Αὐτάρκεις δέ καί οἱ γεγαμηκότες ἑαυτῶν ὀφείλουσιν εἶναι κριταί, ὅτι γάρ ἀπέχεσθαι ἀλλήλων προσῆκον ἐκ συμφώνου πρός καιρόν, ἵνα σχολάσωσι τῇ προσευχῇ, καί πάλιν ἐπί τό αὐτό ὦσιν, ἀκηκόατε Παύλου γράφοντος.
Ὠς ἔοικεν, ἠρωτήθη ὁ ἅγιος, ἐάν ἐνδέχηται τούς συζύγους γεγηρακότας, καθ’ οὕς καιρούς ὀφείλουσι προσεύχεσθαι, τῆς ἐπιμιξίας ἀπέχεσθαι∙ καί φησιν, ὡς οἱ τοιοῦτοι ἑαυτῶν κριταί γινέσθωσαν∙ καί ποτε ἀλλήλων ἐκ συμφώνου, ἤγουν ἐκ κοινοῦ θελήματος ἀπεχέτωσαν, ἤγουν κατά τούς καιρούς καθ᾽ οὕς ἐνετάλθησαν προσεύχεσθαι, διαγέτωσαν μετά πάσης σωφροσύνης, καί πάλιν ἐπί τό αὐτό ἔστωσαν, ὅτι καί ὁ μέγας Παῦλος τοῦτο διετάξατο∙ καί ὁ μέν κανὼν περί γέγηρακότων φησίν∙ ἐξακουστέον δέ τά ἐν αὐτῷ, καί εἰς πάντας τούς ὁμοζύγους. Καλῶς δέ εἶπε τό, ἐκ συμφώνου∙ οὔτε γάρ ὁ ἀνήρ ἐξουσιάζει τοῦ ἰδίου σώματος∙ οὔτε ἡ γυνή, κατά τόν μέγαν Ἀπόστολον∙ διά τοῦτο οὖν ἀλλήλους δεῖ συμφωνεῖν περί ἀποχῆς, ἵνα σχολάσωσι τῇ προσευχῇ καί τῇ νηστείᾳ∙ εἰ γάρ μή ἐκ συμφὠνου γίνοιτο ἡ ἀποχή, ἀπαστερεῖ πάντως τό μή βουλόμενον τήν συνουσίαν μέρος, τό ταύτην ἐπιζητοῦν∙ καί πῶς ἂν δόξειεν ἐξουσιάζειν τοῦ σώματος τοῦ μή συγχωροῦντος μέρους τό τήν συνάφειαν ζητοῦν καί μή συγχωρούμενον; συμβαίνει δέ καί τήν θατέρου ἐγκράτειαν, εἰς βλάβην ἴσως ἀποβαίνειν θατέρου∙ εἰ γάρ νικᾶται ὑπό τῆς ἐπιθυμίας καί οὐ παραχωρεῖται, περιπεσεῖται μίξει ἀθέσμῳ. Ἐρεῖ δέ τις, ὡς, ἐπεί ὁ κανών φησιν ἀποδιΐστασθαι τούς ὁμοζύγους ἵνα σχολάσωσι τῇ προσευχῇ, ὁ Ἀπόστολος διορίζεται ἀδιαλείπτως ἡμᾶς προσεύχεσθαι, ἀεί χρή καί τούς συνοικοῦντας ἀλλήλων ἀπέχεσθαι; Ἀλλ’ οὐ περί πάσης προσευχῆς ὁ λόγος ἐστί∙ περί δέ τῆς σπουδαιοτἐρας, ἤγουν τῆς τῶν ἁγίων νηστειῶν∙ ὅτι καί διά τοῦ Μωσέως ὁ Θεός παρηγγυήσατο τοῖς Ἰουδαίοις, μέλλουσιν ἀκοῦσαι τῶν ἐν τῷ ὄρει θείων φωνῶν, ἀπέχεσθαι τῶν ἰδίων γαμετῶν. Καί ὁ Προφήτης Ἰωήλ, Ἁγιάσατέ, φησι, νηστείαν, καί ἐξελθέτω νυμφίος ἐκ τοῦ κοιτῶνος αὐτοῦ, καί νύμφη ἐκ τοῦ παστοῦ αὐτῆς. Τούτων δέ οὕτως ἐχόντων, οὐ συνορῶ, ποίοις ἐπιτιμίοις καθυποβληθήσονται οἱ ταῦτα μή φυλάττοντες∙ νομίζω δέ, ὅτι κατά τήν διάκρισιν τοῦ τήν ἐξαγορίαν δεχομένου, ἡ θεραπεία γενήσεται πρός τά πρόσωπα, καί τήν ἀνάγκην τῆς φύσεως∙ καί ἀνάγνωθι τόν ρδ΄ κανόνα τῆς ἐν τῷ Τρούλλῳ συνόδου. Καί διά τούς ὑπάνδρους ἐρωτηθείς ὁ ἅγιος, ἂν πρέπῃ νά ἐγκρατεύονται ἀπ’ ἀλλήλων, ἀποκρίνεται. Ὅτι εἰς τοῦτο πρέπει νά γίνωνται αὐτοί μοναχοί τους ἀρκετοί κριταί. Ἐπειδή εἶναι πρέπον, καί δίκαιον, κατά τόν μακάριον Παῦλον, ὅταν καταγίνωνται εἰς προσευχήν1 νά ἀπέχωσι καί ἀπό τήν σωματικήν συνάφειαν, καί τοῦτο νά γίνεται μέ συμφωνίαν καί τῶν δύο μερῶν, τοῦ ἀνδρός δηλ. καί τῆς γυναικός, διά νά μή τύχῃ καί πειράξῃ ὁ ἐχθρός τό ἕνα μέρος, καί τότε γένει ἡ ἐγκράτεια τοῦ ἑνός, βλάβη τοῦ ἄλλου. Ἐάν γάρ νικᾶται ἀπό τήν ἐπιθυμίαν τό ἕνα μέρος, καί δέν συγχωρῆται ἀπό τό ἄλλο νά τήν ἀπολαύσῃ, ἐνδέχεται νά πέσῃ μέ ἄλλην γυναῖκα, καί νά ἁμαρτήσῃ, κατά τόν Ζωναρᾶν. 1Ἤθελε δέ ἀπορήσει τινάς οὕτως. Ἐπειδή ὁ Ἀπόστολος λέγει. Ἀδιαλείπτως, καί παντοτεινά προσεύχεσθε. Οἱ δέ ὑπανδρευμένοι πρέπει νά ἀπέχωσι τῆς μίξεως ἐν τῷ καιρῷ τῆς προσευχῆς, κατά τόν ἴδιον Παῦλον, καί τόν παρόντα κανόνα, λοιπόν παντοτεινά πρέπει καί νά ἐγκρατεύωνται, καί οὐδέποτε νά σμίγουν; ἀλλά τήν ἀπορίαν ταύτην λύουσιν αὐταρκέστερα οἱ δύω κανόνες τοῦ Τιμοθέου Ἀλεξανδρείας ὁ ε΄ καί ὁ ιγ΄ λέγοντες, ὅτι καιρός προσευχῆς ἐννοεῖται ὑπό τοῦ Ἀποστόλου, ὅταν γίνεται σύναξις, καί λειτουργία, ἥτις τότε ἐτελεῖτο ὡς ἐπί τό πλεῖστον ἐν Σαββάτῳ, καί Κυριακῇ, καθ’ ἅς ἡμέρας ἀπαιτοῦντο νά ἐγκρατεύωνται οἱ ὁμόζυγοι, διά νά μεταλαμβάνουν τά θεῖα μυστήρια. Ὅθεν καί ὁ Κανὼν οὗτος τοῦ Διονυσίου εἰς κάθε συνετόν ἀκροατήν, δίδωσι νά ἐννοήσῃ ὅτι ἐξ εὐθείας ἀποτείνεται πρός τόν ἐρωτήσαντα Βασιλείδην, ἂν πρέπει νά ἀπέχουν ἀλλήλων οἱ ὑπανδρευμένοι, ὅταν ἔχουν νά κοινωνήσουν. Ἀποκρίνεται γάρ, ὅτι εἰς τοῦτο ἀρκετοί κριταί εἶναι οἱ ἴδιοι ὑπανδρευμένοι. Πῶς δηλ. πρέπει νά ἐγκρατεύωνται ἐν τῷ καιρῷ τῆς κοινωνίας. Κᾂν οὕτω (δέν ἠξεύρω πῶς) δέν ἡρμήνευσαν τόν κανόνα ὁ Ζωναρᾶς, καί ὁ Βαλσαμών, προσευχήν ἐννοήσαντες τήν σπουδαιοτέραν, ἥτις πρέπει νά γίνεται μέ κακοπαθείας καί δάκρυα. Σημείωσαι δέ, ὅτι κοντά εἰς τήν προσευχήν, ὁ Ἀπόστολος προσθέτει, ὅτι οἱ ὕπανδροι πρέπει νά ἐγκρατεύωνται, καί εἰς καιρόν νηστείας, τῆς διωρισμένης δηλ. εἰς τήν ἐκκλησίαν (καί ὅρα περί τούτου τήν γ΄ ὑποσημείωσιν τοῦ ξθ΄ Ἀποστολικοῦ).
