Ὁμοίως ἤρεσεν, ἵνα ὁ κατηγορούμενος ἤ ὁ κατηγορῶν, ἐν τῷ τόπῳ, ὅθεν ἐστίν ὁ κατηγορούμενος, ἐάν φοβῆταί τινα βίαν προπετοῦς πολυπληθείας, τόπον ἑαυτῷ ἐπιλέξηται ἔγγιστα, ἐν ᾧ οὐκ ἔστιν αὐτῷ δυσχέρεια μάρτυρας προκομίσαι, ἔνθα τό πρᾶγμα περατοῦται.
Κᾂν κληρικοί, φησι, δύο κατ’ ἀλλήλων ἔχωσι, καί ὁ εἷς φοβῆται βίαν, ἐν τῷ τόπῳ ἐν ᾧ συνίσταται τό δικαστήριον, ὡς ἴσως ἐπαναστησομένου αὐτῷ τοῦ λαοῦ, προσκειμένου τῷ ἀντιδίκῳ αὐτοῦ, ἤ οὐκ ἐάσοντος αὐτόν παραγαγεῖν μάρτυρας, ἐνδιδόσθω αὐτῷ ἕτερον ἐπιλέξασθαι τόπον, ἵνα ἐκεῖ τό δικαστήριον γένηται, ἔγγιστα δέ διακείμενον τόπον, καί μή πάνυ πόῤῥω τυγχάνοντα, ὥστε μήτε τῷ ἀντιδίκῳ αὐτοῦ, μήτε τοῖς δικάζουσιν εἶναι δυσχερῆ τήν εἰς ἐκεῖνον τόν τόπον ἐπέλευσιν, ὡς ἂν εὐχερῶς ἐκεῖ μάρτυρες παραστῶσι, καί ἡ ὑπόθεσις περατωθῇ. Εἰ γάρ πόῤῥω διάκειται ὁ τόπος, ἐν ᾧ μέλλει συνίστασθαι τό δικαστήριον, καί ἡ τῶν μαρτύρων παραγωγή δυσχερής ἔσται∙ οὐ γάρ πεισθήσοναι οἱ μάρτυρες ὑπερορίως ἀποδημῆσαι∙ οὐδένί γάρ ὀφείλει τό ἴδιον ὀφφίκιον ἐπιζήμιον γίνεσθαι, ὁ νόμος φησί∙ τό δέ ὄνομα τοῦ ὀφφικίου Ῥωμαϊκόν ἐστι, σημαῖνον διοίκησιν καί ἀξιοπιστίαν. Ἐπεί τῶν εἰκότων ἦν παραδυναστεύειν τινά ἐκ τῶν δικαζομένων ἐν τῷ τόπῳ, ἐν ᾧ ἡ διαδικασία γίνεται, ὥρισαν οἱ Πατέρες, ἵνα, ἐάν τις ἐξ αὐτῶν, εἴτε δηλονότι ὁ κατηγορῶν, εἴτε ὁ κατηγορούμενος, εἰς τόν οἰκεῖον φόρον, ἤγουν εἰς τόν τόπον ἐν ᾧ κατοικεῖ, ὑποπτεύσῃ βίαν παθεῖν ἀπό πολυπληθείας δημώδους ἀτάκτου λαοῦ, διά φόβον τοῦ ἀντιδίκου, ἤ διά τήν αὐτήν αἰτίαν δυσχέρειά ἐστι μάρτυρας παραχθῆναι, ἔχῃ ἐπ’ ἀδείας ἕτερον ἐπιλέξασθαι πλησιόχωρον τόπον, ἵνα ἐκεῖ τό δικαστήριον προβῇ χωρίς φόβου παντός, καί ἡ τῶν μαρτύρων παραγωγή εὐχερῶς γένηται, καί οὕτω διευλυτωθῇ ῥᾳδίως ἡ ὑπόθεσις. Καλῶς δέ εἶπεν ὁ κανὼν ἐπιλέγεσθαι ἔγγιστα διακείμενον τόπον∙ εἰ γάρ πόῤῥω διάκειται, οὐκ ἀναγκασθήσεται ὁ δικαστής ἤ ὁ ἀντίδικος ἀκολουθῆσαι τῇ ἐπιλογῇ ταύτῃ. Οἶμαι δέ, ὅτι ταῦτα χώραν οὐκ ἔχουσιν εἰς τά πατριαρχικά δικαστήρια, ὅτι οὐδείς δύναται φόβον προβαλέσθαι ἔνθα ἡ ἐξουσία τῆς πατριαρχικῆς μεγαλειότητος ὑπερβαίνει πᾶσαν δυναστείαν∙ ἀλλ’ εἰς ἐπισκοπικά εὐτελῆ δικαστήρια τά τοῦ κανόνος ἐκληφθήσεται, ὅπου καί ἡ τοῦ δικαστοῦ καί ἡ τῶν ἀντιδίκων ἀπό τόπου εἰς τόπον μετάστασίς ἐστιν εὐχερής. Κατηγορῶν, ἤ κατηγορούμενος, βίαν φοβούμενος, ἐπιλεγέτω τόπον ἄσυλον. Ὁ κατηγορῶν τινος, ἐάν βίαν ὑποπτεύῃ παθεῖν παρά τοῦ μέρους τοῦ κατηγορουμένου, ἤ τό ἀνάπαλιν ὁ κατηγορούμενος παρά τοῦ κατηγόρου, οἷον ἐθέλουσι τόπον εἰς ἀσφάλειαν αὐτῶν ἐπιλεγέσθωσαν, ὥστε εὐχερῶς ἔχειν, καί τοῖς ἴσως ὑποῦσιν αὐτοῖς μάρτυσιν ὁμιλεῖν, καί εἰς τό δικαστήριον ἀκινδύνως ἀπαντᾷν∙ ἵνα μή διά τόν τοιοῦτον φόβον ἤ ὁ κατήγορος τῆς αἰτιάσεως ἀποστῇ, ἤ ὁ κατηγορούμενος λάθρᾳ τοῦ δικαστηρίου ὑπαναχωρήσῃ, καί ἀπὼν καταδικασθῇ. *Στο Πηδάλιο, ο 30ος κανόνας αντιστοιχεί στον 38ο κανόνα (αρίθμηση Πηδαλίου). Ερμηνεία. Ἀνίσως Κληρικοί ἔχουσι πρός ἀλλήλους κρίσιν καί διαφοράν, καί ὁ εἷς, ὁ κατηγορῶν δηλ. φοβῆται νά θεωρηθῇ ἡ κρίσις του μέσα εἰς τόν τόπον τοῦ κατηγορουμένου ὑπ’ αὐτοῦ, καί ἐγκαλουμένου Κληρικοῦ, ἤ διά τί ἔχουν νά σηκωθοῦν κατ’ ἐπάνω του οἱ συγγενεῖς καί φίλοι ἐκείνου, ἤ διά τί ἐκεῖσε δέν ἠμπορεῖ νά φέρῃ μάρτυρας τῆς κατηγορίας, ἐάν τοῦτο, λέγω, φοβηθῇ ὁ κατήγορος, διορίζει ὁ παρών Κανών, νά συγχωρῆται νά διαλέγῃ ἐκεῖ κοντά τόπον ἄλλον, εἰς τόν ὁποῖον νά θεωρῆται ἡ κρίσις του. Εἶπον δέ ἐκεῖ κοντά, διά νά ἠμποροῦν καί οἱ κριταί νά ὑπάγουν νά κρίνουν, καί οἱ μάρτυρες νά μαρτυρήσουν μέ εὐκολίαν, ἑπομένως δέ καί ἡ κρινομένη ὑπόθεσις διά νά λάβῃ τέλος, καί ὄχι νά συγχωρῆται νά ἐκλέγῃ τόπον μακρυνόν, εἰς τόν ὁποῖον νά ὑπάγουν οἱ μάρτυρες, καί οἱ κριταί δυσκολεύονται, καί ἀκολούθως ἡ κρίσις δέν λαμβάνει ἔκβασιν, καθὼς τοῦτο ποιοῦσί τινες πανοῦργοι, θέλοντες νά φύγουν τήν κρίσιν, διά τί γνωρίζουν ὅτι ἔχουν ἄδικον. Ὅρα καί τόν οε΄ Ἀποστολικόν.
