμην τοῦτο πράττειν τοῦ κατά τόπον ἐπισκόπου, ὁρίζομεν· ὥστε, εἴ τις κληρικός μή τοῦτο οὕτω παραφυλάξῃ, καθαιρείσθω.
Τό παρασυνάγειν, καί θυσιαστήρια ἱστᾷν τούς ἱερωμένους, γνώμης χωρίς τοῦ ἐπισκόπου, ὑφ’ ὅν τελοῦσιν, ὑπό καθαίρεσιν αὐτούς ἄγει, κατά τόν πέμπτον κανόνα τῆς ἐν Ἀντιοχείᾳ συνόδου. Ὁ γοῦν ἐν εὐκτηρίῳ λειτουργῶν, ἤ βαπτίζων, ἐντός οἰκίας ὄντι, παρά γνώμην τοῦ ἐπισκόπου τῆς πόλεως ἐκείνης, παρασυνάγει· ἐνδίκως τοίνυν καί καθαιρεῖται. Παρασυναγωγήν ὁ κανών ἡγεῖται τό ἱερουργῆσαί τινα, ἤ βαπτίσαι ἐν εὐκτηρίῳ οἴκῳ, παρά γνώμην τοῦ κατά χώραν ἀρχιερέως· καί ἐνταῦθα μέν τούς τοιοῦτόν τι ποιοῦντας ἱερεῖς καθαιρεῖσθαι οἱ Πατέρες διορίζονται· ἐν δέ τῷ νθ΄ κανόνι, καί τούς ἔχοντας τά εὐκτήρια λαϊκούς ἀφορίζουσι. Σύ δέ ἀνάγνωθι τήν δ΄ νεαράν τοῦ βασιλέως κυροῦ Λέοντος τοῦ σοφοῦ, οὕτως ἔχουσαν μετά τό προοίμιον· Ὁρίζομεν οὖν, οὐ μόνον τούς ἑκάστης καθολικῆς ἱερεῖς, ἀλλά καί τούς ἱερεῖς ἑκάστης οἰκίας ἄδειαν ἔχειν ἐν πάσαις ταῖς οἰκείαις ἱερᾶσθαί τε καί μυσταγωγεῖν, οὕς ἄν προσκαλεῖν αἱροῖτο ὁ ἑκάστης οἰκίας δεσπόζων· καί τήν ιε΄ οὕτως ἔχουσαν ἐν μέρει· Ὁρίζομεν οὖν, καθώς περί θυσιῶν, οὕτω καί περί τοῦ σωτηρίου βαπτίσματος, τό ἐξεῖναι αὐτό ἐν παντί εὐσεβῶν εὐκτηρίῳ τοῖς βουλομένοις τελεῖν. Πλήν καί τούτων οὕτως ἐχόντων, ἐάν κωλυθῇ τις παρά τοῦ ἐγχωρίου ἀρχιερέως ἱερουργῆσαι, ἤ βαπτίσαι ἐν εὐκτηρίῳ, ὁ δέ ποιήσει τοιοῦτόν τι, καθαιρεθήσεται, μή ὠφελούμενος ἐκ τῶν νεαρῶν∙ ὁ δέ μή ῥητῶς κωλυθείς δοκεῖ σιωπηρῶς κατά γνώμην ἐπισκοπικήν τοῦτο ποιεῖν· διά τοῦτο γάρ, ὡς ἔοικεν, ἐπενοήθησαν καί τά ἀντιμίνσια, καί γίνονται παρά τῶν κατά χώραν ἀρχιερέων καθ’ ὅν καιρόν ποιοῦσιν ἐνθρονισμόν ἐκκλησίας, ἐφ’ ᾧ τίθεσθαι αὐτά εἰς τάς ἁγίας τραπέζας τῶν εὐκτηρίων· καί ἀρκεῖν οὐ μόνον ἀντί τῶν καταρτιζόντων τό ἅγιον θυσιαστήριον, καί λογιζομένων μίνσων τῆς ἁγίας τραπέζης, ἤγουν τοῦ ἐνθρονισμοῦ τῶν ἀνοίξεων καί τῶν ἐγκαινίων, ἀλλά καί εἰς τό ἀναφαίνεσθαι τό κατ’ ἐπιτροπήν ἐπισκοπικήν γίνεσθαι ἐν τῷ εὐκτηρίῳ τήν ἱερουργίαν. Εἰ μή μετά γνώμης ἐπισκόπου, ἔνδον οἴκου εἰς εὐκτήριον μή προσαγάγῃς. Ὁ μέν πεντηκοστός ὄγδοος κανών τῆς ἐν Λαοδικείᾳ συνόδου κωλύει ἐν εὐκτηρίῳ, ἔνδον οἰκίας ὄντι, παρ’ ἐπισκόπου, ἤ πρεσβυτέρου τήν θείαν λειτουργίαν ἐπιτελεῖσθαι. Ὁ δέ παρών κανών τοῦτο ἀνατρέπει, καί προστάττει, κατά γνώμην τοῦ κατά τόπον ἐπισκόπου, τούς ἱερεῖς λειτουργεῖν ἐν τοῖς εὐκτηρίοις, τοῖς ἔνδον οἰκίας οὖσι· τόν δέ παρά γνώμην αὐτοῦ τοῦτο ποιοῦντα καθαιρεῖ. Δέν συγχωρεῖ ὁ παρών Κανών νά λειτουργοῦσιν, ἤ νά βαπτίζουν οἱ ἱερωμένοι μέσα εἰς κάμεραν, καί ὀνδᾶν οἴκου τινός, εὐκτήριον, ἤτοι διωρισμένον, καί ἀφιερωμένον εἰς προσευχήν, ἀνεγκαινίαστον, χωρίς ἄδειαν, καί γνώμην τοῦ κατά τόπον Ἐπισκόπου. Διότι τοῦτο εἶναι παρασυναγωγή, καί ἀποστασία κατά τοῦ Ἐπισκόπου, ἀλλά τοῦτο νά κάμνουσι μέ τήν γνώμην αὐτοῦ καί ἄδειαν. Ὅποιος δέ δέν ἤθελε φυλάξει τοῦτο, ἂς καθῄρεται.1 1Σημειοῖ δέ ὁ Φώτιος, (τίτλ. γ΄, κεφ. ιδ΄), ὅτι ὅποιος ἤθελεν ἐκτελέσει ἱεράν Λειτουργίαν εἰς τόπον ἰδιωτικόν (ἤγουν κοινόν, καί οὐχί εὐκτήριον, ὡς ἑρμηνεύουσί τινες) ἐν τζεφτιλικίῳ, ἤ χωρίῳ, ἤ ἄλλους ἀφήσῃ νά τήν ἐκτελέσουν, ἔξω ἀπό τούς ὑπό τοῦ ἀρχιερέως διωρισμένους εἰς τοῦτο, ὁ τόπος, εἰς τόν ὁποῖον ἔγινεν ἡ λειτουργία μέ τήν εἴδησιν τοῦ οἰκοκυρίου, νά ἀφιερώνεται εἰς τήν ἐκκλησίαν τοῦ χωρίου ἐκείνου, διά τοῦ Ἐπισκόπου, καί Οἰκονόμου, καί Ἄρχοντος. Εἰ δέ ὁ οἰκοκύριος δέν εἶχεν εἴδησιν, δέν ζημιώνεται αὐτός, ἀλλά οἱ γινώσκοντες τοῦτο, ἐξορίζονται, καί τά πράγματά των ἀφιερώνονται εἰς τήν ἐκκλησίαν τοῦ τόπου. Ὁ δέ Βαλσαμών λέγει, ὅτι τά ἀντιμίνσια καθιερώνονται ἀπό τόν Ἀρχιερέα, διά τοῦτο τό τέλος, διά νά τίθενται εἰς τάς ἁγίας τραπέζας τῶν εὐκτηρίων οἴκων, καί νά λογίζωνται κατά τήν ὀνομασίαν των ἀντί καθιερωμένης ἁγίας Τραπέζης (μένσα γάρ λατινιστί θέλει νά εἴπῃ Τράπεζα, καθ’ ὁ καί μενσάλια λέγονται τά ἐν τραπέζαις ἁπλόμενα ὀθόνια) καί οἱ λαμβάνοντες αὐτά ἀπό τούς Ἀρχιερεῖς ἱερεῖς, φαίνεται ὅτι κατά τό σιωπώμενον λαμβάνουσιν ἐν ταὐτῷ καί τήν ἄδειαν ἀπό αὐτούς νά λειτουργοῦσιν εἰς τά τοιαῦτα εὐκτήρια μέ αὐτά. Λέγει δέ καί ὁ Κίτρους Ἰωάννης ἀποκρίσ. ιγ΄, ὅτι οὐχ ἁμαρτάνει ὁ λειτουργήσας ἱερεύς, ἤ βαπτίσας μέ ἀντιμίνσιον εἰς ἴδιον τόπον οἴκου, ἤ καϊκίου ξεχωρισμένου μέ ἁγίας εἰκόνας. Καθὼς καί οἱ Βασιλέων ἱερεῖς, εἰς οἰκίσκον βαββίκινον ἱερουργοῦσιν ἔξω εἰς πεδιάδας ἐρήμους. Τοῦτο τό ἴδιον λέγει καί ὁ Βαλσαμών ἀποκρίσ. ιδ΄ ὁ δέ χωρίς ἀντιμινσίου λειτουργῶν εἰς τοιούτους τόπους, καθῄρεται. Τά δέ ἀντιμίνσια ταῦτα πρέπει νά ἔχουν ῥαμμένας μερίδας μαρτυρικῶν λειψάνων. Ἵνα ἀληθῶς πληροῦσι τόν τόπον τῆς καθιερωμένης Τραπέζης. Καθὼς καί ἡ περί καθιερώσεως ἀντιμινσίων διάταξις τοῦ εὐχολογίου διατάσσει. Δι’ ὅ καί ἐν τῇ Μοσχοβίᾳ χωρίς ἁγίων λειψάνων ἀντιμίνσια ποτέ δέν μεταχειρίζονται. Ὅρα τήν ὑποσημείωσιν τοῦ η΄ τῆς ζ΄.
