Τούς δέ τῆς παραιτήσεως λιβέλλους οὐ κατά προαίρεσιν οἰκείαν, ἀλλ᾿ ὡς ἐξ ἀνάγκης καί φόβου καί τῆς τινῶν ἀπειλῆς ἐπιδοῦναι φησί∙ καί ἑτέρως δέ πρᾶγμά ἐστιν οὔτε τοῖς τῆς ἐκκλησίας ἀρέσκον θεσμοῖς, λιβέλλους παραιτήσεων προσάγειν τινάς τῶν ἱερουργῶν. Εἰ γάρ εἰσιν ἄξιοι τοῦ λειτουργεῖν, ἔστωσαν ἐν τούτῳ, εἰ δέ ἀνάξιοι, μή ἀπό παραιτήσεως ἐξίτωσαν, κατεγνωσμένοι δέ μᾶλλον ἐπί πράγμασιν, ὧν ἄν τις πολλήν ποιήσαιτο τήν καταβοήν, ὡς ἔξω τρεχόντων1 (ΠΗΔΑΛΙΟΝ) πάσης ἀκολουθίας. Πρόσειπε τήν παρά σοί ἀδελφότητα. Σέ ἡ σύν ἡμῖν ἐν Κυρίῳ προσαγορεύει.
Καί παραίτησις ἐφέρετο τοῦ ἐπισκόπου, περί οὗ ἔγραψεν ὁ μέγας οὗτος Πατήρ. Λέγει οὖν καί περί τούτου, ὅτι φησίν ὁ ἐπίσκοπος, ὡς οὐχ ἑκουσίως τό τῆς παραιτήσεως ἔγγραφον δέδωκεν, ἀλλ᾽ ἐξ ἀνάγκης διά φόβον καί ἀπειλάς τινῶν. Εἶτα ἐπάγει, ὅτι καί ἄλλως δέ, ἤγουν κᾂν δῶμεν ὡς ἑκὼν παρῃτήσατο, καί τοῦτο ἀνίσχυρόν ἐστιν, ὡς μή τοῖς θεσμοῖς τῆς ἐκκλησίας ἀρέσκον, τό παραιτεῖσθαι τούς ἱερουργούς τάς ἐκκλησίας αὐτῶν. Ἄξιοι μέν γάρ, φησίν, ὄντες τοῦ ἱερουργεῖν, ἔστωσαν ἐν τούτῳ, καί μή παραδεχέσθωσαν παραιτούμενοι. Ἀνάξιοι δέ ὄντες, μή ἀπό παραιτήσεως ἐξίτωσαν, μηδέ ὑποχωρείτωσαν ὡς παραιτούμενοι, ἀλλ᾽ ὡς κατεγνωσμένοι ἐπί πράγμασιν, ὧν ἄν τις πολλήν ποιήσαιτο καταβοήν, Τοὐτέστιν ἀξίων καταβοᾷσθαι καί κατηγορεῖσθαι, ὡς μή τηρούντων ἀκρίβειαν καί ἀκολουθίαν ἐκκλησιαστικήν∙ ἤ τό, ὧν πολλήν τις ποιήσαιτο καταβοήν, περί τῶν παραιτουμένων μᾶλλον εἰρῆσθαι νοηθήσεται. Ζήτει ἀναγκαίως καί τόν ιστ΄ κανόνα τῆς ἐν τῷ ναῷ τῶν ἁγίων Ἀποστόλων συστάσης πρώτης καί δευτέρας συνόδου. Παρά τούς ἐκκλησιαστικούς ἐστι θεσμούς, τό λιβέλλους παραιτήσεως προσάγειν τινάς τῶν ἱερουργῶν. Εἰ γάρ ἄξιοι, λειτουργείτωσαν, εἰ δέ μή, μή παραιτείσθωσαν∙ ἀλλά καταγινωσκόμενοι ἐπ᾿ ἀτόποις, ἐξίτωσαν∙ ὁπότε Πρόκλος καί ἐξ ἀνάγκης καί φόβου καί ἀπειλῆς τινων παρῃτήσατο. Ὁ προῤῥρηθείς Ἐπίσκοπος Πέτρος φαίνεται, ὅτι ἔδωκε καί παραίτησιν ἔγγραφον, ὅτι παραιτεῖται τήν ἐπαρχίαν του. Περί τούτου οὖν ὁ παρών κανών λέγει. Ὅτι τήν τοιαύτην παραίτησιν δέν ἔδωκε θεληματικῶς, καί μέ τήν ἐδικήν του προαίρεσιν, ὡς ὁμολογεῖ, ἀλλ’ ἐξ ἀνάγκης, ἀπό φόβον καί φοβερισμούς τινων, ὁποῦ τοῦ ἔκαμαν νά τόν κακοποιήσουν. Ἔπειτα δέ καί ἂν τυχόν θεληματικῶς ἔδωκε τήν τοιαύτην παραίτησιν, ὅμως τό νά δίδουν τινές Ἐπίσκοποι ἐγγράφους παραιτήσεις, ὅτι παραιτοῦνται τάς ἐπισκοπάς καί ἐπαρχίας των, τοῦτο δέν εἶναι ἀρεστόν εἰς τούς κανόνας τῆς ἐκκλησίας, ταὐτόν εἰπεῖν, ὅτι εἶναι παρά κανόνας καί ἄτοπον. Διότι, εἰ μέν οἱ Ἐπίσκοποι αὐτοί εἶναι ἄξιοι νά ἔχουν τήν ἀρχιερωσύνην, ἂς μένουσιν εἰς αὐτήν, καί ἂς μή παραιτοῦνται. Ὄχι καί εἶναι ἀνάξιοι, ἂς μήν εὐγαίνουν ἀπό τάς ἐπαρχίας των, ὡς τάχα παραιτούμενοι, ἀλλά μᾶλλον ὡς κατακεκριμένοι διά ἄτοπα ὁποῦ ἔκαμαν2 τά ὁποῖα ἤθελε κατηγορήσει μεγάλως τινάς, ὡς ἔξω ὄντα πάσης ἀκολουθίας τῶν ἱερῶν κανόνων, ἤτοι ὡς πάντῃ παράνομα καί ἀκανόνιστα. (Εἰ δέ ταῦτα ἤθελε κατηγορήσῃ τινάς, πρόδηλον ὅτι ὡς φανερῶς πραχθέντα, καί ὡς ἐγνωσμένα εἰς αὐτόν, καί μαρτυρούμενα παρ’ ἄλλων, ἤθελε τά κατηγορήσει. Οὐδείς γάρ τά ἄγνωστα καί κρύφια κατηγορεῖ). Εἰ δέ τοῦτο, ἕπεται ἐξ ἀντιδιαστολῆς, ὅτι δύναται ὁ Ἐπίσκοπος νά παραιτῆται καί χωρίς νά κατακριθῇ φανερά: ὅταν δηλαδή, ἤ πρό τῆς Ἀρχιερωσύνης, ἤ καί μετά τήν Ἀρχιερωσύνην, ἤθελε πράξει κρυφίως κᾀνένα ἁμάρτημα, κωλυτικόν καί καθαιρετικόν τῆς Ἀρχιερωσύνης, τό ὁποῖον ἐξομολογηθείς εἰς πνευματικόν πατέρα, καί ἐλεγχόμενος ὑπό τῆς συνειδήσεως, ὁμοῦ μέ τήν ἱεροπραξίαν τῆς Ἀρχιερωσύνης, παραιτεῖται καί τήν Ἐπισκοπήν. Καί ὅρα τόν θ΄ τῆς α΄ καί τήν ἐπιστολήν τῆς γ΄ καί τόν ιστ΄ τῆς α΄ καί β΄. 1Ἐν ἄλλοις, τρεχόντων. (Σημ.: στο Πηδάλιο χρησιμοποιείται η φράση «ὡς ἔξω τε ἐχόντων», εξ ου και η παραπομπή).2Ἐπειδή δέ ὁ θεῖος Χρυσοστομ. διορίζει νά παραιτοῦνται ἀπό τήν Ἱερωσύνην, καί ἐκεῖνοι ἀκόμη οἱ Ἱερωμένοι ὁποῦ δέν ἐλεγχθοῦν φανερά, διά τά κρυφά ἁμαρτήματα ὁποῦ ἔκαμαν. Οὕτω γράφων (λόγ. γ΄ περί ἱερωσ.) «Ἐχρῆν δέ, οἶμαι, τοσαύτην τοῦ πράγματος ἔχειν εὐλάβειαν. Ὡς καί τήν ἀρχήν ἐκφυγεῖν τόν ὄγκον, καί μετά τό γενέσθαι ἐν αὐτῇ, μή περιμένειν τάς παρ’ ἑτέρων κρίσεις, εἴποτε συμβαίνῃ ἁμάρτημα καθαίρεσιν ἱκανόν ἐργάζεσθαι. Ἀλλά παραλαβόντα ἐκβάλλειν ἑαυτόν τῆς ἀρχῆς. Οὕτω μέν γάρ καί ἔλεον ἐπισπάσασθαι παρά Θεοῦ εἰκός ἦν. Τό δέ ἀντέχεσθαι παρά τό πρέπον τῆς ἀξίας, πάσης ἑαυτόν ἀποστερεῖν συγγνώμης ἐστί, καί μᾶλλον ἐκκαίειν τοῦ Θεοῦ τήν ὀργήν, δεύτερον χαλεπώτερον προσθέντα πλημμέλημα». Ἐπειδή, λέγω, ταῦτα γράφει ὁ θεῖος Χρυσόστομ. Ἵνα μή ἀντινομία καί μάχη ἀκολουθῇ μεταξύ τῶν τοῦ Πνεύματος, πρέπει νά προσυπακούεται, ὅτι οἱ τῆς Ἱερωσύνης ἐκβαλλόμενοι, νά μήν ᾖναι μόνον κατακεκριμένοι ἀπό τόν λαόν διά ἁμαρτήματά των φανερά, ἀλλά καί ἀπό τήν συνείδησιν των, διά ἁμαρτήματά των κρυφά. Καθὼς λέγει ὁ χρυσοῦς οὗτος ἅγιος. Ταὐτόν εἰπεῖν νά παραιτοῦνται καί πρό συνοδικῆς διαγνώσεως. Προστιθέντες ἀεί εἰς τό τῆς παραιτήσεώς των γράμμα, ὅτι ὑπό τῆς συνειδήσεώς των ἐλεγχόμενοι διά τήν ἀναξιότητά των παραιτοῦν. Καί ὅρα ἐν τῷ τέλει τῆς βίβλου τόν κανονικόν τύπον τῆς παραιτήσεως.
